Από τον Μάρτιο έως τον Σεπτέμβριο η Σαουδική Αραβία παράγει ανά ημέρα 800 εκατομμύρια βαρέλια λιγότερα σε σχέση με την παραγωγικότητά της τον Φεβρουάριο, μέγεθος που ισοδυναμεί με περίπου οκτώ ημέρες παγκόσμιας κατανάλωσης αργού πετρελαίου, που απλώς δεν αντλείται.
Οι λογιστικές εγγραφές του ομίλου Aramco πιστοποιούν την ύπαρξη μίας παρόμοιας εικόνας και σύμφωνα με τις συγκεκριμμένες, η παραγωγή από τα 10,56 εκατομμύρια βαρέλια ανά ημέρα του πρώτου τριμήνου, υποχωρεί στα 7,57 εκατομμύρια στο επόμενο τρίμηνο, μειωμένη κατά 28%, ενώ η παραγωγή φυσικού αερίου και μεθανίου κάμπτεται επίσης κατά 6%.
Οι εξαγωγές ακολουθούν την συρρίκνωση της παραγωγής και από τα 7,27 εκατομμύρια βαρέλια ανά ημέρα του Φεβρουαρίου, υποχωρούν στα 3,70 εκατομμύρια τον Αύγουστο, μειωμένες κατά 49% και παρά την ανάκαμψή τους στα 5,62 εκατομμύρια τον Σεπτέμβριο, εξακολουθούν να υπολείπονται κατά 23% σε σχέση με τα προ του πολέμου επίπεδα.
Η υστέρηση της παραγωγής
Το βασικό αίτιο για την υστέρηση της παραγωγής πηγάζει από το γεγονός ότι οι ζημίες δεν εστιάζονται σε ένα σημείο, αλλά διαχέονται από τις πετρελαιοπηγές και την άντληση έως τις αντλίες καυσίμων. Στην προμετωπίδα και πρώτο κρίκο, το συγκρότημα Abqaiq, που διαχειρίζεται τον μεγαλύτερο όγκο του σαουδαραβικού αργού πετρελαίου πρίν από την φόρτωση ή την διύλισή του, πλήττεται τον Ιούλιο.
Τον Μάρτιο περίπου δύο έως 2,5 εκατομμύρια βαρέλια ανά ημέρα παύουν να αντλούνται από τα υπεράκτια κοιτάσματα Safaniya, Marjan, Zuluf και Abu Safa, ενώ τον Απρίλιο τα κοιτάσματα Khurais και Manifa εμφανίζουν το καθένα μείωση άντλησης κατά 300.000 βαρέλια ανά ημέρα. Στον δεύτερο κρίκο πέντε από τα μεγαλύτερα διυλιστήρια της Σαουδικής Αραβίας υφίστανται ζημίες ή τίθενται εκτός λειτουργίας, με το μεγαλύτερο Ras Tanura, παραγωγικής δυναμικότητας 550.000 βαρελιών ανά ημέρα, να παραδίδεται στις φλόγες τον Μάρτιο, με τα πλήγματα να επαναλαμβάνονται στις 27 Οκτωβρίου χωρίς να ανακοινώνονται συνέπειες.
Το Satorp στο Jubail σημειώνει απώλεια τριών μονάδων τον Απρίλιο και επανέρχεται στο 50% της παραγωγικής του δυναμικότητας, για να ανακάμψει στο 70% τον Οκτώβριο. Το Samref στο Yanbu πλήττεται τον Μάρτιο και το διυλιστήριο του Ριάντ αναφλέγεται στις 3 Οκτωβρίου. Οι εγκαταστάσεις του Jazan – σχεδιασμένες με δυναμικότητα 400.000 βαρελιών ανά ημέρα, παράγουν 250.000 βαρέλια ανά ημέρα πετρέλαιο κίνησης με εξαιρετικά χαμηλή περιεκτικότητα σε θείο – πλήττεται στις 27 Ιουλίου και τίθεται εκτός λειτουργίας, όταν καταστρέφονται οι μονάδες παροχής ενέργειας και οι δεξαμενές του.
Οι επιθέσεις πάντως της Ansar Allah (Χούθι) τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο εμποδίζουν κάθε απόπειρα να τεθεί εκ νέου σε πλήρη λειτουργία. Δορυφορικές λήψεις εικόνων πιστοποιούν επίσης καταστροφές δεξαμενών στο Petro Rabigh, ενώ και οι εγκαταστάσεις υγροποιημένου φυσικού αερίου στο Juaymah που τροφοδοτεί τις εξαγωγές υγροποιημένου αερίου πετρελαίου (LPG) της Σαουδικής Αραβίας παραδίδονται στις φλόγες.
Ο τρίτος κρίκος που αφορά το σύστημα αποθήκευσης και μεταφοράς καυσίμων πλήττεται επίσης σοβαρά και δορυφορικές λήψεις εικόνων στις 13 Σεπτεμβρίου πιστοποιούν την καταστροφή έξι δεξαμενών και σημαντικές ζημίες σε ακόμα οκτώ. Μία μονάδα αποθήκευσης στην περιοχή του αεροδρομίου του Ριάντ παραδίδεται στις φλόγες στις 19 Σεπτεμβρίου, ενώ και οι συστοιχίες δεξαμενών του Jazan, δέχονται συνεχώς πλήγματα.
Μπαράζ επιθέσεων στην Σαουδική Αραβία
Ο αγωγός Ανατολής-Δύσης, η μοναδική διέξοδος της Σαουδικής Αραβίας για να μεταφέρει αργό πετρέλαιο στην Ερυθρά Θάλασσα, παρακάμπτοντας τα Στενά του Ορμούζ, δέχεται επίσης αλλεπάλληλα πλήγματα. Τον Απρίλιο σημειώνεται απώλεια δυναμικότητας μεταφοράς 700.000 βαρελιών ανά ημέρα και οι επαναλαμβανόμενες επιθέσεις καταστρέφουν τρείς σταθμούς πίεσης, διακόπτοντας την λειτουργία του αγωγούς έως τις 22 Σεπτεμβρίου, οπότε και επανέρχεται με χαμηλό, όμως ρυθμό μεταφοράς.
Στις 4 και 5 Οκτωβρίου ακόμα ένας σταθμός πίεσης στην περιοχή Khurais υφίσταται σοβαρές ζημίες, με το υπουργείο Ενέργειας της Σαουδικής Αραβίας να ανακοινώνει πως ο αγωγός μεταφέρει πλέον 5,8 εκατομμύρια βαρέλια ανά ημέρα, έναντι των εκτιμώμενων 7 εκατομμυρίων, αν και με εξαίρεση τον όμιλο ARAMCO, ουδείς γνωρίζει την τρέχουσα μεταφορική του δυναμικότητα.
Το σημαντικότερο δεδομένο στην έρευνα του Karl Miller αφορά το γεγονός ότι οι αναφορές για τις επισκευές δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα και επιπλέον το πρόβλημα αφορά ένα ολόκληρο σύστημα και τα συστήματα κατά κανόνα βάλλονται στο πλέον ευαίσθητο σημείο τους. Το εμφανέστερο παράδειγμα αφορά το Jazan, όπου οι επισκευές στις μονάδες αργού πετρελαίου δεν αρκούν, όταν οι εγκαταστάσεις παροχής ισχύος και αεριοποίησης που κινούν το διυλιστήριο, παραμένουν ανενεργές λόγω ζημιών.
Η επισκευή της μονάδας ισχύος δεν επαρκεί, εάν δεν υπάρχουν δεξαμενές για την αποθήκευση των προϊόντων διύλισης. Δεν αρκεί κατά συνέπεια να δηλώνεται για ένα διυλιστήριο πως “επανέρχεται σε λειτουργία”, όταν ουσιαστικά δεν έχει την δυνατότητα πραγματικής παραγωγής και η ίδια λογική διατρέχει ολόκληρο το σύστημα.
Ένα κοίτασμα με ανέπαφες όλες τις εγκαταστάσεις άντλησης δεν ενεργοποιείται, εάν οι μονάδες επεξεργασίας ή οι σταθμοί άντλησης καταστρέφονται και κάθε φορά που ο όμιλος Aramco ανακοινώνει την αποκατάσταση ενός κρίκου στην αλυσίδα παραγωγής και επεξεργασίας, πλήττεται κάποιος άλλος, δεδομένο που παρά τις θετικές δηλώσεις ανακλάται στους αριθμούς που προκύπτουν από την παραγωγή.
Υστέρηση στις ποσότητες καυσίμων
Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο στην έρευνα του Karl Miller πηγάζει από τα δεδομένα για τα προϊόντα διύλισης, από την στιγμή που τον περασμένο Ιούλιο, τον τελευταίο μήνα για τον οποίο ανακοινώνονται πλήρη μεγέθη, η παραγωγική δυναμικότητα στα συγκεκριμένα υποχωρεί στα 534.000 βαρέλια ανά ημέρα, μειωμένη κατά 18% έναντι του Φεβρουαρίου. Η παραγωγή πετρελαίου κίνησης μειώνεται κατά 21% και οι εξαγωγές του κατά 47%, από 848.000 στα 446.000 βαρέλια ανά ημέρα, ενώ και οι εξαγωγές βενζίνης μειώνονται κατά 40%.
Οι Σαουδάραβες καλύπτουν προς το παρόν τα κενά αξιοποιώντας τα αποθέματά τους, με συνέπεια στο πετρέλαιο κίνησης να μειωθούν από τα 25,6 εκατομμύρια βαρέλια του Φεβρουαρίου στα 16,6 εκατομμύρια τον Ιούλιο, σημειώνοντας κάμψη κατά 35%, υποχώρηση της ιδίας τάξης μεγέθους που ισχύει και για την βενζίνη. Ο μεγαλύτερος εξαγωγέας αργού πετρελαίου στον κόσμο, υπερδιπλασιάζει τις εισαγωγές του σε καύσιμα, από την στιγμή που υπερδιπλασιάζει την κατανάλωσή τους στις μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας σε σχέση με το Φεβρουάριο.
Ένας από τους ενόχους των υπερκαταναλώσεων αποδεικνύεται ο κλιματισμός, αλλά η ευρύτερη εικόνα δεν συνάδει με μία χώρα που έχει την δυνατότητα να θυσιάζει καύσιμα λόγω πλεονασμάτων. Τα χαμηλά αποθέματα πάντως συνεπάγονται και συρρίκνωση των ικανοτήτων αντίδρασης στα επόμενα πλήγματα, που αναμφίβολα θα πραγματοποιηθούν.
Η έρευνα του Miller αποκαλύπτει κάτι ιδιαίτερα απειλητικό που παραμένει στο περιθώριο χωρίς κανένας, τουλάχιστον δημόσια, να εμφανίζεται ανήσυχος. Εάν οι εξαγωγές της Σαουδικής Αραβίας ελαχιστοποιηθούν, το παραγόμενο αργό πετρέλαιο αναγκαστικά θα διοχετευθεί στα διυλιστήριά της, θα τροφοδοτήσει τις μονάδες παραγωγής ενέργειας και ένα μέρος θα καταλήξει στις δεξαμενές αποθήκευσης.
Τον περασμένο Ιούλιο τα εγχώρια διυλιστήρια και οι καυστήρες απορροφούν 3,04 εκατομμύρια βαρέλια ανά ημέρα, αλλά εάν οι δεξαμενές πληρωθούν τότε αναδύεται το επίπεδο μέγιστης παραγωγής της Σαουδικής Αραβίας. Εάν ταυτόχρονα ανασταλεί η λειτουργία των διυλιστηρίων Ras Tanura και Samref, τότε θα διακοπούν οι αντλήσεις στα περισσότερα κοιτάσματα της χώρας και αναμφίβολα πρόκειται για τον τελικό στόχο της Ansar Allah που πλήττει τον αγωγό και τους τερματικούς σταθμούς στην Ερυθρά Θάλασσα και τον Περσικό Κόλπο, για να τον επιτύχει.
Ο πλανήτης πληρώνει…
Ο υπόλοιπος κόσμος απλώς βιώνει τις συνέπειες, με τις εξαγωγές πετρελαίου κίνησης και θέρμανσης από την Σαουδική Αραβία να μειώνονται κατά 400.000 βαρέλια ανά ημέρα, σε περίοδο που τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν σε καθεστώς δραστικά περιορισμένης ναυσιπλοΐας και τα ρωσικά διυλιστήρια υφίστανται πλήγματα από τις ουκρανικές επιθέσεις μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones).
Μάλιστα η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας (ΙΕΑ) πως οι ελλείψεις στην προσφορά από την πλευρά της διύλισης θα συνεχισθούν και κατά το 2027, με το αργό πετρέλαιο τύπου Brent να κινείται σε επίπεδα ανώτερα των $110 ανά βαρέλι στα τρίμηνα συμβόλαια και να προβλέπονται και τιμές της τάξης των $120. Η Ευρώπη που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές της σε πετρέλαιο κίνησης και θέρμανσης, ήδη αντιμετωπίζει μεγάλες αναταραχές κυρίως λόγω του κόστους διαβίωσης και έρχεται μία χειμερινή περίοδος που πρόκειται να επιδεινώσει ακόμα περισσότερο την δεινή κατάστασή της.
Στην έρευνά του, ο Miller δεν επιρρίπτει όλες τις ευθύνες στους Χούθι, από την στιγμή που η μείωση της προσφοράς προκαλείται και από την ναυτιλία, τις συνθήκες ασφαλείας και τις εμπορικές αποφάσεις. Όμως οι οποιεσδήποτε αρνητικές παράμετροι δεν ενδιαφέρουν έναν αγρότη στην Γαλλία, κάποιον μεταφορέα στην Ιταλία ή έναν κτηνοτρόφο στην Ελλάδα ως προς το ότι τα βαρέλια των καυσίμων δεν φθάνουν στην αγορά λόγω των πυραύλων, των κλειστών θαλασσίων διόδων ή των ανενεργών διυλιστηρίων, από την στιγμή που ούτως ή άλλως εξαφανίζονται.
Κατά συνέπεια όταν ο όμιλος Aramco, διαβεβαιώνει τις αγορές πως “το ενεργειακό σύστημα της χώρας παραμένει άθικτο”, κάποιος οφείλει να μελετήσει τα μεγέθη της παραγωγής, των εξαγωγών και των αποθεμάτων. Τα συγκεκριμένα προδίδουν μείωση της παραγωγής κατά 25% σε σχέση με τον περασμένο Φεβρουάριο, υποχώρηση των εξαγωγών πετρελαίου κίνησης και θέρμανσης κατά 50% και ανάλωση των αποθεμάτων. Συνεπακόλουθα η οποιαδήποτε επίθεση των Αμερικανών ή των Ισραηλινών θα καταλήξει τελικά σε βάρος του σαουδαραβικού συστήματος που δεν διαθέτει πλέον τα απαιτούμενα πλεονάσματα για να απορροφήσει τις αρνητικές συνέπειες.
Έκρηξη των ναύλων
Στο σαουδαραβικό πρόβλημα προστίθεται και η εκρηκτική άνοδος των ναύλων από τα $3 ανά βαρέλι του Φεβρουαρίου, στα $20 τον Οκτώβριο, από την στιγμή που κατά την Goldman Sachs η ασφυξία στα Στενά του Ορμούζ προκαλεί μία κρίση στην ναυλαγορά, που δεν πρόκειται να λήξει σύντομα.
Η τράπεζα εκτιμά πως οι ναύλοι αναμένεται να παραμείνουν αυξημένοι σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα από την στιγμή που δεν διαφαίνεται η λήξη στην ευρύτερη κρίση της Μέσης Ανατολής. Όπως υποστηρίζουν οι αναλυτές της η μεγάλη άνοδο του κόστους μεταφοράς θέτει έναν κίνδυνο αύξησης του επιπέδου βάσης των τιμών του αργού πετρελαίου της τάξης των $90 ανά βαρέλι, στα τέλη του έτους.
Το μέσο κόστος του ναύλου ανά βαρέλι αναρριχάται στα $20 ανά βαρέλι, αλλά όπως τονίζουν οι αναλυτές για την Μέση Ανατολή εκτινάσσεται στα $35 και μεταφέρεται στα προϊόντα διΰλισης. Η αύξηση στο μέσο κόστος ανά βαρέλι συμπεριλαμβάνει ένα επιπλέον ασφάλιστρο κινδύνου για τα Στενά του Ορμούζ της τάξης των $7 ανά βαρέλι, $4 ανά βαρέλι λόγω αυξημένου κόστους καυσίμων και $4 ανά βαρέλι για τις μεταγγίσεις από πλοίο σε πλοίο στον κόλπο του Ομάν. Οι μεταφορές όμως δεσμεύουν πολλά δεξαμενόπλοια στον κόλπο, με συνέπεια να μειώνεται η διαθεσιμότητα πλοίων για άλλες εμπορικές θαλάσσιες μεταφορές.
Οι ναύλοι στα υπερ-δεξαμενόπλοια από τον Περσικό Κόλπο προς την Ανατολική Ασία υπερβαίνουν τα $1,4 εκατομμύρια ανά ημέρα, κόστος που κρίνεται εξωπραγματικό, αν και πηγάζει από την αλλαγή των θαλασσίων διαδρομών και την δέσμευση περισσοτέρων πλοίων σε αναποτελεσματικούς και χρονοβόρους πλόες.
Οι αναποτελεσματικές φορτώσεις στην Μέση Ανατολή και η εξαιρετικά περιορισμένη διαθεσιμότητα υπερ-δεξαμενοπλοίων προκαλούν φαινόμενα κυμάτων που εκτείνονται και προς την αγορά μικρότερων σκαφών, όπως των τύπων Aframax και Suezmax, των οποίων η ζήτηση και οι ναύλοι τους αυξάνονται αλματωδώς.
Αναπόφευκτα το κόστος της κρίσης μεταφέρεται στους καταναλωτές, με πρώτη άμεση συνέπεια την έκρηξη της αγανάκτησης και της οργής των κοινωνιών στην Ευρώπη που οπωσδήποτε δεν ενδιαφέρονται για την ανάλυση των οδυνηρών επιβαρύνσεων, αλλά για το γεγονός και μόνον ότι τις υφίστανται, αν και ορισμένοι αντιλαμβάνονται ότι οι πολιτικές ηγεσίες υποφέρουν από το φαινόμενο της αδυναμίας διαχείρισης κρίσεων.
