29 Αυγούστου 2022

H «Ελένη» του Γκατζογιάννη (Εκτελέστηκε: 28 Αυγούστου 1948) (ταινία)

Ὁ δρόμος γιά τή ρεματιά* 
 
Στίς 28 Αὐγούστου 1948, μιά ζεστή ἀποπνικτική μέρα, γύρω στίς δωδεκάμιση, μερικές χωριάτισσες ζαλωμένες ξύλα κατέβαιναν ἕνα ἀπόκρημνο μονοπάτι πάνω ἀπό τό χωριό Λιά, ἕναν οἰκισμό μέ σταχτιά λιθόχτιστα σπίτια σέ μιά βουνοπλαγιά κάτω ἀκριβῶς ἀπό τά ἑλληνοαλβανικά σύνορα. Ὅπως οἱ γυναῖκες ἀντίκρυσαν τό χωριό στά πόδια τους, ἀπάντησαν μιά φριχτή συνοδεία.
 
Μπροστά καί πίσω, κρατῶντας τουφέκια, ἦσαν κάμποσοι άπό τούς κομμουνιστές ἀντάρτες, πού κατεῖχαν τό χωριό τούς τελευταίους ἐννιά μῆνες - ἐμφύλιος πόλεμος στήν Ἑλλάδα συνεχιζόταν. Φρουροῦσαν δεκατρεῖς δεσμῶτες, πού βάδιζαν γιά ἐκτέλεση ξυπόλητοι, τά πόδια τους μαῦρα καί πρησμένα ἀπό τή φάλαγγα. Κάποιος, ἀνήμπορος ἀπὸ τό ξύλο νά βαδίσει ἢ ἔστω ν᾿ ἀνακαθήσει, ἦταν δεμένος πάνω σ᾿ ἕνα μουλάρι.
 
Ἀνάμεσα στούς κατάδικους ἦσαν καί πέντε χωριανοί τοῦ Λιά: τρεῖς ἄντρες καί δύο γυναῖκες. Ἡ πιό ἡλικιωμένη σκουντούφλαγε μέ τό χαμένο βλέμμα τῆς τρέλλας. Ἦταν ἡ θειά μου Ἀλέξω Γκατζογιάννη, πενήντα ἕξι χρονῶν. Ἡ νεότερη, μέ καστανωπά μαλλιά, γαλανά μάτια καί ξεσκισμένο λουλακί φουστάνι, Ἔπιασε τό βλέμμα άπό τίς συχωριανές της καί κούνησε τό κεφάλι της. Ἦταν ἡ μάνα μου, Ἑλένη Γκατζογιάννη, σαρανταενός χρονῶν.  
 
Μιά ἀπό τίς χωριανές ἄρχισε νά κλαίει, βλέποντας τόν ἀδερφό της ἀνάμεσα στούς κατάδικους. Ἕνα δεκατριάχρονο ἀγόρι, πού ᾿χε σταματήσει γιά νά πιεῖ σέ μιά βρύση, παρακολούθησε τούς δεσμώτες νά σκαρφαλώνουν τό βουνό γρήγορα χαθήκανε πίσω άπό τόν ὁρίζοντα. Σέ μερικά λεπτά άκούστηκε μιά όμοβροντία ἀπό τουφεκιές, κατόπιν σκόρπιες πιστολιές καθώς ἀποτελειώναν κάθε θῦμα μέ μιά σφαῖρα στό κεφάλι. Ὅταν οἱ ἀντάρτες ξαναπέρασαν ἀπό τόν ἴδιο δρόμο κατηφορίζοντας, ἦσαν μόνοι. Εἶχαν παρατήσει τούς ἐκτελεσμένους στή ρεματιά ὅπου ἔπεσαν, τά κουφάρια σκεπασμένα μέ κοτρώνια.  
 
Δεκάξι μέρες ἀργότερα, ὅταν φάνηκε πώς οἱ ἀντάρτες χάνουν τόν πόλεμο ἐναντίον τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἐθνικοῦ Στρατοῦ, συγκέντρωσαν ὅσους κατοίκους εἶχαν ἀπομείνει στό χωριό καί διά τῆς βίας τούς ὁδήγησαν σάν κοπάδι πέρα ἀπό τά σύνορα στήν Ἀλβανία. Τό Λιά κατάντησε στοιχειωμένος τόπος, τά κοράκια ρίχνονταν πάνω στά κουφάρια πού είχαν ἀπομείνει ἐκεῖ. Ἕνα χωριό πού κατοικήθηκε πάνω ἀπό εἰκοσιπέντε αἰῶνες εἶχε πάψει νά ὑπάρχει.  
 
Ἔμαθα τήν ἐκτέλεση τῆς μάνας μου εἴκοσι τρεῖς μέρες ἀργότερα σ᾿ ἕνα καταυλισμό προσφύγων στά παράλια τοῦ Ἰονίου, ὅπου τρεῖς ἀπό τίς ἀδερφές μου κι ἐγώ εἴχαμε καταφύγει ἀφοῦ καταφέραμε νά τό σκάσουμε ἀπό τό χωριό μας. Μολονότι ἡ μάνα μας μᾶς εἶχε καταστρώσει τό φευγιό μας, ἀναγκάστηκε τήν τελευταία στιγμή νά μείνει ἐκεῖ μαζί μέ τήν τέταρτη ἀδερφή μου. Ἕξι μῆνες ἀφότου μάθαμε τήν εἴδηση, πήραμε τό καράβι γιά τήν Ἀμερική νά συναντήσουμε τόν πατέρα μου, πού ὁ Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος καί ἡ ἐπακόλουθη ἐπανάσταση τόν εἶχε ἀποκόψει ἀπό τήν Ἑλλάδα. Ἤμουν ἐννιά χρονῶν ὅταν τόν πρωτοαντίκρισα.  
 
Ἡ μάνα μου ἦταν μία ἀπό τούς 600.000 Ἕλληνες πού σκοτώθηκαν στά χρόνια τοῦ πολέμου πού ἀφάνισε τή χώρα ἀπό τά 1940 ὡς τά 1949. Ὅπως πολλά ἀπό τά θύματα, ἔτσι καί κείνη πέθανε ἐπειδή ὁ τόπος της βρέθηκε στό διάβα τῶν ἐχθρικῶν στρατών, ὅμως θά ᾿χε γλυτώσει ἄν δέν εἶχε ἀψηφήσει ἐκείνους πού καταλάβανε τό χωριό της γιά νά σώσει τά παιδιά της.
 
* Πρόλογος από το βιβλίο «Ελένη» του Νίκου Γκατζογιάννη
εκδόσεις: ελληνική ευρωεκδοτική
______________
 
Τό σπίτι τῆς Ἑλένης Γκατζογιάννη στό χωριό Λιά Θεσπρωτίας: 
 

Δεῖτε τήν ταινία:  
 



Share

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Λίγες οδηγίες πριν επισκεφθείτε το ιστολόγιό μας (Για νέους επισκέπτες)

1. Στην στήλη αριστερά βλέπετε τις αναρτήσεις του ιστολογίου μας τις οποίες μπορείτε ελεύθερα να σχολιάσετε επωνύμως, ανωνύμως ή με ψευδώνυμο, πατώντας απλά την λέξη κάτω από την ανάρτηση που γραφει "σχόλια" ή "δημοσίευση σχολίου" (σας προτείνω να διαβάσετε με προσοχή τις οδηγίες που θα βρείτε πάνω από την φόρμα που θα ανοίξει ώστε να γραψετε το σχόλιό σας). Επίσης μπορείτε να στείλετε σε φίλους σας την συγκεκριμένη ανάρτηση που θέλετε απλά πατώντας τον φάκελλο που βλέπετε στο κάτω μέρος της ανάρτησης. Θα ανοίξει μια φόρμα στην οποία μπορείτε να γράψετε το email του φίλου σας, ενώ αν έχετε προφίλ στο Facebook ή στο Twitter μπορείτε με τα εικονίδια που θα βρείτε στο τέλος της ανάρτησης να την μοιραστείτε με τους φίλους σας.

2. Στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας μπορείτε να βρείτε το πλαίσιο στο οποίο βάζοντας το email σας και πατώντας την λέξη Submit θα ενημερώνεστε αυτόματα για τις τελευταίες αναρτήσεις του ιστολογίου μας.

3. Επίσης μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τις δυνατότητες του Google Friend Connect (θα βρείτε δεξιά το ανάλογο gadget) να γίνετε φίλος του ιστολογίου μας και να λαμβάνετε με την εγγραφή σας στο αμέσως παρακάτω gadget πατώντας την λέξη "Εγγραφή" ενημερώσεις του ιστολογίου μας.

4. Αν έχετε λογαριασμό στο Twitter σας δινεται η δυνατότητα να μας κάνετε follow και να παρακολουθείτε το ιστολόγιό μας από εκεί. Θα βρείτε το σχετικό εικονίδιο του Twitter κάτω από τα πλαίσια του Google Friend Connect, στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας.

5. Μπορείτε να ενημερωθείτε από την δεξιά στήλη του ιστολογίου μας με τα διάφορα gadgets για τον καιρό, να δείτε ανακοινώσεις, στατιστικά, ειδήσεις και λόγια ή κείμενα που δείχνουν τις αρχές και τα πιστεύω του ιστολογίου μας. Επίσης μπορείτε να κάνετε αναζήτηση βάζοντας μια λέξη στο πλαίσιο της Αναζήτησης (κάτω από τους αναγνώστες μας). Πατώντας την λέξη Αναζήτηση θα εμφανιστούν σχετικές αναρτήσεις μας πάνω από τον χώρο των αναρτήσεων. Παράλληλα μπορείτε να δείτε τις αναρτήσεις του τρέχοντος μήνα αλλά και να επιλέξετε κάποια συγκεκριμένη κατηγορία αναρτήσεων από την σχετική στήλη δεξιά.

6. Μπορείτε ακόμα να αφήσετε το μήνυμά σας στο μικρό τσατάκι του blog μας στην δεξιά στήλη γράφοντας απλά το όνομά σας ή κάποιο ψευδώνυμο στην θέση "όνομα" (name) και το μήνυμά σας στην θέση "Μήνυμα" (Message).

7. Επίσης μπορείτε να μας στείλετε ηλεκτρονικό μήνυμα στην διεύθυνσή μας koukthanos@gmail.com με όποιο περιεχόμενο επιθυμείτε. Αν είναι σε προσωπικό επίπεδο θα λάβετε πολύ σύντομα απάντησή μας.

8. Τέλος μπορείτε να βρείτε στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας τα φιλικά μας ιστολόγια, τα ιστολόγια που παρακολουθούμε αλλά και πολλούς ενδιαφέροντες συνδέσμους.

Να σας υπενθυμίσουμε ότι παρακάτω μπορείτε να βρείτε χρήσιμες οδηγίες για την κατασκευή των αναρτήσεών μας αλλά και στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας ότι έχει σχέση με δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ

Χρήσιμες οδηγίες για τις αναρτήσεις μας.

1. Στις αναρτήσεις μας μπαίνει ΠΑΝΤΑ η πηγή σε οποιαδήποτε ανάρτηση ή μερος αναρτησης που προέρχεται απο άλλο ιστολόγιο. Αν δεν προέρχεται από κάποιο άλλο ιστολόγιο και προέρχεται από φίλο αναγνώστη ή επώνυμο ή άνωνυμο συγγραφέα, υπάρχει ΠΑΝΤΑ σε εμφανες σημείο το ονομά του ή αναφέρεται ότι προέρχεται από ανώνυμο αναγνώστη μας.

2. Για όλες τις υπόλοιπες αναρτήσεις που δεν έχουν υπογραφή ΙΣΧΥΕΙ η αυτόματη υπογραφή της ανάρτησης. Ετσι όταν δεν βλέπετε καμιά πηγή ή αναφορά σε ανωνυμο ή επώνυμο συντάκτη να θεωρείτε ΩΣ ΑΥΣΤΗΡΟ ΚΑΝΟΝΑ ότι ισχύει η αυτόματη υπογραφή του αναρτήσαντα.

3. Οταν βλέπετε ανάρτηση με πηγή ή και επώνυμο ή ανώνυμο συντάκτη αλλά στη συνέχεια υπάρχει και ΣΧΟΛΙΟ, τότε αυτό είναι ΚΑΙ ΠΑΛΙ του αναρτήσαντα δηλαδή είναι σχόλιο που προέρχεται από το ιστολόγιό μας.

Σημείωση: Αλλες πληροφορίες για δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα μπορείτε να βρείτε στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας.