3 Μαΐου 2026

ΑΝΙΑΤΕΣ ΚΑΙ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΕΣ ΑΡΡΩΣΤΙΕΣ

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΛΥΤΟΥ [:Iω. 5,1-15]
 
Απομαγνητοφωνημένη ομιλία μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου με θέμα:
«ΑΝΙΑΤΕΣ ΚΑΙ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΕΣ ΑΡΡΩΣΤΙΕΣ»
 
[εκφωνήθηκε στην Ιερά Μονή Κομνηνείου Λαρίσης στις 1-5-1988]
(Β195)

Είναι γνωστή, αγαπητοί μου, η ιστορία της θεραπείας του παραλυτικού στην δεξαμενή της Βηθεσδά. Είναι γνωστή, λοιπόν, η ιστορία της θεραπείας του παραλυτικού. Ήταν μια δεξαμενή. Γύρω της ευρίσκετο πολύ πλήθος ασθενούντων, διότι η αγάπη του Θεού έδιδε την θεραπείαν, έστω και περιορισμένη, σε όσους εισήρχοντο σ’ αυτήν, με την ταραχή του νερού, που εταράσσετο από την παρουσία ενός αγγέλου του Θεού. Έτσι βλέπομε καθαρά ότι η θεραπεία δεν ήτο φυσική, δηλαδή αποτέλεσμα, συνέπεια ιαματικών υδάτων, αλλά ήταν άμεση υπερφυσική ενέργεια του Θεού.

Εκεί λοιπόν, στη δεξαμενή αυτή, την «κολυμβήθρα», όπως την αναφέρει ο ευαγγελιστής Ιωάννης, ευρίσκετο από χρόνια πολλά και ένας παράλυτος άνδρας, που εκεί περίμενε 38 ολόκληρα χρόνια, ώστε εάν εκινείτο το νερό από τον άγγελο, να εισήρχετο για να γίνει καλά. Σημειώνει ο ευαγγελιστής Ιωάννης: «Ἦν δέ τις ἄνθρωπος ἐκεῖ τριάκοντα καὶ ὀκτὼ ἔτη ἔχων ἐν τῇ ἀσθενείᾳ αὐτοῦ». Αισθανόμεθα, αγαπητοί μου, ίλιγγο όταν ακούμε ότι μία αρρώστια κρατούσε 38 ολόκληρα χρόνια. Και αρρώστια τι; Παράλυσις… Μπορεί, αλήθεια, να αντέξει ο άνθρωπος σε μία τόσο μακροχρονία αρρώστια, κυρίως ψυχολογικά; Έτσι βρισκόμεθα μπροστά στο φαινόμενον της ανιάτου και της μακροχρονίου ασθενείας. Είναι ένα φαινόμενο βεβαίως δυστυχέστατα μάλιστα στην εποχή μας καθόλου σπάνιο. Και υπάρχουν άνθρωποι, οι οποίοι είναι ανίατοι και πάσχουν μακροχρόνια, είτε εκ γενετής, είτε από κάποιο ατύχημα που τους συνέβη ή από κάποια αρρώστια σε κάποια στιγμή της ζωής τους. Και όλοι αυτοί μένουν ισοβίως πλέον ανάπηροι, ανίκανοι να ζήσουν, όπως ζουν και κινούνται όλοι οι άνθρωποι. Κι αυτό μπορεί, αγαπητοί μου, να συμβεί σε όλους μας. Και στους άλλους και σε μας. Σε όλους μας.

Αλλά, θα λέγαμε, αν συμβαίνει στους άλλους, δηλαδή σε κάποιον, πιθανώς, συγγενή μας, οικείο μας, γείτονά μας, γνωστό μας, φίλο μας, τότε πώς θα σταθούμε απέναντι σε έναν τέτοιον άνθρωπο; Ο οποίος είναι ανίατος. Το πρώτο που έχομε να κάνομε είναι να διατηρούμε μαζί του μία ακούραστη φιλική συντροφιά. Με μία συζήτηση που θα κάνομε μαζί του όταν βρισκόμαστε, που να μην τον κουράζει. Ούτε ακόμη, προπαντός αυτό, δεν πρέπει να στρέφομε την συζήτησή μας γύρω από το θέμα της αρρώστιας του. Αν είναι δυνατόν, να παίρνομε την σκέψη του από την κατάστασή του. Θα σας πω μία παράλληλη περίπτωση. Όταν πηγαίνομε να συλλυπηθούμε έναν άνθρωπο, κάποια οικογένεια για την απώλεια, δηλαδή διότι πέθανε κάποιος οικείος των και την κουβέντα μας, την συζήτησή μας την στρέφομε γύρω από το πρόσωπό του, του κεκοιμημένου, του πεθαμένου το πρόσωπον. Το αποτέλεσμα ξέρετε ποιο είναι; Όταν εμείς θα φύγομε, οι άνθρωποι αυτοί να έχουν αρρωστήσει. Το λέγουν πολλές φορές. «Δεν θέλομε επισκέπτας, γιατί οι επισκέπται μάς αρρωσταίνουν». Γιατί; Γιατί δεν ξέρουν πώς να κινηθούν όταν πηγαίνουν να συλλυπηθούν έναν άνθρωπο. Και ήθελα να τονίσω αυτό το σημείο· ότι με την συζήτηση θα πρέπει να παίρνομε το θέμα από εκείνο που βασανίζει απ’ το μυαλό των άλλων. Όπως από τον άρρωστο, να του πάρομε από την σκέψη, έστω όσην ώρα θα μείνομε μαζί του, να του πάρομε από την σκέψη την περίπτωση της αρρώστιας του. Να μιλήσομε για ένα σωρό άλλα πράγματα. Τότε πραγματικά θα του δώσομε έστω και λίγη ώρα μια, έτσι, όαση αναπαύσεως.

Ακόμη, μπορούμε να του προσφέρομε και πρέπει να του προσφέρομε, όταν πηγαίνομε να τον επισκεφθούμε, πάντοτε ένα κάτι. Έστω μικρό. Έστω πολύ μικρό σε χρηματική αξία. Ένα γλυκό. Ένα λουλούδι. Ένα τριαντάφυλλο, που το κόψαμε από τον κήπο μας. Ή ακόμη αν θέλετε, ένα χρήσιμο αντικείμενο. Ή, αν θέλετε, και ένα βιβλίο. Όχι χρυσοπανόδετο και δερματόδετο. Μικρά βιβλιαράκια. Φτηνό βιβλίο· που άμα το διαβάσει, θα του κάνει συντροφιά όσην ώρα εμείς θα λείπομε. Ακόμη μπορούμε να του διεκπεραιώσομε οποιαδήποτε υπόθεσή του εξωτερική, γραφειοκρατική, κάτι πιστοποιητικό του, ένα θέμα του. Να πάμε να ψωνίσομε στην αγορά για λογαριασμό του κ.τ.λ. Μπορούμε ακόμη να προσευχηθούμε μαζί του. Αλλά πάντοτε όμως και θα του το λέμε αυτό, ότι προσευχόμαστε πάντοτε γι’ αυτόν. Βλέπετε πόσα πράγματα μπορούμε να προσφέρομε σε έναν άνθρωπο, ο οποίος είναι στο κρεβάτι κατάκοιτος. Ή στην καρέκλα και δεν σηκώνεται από εκεί, από την πολυθρόνα.

Πάντως έχει πάρα πολύ μεγάλη σημασία, να προσπαθήσομε, ώστε την ψυχή του να μην την καταλάβει η απελπισία· που θα πρέπει με κάθε τρόπο να του τονώνουμε αυτήν την ελπίδα. Γιατί… ποιος μας λέει ότι κάποια μέρα δεν μπορεί να βρεθεί ένα φάρμακο και ο άνθρωπος αυτός να γίνει καλά; Ή αν θέλετε και ένα θαύμα του Θεού. Δεν γίνονται θαύματα πάντοτε; Αναμφισβήτητα ναι. Θα σας έλεγα ότι ο παράλυτος της σημερινής ευαγγελικής περικοπής, αν είχε απογοητευθεί και δεν πήγαινε εκεί εις την κολυμβήθρα της Βηθεσδά, αναμφισβήτητα δεν θα τον συναντούσε εκεί ο Κύριος. Αλλά τον συνήντησε, γιατί πάντα είχε μιαν ελπίδα ότι κάτι μπορούσε να γίνει. Έστω κι αν αυτή η ελπίδα είχε παραταθεί 38 ολόκληρα χρόνια.

Αν, όμως, η αγάπη του Θεού και η παιδαγωγία του Θεού επιτρέψει αυτή η ανίατη και μακροχρόνια αρρώστια, μπορεί να είναι μακροχρόνια κι όχι ανίατη, μπορεί όμως να είναι φυσικά μακροχρόνια, όταν είναι ανίατη, γι'αυτό βάζω και τα δυο, αν λοιπόν μπορεί να συμβεί σε μας, τότε πώς μπορούμε εμείς να σταθούμε; Το πώς πρέπει να σταθούμε θα ‘θελα να σας το εκφράσω με μια αληθινή, κοντινή μας ιστορία.

Πριν από μερικά χρόνια, πολύ λίγα χρόνια, πέθανε στο Άσυλο Ανιάτων των Αθηνών ένας άνθρωπος. Θα πω και το όνομά του. Ελέγετο Παναγιώτης Στυλιανόπουλος. Ίσως να έχετε ακούσει τ’ όνομά του. Αυτός μάλιστα είχε πάρει στις 7 Δεκεμβρίου του 1958 και ειδικό δίπλωμα από την Ακαδημία Αθηνών, που τον είχε βραβεύσει για την ευεργετική του κοινωνική δράση. Πώς έγινε αυτό; Ακούστε να δείτε. Σε ηλικία 19 ετών έμεινε παράλυτος. Και τότε εισήχθη εις το Άσυλο Ανιάτων. Δεν ξέρω ακόμη αν λέγεται Άσυλο Ανιάτων. Αλλά είναι φοβερός τίτλος. Έτσι, όταν το παιδί αυτό των 19 ετών έμπαινε μέσα και είδε την επιγραφή απέξω «Άσυλον Ανιάτων», τον έπιασε μαύρη απελπισία: «Δηλαδή από δω δεν θα φύγω ποτέ; Μόνο πεθαμένος θα βγω από δω;». Καταλαβαίνετε, λοιπόν, ήλθε αυτή η μαύρη απελπισία και κυριολεκτικά καταπλάκωσε την ψυχή του.

Η Χάρις, όμως, του Θεού τον φώτισε. Κι άρχισε να μελετάει την Αγία Γραφή. Τότε μπήκε μέσα του η ελπίδα. Παρηγορήθηκε. Και σκέφτηκε ότι υπάρχουν κι άλλοι που είναι χειρότεροι απ’ αυτόν. Όπως επί παραδείγματι, και το επεσήμανε, πολύ ορθά, οι τυφλοί. Έτσι λοιπόν, άρχισε να σκέπτεται τι μπορούσε να κάνει, για να βοηθήσει αυτός ο παράλυτος τους τυφλούς. Άρχισε να επινοεί πώς μπορούσε να κάνει μια μηχανή, που να βγάζει βιβλία στο σύστημα «Μπράιγι» (Braille) που είναι για τους τυφλούς· που διαβάζουν οι τυφλοί με την αφή. Δεν ξέρω αν έχετε δει τα βιβλία αυτά που είναι γραμμένα για τους τυφλούς. Το επέτυχε αυτό του το μηχάνημα. Μάλιστα θεωρήθηκε μοναδικό εις τον κόσμον στην επινόηση αυτή. Το προσήρμοσε στο κρεβάτι του, εννοείται του το προσήρμοσαν στο κρεβάτι κι εκεί καθισμένος στο κρεβάτι, γιατί ήταν παράλυτος από την μέση και κάτω, δεν ήταν παράλυτα τα χέρια του, άρχισε, αγαπητοί μου, να τυπώνει βιβλία για τους τυφλούς, από το Αλφαβητάρι της Α΄ Δημοτικού για μικρά τυφλά παιδιά, μέχρι βιβλία πανεπιστημιακά, θρησκευτικά, την Αγία Γραφή, τα πάντα. Τροφοδοτούσε στην Ελλάδα 10.000 τυφλούς με βιβλία.

Ενθυμούμαι κάποτε, εδώ και κάμποσα χρόνια, με είχε επισκεφθεί μία κοπέλα η οποία τελείωσε, παρακαλώ, το Λύκειο, μου φαίνεται ίσως και το Πανεπιστήμιο παρακάτω, αυτή, άμα ήταν 5-6 χρονών, με μία χειροβομβίδα εκεί έπαιζαν με την αδελφή της, εδώ στη Λάρισα έγινε αυτό, τυφλώθηκε. Έσκασε η χειροβομβίδα και τυφλώθηκε. Και της λέω εγώ: «Πώς καταφέρνεις, κοπέλα μου, και μελετάς και διαβάζεις;»(Πρώτη μαθήτρια τότε στο Λύκειο. Ήταν τελευταία τάξη). Μου λέει: «Χάρις εις τον κ. Στυλιανόπουλο». «Τι είναι», λέω, «αυτός; Γιατρός;». «Δεν ξέρετε», μου λέει, «τον κ. Στυλιανόπουλο;». Είναι αυτός περί του οποίου η ιστορία.

Έτσι, αγαπητοί μου, στάθηκε τόσο μεγάλος και ευεργετικός αυτός ο άνθρωπος. Ήρθε η Ακαδημία των Αθηνών, όπως σας είπα, να τον βραβεύσει γι’ αυτήν του την προσφορά την κοινωνική. Αυτός που προσέφερε τις υπηρεσίες του τόσο ευεργετικά εις τους ανίατα τυφλούς. Ξέχασα να σας πω ότι έκανε και φροντιστήριο στους τυφλούς εκείνους, οι οποίοι είχαν τυφλωθεί- μεγάλης ηλικίας άνθρωποι, από ένα ατύχημα, από οποιαδήποτε άλλη αιτία, που ήξεραν βέβαια, γράμματα, αλλά τώρα δεν μπορούσαν να διαβάζουν. Κι έτσι τους έκανε ειδικό φροντιστήριο αυτός, για να μάθουν έτσι να διαβάζουν. Ποιος; Αυτός ο ανίατα παράλυτος.

Αυτή η ιστορία είναι νομίζω μια πολύ εύγλωττη απάντησις. Τι έκανε πρώτα πρώτα, είπαμε; Πήρε ελπίδα από τον Θεό. Το μεγάλο εφόδιο. Πήρε ελπίδα από τον Θεό. Έκρινε κατόπιν ότι κάποιοι άλλοι είναι σε χειρότερη κατάσταση απ’ αυτόν. Είναι αυτό που λέμε, αλλά δεν το συνειδητοποιούμε: «Μη χειρότερα». Αυτό θα πει «Μη χειρότερα». «Τι κάνεις;». «Μη χειρότερα». Δηλαδή «είθε να μην πάω χειρότερα». Αυτό θα πει το «μη χειρότερα». Κατόπιν, τι έκανε; Ενεργοποίησε τις δυνάμεις του, αυτές που είχε, ξεπέρασε τον εαυτόν του, ξεπέρασε και την αναπηρία του. Μεγάλο πράγμα αυτό. Δεν μεμψιμοιρούσε. Μελετούσε την Αγία Γραφή και ήταν πνευματικός άνθρωπος. Δεν μεμψιμοιρούσε. Δεν βαρυγκωμούσε κατά του Θεού. Είχε πολλή υπομονή. Με τον τρόπον αυτόν, είδαμε καθαρά, πώς ακριβώς εβοήθησε και τον εαυτόν του, ξεπερνώντας τον εαυτόν του, διότι είχε με κάτι να ασχολείται, δεν είχε την προσοχή του στο πάθημά του. Αλλά είχε με κάτι να ασχολείται. Και ξεπέρασε και το σκοτάδι της απελπισίας.

Αλλά, αγαπητοί μου, όπως βλέπετε, στην μακροχρόνια ή την ανίατη αρρώστια, υπάρχει πάντοτε ένα θεολογικόν βάθος. Ένα θεολογικό βάθος πολύ σπουδαίο. Αν ερωτήσομε, τι είναι η αρρώστια, το κλειδί της απαντήσεως βλέπομε μας το δίνει στην ίδια περικοπή την ευαγγελική, μας την δίδει ο Κύριος. Όταν τον έκανε καλά αυτόν τον άνθρωπον και τον συνήντησε κατόπιν στον ναόν ο Κύριος, ύστερα από κάποιες μέρες, του λέγει ο Κύριος: «Ἲδε(:Δες) ὑγιὴς γέγονας(:έγινες υγιής)· μηκέτι ἁμάρτανε, ἵνα μὴ χεῖρόν σοί τι γένηται (: Μην ξαναμαρτήσεις, για να μη σου γίνει κάτι χειρότερο)». Α, ώστε λοιπόν, αυτό σημαίνει ότι υπάρχει μία σχέσις ανάμεσα στην ασθένεια και στην αμαρτία. Γι'αυτό σημειώνει η Σοφία Σειράχ: «Ἀπόστησον πλημμέλειαν -δηλαδή «μην κάνεις αμαρτίες· στάσου μακριά από τις αμαρτίες»- καὶ εὔθυνον χεῖρας, καὶ ἀπὸ πάσης ἁμαρτίας καθάρισον καρδίαν». Πρόσεξε. Να είσαι μακριά από την αμαρτία. Γιατί; «Ὁ ἁμαρτάνων - λέει η Σοφία Σειράχ στο 38 κεφάλαιο, στίχος 15- ἔναντι τοῦ ποιήσαντος αὐτὸν ἐμπέσοι εἰς χεῖρας ἰατροῦ». Γιατί «αυτός που αμαρτάνει θα πέσει στα χέρια του γιατρού». Θα έπρεπε να υπάρχουν πινακίδες, δεν ξέρω, στα νοσοκομεία μ’ αυτήν την επιγραφήν. «Ὁ ἁμαρτάνων ἔναντι τοῦ ποιήσαντος αὐτόν (:έναντι του Δημιουργού του) ἐμπέσοι εἰς χεῖρας ἰατροῦ». «Θα πέσει στα χέρια του γιατρού». Δεν νηστεύεις κατά Θεόν; Θα νηστεύσεις κάποια μέρα κατά ιατρόν. Κ.ο.κ.

Συνεπώς η ασθένεια βλέπομε ότι αποτελεί ταυτόχρονα ένα μέσον τιμωρίας, αλλά τιμωρίας παιδαγωγικής, προς επανόρθωσιν. Αλλά, ερωτάει ένας ερμηνευτής, ο Θεοφύλακτος: «Ἀλλὰ πάντα τὰ νοσήματα ἐξ ἁμαρτημάτων;(:Όλα τα νοσήματα, οι αρρώστιες, όλες είναι από τα αμαρτήματα;). Οὐ πάντα μὲν ἀλλὰ τὰ πλείονα (: «Όχι όλα», λέγει, «αλλά τα πιο πολλά»). Τὰ μὲν γὰρ δι’ ἁμαρτήματα, ὣσπερ ἐπὶ τοῦ παραλύτου τούτου (:Υπάρχουν εκείνα που γίνονται από τα αμαρτήματα, όπως είναι στην σημερινή ευαγγελική περικοπή του παραλύτου), τὰ δὲ δι’ εὐδοκίμησιν καὶ ἀνάρρησιν ὣσπερ ἐπὶ τοῦ Ἰώβ, ἵνα δειχθῇ ἡ ἀρετὴ αὐτοῦ (:Υπάρχουν όμως και αρρώστιες οι οποίες δεν είναι γιατί υπάρχουν αμαρτήματα)». «Και παράδειγμα,» λέει ο Θεοφύλακτος, «είναι ο Ιώβ, ο οποίος δεν είχε αμαρτίες, εννοείται δεν υπάρχει αναμάρτητος, αλλά δεν είχε αμαρτίες να φθάσει να είναι ανίατα άρρωστος, δεν είχε βαριές αμαρτίες…». Γι'αυτό ακριβώς τον λόγο, αγαπητοί μου, του έδωσε ο Θεός αυτή… έδωσε άδεια εις τον διάβολον, για ευδοκίμησιν αρετής περισσοτέρας.

Ύστερα, θυμηθείτε, από τον ίδιον τον λόγο του Κυρίου, όταν εκείνος ο τυφλός, τον οποίον θεράπευσε ο Κύριος, είναι η μεθεπομένη ευαγγελική περικοπή, τον ερωτούν οι μαθηταί: «Κύριε, ποιος αμάρτησε; -εκ γενετής τυφλό-. Οι γονείς του ή αυτός;». Τότε θα έλεγε κανείς, πότε πρόλαβε να αμαρτήσει, αφού ήταν εκ γενετής; Είναι μία άλλη ιστορία. Ελάτε την μεθεπομένη Κυριακή να την ακούσετε. Θα σας την πω. Εν τοιαύτη περιπτώσει, ο Κύριος απήντησε: «Ούτε αυτός, ούτε οι γονείς του». Αλλά αυτή η τύφλωση ήταν για την δόξα του Θεού.

Ώστε, λοιπόν, υπάρχουν και περιπτώσεις που δεν είναι αμαρτίες; Αγαπητοί μου, εμφανέστατα να γνωρίζομε άνθρωπο που έκανε αμαρτίες, μην πούμε ποτέ: «Δες, τον τιμωρεί ο Θεός για τις αμαρτίες του». Μην το πούμε· μήπως φύγει απ’ αυτόν η αρρώστια κι έρθει σε μας. Μην το πούμε. Αλλά να λέμε: «Να ελεήσει ο Θεός. Να παιδαγωγεί δια της ασθενείας ο Θεός. Το γιατί και το πώς, τα σχέδια του Θεού δεν μπορούμε εμείς να τα αποκρυπτογραφούμε. Είναι για μας άγνωστα».

Γι’ αυτόν τον λόγο θα πρέπει, αφού είναι ο σκοπός παιδαγωγικός, να μάθομε αυτήν την παιδαγωγία του Θεού, όταν μας έρχεται μία αρρώστια, να ανιχνεύομε, όσο μπορούμε, τα σχέδια του Θεού και να καταλήγομε στο τέλος στην δοξολογία του Θεού. Να μην λέμε δηλαδή «Και τι έπαθα και τι με βρήκε», αλλά να λέμε: «Δόξα τῷ Θεῷ». Αν δείτε κάποιον άνθρωπο και είναι στο κρεβάτι και είναι… και είναι… και είναι και δεν έχει προοπτική να σηκωθεί και τον ακούτε να λέγει: «Δόξα τῷ Θεῷ», αυτός ο άνθρωπος ωρίμασε, αυτός ο άνθρωπος έφθασε, είναι σπουδαίο.

Ακόμη, είναι χαρακτηριστικόν ότι αυτός ο παράλυτος άνθρωπος ήτο ένας κάποιος άνθρωπος. Αλήθεια, πώς τον έλεγαν; Δεν είχε σημασία να γραφεί το όνομά του. Ένας άνθρωπος. Το λέει έτσι ο ευαγγελιστής Ιωάννης: «Ἦν δὲ τὶς ἄνθρωπος». Κάποιος άνθρωπος. Τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει ότι ο κάθε άνθρωπος, ο οποιοσδήποτε, ο ανώνυμος για μας, είναι όμως επώνυμος για τον Θεό. Ο Θεός ξέρει τον καθένα μας. Ο Χριστός πήγε, ας μου επιτραπεί η ανθρώπινη έκφρασις, πήγε συστημένα γι’ αυτόν. Γιατί; Γιατί τον εγνώριζε. Από πού; Δεν ήτο Θεός; Τον εγνώριζε. Μη λέει λοιπόν κανένας: «Ο Θεός δεν με γνωρίζει, με ξέχασε». Λέει λίγο πιο κάτω, θα το ιδούμε: «Καὶ γνοὺς –Ποιος; Ο Ιησούς- ὅτι πολὺν ἤδη χρόνον ἔχει …(:ότι έχει πολύν καιρό)»- τι έκανε; Τον επεσκέφθη. Πού το ήξερε ο Χριστός; Μα αυτό θέλω να σας πω, αγαπητοί μου, ότι ο Θεός ούτε αγνοεί, ούτε λησμονεί. Μη λοιπόν λέμε: «Με ξέχασε ο Θεός». Ή εκείνη η βλάσφημη φράση: «Δεν υπάρχει Θεός. Γιατί αν υπήρχε γιατί με έχει - προσέξτε, δεύτερη βλασφημία τώρα- και βασανίζομαι;». Ο Θεός βασανίζει τον άνθρωπο; Και τι είναι ο Θεός; Βασανιστής είναι ο Θεός;

«Τοῦτον ἰδὼν ὁ ᾿Ιησοῦς κατακείμενον –λέει ο επόμενος στίχος-, καὶ γνοὺς ὅτι πολὺν ἤδη χρόνον ἔχει, λέγει αὐτῷ· θέλεις ὑγιὴς γενέσθαι;». «Αφού τον είδε», λέει, «ο Ιησούς να είναι πλαγιασμένος, κατακείμενος, και γνωρίζοντας ότι είναι πολύς ο καιρός που πάσχει από την αρρώστια του, του λέγει: ’’Θέλεις να γίνεις υγιής;’’». Ο Ιησούς είδε τον παράλυτον «κατακείμενον». Τι θα πει «κατακείμενος»; Θα πει ότι είχε πάρει οριζοντία θέση το σώμα του. Πλαγιασμένος. Δεν είναι βεβαίως το πλάγιασμα που κάνομε όταν θέλομε να κοιμηθούμε. Αλλά ήταν το πλάγιασμα εκείνο το αφύσικο, εκείνο το διαφορετικό. Γιατί δεν μπορεί ο άνθρωπος να πάρει διαφορετική στάση, δεν μπορεί να σηκωθεί. Είναι σαν να του ΄λεγε τώρα ο Κύριος, όταν τον είδε κατακείμενον: «Εγώ, ο Δημιουργός σου, σε κατασκεύασα όρθιον. Τώρα εσύ πώς μένεις κατακείμενος, οριζοντιωμένος; Ποιος σε έριξε χάμω; Εγώ σε κατασκεύασα όρθιον». Αντιλαμβάνεσθε, αγαπητοί μου, ότι η περίπτωσις είναι ένα σύμβολο της πεπτωκυίας εικόνος του Θεού, της πεσμένης εικόνος του Θεού. Ο πεσμένος άνθρωπος. Η πεσμένη ανθρωπότητα. Εξάλλου αυτό είλκυσε τον Υιόν του Θεού· η πεσμένη ανθρωπότητα. Αυτό είλκυσε τον Υιόν του Θεού να έλθει ανάμεσά μας για να μας ανορθώσει.

«Καὶ γνοὺς», λέγει, «ὅτι πολὺν ἤδη χρόνον ἔχει». «Και εγνώριζε ότι είχε πολύν καιρό εκεί κατακείμενος». Ποιος είναι αυτός ο χρόνος; Βέβαια, πώς το εγνώριζε, η θεία φύσις πληροφορεί την ανθρωπίνη φύση. Υπερφυσικά το εγνώριζε ο Χριστός. Είναι ο χρόνος της ανθρωπότητος ο προ Χριστού. Αυτός είναι ο πολύς χρόνος· που είναι ο άνθρωπος πεσμένος. Ο προ Χριστού χρόνος. Για την ανθρωπότητα ολόκληρη. Είναι ο χρόνος εκείνος που μετέβαλε την ανθρωπότητα σε παράλυση. Λίγο ακόμη, όπως είπε κάποιος σοφός και η ανθρωπότητα θα ήταν ένα πτώμα. Θα ήταν νεκρή. Επέλεξε, λοιπόν, ο Υιός του Θεού τον κατάλληλο χρόνο για να σαρκωθεί. Είναι εκείνο που γράφει στους Κολοσσαείς ο Απόστολος Παύλος: «Ὅτε ἦλθε τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου (:το γέμισμα, το πλήρωμα, αυτό το γέμισμα, τώρα ήρθε ο χρόνος) ἐξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν Αὐτοῦ, γενόμενον ἐκ γυναικός, ἵνα τὴν υἱοθεσίαν ἀπολαύωμεν». «Για να πάρομε την υιοθεσία από τον Θεό».

Και όταν τον είδε ο Ιησούς κατακείμενον, τι έγινε; «Λέγει αὐτῷ(:Του λέγει)». Ναι, με την ενανθρώπησή Του ο Θεός ανοίγει διάλογον με τον άνθρωπο, διαλέγεται με τον άνθρωπο. Δεν καπνίζει πλέον το Σινά, ούτε πυρπολείται με την παρουσία του Θεού. Δεν ακούν πλέον οι άνθρωποι την φωνήν του Θεού από το Σινά και να αισθάνονται ότι θα πεθάνουν από τον φόβο τους. Η φωνή του Θεού γίνεται ανθρώπινη, γίνεται πολύ ανθρώπινη. Και τι λέγει τώρα ανοίγοντας διάλογο; «Θέλεις ὑγιὴς γενέσθαι;». «Θέλεις να γίνεις υγιής;». Φθάνει Αυτός ο Θεός να ερωτά τον άνθρωπο αν θα ήθελε να ξαναγίνει όρθιος, να γίνει υγιής, ολόκληρος υγιής.

Θέλει ακόμη με τον τρόπον αυτόν να δείξει τον σεβασμό του Θεού προς την ελευθερία που έδωσε στον άνθρωπο. Μπορεί να μη θέλεις να γίνεις υγιής. Διότι ίσως… η ερώτησις… μα, ερώτησις; Ερώτησις είναι αυτή; «Θέλεις να γίνεις καλά;». Ναι. Γιατί υπάρχουν πάρα πολλοί άνθρωποι που δεν θέλουν να γίνουν καλά. Μα ένα πολύ απλό. Θέλεις να μην έχεις καρκίνο, να μην πάθεις καρκίνο. Τουλάχιστον σε μία περίπτωση. Σε μία περίπτωση. Μάλιστα η πρώτη. Μην καπνίζεις. Μα εσύ καπνίζεις. Άρα δεν θέλεις να μην πάθεις καρκίνο. Άρα δεν είναι άστοχη η ερώτησις: «Θέλεις να γίνεις καλά;». Λυπούμαι, δεν έχω χρόνο να σας δείξω, αγαπούν πολλοί άνθρωποι την κατάσταση που βρίσκονται και δεν θέλουν να γίνουν καλά. Περίεργο; Αλλά είναι πραγματικό, είναι αληθινό. Ωστόσο, είναι εδώ η ελευθερία που ο Θεός δίνει στον άνθρωπο και τον ερωτά: «Θέλεις να γίνεις καλά; Δεν θα σε κάνω με το ζόρι καλά».

Θέλει ακόμη να του δείξει ο Κύριος ότι εκτός από την κολυμβήθρα, είναι και ο Ιησούς που θεραπεύει. Όχι μόνο η κολυμβήθρα. Ή μάλλον, θα λέγαμε, κυριολεκτικά ο Ιησούς είναι Εκείνος που θεραπεύει και μόνον Αυτός είναι Εκείνος που θεραπεύει. Η κολυμβήθρα; Ήταν μία «σκιά». Τώρα ο Ιησούς έρχεται, ετοιμάζει μια νέα κολυμβήθρα, που είναι το χριστιανικό βάπτισμα, που μας δίνει την ολοκληρίαν και μας δίνει και την υιοθεσίαν.

Αγαπητοί μου, όλα αυτά που μας διηγείται σήμερα η ευαγγελική περικοπή και όσα αναφέρουν θαύματα του Χριστού στα Ευαγγέλια, με μια συνοπτική φράση ο Απόστολος Πέτρος μας είπε πώς ο Κύριος… μας είπε πώς πέρασε ο Κύριος την επίγεια ζωή Του. Πώς την πέρασε; Είναι στο βιβλίο των Πράξεων 10,38: «Διῆλθεν εὐεργετῶν καὶ ἰώμενος». «Πέρασε την ζωήν Του ευεργετώντας και θεραπεύοντας».

Θέλει όμως ο Χριστός μια βασική προϋπόθεση. Η ανθρωπότητα από την στιγμή που γνώρισε τον Χριστόν, δεν πρέπει πια να αμαρτάνει. Οι λαοί, δυστυχώς οι χριστιανικοί λαοί, δεν πρέπει να αμαρτάνουν. Γιατί εγνώρισαν τον Χριστό. Γι'αυτό η αποστασία, η απομάκρυνσή μας από τον Χριστό, είναι βαρύτατο αμάρτημα. Κι εκείνο που είπε ο Χριστός, «ἵνα μὴ χεῖρόν σοί τι γένηται (: να μη σου γίνει κάτι χειρότερο)», δεν είναι τι άλλο, τι λέτε, το χειρότερο; Παρά η παραδοχή του Αντιχρίστου. Υπάρχει χειρότερο απ’ αυτό; Όταν αφήνεις τον Χριστό και παραδέχεσαι τον Αντίχριστον; Το ίδιο ισχύει, αγαπητοί μου, και για τον κάθε άνθρωπο προσωπικά. Ο καθένας μας μπορεί να υπήρξε, βραχυχρόνια ή μακροχρόνια, ένας παράλυτος της αμαρτίας· της αμαρτίας παράλυτος. Τώρα που γίνεται υγιής και γνωρίζει πλέον τον Χριστόν, ας προσέξει, γιατί τότε γίνονται, όπως λέει ο ίδιος ο Κύριος στο κατά Ματθαίον Ευαγγέλιον «τὰ ἔσχατα τοῦ ἀνθρώπου ἐκείνου χείρονα τῶν πρώτων». «Τα τελευταία του είναι πιο χειρότερα από τα πρώτα του».

Αγαπητοί μου, όποιος είναι αληθινά κατά Χριστόν έξυπνος, θέλομε να είμεθα έξυπνοι, όποιος λοιπόν είναι κατά Χριστόν έξυπνος, αληθινά έξυπνος άνθρωπος, θα γεμίσει την ψυχή του με τον φόβο του Θεού. Έναν φόβο να μην χάσει ποτέ τον Χριστόν, για να μην χάσει ποτέ τον εαυτόν του.

ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ 
και με απροσμέτρητη ευγνωμοσύνη στον πνευματικό μας καθοδηγητή μακαριστό γέροντα Αθανάσιο Μυτιληναίο,
ψηφιοποίηση και επιμέλεια της απομαγνητοφωνημένης ομιλίας:
Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος
 
ΠΗΓΕΣ:
Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.

Ἄνθρωπον οὐκ ἔχω

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΛΥΤΟΥ [:Iω. 5,1-15]
 
Απομαγνητοφωνημένη ομιλία μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου με θέμα:
«Ἄνθρωπον οὐκ ἔχω»
 
[εκφωνήθηκε στην Ιερά Μονή Κομνηνείου Λαρίσης στις 9-5-1993]
(Β279)

Σήμερα, αγαπητοί μου, τετάρτη Κυριακή από του Πάσχα, η Εκκλησία μας προβάλλει ένα εκπληκτικό θαύμα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Πρόκειται για την θεραπεία ενός παραλύτου ανδρός, που κατέκειτο παράλυτος 38 ολόκληρα χρόνια. Φαίνεται από την όλη διήγηση ότι δεν είχε συγγενείς. Είχαν πεθάνει προ πολλού φαίνεται. Και ήταν αποριγμένος σε μιαν άκρη της «προβατικής κολυμβήθρας», όπως μας διηγείται ο ευαγγελιστής Ιωάννης. Η «προβατική κολυμβήθρα» ήταν μία δεξαμενή ύδατος κοντά στην πύλη του τείχους, η οποία πύλη ελέγετο «προβατική». Πιθανώς από εκεί εισήρχοντο και εξήρχοντο ποίμνια. Εκεί ο Θεός είχε δώσει μια χάρη: Όποιος, από τους κατακειμένους ασθενείς, οποιαδήποτε αρρώστια και αν είχαν, μπορούσαν, αν έμπαιναν στο νερό της δεξαμενής, ύστερα από μια ταραχή που εγίνετο από άγγελον Κυρίου - αοράτως εγίνετο η ταραχή, όμως ήταν ορατή - εκείνος που πρώτος θα έμπαινε μέσα εις το νερό αυτό, που εταράσσετο κατά καιρούς, εγίνετο υγιής.

Ήταν μία χάρις αυτό. Ήταν μία ευεργεσία από τον ουρανό για τον λαό. Αλλά μία ευεργεσία εξαιρετικά περιορισμένη. Βρέθηκε κάποτε εκεί ο Κύριος. Και πλησιάζει αυτόν τον άνδρα που ήταν 38 χρόνια παράλυτος, κατακείμενος, σε μία άκρη εκεί, των στοών, που υπήρχαν και τον ερωτά: «Θέλεις ὑγιὴς γενέσθαι;(:Θέλεις να γίνεις καλά;)». Κι εκείνος απήντησε, εννοώντας φυσικά την περίπτωση την συνήθη, που κι εκείνος ανέμενε εκεί 38 ολόκληρα χρόνια. «Κύριε –του λέγει-, ἄνθρωπον οὐκ ἔχω (: δεν έχω άνθρωπο) ἵνα ὅταν ταραχθῇ τὸ ὕδωρ, βάλῃ με εἰς τὴν κολυμβήθραν (: ώστε όταν ταραχθεί το νερό, να με ρίξει μέσα στη δεξαμενή)· ἐν ᾧ δὲ ἔρχομαι ἐγώ, ἄλλος πρὸ ἐμοῦ καταβαίνει (:ενώ πηγαίνω –συρόμενος προφανώς- κάποιος άλλος με προλαβαίνει και πέφτει αυτός στη δεξαμενή και γίνεται καλά)». Και τότε ο Κύριος τού λέγει: «Ἔγειρε, ἆρον τὸν κράββατόν σου καὶ περιπάτει· καὶ εὐθέως ἐγένετο ὑγιὴς ὁ ἄνθρωπος». «’’Σήκω’’», του λέγει, «’’πάρε το κρεβάτι σου και περπάτα’’. Και αμέσως εκείνος ο παράλυτος έγινε καλά, υγιής».

Αυτή η ενέργεια του Κυρίου μας, αγαπητοί μου, σε κάθε σημείο της, είναι και μια αποκάλυψις. Αλλά να μείνομε εμείς μόνο σε ένα σημείο: Εκείνο που ο παράλυτος απήντησε εις τον Κύριον, δικαιολογώντας γιατί μέχρι τότε δεν κατάφερε να θεραπευτεί, επειδή δεν είχε άνθρωπο να τον βοηθήσει. Θα μείνομε σ’ αυτό το σημείο.

«Ἄνθρωπον οὐκ ἔχω». «Άνθρωπο δεν έχω», είπε ο άρρωστος άνθρωπος. Είναι μία συνήθης έκφρασις, που, όμως, την στιγμή εκείνη… πόσες φορές το λέμε, «δεν έχω έναν άνθρωπο να με βοηθήσει», αλλά που την στιγμή εκείνη θα μπορούσε αυτή η φράσις να περικλείσει ένα βάθος. Και αυτό το βάθος θα προσπαθήσομε, αγαπητοί μου, κάπως να το προσεγγίσομε.

Τι είναι ο άνθρωπος που αναζητάται από τον συνάνθρωπο; «Δεν έχω άνθρωπο να με βοηθήσει». Τι είναι, λοιπόν, ο άνθρωπος που αναζητάται από τον συνάνθρωπον; Κάθε άνθρωπος είναι εικόνα του Θεού. Και οι εικόνες του Θεού έχουν μία ταυτότητα. Και συνεπώς, μία μορφή κοινωνίας. Εγώ είμαι μία εικόνα του Θεού. Εσύ, εσύ, εσύ, ο καθένας είναι μία εικόνα του Θεού. Αφού, λοιπόν, ο καθένας είναι μία εικόνα του Θεού, προφανώς, αφού είναι μία εικόνα του Θεού, προφανώς έχομε μεταξύ μας οι άνθρωποι μια ταυτότητα. Τι ταυτότητα; Μια ταυτότητα μορφής κοινωνίας. Προσέξατέ το, γιατί είναι πάρα πολύ σημαντικό αυτό.

Όμως, μετά την πτώσιν των πρωτοπλάστων, το «κατ’ εικόνα» στον κάθε άνθρωπο έσπασε τη σχέση του με το «κατ’ εικόνα» του άλλου ανθρώπου. Δηλαδή έσπασε αυτή η ταυτότητα. Έσπασε το φαινόμενον της κοινωνικότητος, που έτσι το ήθελε ο Θεός να είναι, ηνωμένον. Αυτό έσπασε. Και η συνέπεια είναι πια να λέγει ο άνθρωπος: «Ἄνθρωπον οὐκ ἔχω». Ο κάθε άνθρωπος το λέγει αυτό: «Ἄνθρωπον οὐκ ἔχω». «Δεν έχω άνθρωπο να με βοηθήσει, να με καταλάβει». Έτσι ο άνθρωπος, ο κάθε άνθρωπος, απομονώθηκε. Πού έφθασε, όμως, ο άνθρωπος με αυτή του την απομόνωση; Να γίνει αδιάφορος. «Δεν με ενδιαφέρει ποιος είσαι. Δεν με ενδιαφέρει τι κάνεις. Δεν με ενδιαφέρει σε ποια κατάσταση βρίσκεσαι. Δεν με ενδιαφέρει τι ζητάς».

Αλλά τι είναι, αλήθεια, αυτός ο σπασμένος, ο μεταπτωτικός άνθρωπος; Λέγει ένα παλιό βιβλίο, η επιστολή του Βαρνάβα: «Τι είναι ο άνθρωπος; Ἄνθρωπος γῆ ἐστὶν πάσχουσα». «Ο άνθρωπος», λέγει, «είναι γη που πάσχει. Διότι από τη γη έγινε, από το χώμα έγινε, από την ύλην την νεκράν έγινε. Κι έδωσε ο Θεός ζωή. Αλλά αυτή η ύλη τώρα είναι πάσχουσα, πάσχει». Αυτό το κοινωνικό σπάσιμο έρχεται τώρα να ελέγξει ο Κύριος, όταν αναφέρεται στην Κρίση, την τελική Κρίση, και λέγει: «Ἀσθενὴς ἤμην καὶ οὐκ ἐπεσκέψασθέ με». «Ήμουν άρρωστος και δεν με επισκεφθήκατε». Αυτό ακριβώς το σπάσιμο της κοινωνικότητος ελέγχει ο Κύριος. Και αποτελεί βασικό στοιχείο κατά την Κρίση ως κατηγορητήριο κατά των ανθρώπων.

Μετά την πτώση ο άνθρωπος γίνεται ατομιστής, γίνεται εγωπαθής. Όλοι οι πόλεμοι και όλες οι ακαταστασίες ξεκινούν απ’ αυτήν την εγωπάθεια. Και φυσικά ο εγωπαθής δεν μπορεί να είναι, πώς μπορεί να είναι πνευματικός άνθρωπος; Έτσι, με μελαγχολία αναφωνεί, αγαπητοί μου, ο Ψαλμωδός και λέγει: «Σῶσόν με, Κύριε, ὅτι ἐκλέλειπεν ὅσιος, ὅτι ὠλιγώθησαν αἱ ἀλήθειαι ἀπὸ τῶν υἱῶν τῶν ἀνθρώπων». «Σώσε με, Κύριε, γιατί έχει εκλείψει ο σωστός άνθρωπος, ο ὅσιος, και ὠλιγώθησαν, έγιναν λίγες οι αλήθειες από τους υιούς των ανθρώπων». Οι άνθρωποι ξέφυγαν. Και μέσα σε μία απουσία «ὁσίων», όπως βλέπομε στην αναφώνηση αυτή του Ψαλμωδού, αναφωνεί ο άνθρωπος τι; Στον Θεό. Τι; Να τον σώσει. Γιατί; Γιατί όταν πια κανείς δεν μπορεί να βοηθήσει, όταν κανείς πια δεν μπορεί να σώσει, ποιος είναι Εκείνος που μόνος πια απέμεινε για να σώσει; Ποιος άλλος από τον Θεό.

Έτσι, σήμερα, μπορούμε να μιλάμε για μία αντιφατική έννοια, γιατί αντιφατικό είναι, της ερημίας των πόλεων. Όσο πολυπληθέστερες είναι οι πόλεις, όσο πιο πυκνοκατοικημένες είναι σήμερα οι πόλεις, τόσο πιο πολύ χαρακτηρίζονται ως έρημοι. Ένα χωριό με 500 και 1000 ανθρώπους, δεν είναι ερημιά. Ο ένας ξέρει τον άλλον. Και άμα φωνάξεις, θα τρέξουν. Στην πόλη, πέφτεις κάτω στο πεζοδρόμιο και κανείς δεν σε σηκώνει, κανείς δεν τρέχει να σε βοηθήσει. Περνούν, βλέπουν και φεύγουν. Στις πολυκατοικίες ζουν οι άνθρωποι αλλοτριωμένοι μεταξύ των. Έτσι που πραγματικά έχομε το φαινόμενον της ερημίας των πόλεων. Προσκρούομε στο πεζοδρόμιο ο ένας με τον άλλον! Σκουντουφλά ο ένας άνθρωπος στον άλλον και, όμως, είμεθα τόσο αλλοτριωμένοι μέσα σε αυτό το μεγάλο πλήθος των ανθρώπων.

Κι όμως ο Θεός, όταν έπλασε τον άνθρωπον, είπε: «Οὐ καλὸν εἶναι τὸν ἄνθρωπον μόνον (: Δεν είναι καλό, ο άνθρωπος να είναι μόνος του)· ποιήσωμεν αὐτῷ βοηθὸν κατ’ αὐτόν (: Να δημιουργήσομε εις αυτόν –ομιλεί Αυτή η Αγία Τριάς, Πατήρ, Υιός και Άγιον Πνεύμα, στη δημιουργία του ανθρώπου, γι'αυτό ο πληθυντικός- ποιήσωμεν εις αυτόν, τον άνθρωπον, τον Αδάμ, τον πρώτον -μόνος ήτο- να του δώσομε βοηθὸν κατ’ αὐτόν - ο τόνος πέφτει σε αυτό το «κατ’ αὐτόν». «Κατ’ αὐτόν» θα πει: - «που να είναι όμοιος»)». Να μην του δώσουμε ένα σκυλάκι. Να μην του δώσομε ένα καναρίνι. Να μην του δώσομε μία γλάστρα βασιλικού. Να μην του δώσομε ένα τριαντάφυλλο, μία τριανταφυλλιά ή μία ρίζα πανσέ που μοιάζει σαν προσωπάκι, να του κάνει συντροφιά. Θα του δώσομε βοηθόν που να είναι όμοιος με αυτόν. Δηλαδή, άνθρωπος. Δηλαδή, άνθρωπος.

Αυτό έχει, αγαπητοί μου, μια ξεχωριστή σημασία. Γι'αυτό ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς λέγει: «Κοινὸν καὶ τοὔνομα ἀνδράσιν καὶ γυναιξίν, ὁ ἄνθρωπος». Λέγει ότι είναι κοινό το όνομα και εις τους άνδρες και εις τις γυναίκες. Ποιο όνομα; «Άνθρωπος». Έτσι έναν άνδρα λέμε: «ένας άνθρωπος». Μια γυναίκα λέμε: «Ένας άνθρωπος». Κοινό το όνομα. Γι'αυτό και υπάρχει και η ονομασία - ίσως πρώτη φορά να το ακούτε και οι αρχαίοι Έλληνες το έλεγαν, οι Λάκωνες ειδικότερα, και οι Πατέρες της Εκκλησίας μας, όπως ο Ιππόλυτος κ.λπ. : «Ἡ ἄνθρωπος». «Ὁ ἄνθρωπος», που είναι ο άνδρας, «ἡ ἄνθρωπος», που είναι η γυναίκα. Έτσι «πάντες ἄνθρωποι Ἀδὰμ ἐσμέν, εἷς ὄντες». «Όλοι οι άνθρωποι είμεθα του Αδάμ· ένας άνθρωπος».

Δυνάμει, λοιπόν, αυτής της μιας ουσίας, της ουσίας του Αδάμ, από κει βγήκαμε όλοι, ίδια ουσία έχομε, ίδια ουσία, και της μιας εικόνος, του Θεού, γιατί όλοι είμεθα εικόνα του Θεού, που σας είπα προηγουμένως ότι αυτό το στοιχείον της ἐν ἡμῖν εικόνος, καθιστά ταυτότητα και συνεπώς κοινωνία των ανθρώπων, θα έπρεπε να μην απουσιάζει η κοινωνικότητα στους ανθρώπους. Δυο στοιχεία: κοινή ουσία, κοινή εικόνα. Δεν έπρεπε, λοιπόν, να απουσιάζει πραγματικά η κοινωνικότητα ανάμεσα στους ανθρώπους. Ώστε να λέγει ο άνθρωπος: «Ἄνθρωπον οὐκ ἔχω».

Στους Χριστιανούς έχομε και μία τρίτη διάσταση. Και η τρίτη αυτή διάστασις είναι ότι είμαστε μέλη του σώματος του Χριστού. Όχι ομοούσιοι, δυνάμει του Αδάμ. Όχι της ιδίας εικόνος, δυνάμει της κατασκευής μας. Αλλά όταν κοινωνούμε, βαφτιστήκαμε και βγήκαμε από την ιδίαν μήτραν, διότι το βαπτιστήρι, η κολυμβήθρα είναι μία μήτρα από την οποία εξερχόμεθα καινούριοι με το Βάπτισμα. Και τώρα κοινωνούμε του Σώματος και του Αίματος του Χριστού. Και αφού πήραμε το ίδιο Σώμα του Χριστού όλοι, δεν είμεθα συνεπώς μέλη του ενός σώματος; Μπορεί, λοιπόν, να είναι ξένο το δεξί μου χέρι με το αριστερό μου χέρι; Έτσι βλέπομε μία τρίτη διάσταση να υπάρχει εδώ. Ώστε να μην μπορεί να πει κανείς ότι ιδιαιτέρως δε εις τους Χριστιανούς, αν οι άλλοι άνθρωποι, μη βαπτισμένοι, αρνήθηκαν αυτό το ομοούσιον του Αδάμ και το κατ’ εικόνα, που ίσως και δεν το ξέρουν οι εκτός Χριστού άνθρωποι, εμείς, όμως, οι Χριστιανοί έχομε και την τρίτη ιδιότητα και δεν θα έπρεπε ποτέ να υπάρχει αυτό το «οὐκ ἔχω ἄνθρωπον». Ποτέ δεν θα έπρεπε να υπάρχει αυτό.

Αν αγνοήσομε αυτά τα στοιχεία, που αναφέραμε, τρία στοιχεία, τότε, αγαπητοί μου, καταδικάζομε τον εαυτό μας στην απομόνωση. Στην αιωνία Κόλαση, όπως και στον Άδη, προ της Κολάσεως, τώρα υπάρχει ο Άδης, μετά την Κρίση θα υπάρχει η Κόλασις, δεν υπάρχει αυτή η κοινωνία. Το εκφράζουν ποικιλοτρόπως οι Πατέρες αυτό το στοιχείο. Λείπει, λοιπόν, η κοινωνία των προσώπων. Μάλιστα μία εικόνα είναι ότι οι άνθρωποι, λέει, είναι πλάτη με πλάτη. Όπως οι δύο Σιαμαίοι, δεν μπορούν να δουν ο ένας το πρόσωπον του αλλουνού. Είναι εικόνες, είναι εκφράσεις ότι δεν υπάρχει κοινωνία προσώπων. Δεν υπάρχει κοινωνία. Είναι φοβερό!

Αντίθετα, στην Βασιλεία του Θεού θα υπάρχει η αιωνία θεωρία του προσώπου του Χριστού και η αιωνία θεωρία των προσώπων όλων των δικαίων. Θα βλέπομε τον Χριστόν, θα μας βλέπει. Θα βλέπομε τους δικαίους, θα μας βλέπουν. Σας θυμίζω, στο όρος της Μεταμορφώσεως, οι τρεις μαθηταί, Πέτρος, Ιάκωβος και Ιωάννης, αναγνωρίζουν τους δύο ουρανίους επισκέπτας. Δεν τους είχαν δει ποτέ. Πού να τους δουν; Ο Μωυσής; Είχε ζήσει 1500 χρόνια προ των μαθητών. Ο Ηλίας; Οκτώ αιώνες προ Χριστού. Κι όμως, αναγνωρίζονται! Και λέει ο Πέτρος εις τον Κύριον: «Κύριε, να φτιάξομε τρεις σκηνές· μία για Σένα, μια για τον Μωυσή και μια για τον Ηλία». Πού τους ήξεραν; Έχομε την θεωρία αυτή των προσώπων. Σπουδαίο! Δυνάμει του ότι ο Χριστός είναι στο κέντρον και εκείνοι που έφυγαν, εκείνοι που είναι παρόντες. Όλοι είναι ενσωματωμένοι στον Χριστόν. Κι έτσι υπάρχει η θεωρία, η αναγνώρισις, η κοινωνία των προσώπων.

Στη θέση του ξεπεσμένου ανθρώπου, που κατήντησε αντικοινωνικός, έρχεται αυτός ο νέος άνθρωπος, ο Ιησούς Χριστός, ο νέος άνθρωπος, ο αληθής άνθρωπος, ο κυριακός άνθρωπος, όπως στη μέση της Μεταμορφώσεως που σας είπα, για να δώσει το μέτρον του αληθινού ανθρώπου. Έτσι στο δοξαστικό των Κεκραγαρίων, που ακούσαμε χθες στον Εσπερινό, λέγει· παραπονείται ο παραλυτικός: «Ἄνθρωπον οὐκ ἔχω». Και του λέει ο Κύριος στο τροπάριο αυτό: «Διὰ σὲ ἄνθρωπος γέγονα (: Άνθρωπε, για σένα έγινα άνθρωπος)· διὰ σὲ σάρκα περιβέβλημαι (:για λογαριασμό σου έχω περιβληθεί την ανθρωπίνη φύση)· καὶ λέγεις ἄνθρωπον οὐκ ἔχω; (: και λες ότι δεν έχεις άνθρωπον;)». Πολύ ωραίο, αγαπητοί μου, αυτό, πολύ δυνατό. Ο Ιησούς Χριστός είναι ο νέος, ο προπτωτικός Αδάμ· που στέκεται μέτρον συγκρίσεως και μιμήσεως όλων των ανθρώπων. Έτσι, θα τονίσει ο Ιερός Χρυσόστομος και θα πει: «Ἄνθρωπος γάρ ἐστιν οὐχ ὅστις ἁπλῶς χεῖρας καὶ πόδας ἔχει ἀνθρώπου (: Άνθρωπος – λέει - δεν είναι αυτός που έχει χέρια και πόδια, χέρια και πόδια ανθρώπινα), οὐδ’ ὅστις ἐστὶ λογικός μόνον (:ούτε γιατί μόνον είναι λογικός), ἀλλ’ ὅστις εὐσέβειαν καὶ ἀρετὴν μετὰ παρρησίας ἀσκεῖ». Έχεις ήθος; Έχεις πίστιν; Γνωρίζεις ότι είσαι εικόνα του Θεού; Αυτό σε κάνει άνθρωπον! Δηλαδή, αυτό που λέμε: «μία ύπαρξη με ανθρωπιά».

Η διαδικασία δε αυτής της ανθρωπιάς, κατά τον άγιο Ειρηναίο, που έπρεπε να ακολουθήσει ο άνθρωπος, ο Αδάμ συγκεκριμένα, ήταν: «Ἔδει τὸν ἄνθρωπον πρῶτον γενέσθαι (:έπρεπε πρώτα να δημιουργηθεί ο άνθρωπος), καὶ γενόμενον αὐξῆσαι (: και αφού θα εδημιουργείτο, να αυξηθεί, να μεγαλώσει), καὶ αὐξήσαντα ἀνδρωθῆναι (:και αφού αυξηθεί, να ωριμάσει), καὶ ἀνδρωθέντα πληθυνθῆναι (: -αυτό το ‘’ἀνδρωθέντα’’ είναι το ‘’ωριμάσει’’: - και αφού ωριμάσει, να πολλαπλασιασθεί), καὶ πληθυνθέντα ἐνισχῦσαι (: να ενισχυθεί με το να αποτελεσθεί ομάδα ανθρώπων, πλήθος ανθρώπων, λαός), καὶ ἐνισχύσαντα δοξασθῆναι (: και αφού έτσι θα ενισχυθεί, να δοξασθεί - ο άνθρωπος να δοξαστεί), καὶ δοξασθέντα ἰδεῖν τὸν ἑαυτοῦ δεσπότην (:και αφού δοξασθεί, τότε να μπορέσει να δει τον Θεό)». Είδατε μία διαδικασία, ποιο είναι το τελευταίο σκαλοπάτι, το τελευταίο στάδιο, δια αυτής της διαδικασίας; Να ιδεί τον Θεό. Είναι εκπληκτικόν!

Και όπως προσθέτει ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος και λέγει: «Δημιουργεῖ – εννοείται, ο Θεός- τὸν ἄνθρωπον, οἷον τινὰ κόσμον ἕτερον (: δημιουργεί τον άνθρωπον, σαν τρόπον τινά έναν άλλον κόσμον), ἐν μικρῷ μέγαν (:ο οποίος είναι μέγας σε μικρογραφία. Μέγας ο άνθρωπος, εν μικρογραφία)· ἐπὶ τῆς γῆς ἵστησιν (: τον στήνει στη γη) ἄγγελον ἄλλονω(:σαν άλλον άγγελον -Όχι του ουρανού. Ο άνθρωπος είναι ένας άλλος άγγελος), προσκυνητὴν μεικτόν (:ο οποίος προσκυνά τον Θεόν με τις δύο του ουσίες, το σώμα και το πνεύμα), ἐπόπτην τῆς ὁρατῆς κτίσεως (:είναι επόπτης, βλέπει όλη την Δημιουργία), μύστην τῆς νοουμένης(: της νοουμένης δημιουργίας, της αοράτου, της πνευματικής γίνεται μύστης), βασιλέα τῶν ἐπὶ γῆς (:και στέκεται βασιλιάς της γης)». Αυτός είναι ο άνθρωπος. Όχι ο διασπασμένος. Αυτός είναι ο άνθρωπος.

Αγαπητοί, θα μπορέσει άραγε να ξαναβρεί ο άνθρωπος τον αληθινό εαυτό του; Σήμερα όλα είναι κραυγαλέα από την απουσία του. Όλοι μιλάμε και αναζητούμε έναν σωστόν εργοδότη. Αλλά και έναν σωστόν εργάτη. Κι έναν σωστό υπάλληλο. Κι έναν σωστό παιδαγωγό. Κι έναν σωστό μαθητή. Όχι όταν μελετά ο μαθητής και οι άλλοι τον λένε «φυτό» γιατί μελετάει. Έναν σωστό μαθητή. Έναν τίμιο κυβερνήτη. Έναν σωστό γιατρό. Έναν σωστό σε κάθε τομέα που μπορεί να βρίσκεται ο άνθρωπος. Δυστυχώς «πάντες ἐξέκλιναν», λέγει ο Ψαλμωδός, «ἅμα ἠχρειώθησαν». «Και ταυτόχρονα εξαχρειώθηκαν οι άνθρωποι».

Ακόμη απεδείχθη περίτρανα ότι τον σωστόν άνθρωπον δεν τον δημιουργεί ο περιλάλητος πολιτισμός. Ούτε η διαβόητος επιστήμη. Ούτε οι κάθε λογής λογής «ανθρωπισμοί». Δεν φτιάχνουν όλα αυτά τον άνθρωπο. Τον αληθινό άνθρωπο τον δημιουργεί μόνον ο Θεάνθρωπος. Γι'αυτό έγινε άνθρωπος ο Θεός. Για να αναπλάσει, να δημιουργήσει τον άνθρωπο ο Θεάνθρωπος Ιησούς Χριστός. Είναι ο μόνος τέλειος Θεός, είναι ο μόνος τέλειος άνθρωπος. Όλα τα μοντέλα που ποτέ κατεσκευάσθησαν για να δώσουν το μέτρο του σωστού ανθρώπου, αποσαθρώθηκαν. Οι άνθρωποι πρέπει να ξαναγυρίσουν στον Χριστόν· που, δυστυχώς, Τον βάλαμε στο περιθώριον. Γι΄αυτό και δημιουργήσαμε κοινωνίες-ζούγκλες. Σήμερα όχι μόνον δεν βρίσκομε τον σωστόν άνθρωπο, αλλά σε κάθε μας βήμα βρίσκομε τον επικίνδυνο άνθρωπο! Ο άνθρωπος όταν χάσει τον δρόμο του, γίνεται επικίνδυνος, γίνεται θηρίο, γίνεται λύκος. Εκείνο το γνωστό λατινικό ρητό που λέει: ‘’Homo homini lupus’’. «Ο άνθρωπος για τον άνθρωπο είναι λύκος, θηρίο, επικίνδυνος».

Εμπρός λοιπόν, αγαπητοί, ας καθαρίσομε την καρδιά μας από τα πάθη και τότε θα ανατείλει στην κάθε καρδιά ο χριστοειδής άνθρωπος. Ο άνθρωπος που κάθε στιγμή θα πραγματώνει την Βασιλεία του Θεού πάνω στη γη. Και τότε δεν θα ακούεται πια η απογοητευμένη φωνή του εγκαταλελειμμένου ανθρώπου να λέγει: «Ἄνθρωπον οὐκ ἔχω».

Μας λείπει, τραγικά, ο Χριστός. Όλα τα έχομε. Μα όλα τα έχομε. Μόνον ο Χριστός μάς λείπει. Ο Θεάνθρωπος Ιησούς Χριστός. Αυτόν πρέπει να βρούμε. Τον Χριστό. Τον Θεάνθρωπο Ιησού Χριστό, τονίζω. Το αιώνιο υπόδειγμα των ανθρώπων, όλων των αιώνων και όλων των εποχών.

ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ
και με απροσμέτρητη ευγνωμοσύνη στον πνευματικό μας καθοδηγητή μακαριστό γέροντα Αθανάσιο Μυτιληναίο,
ψηφιοποίηση και επιμέλεια της απομαγνητοφωνημένης ομιλίας:
Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος
 
ΠΗΓΕΣ:
Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.

ΓΕΡΑ ΣΩΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΛΥΤΕΣ ΨΥΧΕΣ

Του 
π. Δημητρίου Μπόκου 
 
Ένας άνθρωπος παράλυτος περίμενε τριάντα οκτώ χρόνια τη θεραπεία του. Ο Χριστός τον συνάντησε κάποτε καθ’ οδόν, όχι τυχαία βέβαια. Δεν θα ήταν υπερβολή αν λέγαμε, ότι επέστρεψε από τη Γαλιλαία στην Ιουδαία και πήγε στα Ιεροσόλυμα ειδικά γι’ αυτόν. Ζήτησε μάλιστα διακριτικά την άδειά του να τον θεραπεύσει, πράγμα που το έκανε αμέσως, λέγοντάς του να σηκωθεί, να πάρει το κρεβάτι του στους ώμους του και να περπατήσει (Κυριακή του Παραλύτου). 
 
Αυτά όμως έγιναν ημέρα Σάββατο. Ο Χριστός προκαλούσε συχνά τους Ιουδαίους με τέτοιες ενέργειες. Οι σοφοί διδάσκαλοι του Ισραήλ, που μελετούσαν τον νόμο του Θεού μέρα και νύχτα, αν και είδαν το ασυνήθιστο αυτό θαύμα, αλλά και πολλά άλλα παρόμοια θαύματα του Χριστού, έβγαλαν όπως πάντα το ίδιο συμπέρασμα: Ο άνθρωπος αυτός, αφού καταργεί την αργία του Σαββάτου, είναι παραβάτης του νόμου του Θεού, αμαρτωλός. Γι’ αυτό και καταδίωκαν τον Ιησού οι Ιουδαίοι και ζητούσαν να τον φονεύσουν, γιατί έκανε τα θαύματά του ημέρα Σάββατο (Ιω. 5, 16).
 
Πώς γίνεται ο άνθρωπος να φτάνει σε τόση τύφλωση; Τα συγκλονιστικά θαύματα του Χριστού δεν έλεγαν τίποτε σε κάποιες ψυχές. Πώς ήταν δυνατόν να μη βλέπουν τη θεϊκή χάρη που πλημμύριζε τον κόσμο, τον πλούτο ζωής που συνόδευε την κάθε ενέργεια του Χριστού; Ο Χριστός μίλησε για φαινομενικά ζωντανούς, αλλά ουσιαστικά νεκρούς ανθρώπους, που νομίζουν ότι βλέπουν, ακούν και καταλαβαίνουν, αλλά στην πραγματικότητα είναι μωροί, τυφλοί και κουφοί. Για ανθρώπους με σωματική μεν ευεξία και υγεία, αλλά με δυσκίνητες, παράλυτες, νεκρές ψυχές.
 
Και τί κάνει την ψυχή να νοσεί, να παραλύει, να νεκρώνεται; Η πολυποίκιλη αμαρτία φυσικά. Τα πάθη που πειθαναγκάζουν σε επιτέλεση του κακού και απραξία του καλού. Η έλλειψη ταπεινής καρδιάς που συνεπάγεται την απουσία της αγάπης. Η καταδυνάστευση του πλησίον σε συλλογικό ή προσωπικό επίπεδο, ακόμα και με την παράχρηση του νόμου του Θεού, που από πρόταση ζωής και σωτηρίας, μετατρέπεται σε απάνθρωπο σύστημα ελέγχου και στραγγαλισμού κάθε πτυχής της ανθρώπινης ζωής, όπως ακριβώς τον είχαν καταντήσει και οι Φαρισαίοι.
 
Ο Χριστός θεραπεύει το σώμα, αλλά και την ψυχή του παραλύτου, λέγοντάς του «μηκέτι αμάρτανε». Συμβαίνει όμως κάποτε ο Χριστός να θεραπεύει μόνο την ψυχή. Και να αφήνει το σώμα παράλυτο. Όταν αυτό κάνει την ψυχή πιο υγιή. Και έτσι βλέπουμε αντιθέσεις: Ανθρώπους με σώμα γερό και παράλυτη ψυχή, αλλά και ανθρώπους με σώμα παράλυτο και ολοζώντανη ψυχή.
 
Ένας άνθρωπος από το Άργος, τριάντα χρόνια παράλυτος, ήθελε να πάει στην Αμερική για εγχείρηση. Ζήτησε από τον άγιο Παΐσιο να προσευχηθεί γι’ αυτόν. Του λέει ο άγιος:
- Ποδαράκια, ποδαράκια, αυτά θα σε πάνε στον Παράδεισο, μα εσύ δεν το καταλαβαίνεις. Μην πας στην Αμερική, θα σε κάνουν πειραματόζωο... Σήκω να περπατήσουμε.
 
Ο άρρωστος είπε ότι δεν ξέρει καν πώς περπατάνε. Ο άγιος προσευχήθηκε, τον πήρε στην αγκαλιά του, τον σήκωσε και άρχισαν να περπατούν. Μετά τον απόθεσε ξανά στο καροτσάκι του και του λέει:
 
- Άκουσε, παιδί μου. Ο Θεός δεν θα σε κάνει καλά. Χειρότερα θα πηγαίνεις, καλύτερα όχι. Να γνωρίζεις όμως, ότι όλοι αυτοί οι άνθρωποι που είναι γύρω σου και σε διακονούν, σώζονται με τον τρόπο αυτό. Βοηθούν και βοηθιούνται χωρίς να το καταλαβαίνουν. Και συ γίνεσαι ένα μέσο σωτηρίας ψυχών.
 
Τί ωραία τα παράλυτα ποδαράκια, όταν κάνουν καλά τις ψυχές και τις πάνε στον Παράδεισο!
Χριστός ανέστη! Καλή, ευλογημένη εβδομάδα!
 
ΘΕΙΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ (3-9 ΜΑΪ. 2026)
 
Την Δ΄ Κυριακή από το Πάσχα (του Παραλύτου), 3-5-2026, των αγίων μαρτύρων Τιμοθέου και Μαύρας και του αγίου Πέτρου, επισκόπου Άργους, ώρα 7.00-10.00 π.μ.
Την Τετάρτη της Μεσοπεντηκοστής, 6-5-2026, της αγίας Σοφίας της εν Κλεισούρα, του αγίου και δικαίου Ιώβ του πολυάθλου και του οσίου Σεραφείμ του εν τω όρει Δομβούς, ώρα 7.00-9.30 π. μ.
Την Πέμπτη βράδυ, 7 προς 8-5-2026, Αγρυπνία επί τη μνήμη του αγίου αποστόλου και ευαγγελιστού Ιωάννου του Θεολόγου και του οσίου Αρσενίου του Μεγάλου, ώρα 9.30 μ. μ.-12.30 (μεσάνυχτα).
Το Σάββατο, 9-5-2026, του αγίου Χριστοφόρου, του αγίου προφήτου Ησαΐου και του αγίου Νικολάου του νέου, του εν Βουνένοις, ώρα 7.00-9.30 π. μ. Προσκύνηση τμήματος ιερού λειψάνου αγίου Χριστοφόρου.
Καθημερινά, ώρα 7.00-8.15 μ. μ., Θ΄ Ώρα-Εσπερινός-Μικρό Απόδειπνο-Χαιρετισμοί.
Κάθε Τετάρτη απόγευμα, ώρα 6.30 μ. μ. και εξής, Ιερά Εξομολόγηση. Άλλες ημέρες και ώρες με ραντεβού (τηλ. 6980 898 504).
 
«Αντιύλη». 
Ι. Ν. Αγ. Βασιλείου, Πρέβεζα. 
Τηλ. 6980 898 504 
Το νέο e-mail μας: neo.antiyli@gmail.com

Ὁ Χριστός, αὐτός εἶναι ἡ ἰαματική κολυμβήθρα ὅλων τῶν αἰώνων

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΛΥΤΟΥ
 
Ὁ Χριστός, αὐτός εἶναι ἡ ἰαματική κολυμβήθρα ὅλων τῶν αἰώνων
Τοῦ ἐπισκόπου Αὐγουστίνου Καντιώτη

Τή στέρνα τῆς Βηθεσδά τό Εὐαγγέλιο τήν ὀνομάζει κολυμβήθρα. Ἡ κολυμβήθρα αὐτή, ὅπως ἑρμηνεύουν οἱ διδάσκαλοι τῆς Ἐκκλησίας μας, εἶναι μιά σκιά, ἕνας τύπος τῆς πραγματικῆς κολυμβήθρας. Ἡ δέ πραγματική κολυμβήθρα εἶναι τό ἱερό βάπτισμα. 
 
Ἀγαπητοί! Ὅλοι βαπτισθήκαμε. Ἄσπροι βγήκαμε, μά δυστυχῶς μαῦροι γινόμαστε μέ τίς ἁμαρτίες. Ἀλλά καί πάλι ὁ Θεός, ὁ ἐλεήμων καί φιλάνθρωπος, δέν μᾶς διώχνει. Μᾶς καλεῖ νά μετανοήσουμε καί νά ἐπιστρέψουμε σ’ αὐτόν. 
 
Τά δάκρυα γιά τίς ἁμαρτίες πού κάνουμε ὕστερα ἀπό τό βάπτισμα, αὐτά τά δάκρυα γίνονται μιά ἄλλη κολυμβήθρα. Νά τρέχαμε σ’ αὐτή τήν κολυμβήθρα ὅπως ἔτρεχαν οἱ ἄρρωστοι ἐκεῖνοι στήν προβατική κολυμβήθρα! Ὁ Χριστός θά μᾶς δεχόταν καί θά μᾶς θεράπευε, ὁποιαδήποτε ἀρρώστια καί ἄν εἴχαμε. 
 
Ὁ Χριστός, αὐτός εἶναι ἡ ἰαματική κολυμβήθρα ὅλων τῶν αἰώνων. Αὐτός διά μέσου τῶν ἱερέων τελεῖ τά μυστήρια καί πλένει καί καθαρίζει τούς ἁμαρτωλούς. Αὐτός κάνει τά μεγάλα θαύματα. Ὁ Χριστός. Ναί. Αὐτός εἶναι ὁ μεγάλος ἰατρός, πού θεραπεύει κάθε ἀρρώστια. 
 
Σ’ αὐτόν ἀνήκει ἡ δόξα καί τό κράτος εἰς τούς αἰῶνας τῶν αἰώνων. 
-------------------------------------  
 
Ἀπόσπασμα ἀπό τό βιβλίο «ΚΥΡΙΑΚΗ», σελ. 35, τοῦ Ἐπισκόπου Αὐγουστίνου Καντιώτη 
 
Ἐπιμέλεια ἀντιγραφῆς
Φώτιος Μιχαήλ, ἰατρός

Η ΕΛΕΗΜΟΣΥΝΗ

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΛΥΤΟΥ [:Πράξ.9,32-42]
 
Απομαγνητοφωνημένη ομιλία μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου με θέμα:
«Η ΕΛΕΗΜΟΣΥΝΗ»
 
[εκφωνήθηκε στην Ιερά Μονή Κομνηνείου Λαρίσης στις 5-5-1996]
(Β335)

Σήμερα, αγαπητοί μου, τετάρτη Κυριακή από του Πάσχα, Κυριακή του Παραλύτου, η Εκκλησία μας προβάλλει την αρετή της ελεημοσύνης, με την ευαγγελική περικοπή. Βλέπομε τον Κύριον να ελεεί τον 38 ολόκληρα χρόνια παράλυτον άνθρωπον και να τον θεραπεύει, αφού περίμενε χρόνια ολόκληρα να ιαθεί, πεταμένος, τρόπον τινά, εκεί σε μία άκρη της κολυμβήθρας της Βηθεσδά. Αλλά και την αποστολική περικοπή που ακούσαμε από τις Πράξεις των Αποστόλων, ο απόστολος Πέτρος αναστήνει από τους νεκρούς την ελεήμονα Ταβιθά. Παντού προβάλλεται η ελεημοσύνη του Θεού στον άνθρωπο, αλλά και η ελεημοσύνη του ανθρώπου προς τον συνάνθρωπό του.

Απέραντο κεφάλαιον είναι η ελεημοσύνη. Αυτή κατέβασε τον Θεόν Λόγον από τον ουρανό εις την γη, αυτή ανεβάζει τον άνθρωπο από τη γη εις τον ουρανό. Τόση είναι η δύναμις όντως, τόση είναι η δύναμις της ελεημοσύνης. Γιατί το φάσμα της είναι ευρύτατο. Είναι η προσφορά ελέους που είναι το πρώτο παιδί της αγάπης. Κι επειδή ο Θεός αγαπά τον άνθρωπο, γι΄αυτό προσφέρει το έλεός Του, την ελεημοσύνη Του. Αλλά και ο αγαπών άνθρωπος, πάντοτε στέκεται με διάθεση ελεημοσύνης προς τον άλλον άνθρωπον.

Αλλά ας δούμε με πολύ λίγα λόγια την ιστορία της Ταβιθά ή της Δορκάδος, όπως μεταφράζει ο ευαγγελιστής Λουκάς, που είναι ο συγγραφεύς των Πράξεων των Αποστόλων. Σημειώνει λοιπόν ο Λουκάς: «Ἐν Ἰόππῃ δέ τις ἦν μαθήτρια ὀνόματι Ταβιθά, ἣ (η οποία) διερμηνευομένη λέγεται Δορκάς· αὕτη ἦν πλήρης ἀγαθῶν ἔργων καὶ ἐλεημοσυνῶν ὧν ἐποίει ». Ότι στην Ιόππη, η σημερινή Γιάφα είναι, το μοναδικό λιμάνι του Ισραήλ, εκεί, λέγει, ήτο κάποια μαθήτρια που την έλεγαν Ταβιθά· η οποία διερμηνεύεται Ελληνικά Δορκάς. Ζαρκάδι. Δορκάς. Ζαρκάδι. Αυτή ήταν γεμάτη από αγαθά έργα και από ελεημοσύνες που ασκούσε γύρω της. Και εκείνον τον καιρό, η ελεήμων αυτή γυναίκα, αρρώστησε και πέθανε. Και τότε προσεκάλεσαν τον Πέτρον και αυτός την ανέστησε. Μάλιστα, όταν ο Πέτρος έφθασε εις την Ιόππη, σημειώνει πάλι ο Λουκάς: «Παρέστησαν αὐτῷ πᾶσαι αἱ χῆραι (στάθηκαν μπροστά του, του ’καναν παράσταση, του επέδειξαν) κλαίουσαι καὶ ἐπιδεικνύμεναι χιτῶνας καὶ ἱμάτια ὅσα ἐποίει μετ᾿ αὐτῶν οὖσα ἡ Δορκάς». Όσον καιρόν ήταν μαζί τους, τους ελεούσε πάρα πολύ, τις χήρες γυναίκες. «Να», λέγει, «αυτό εκείνη μου το ‘φτιαξε, αυτό εκείνη μου το δώρισε». Και έκλαιγαν οι γυναίκες αυτές οι χήρες.

Ώστε, αγαπητοί, η αρετή της ελεημοσύνης αναστήνει και νεκρούς! Ναι. Την ανέστησε και την χάρισε πάλι εις αυτό το πλήθος των ανθρώπων που ήταν οι ευεργετούμενοί της. Αυτό στέκεται μία συμβολική εικόνα, ότι ο αληθινά ελεήμων εγείρεται από την πνευματική νέκρωση εις ζωήν αιώνιον.

Πράγματι, το περιεχόμενον του κριτηρίου είναι η ελεημοσύνη. Όταν Αυτός ο Χριστός θα πει: «Ήμουν γυμνός και περιεβάλετέ με, πεινασμένος, διψασμένος, ξένος. Δηλαδή κάνετε ελεημοσύνη σε μένα». Και με τα λόγια Του αυτά ο Κύριος θέλει να δείξει ότι η ελεημοσύνη δεν είναι απλώς μία πράξη φιλανθρωπίας ή συμπαθείας, αλλά μία πράξη αγάπης, που ουσιαστικά αποτείνεται σε αυτό το πρόσωπο του Χριστού. Τι είπε ο Κύριος; «Ἐμοί ἐποιήσατε». Σε μένα το κάνατε. Είναι μία πράξη με διάσταση οντολογική και θεολογική.

Η ελεημοσύνη εξομοιώνει τον άνθρωπο με τον Θεό. Γιατί ο Θεός είναι ελεήμων και οικτίρμων και φιλάνθρωπος και ελεεί. Και έτσι ο άνθρωπος, όταν ασκεί την ελεημοσύνη, γίνεται παιδί του Θεού. Γνήσιο παιδί του Θεού. Λέγει ο Κύριος: «Γίνεσθε οὖν οἰκτίρμονες, καθὼς καὶ ὁ πατὴρ ὑμῶν οἰκτίρμων ἐστίν». Και θα είσαστε παιδιά του Υψίστου Θεού.

Και πρώτιστα είναι η ελεημοσύνη με υλικήν διάστασιν. Γράφει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης στην Α΄του επιστολή: «Ὃς δ᾿ ἂν ἔχῃ τὸν βίον τοῦ κόσμου καὶ θεωρῇ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ χρείαν ἔχοντα καὶ κλείσῃ τὰ σπλάγχνα αὐτοῦ ἀπ᾿ αὐτοῦ, πῶς ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ μένει ἐν αὐτῷ;». «Εάν κανείς έχει», λέει, «όλα τα αγαθά του κόσμου, αλλά κλείσει τα σπλάχνα του, δηλαδή δεν αφήσει να αναπτυχθούν οι δυνάμεις της ψυχής, το συναίσθημα, η βούλησις που θα ενεργήσει ό,τι το συναίσθημα, αλλά και η διάνοια έχουν σκεφθεί, έχουν αισθανθεί, πώς είναι δυνατόν», λέγει, «σε έναν τέτοιον άνθρωπο να κατοικήσει η αγάπη του Θεού;». Δεν είναι δυνατόν. Εδώ προκύπτει η ανάγκη να κάνουμε τον πεινώντα αδελφό μας συμμέτοχο των αγαθών μας. Είναι ξέρετε, ο πιο γόνιμος συνεταιρισμός. Είναι αυτή η κοινωνικότητα η καλώς πάντοτε εννοουμένη.

Λέγει ο Ιερός Χρυσόστομος: «Κοινωνία τό πρᾶγμα ἐστίν». «Το πράγμα», λέει, «είναι κοινωνία». Γίνομαι κοινωνός με τον άλλον κι ο άλλος με εμένα. Και μάλιστα μία θαυμαστή κοινωνία, όπως λέγει ο Απόστολος Παύλος εις την προς Εβραίους επιστολή του: «Τῆς δὲ εὐποιΐας(εὐποιΐα είναι οι καλές πράξεις, αγαθές πράξεις) καὶ κοινωνίας μὴ ἐπιλανθάνεσθε». Μην ξεχνάτε. Να έχετε κοινωνία με τους άλλους, να τους προσφέρετε τα αγαθά σας, και τα υλικά και τα πνευματικά, όπως λίγο ευρύτερα, θα το δούμε λίγο πιο κάτω. «Τοιαύταις γὰρ θυσίαις εὐαρεστεῖται ὁ Θεός». Γιατί ο Θεός με τέτοιες θυσίες ευαρεστείται. Ναι. Διότι είναι θυσία να προσφέρεις στον άλλον κάτι, είτε έχεις πολλά, είτε δεν έχεις πολλά. Ακόμη περισσότερο γίνεται θυσία εάν δεν έχεις πολλά, έχεις λίγα αγαθά. Και ακόμη να αποδεχθείς τον άλλον άνθρωπο και να είσαι κοινωνός του. Κι εκείνος κοινωνός σου. Δεν είναι μικρό πράγμα. Ξαναλέγω, είναι μία θυσία.

Μην ισχυριστεί κανείς ότι με την ελεημοσύνη θα φτωχύνει. Μην το πει κανείς ποτέ αυτό. Ότι αν κάνω ελεημοσύνη κάπου, θα φτωχύνω… Όχι. Λέει ο ψαλμωδός στον 36ο ψαλμόν του: «Νεώτερος ἐγενόμην καὶ γὰρ ἐγήρασα καὶ οὐκ εἶδον δίκαιον ἐγκαταλελειμμένον». Ήμουνα παιδί, λέει, και γέρασα, και δεν είδα ευσεβή άνθρωπο, που ασκούσε την ελεημοσύνη, να εγκαταλειφτεί· «οὐδὲ τὸ σπέρμα αὐτοῦ ζητοῦν ἄρτους». Ούτε τα παιδιά του να γίνονται ψωμοζητιάνοι. Ζητοῦν ἄρτους.

Όλη την ημέρα ελεεί και δανείζει ο δίκαιος. Δανείζει χωρίς τόκο. Κατά τον λόγο του Χριστού: «Δανείζετε μηδέν ἀπελπίζοντες». Απελπίζω θα πει από+ελπίζω· δηλαδή να πάρω τον τόκο. Η ελπίδα μου είναι ο τόκος από το κεφάλαιον. Δηλαδή δώστε χρήματα στον έχοντα ανάγκη. Θα σας τα επιστρέψει. Αλλά μη ζητήσετε τόκον. Έτσι λοιπόν όλη την ημέρα ευλογεί και δανείζει ο δίκαιος «καὶ τὸ σπέρμα αὐτοῦ -οι απόγονοί του- εἰς εὐλογίαν ἔσται». Έχουν όλη την ευλογία. Δεν στερούνται τίποτε. Έχουν όλα τα αγαθά. Και όταν βεβαιώνει η Γραφή ότι με τις Παροιμίες 19,17: «Δανείζει Θεῷ ὁ ἐλεῶν πτωχόν». Δανείζει τον Θεός εκείνος ο οποίος ελεεί τον πτωχόν. Τι έχομε να φοβηθούμε; Ότι ο Θεός αφού σε Εκείνον δανείζουμε, ότι ο Θεός δεν θα πληρώσει τα χρέη Του; Αυτό φοβόμαστε;

Να μην πει κανείς λοιπόν ότι εγώ δεν έχω χρήματα. Τον ελέγχει η χήρα με τα δύο λεπτά που κατέθεσε εις το γαζοφυλάκιον του ναού. Και την επήνεσε ο Κύριος. Δύο λεπτά! Τον ένα πέμπτον της δεκάρας. Δύο λεπτά… Αλλά τον ελέγχει και η χήρα εις τα Σαρεπτά της Σιδωνίας, που δεν είχε τίποτε, μάλιστα όταν βγήκε να μαζέψει δύο ξυλάρια, λέγει, και να κάνει, να ψήσει ένα λίγο αλευράκι, να φάει αυτή και τα παιδιά της, κι όπως είπε εις τον προφήτη Ηλία: «Και μετά θα πεθάνουμε, δεν έχουμε τίποτε άλλο». Είχε πέσει λιμός. Κι εκείνο το φοβερόν… Της λέει ο προφήτης: «Άντε, πήγαινε, ψήσε το ψωμάκι και κοίταξε, πρώτα θα φέρεις σε μένα και μετά θα φας εσύ και τα παιδιά σου». Πρόκλησις! Πρόκλησις! Με συγχωρείτε που θα πω τη φράση. Θα μπορούσε να του αντείπει: «Α, παλιόγερε, θες να φας το ψωμί των παιδιών μου;». Δεν είπε τέτοιο πράγμα. Το έκανε. Και μέχρι που πέρασε ο λιμός, το σταμνάκι της με το αλεύρι και ο καμψάκης, λέει, εκείνο το λαδικό με το λάδι, δεν τελείωναν! Δεν τελείωναν. Όταν ευλογεί ο Θεός, όλα είναι παρόντα τα αγαθά.

Γι΄αυτό να μην έχουμε τη δικαιολογία ότι είμεθα πτωχοί. Μάλιστα πολλοί τσιγκουνεύονται αν και η εποχή μας έχει βεβαίως πτωχούς, κάθε εποχή έχει τους πτωχούς, όχι όσους είχε κάποτε εδώ, στην πατρίδα μας. Και η Ευρώπη έχει πτωχούς και κοιμώνται κάτω από τα γιοφύρια των ποταμών. Και η Αμερική έχει πτωχούς. Ναι. Ναι. Πλούσιες χώρες, αλλά έχουν και πτωχούς. Ωστόσο μην πει κανείς ότι «να… δεν έχω πολλά». Πολλοί δεν ανάβουν το κανδήλι τους, μαλώνει φερειπείν ο σύζυγος τη σύζυγο, γιατί… , γιατί …θα τελειώσει το λάδι και είναι ακριβό. Δεν καταλαβαίνουν ότι εκεί είναι μία άλλη περιοχή. Η περιοχή της θυσίας και λατρείας. Τι είναι το κανδήλι; Είναι λατρεία στον Θεό. Και φοβάσαι να λατρεύσεις τον Θεό, ότι θα φτωχύνεις, αδελφέ; Μην το κάνεις αυτό. Μην το κάνεις.

Λέγει ωραιότατα και χαρακτηριστικότατα ο Ιερός Χρυσόστομος σαν απάντηση: «Ἒχεις ὀβολόν; -ο οβολός είναι το ένα λεπτόν-. Ἀγόρασον τόν οὐρανόν». Με εκείνον τον οβολόν, αν τον κάνεις ελεημοσύνη, θα αγοράσεις τον ουρανόν,την βασιλείαν του Θεού. Οὐκ ἔχεις ὀβολόν;». Δεν έχεις οβολόν; «Δός ποτήριον ψυχροῦ ὕδατος». Δώσε τουλάχιστον ένα ποτήρι κρύο νερό. Γιατί λέει «ψυχροῦ»; Μη βαρεθείς να δώσεις από τη βρύση της κουζίνας σου, πήγαινε στο πηγάδι, να αντλήσεις, σήμερα έχομε το ψυγείο, βγάλε από το ψυγείο σου ένα ποτήρι κρύο νερό και δώσε· που δείχνει φροντίδα, επιμέλεια στην προσφορά. «Ἐμπορία καί πραγματεία ὁ οὐρανός». Τι νομίζεις; Ο ουρανός; Είναι εμπορία και πραγματεία. Πραγματεύεσαι εδώ στη γη για να κερδίσεις τον ουρανόν. «Δός ἄρτον και λαβέ Παράδεισον». «Δώσε», λέγει, «ψωμί και πάρε Παράδεισον». «Δὸς µικρὰ, καὶ λαβὲ µεγάλα· δὸς θνητὰ, καὶ λαβὲ ἀθάνατα. Λύτρον ψυχῆς ἐστιν ἐλεηµοσύνη. Μὴ πενίαν προβάλλου». Μην προβάλλεις τη φτώχεια. Γι΄αυτό σας είπα, είναι η απάντηση που δίνει εδώ ο Ιερός Χρυσόστομος.

«Μέγα οὖν πρᾶγµα ἐλεηµοσύνη· ἱκανή ἐστι καὶ ἄλλας ἁµαρτίας ἐξαλεῖψαι, καὶ τὴν κρίσιν ἀπελάσαι». Και να απομακρύνει ακόμη και την κρίσιν. Γιατί το λέει η Καινή Διαθήκη: «Ἡ γὰρ κρίσις ἀνέλεος τῷ μὴ ποιήσαντι ἔλεος». Αλλά κατανικιέται, λέει, η κρίσις του Θεού, όταν υπάρχει το έλεος εκ μέρους σου, η ελεημοσύνη. «Σοῦ σιωπῶντος ἕστηκε καὶ συνηγορεῖ». Ενώ εσύ σιωπάς, η ελεημοσύνη σου στάθηκε και γίνεται συνήγορός σου. «Μᾶλλον δὲ σοῦ σιωπῶντος µυρία στόµατα συνηγορεῖ ὑπὲρ σοῦ». «Μάλλον», λέει, «ενώ εσύ δεν λες τίποτε, κατά την κρίσιν, μύρια στόματα συνηγορούν για σένα». Ποια είναι τα στόματα αυτά; Εκείνων που εσύ ευεργέτησες και ελέησες.

«Δός ποτήριον ψυχροῦ ὕδατος· οὐκ ἔχεις τοῦτο;». Ούτε αυτό δεν έχεις; Ούτε ένα ποτήρι κρύο νερό δεν έχεις; «Συμπένθησον τῷ θλιβομένῳ, καί ἔξεις μισθόν». Δείξε τη λύπη σου μαζί με εκείνον που λυπάται και θα έχεις μισθόν. Δηλαδή τα ελάχιστα παίρνει ο Ιερός Χρυσόστομος, γιατί και ο Χριστός πήρε τα ελάχιστα. Ένα ποτήρι νερό. Δεν έχεις ένα ποτήρι νερό; Και συμπληρώνει: «Διατί οὖν ποτηρίου ἐμνημόνευσε ψυχροῦ;». Γιατί, λέει, ο Κύριος είπε για ποτήρι κρύο νερό; «Ἀδάπανον εἶπεν τήν ἐλεημοσύνην». Γιατί η ελεημοσύνη δύναται να θεωρηθεί και αδάπανος. Μπορείς αν κάνεις ελεημοσύνη, χωρίς να ξοδεύεις τίποτα, αν δεν έχεις τίποτα.

Καμία λοιπόν δικαιολογία δεν υπάρχει, για να μην ασκηθεί, αγαπητοί μου, η ελεημοσύνη. Πρέπει πάντοτε να ελεούμε καθ’ οιονδήποτε τρόπον. Που λέγει πάλι ο Ιερός Χρυσόστομος: «Ὣσπερ τό ἰμάτιον ἀεί μεθ’ ἡμῶν ἐστίν, οὕτω καί ἡ ἐλεημοσύνη». Όπως πάντοτε φοράμε τα ρούχα μας, δεν υπάρχει περίπτωση να μη φοράμε τα ρούχα μας. Όπως πάντοτε, λέγει, φοράμε τα ρούχα μας, έτσι πάντοτε πρέπει να ελεούμε. Ξαναλέγω, δεν είναι μόνο η υλική, δεν είναι μόνο να δώσω χρήματα. Είναι πολλά πράγματα. Να ποιήσω ἔλεος μετά τοῦ πλησίον. Να ασκήσω το έλεός μου, την αγάπη μου στον κοντινό μου.

Ίσως να υπάρξει ο ισχυρισμός ότι αυτός που σήμερα δυστυχεί, υπήρξε άσωτος. Και τώρα πρέπει να τιμωρηθεί. Αν έτσι εσκέπτετο ο Κύριος, τότε θα έπρεπε τον σημερινό παραλυτικό στο θαύμα το καταπληκτικό αυτό, να του πει: «Δεν σε κάνω καλά. Στάθηκες παλιάνθρωπος». Πού το ξέρομε; Το είπε αργότερα ο Κύριος. Διότι όπως λέει ο Ιερός Χρυσόστομος: «Δώσε την ελεημοσύνη σου και μετά να τον θεραπεύσεις αυτόν τον άνθρωπο, αν δεν στάθηκε σωστά». Όταν τον είδε εις τον ναόν, τι του είπε ο Κύριος; «Πρόσεξε, μην ξαναμαρτήσεις, μην σου γίνει κάτι χειρότερο». Άρα λοιπόν κατέληξε να γίνει παράλυτος από την παράλυτη ζωή που έκανε, από την ασωτία που έκανε. Αλλά τι; Τον θεραπεύει. Και να πει, να σχολιάσει ο Ιερός Χρυσόστομος κάτι που και μένα με έχει βγάλει αυτή η θέση του Ιερού Χρυσοστόμου από μία δυσκολία… Φερειπείν να δώσω σε φυλακισμένους. Λαμβάνουμε πάρα πολλά γράμματα από φυλακισμένους. Ακόμα και από Μουσουλμάνους, κι από… ό,τι θέλετε, ό,τι θέλετε. Τέλος πάντων... Στέλνουν επιστολές και ζητούν χρήματα. Ακούστε τι λέει ο Ιερός Χρυσόστομος: «Μή ὃπου φιλανθρωπίας καιρός ἐξετάζωμεν πονηρίαν· μή τήν κακίαν ἀλλά τήν συμφοράν ἐλεοῦμεν». Μην εξετάζουμε, λέει, τη φιλανθρωπία, όταν έρχεται η ώρα να την ασκήσουμε. Και να πούμε… «Αυτός ήταν παλιάνθρωπος…». Όχι. Θα επαναλάβω τη φρασούλα του: «Μή τήν κακίαν (δηλαδή δεν θεραπεύουμε την κακία), ἀλλά τήν συμφοράν ἐλεοῦμεν». Ελεούμε τη συμφορά, εις την οποίαν ο άλλος τώρα αυτήν τη στιγμή βρίσκεται. Είναι καταπληκτικό!

Ακόμη, ο Ιερός Χρυσόστομος, αυτός ο κήρυξ της ελεημοσύνης, κάπου παραπονείται και λέει: « Μου λέτε συνεχώς ότι μιλάω πάντα για την ελεημοσύνη». Ε, για τι άλλο να μιλούσε; Είναι ο ιεροκήρυξ εκείνος που δεν άφησε κανένα πράγμα επί του χώρου του επιστητού, πνευματικού χώρου, που να μην το πει, που να μην το αναλύσει. Κι όμως χαρακτηρίζεται ο ιεροκήρυξ της ελεημοσύνης. Γιατί πάντοτε, συνεχώς βέβαια μιλούσε γι' αυτήν. «Ποίαν απόκρισιν», λέει ο Ιερός Χρυσόστομος, «θα δώσουμε στον Κριτή, όταν ντύνουμε τους τοίχους με πολύτιμα μάρμαρα και χαλιά και αφήνουμε γυμνό τον συνάνθρωπό μας;». Έτσι θα λέγαμε κι εμείς σήμερα, αγαπητοί μου. Πώς μπορούμε να τρώμε και να χορταίνουμε, είναι εποχή ευημερίας, μιλάμε για φτώχεια, αλλά είναι εποχή ευημερίας, πώς μπορούμε λοιπόν να τρώμε και να χορταίνουμε και ταυτόχρονα να αισθανόμαστε ότι άλλοι πεινούν; Άλλοι ζητούν χωνευτικά της πολυφαγίας των, σόδες και τέτοια και άλλοι ζητούν τρόπους να ικανοποιήσουν μόλις την πείνα τους. Άλλοι να ζητούν πώς θα αδυνατίσουν -και έχουν τόσο πληθύνει αυτά τα κέντρα αδυνατίσματος…- κι άλλοι κοιτάζουν πώς να σταθούν στα πόδια τους από την αδυναμία της πείνας.

Αλλά δεν είναι μόνον η υλική πείνα. Είναι και η πνευματική πείνα, αγαπητοί. Αν υπάρχουν αδερφοί μας που πεινούν από ψωμί, υπάρχουν όμως ακόμη περισσότεροι που πεινούν από πνευματικό ψωμί. Πεινούν τον άρτον της ζωής, που είναι ο Χριστός. Πόσοι μέσα ακριβώς στα υλικά τους αγαθά κολυμπούν και ταυτόχρονα λιμοκτονούν πνευματικά! Γιατί; Γιατί ζουν το δράμα του Ταντάλου. Δεν ερμηνεύω ποιος ήταν ο Τάνταλος. Και σε αυτούς έχουμε χρέος να κάνουμε ελεημοσύνη. Προπαντός σε αυτούς έχουμε χρέος να κάνουμε ελεημοσύνη. Σε εκείνους που νομίζουν ότι έχουν πλούτη και δεν βλέπουν τη φτώχεια τους. Νομίζουν ότι τα έχουν όλα, αλλά αισθάνονται ένα κενό μεσ’ την ψυχή τους. Αλλά λένε: «Είμαι πλούσιος…Είμαι πλούσιος...». Κι όπως απαντάει ο Κύριος σε τέτοιους πλουσίους, που νομίζουν ότι είναι πλούσιοι, λέγει ο Κύριος, είναι στον 7ο άγγελο της Εκκλησίας της Λαοδικείας, τα εξής: «Καί οὐκ οἶδας(και δεν ξέρεις) ὃτι σύ εἶ( ότι εσύ είσαι) ὁ ταλαίπωρος καί ὁ ἐλεεινός καί πτωχός καί τυφλός καί γυμνός». Δεν έχουν όμως συνείδησιν. Οὐκ οἶδας. Δεν γνωρίζεις. Γιατί υπάρχει η πνευματική φτώχεια. Γι΄αυτό, ας τους δώσουμε, αγαπητοί μου, ένα βιβλίο να διαβάσουν· την Αγία Γραφή πρώτιστα και κυριότατα. Μία συμβουλή, μία χειραγώγηση στον δρόμο του Θεού, μία συζήτηση. Τη σύσταση ακόμη να ακούσουν ένα κήρυγμα. Επιτέλους και μία προσευχή γι’ αυτούς. Εξάλλου οι άνθρωποι σήμερα θέλουν πιο πολύ την καρδιά μας, παρά το πορτοφόλι μας. Μην μου πείτε ότι υπάρχει η κρατική μέριμνα. Όσο κι αν υποτεθεί ότι σε τίποτα δεν υπολείπεται η κρατική μέριμνα, ποτέ δεν πρόκειται να καλύψει τις ανθρώπινες ανάγκες. Ποτέ. Όσο και αν είναι ευημερούν το κράτος…

Η ελεημοσύνη είναι πάντοτε έργο της Εκκλησίας. Παντοτινό έργο της Εκκλησίας. Και των Χριστιανών. Προπαντός η κάλυψις των πνευματικών αναγκών. Αγαπητοί, οι φρόνιμοι άνθρωποι, φροντίζουν τις οικονομίες τους να τις καταθέτουν στην Τράπεζα. Ώστε εν καιρώ να μπορούν να αξιοποιήσουν το κεφάλαιο που θα χρειαστούν. Υπάρχει όμως και μία άλλη Τράπεζα· που ενώ οι καταθέσεις σε αυτήν την τράπεζα μπορεί να είναι πολύ μικρές. Όμως οι τόκοι είναι αφάνταστα μεγάλοι. Είναι η Τράπεζα των ουρανών. Καταθέσεις μας; Οι ελεημοσύνες μας. Όσο μικρές και αν είναι. Ἓν ποτήριον ψυχροῦ ὓδατος. Υπεύθυνος τραπεζίτης; Αλλά και εγγυητής; Ο Θεός. Τόκος ασφαλής; Η Βασιλεία του Θεού. Μας το βεβαίωσε ο Ίδιος ο Κύριος: «Δανείζει Θεῷ ὁ ἐλεῶν πτωχόν». Θα αποτίσει, θα πληρώσει, θα δώσει και πολύ, πολύ, πολύ παραπάνω. Ανάμεσα στις τράπεζες της γης και την Τράπεζα του ουρανού, ας κρίνει, αγαπητοί μου, ο καθένας μας πού πρέπει να καταθέτει τις οικονομίες του. Ο τρόπος της εκλογής θα αποδείξει τον αληθινά έξυπνο και φρόνιμο Χριστιανό. 

ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ
και με απροσμέτρητη ευγνωμοσύνη στον πνευματικό μας καθοδηγητή μακαριστό γέροντα Αθανάσιο Μυτιληναίο,
μεταφορά της απομαγνητοφωνημένης ομιλίας σε ηλεκτρονικό κείμενο και επιμέλεια:
Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος
 
ΠΗΓΕΣ:
Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΛΥΤΟΥ. Ἀποσπάσματα ἀπό κήρυγμα τοῦ Πρωτοπρεσβυτέρου Θεοδώρου Ζήση,

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΛΥΤΟΥ
 
(Ἀποσπάσματα ἀπό κήρυγμα τοῦ Πρωτοπρεσβυτέρου Θεοδώρου Ζήση, ὁμοτίμου καθηγητοῦ Πατρολογίας τοῦ Α.Π.Θ.)
 
Ὁ παραλυτικός περίμενε καρτερικά 38 ὁλόκληρα χρόνια. Τόν πλησίασε ὀ Χριστός καί τοῦ λέγει: «Θέλεις ὑγιής γενέσθαι;». Καί ὁ παραλυτικός ἀπαντᾶ: «Κύριε, ἄνθρωπον οὐκ ἔχω ἵνα, ὅταν ταραχθῇ τό ὕδωρ, βάλῃ με εἰς τήν κολυμβήθραν». Τότε ὁ Χριστός τοῦ λέγει: «ἔγειρε, ἆρον τόν κράβαττόν σου καί περιπάτει». Καί ἀμέσως ὁ παράλυτος σηκώθηκε δυνατός καί ὑγιής. 
 
Τί ἔκανε αὐτός ὁ ἀσθενής ἀφοῦ ἔγινε καλά καί στάθηκε δυνατός; Τά ξέχασε ὅλα καί πῆγε στή συνέχεια νά συνεχίσει τή ζωή του; 
 
Τόν βρῆκε ὁ Χριστός «ἐν τῷ ἱερῷ». Τόν βρῆκε μέσα στόν Ναό προσευχόμενο νά εὐχαριστεῖ τόν Θεό γιά τήν ἴασή του. Καί τί τοῦ εἶπε: «Ἴδε ὑγιής γέγονας· μηκέτι ἁμάρτανε, ἵνα μή χεῖρον σοί τι γένηται». Τώρα ἔγινες καλά. Κοίταξε στό ἑξῆς νά μήν ἁμαρτάνεις. 
 
Ἑρμηνεύοντας οἱ ἅγιοι αὐτή τή φράση τοῦ Κυρίου μας, «μηκέτι ἁμάρτανε», ἐξηγοῦν, πώς μερικές φορές, ὁρισμένες ἀσθένειες ὀφείλονται πράγματι στήν ἁμαρτία. Δέν ὀφείλονται στήν ἁμαρτία ὅλες οἱ ἀσθένειες. Πολλές φορές ὁ Θεός στέλνει ἀσθένειες καί σέ ἁγίους ἀνθρώπους. Δοκιμάζει στίς περιπτώσεις αὐτές ὁ Θέος τήν ὑπομονή τους. Αὐξάνει τά βραβεῖα, αὐξάνει τούς ἐπαίνους σέ ἁγίους ἀνθρώπους. 
 
«Μηκέτι ἁμάρτανε». 
 
Νά, λοιπόν, ἀγαπητοί μου, τό δίδαγμα καί τό μήνυμα, τό ὁποῖο ἡ σημερινή θεραπεία, ἡ ἀναστάσιμη ἑορτή μᾶς δίνει. Ὅτι ἀκόμη καί ἀν εἴμαστε παράλυτοι πνευματικά, ὁ Χριστός ἔχει τή δύναμη νά μᾶς συγκλονίσει. Ἄν ἔχουμε καλή ψυχική διάθεση. 
 
Ὁ Θεός, μερικές φορές, μᾶς στέλνει πόνους, μᾶς στέλνει ἀσθένειες, μᾶς στέλνει δυσκολίες στή ζωή μας καί πρέπει νά ὑπομἐνουμε αὐτές τίς δυσκολίες στή ζωή μας. Μᾶς τίς στέλνει ὄχι γιά νά μᾶς ταλαιπωρήσει. Μᾶς τίς στέλνει γιατί πιό πολύ ἐνδιαφέρεται νά ξυπνήσει τήν ψυχή μας, νά τήν ἀναστήσει, νά μή μείνουμε στήν πνευματική μας παραλυσία. Νά μᾶς ἐγείρει καί νά μᾶς ἀναστήσει ψυχικά καί πνευματικά, ὅπως ἔγινε καί μέ τόν παράλυτο, ὁ ὁποῖος ἀπέκτησε τή σωματική του ὑγεία, ἀλλά μαζί μ’ αὐτή ἀπέκτησε καί τήν πνευματική του ὑγεία. 
------------------------------------  
 
Ἀπό τό τρίτομο ἔργο τοῦ πατρός Θεοδώρου Ζήση «ΟΜΙΛΙΕΣ στίς Κυριακές καί στίς Ἑορτές τοῦ ἔτους», τόμος Γ΄, ἐκδόσεις «Τό Παλίμψηστον», Θεσσαλονίκη Δεκέμβριος 2024.
 
Ἐπιμέλεια ἀντιγραφῆς
Φώτιος Μιχαήλ, ἰατρός

Η ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΠΕΡΙΚΟΠΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ ΤΟΥ ΠΑΡΑΛΥΤΟΥ

Κατά Ιωάννην, κεφάλαιο Ε΄, εδάφια 1-15
 
1 Μετά ταῦτα ἦν ἡ ἑορτὴ τῶν ᾿Ιουδαίων, καὶ ἀνέβη ὁ ᾿Ιησοῦς εἰς ῾Ιεροσόλυμα. 2 Ἔστι δὲ ἐν τοῖς ῾Ιεροσολύμοις ἐπὶ τῇ προβατικῇ κολυμβήθρᾳ, ἡ ἐπιλεγομένη ἑβραϊστὶ Βηθεσδά, πέντε στοὰς ἔχουσα. 3Ἐν ταύταις κατέκειτο πλῆθος πολὺ τῶν ἀσθενούντων, τυφλῶν, χωλῶν, ξηρῶν, ἐκδεχομένων τὴν τοῦ ὕδατος κίνησιν. 4 Ἄγγελος γὰρ κατὰ καιρὸν κατέβαινεν ἐν τῇ κολυμβήθρᾳ, καὶ ἐταράσσετο τὸ ὕδωρ· ὁ οὖν πρῶτος ἐμβὰς μετὰ τὴν ταραχὴν τοῦ ὕδατος ὑγιὴς ἐγίνετο ᾧ δήποτε κατείχετο νοσήματι. 5 Ἦν δέ τις ἄνθρωπος ἐκεῖ τριάκοντα καὶ ὀκτὼ ἔτη ἔχων ἐν τῇ ἀσθενείᾳ αὐτοῦ
 
6 Τοῦτον ἰδὼν ὁ ᾿Ιησοῦς κατακείμενον, καὶ γνοὺς ὅτι πολὺν ἤδη χρόνον ἔχει, λέγει αὐτῷ· θέλεις ὑγιὴς γενέσθαι; 7 Ἀπεκρίθη αὐτῷ ὁ ἀσθενῶν· Κύριε, ἄνθρωπον οὐκ ἔχω, ἵνα ὅταν ταραχθῇ τὸ ὕδωρ, βάλῃ με εἰς τὴν κολυμβήθραν· ἐν ᾧ δὲ ἔρχομαι ἐγώ, ἄλλος πρὸ ἐμοῦ καταβαίνει. 8 Λέγει αὐτῷ ὁ ᾿Ιησοῦς· ἔγειρε, ἆρον τὸν κράβαττόν σου καὶ περιπάτει. 9 Καὶ εὐθέως ἐγένετο ὑγιὴς ὁ ἄνθρωπος, καὶ ἦρε τὸν κράβαττον αὐτοῦ καὶ περιεπάτει. Ἦν δὲ σάββατον ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ. 10 Ἔλεγον οὖν οἱ ᾿Ιουδαῖοι τῷ τεθεραπευμένῳ· σάββατόν ἐστιν· οὐκ ἔξεστί σοι ἆραι τὸν κράβαττον. 11 Ἀπεκρίθη αὐτοῖς· ὁ ποιήσας με ὑγιῆ, ἐκεῖνός μοι εἶπεν· ἆρον τὸν κράβαττόν σου καὶ περιπάτει. 12 ἠρώτησαν οὖν αὐτόν· τίς ἐστιν ὁ ἄνθρωπος ὁ εἰπών σοι, ἆρον τὸν κράβαττόν σου καὶ περιπάτει; 13 Ὁ δὲ ἰαθεὶς οὐκ ᾔδει τίς ἐστιν· ὁ γὰρ ᾿Ιησοῦς ἐξένευσεν ὄχλου ὄντος ἐν τῷ τόπῳ. 14 Μετὰ ταῦτα εὑρίσκει αὐτὸν ὁ ᾿Ιησοῦς ἐν τῷ ἱερῷ καὶ εἶπεν αὐτῷ· ἴδε ὑγιὴς γέγονας· μηκέτι ἁμάρτανε, ἵνα μὴ χεῖρόν σοί τι γένηται.15 Ἀπῆλθεν ὁ ἄνθρωπος καὶ ἀνήγγειλε τοῖς ᾿Ιουδαίοις ὅτι ᾿Ιησοῦς ἐστιν ὁ ποιήσας αὐτὸν ὑγιῆ.
 
Ερμηνευτική απόδοση από τον μακαριστό Παναγιώτη Τρεμπέλα
 
1 Ύστερα απ’ αυτά ήταν η εορτή των Ιουδαίων, πιθανότατα η εορτή των Πουρίμ, που έπεφτε περίπου ένα μήνα πριν το Πάσχα. Κατά την εορτή αυτή ανέβηκε ο Ιησούς στα Ιεροσόλυμα. 2 Εκεί, στα Ιεροσόλυμα, κοντά στην προβατική πύλη του τείχους της πόλεως υπάρχει κάποια λίμνη στην οποία κολυμπούσαν, και η οποία στην εβραϊκή γλώσσα ονομαζόταν Βηθεσδά. Η κολυμβήθρα αυτή είχε τριγύρω της πέντε στοές, πέντε θολωτά υπόστεγα.3 Σ’ αυτά τα θολωτά υπόστεγα βρίσκονταν ξαπλωμένοι πάρα πολλοί άρρωστοι, τυφλοί, κουτσοί, άνθρωποι με κάποιο μέλος πιασμένο και αναίσθητο ή ατροφικό˙ κι όλοι αυτοί περίμεναν να κινηθεί το νερό της κολυμβήθρας· 4 διότι από καιρό σε καιρό ένας άγγελος κατέβαινε στην κολυμβήθρα και ανατάραζε τα νερά της. Και όποιος έμπαινε πρώτο σ’ αυτή μετά την ανατάραξη του νερού, γινόταν υγιής, οποιαδήποτε κι αν ήταν η αρρώστια που είχε. 5 Υπήρχε λοιπόν εκεί ανάμεσα στο πλήθος των αρρώστων και κάποιος άνθρωπος που ήταν άρρωστος τριάντα οκτώ ολόκληρα χρόνια. 
 
6 Όταν τον είδε ο Ιησούς να είναι ξαπλωμένος κάτω και με το θείο Του βλέμμα διέκρινε ότι από πολύ καιρό είχε αυτήν την ασθένεια, του είπε: ‘’Θέλεις να γίνεις υγιής;’’ Και με την ερώτηση αυτή ο Κύριος έδινε αφορμή στον παράλυτο να ζητήσει τη βοήθειά του. 7 Πράγματι λοιπόν ο άρρωστος του αποκρίθηκε: ‘’Κύριε, δεν έχω άνθρωπο να με ρίξει στην κολυμβήθρα αμέσως μόλις αναταραχθούν τα νερά της. Κι ενώ προσπαθώ να πλησιάσω εγώ μόνος μου, προλαβαίνει άλλος και κατεβαίνει στο νερό πριν από μένα’’. 8 Του λέει ο Ιησούς: ‘’Σήκω επάνω, πάρε το κρεβάτι σου στον ώμο σου και περπάτα’’. 9 Και αμέσως ο άνθρωπος έγινε καλά, πήρε το κρεβάτι του και περπατούσε ελεύθερα. Ήταν όμως Σάββατο η ημέρα που έγινε αυτό. 10 Έλεγαν λοιπόν οι πρόκριτοι Ιουδαίοι στον θεραπευμένο: ‘’Σήμερα είναι Σάββατο. Δεν επιτρέπεται να σηκώνεις και να μεταφέρεις το κρεβάτι σου’’. 11 Αυτός όμως τους αποκρίθηκε: ‘’Εκείνος που με έκανε καλά με θαύμα και θεϊκή δύναμη, Αυτός μου είπε: ‘’πάρε το κρεβάτι σου και περπάτα’’. 12 Μετά λοιπόν από την απάντηση αυτή τον ρώτησαν εκείνοι: ‘’Ποιος είναι ο άνθρωπος αυτός που σου είπε, πάρε το κρεβάτι σου και περπάτα;’’. 13 Ο θεραπευμένος όμως παράλυτος δεν ήξερε ποιος είναι˙ διότι ο Ιησούς είχε φύγει απαρατήρητος και είχε εξαφανιστεί. Και ήταν εύκολο να εξαφανιστεί, διότι υπήρχε πολύς λαός στον τόπο που έγινε το θαύμα. 14 Ύστερα από αρκετό καιρό τον βρήκε ο Ιησούς στο ιερό και του είπε: ‘’Βλέπεις, τώρα έχεις γίνει υγιής. Πρόσεξε λοιπόν από δω και πέρα να μην αμαρτάνεις πια, για να μην πάθεις τίποτε χειρότερο από την ασθένεια που είχες, και η οποία σου συνέβη από τις αμαρτίες σου. Πρόσεξε μην πάθεις χειρότερη συμφορά στο σώμα σου, και χάσεις μαζί με την υγεία του σώματος σου και την ψυχή σου’’. 15 Έφυγε τότε ο άνθρωπος από το ιερό και, αφού συνάντησε τους Ιουδαίους, τους ανήγγειλε ότι ο Ιησούς ήταν Αυτός που τον γιάτρεψε.

2 Μαΐου 2026

Ελληνική πολιτεία και ΕΕ επιβάλλουν λογοκρισία στον αντίλογο για τα ΛΟ@ΤΚΙ+ ζητήματα (εξαιρετικό)

Την ίδια ώρα, οι ΗΠΑ, με πρόσφατη απόφαση του Ανωτάτου δικαστηρίου, προστατεύουν την ελευθερία του λόγου των θεραπευτών, και υποστηρίζουν τις παρεμβάσεις τους (θεραπείες μεταστροφής) στα παιδιά που εκδηλώνουν δυσφορία φύλου.
 
 
Από το «Μαμά, Μπαμπάς και Παιδιά»
 
Εδώ και χρόνια είμαστε αποδέκτες της συντονισμένης προσπάθειας των ΜΜΕ και της πολιτείας να κανονικοποιηθούν οι ΛΟΑΤΚΙ+ επιλογές και να ποινικοποιηθεί η αντίρρηση. Η αντίθετη άποψη χαρακτηρίζεται ως «κακοποίηση», «ψευδής δήλωση» και φτάνει να αποτελεί ποινικό αδίκημα. Η έκφραση αντίθεσης ή επιφύλαξης, η γονεϊκή αγωγή, η θρησκευτική και ψυχολογική συμβουλευτική, η ελεύθερη έκφραση, χαρακτηρίζονται «ψευδοεπιστήμη», «πρακτικές μεταστροφής». Σύμφωνα με δημοσιεύματα(1) η Ελλάδα παρουσιάζει το υψηλότερο ποσοστό προσπάθειας «μεταστροφής» ατόμων που επιθυμούν να ανήκουν στην ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα στην ΕΕ, στο 38%, και αυτός είναι λόγος για τον οποίο η πατρίδα μας θα έπρεπε να νιώθει ντροπή.
 
Τί είναι η προσπάθεια μεταστροφής;
 
Προσπάθεια μεταστροφής είναι όταν άνθρωποι από την οικογένεια, από την θρησκευτική κοινότητα, ψυχίατροι, ψυχολόγοι ή άλλοι σύμβουλοι ή φίλοι, οποιοσδήποτε…, εκφράσει αντίρρηση, σχολιάσει ή κινηθεί ώστε να αποτραπεί μια ΛΟΑΤΚΙ+ σεξουαλική επιλογή ή πρακτική. Αυτός ο άνθρωπος στοχοποιείται, αναφέρεται και χαρακτηρίζεται ως «κακοποιητής». Στα τέλη Ιανουαρίου, η Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης, ο φορέας προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων της ηπείρου με έδρα το Στρασβούργο, ενέκρινε ψήφισμα με το οποίο μεταξύ των άλλων «πρέπει επίσης να θεσπιστούν μηχανισμοί παρακολούθησης και αναφοράς…» και να υπάρξει «…ενθάρρυνση της έρευνας και της συλλογής δεδομένων σχετικά με την επικράτηση και τον αντίκτυπο των πρακτικών μεταστροφής», με λίγα λόγια ενθαρρύνεται επίσημα ο χαφιεδισμός της άποψης και όποιος τολμήσει να εκφράσει ή να προτείνει αντίθεση κινδυνεύει με καταγγελία, τιμωρία ή εκδικητικά αντίποινα.
 
Αυτές οι απειλές μπορεί να αφορούν στα μέλη της οικογένειας, της εκκλησίας, έναν παιδαγωγό, έναν επιστήμονα, μία επιχείρηση, οποιονδήποτε δεν συμφωνεί με το να γίνεται «σημαία» η δημόσια ΛΟΑΤΚΙ+ συμπεριφορά (όπως και οποιαδήποτε σεξουαλική συμπεριφορά), υποδεικνύει τις «αδυναμίες» τέτοιων επιλογών ή τις διερευνά, με στόχο να θεραπεύσει τις συνυπάρχουσες παθολογίες ή να εναρμονίσει την σεξουαλικότητα με την βιολογία, για όσους το επιθυμούν.
 
Το βασικό επιχείρημα που δικαιολογεί αυτή την στάση, σύμφωνα με την Helena Dalli, πρώην Ευρωπαία Επίτροπο για την Ισότητα και πρώην Υπουργό Ευρωπαϊκών υποθέσεων και ισότητας της Μάλτας είναι πως «η «διαφορετικότητα» δεν αποτελεί ελάττωμα», οπότε γιατί να διορθωθεί; Ήδη οκτώ κράτη μέλη, μεταξύ των οποίων το Βέλγιο, η Κύπρος, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ελλάδα (Μάιος του 2022), η Μάλτα, η Πορτογαλία και η Ισπανία έχουν απαγορεύσει τις «θεραπείες» μεταστροφής, δηλ. οποιαδήποτε προσπάθεια να μεταβληθεί η ΛΟΑΤΚΙ+ συμπεριφορά.
 
Το εάν αποτελεί ή όχι ελάττωμα μια συμπεριφορά εξαρτάται από το περιεχόμενο που δίνεται στην έννοια «ελάττωμα», αλλά αυτό δεν είναι το αντικείμενο του άρθρου. Σκοπός μας είναι να δώσουμε τους σοβαρούς λόγους για τους οποίους δικαιούται κάποιος να έχει επιφυλάξεις απέναντι στην ΛΟΑΤΚΙ+ συμπεριφορά και να υπερασπιστούμε το δικαίωμα, ή ακόμη και την υποχρέωσή του να εκφράζεται και να ενημερώνει ελεύθερα. Θα δούμε ακόμη εάν οι συγκεκριμένες σεξουαλικές επιλογές είναι δυνατόν να αλλάξουν, και θα εκφράσουμε την άποψή μας για το αν είναι προς όφελος του ανθρώπου – ιδίως των παιδιών - να συγκατατιθέμεθα στις σεξουαλικές τους επιλογές.
 
Ποιοι είναι οι λόγοι για τους οποίους η ΛΟΑΤΚΙ+ συμπεριφορά μπορεί να μην θεωρείται επιθυμητή;
  • Ένας λόγος είναι πως τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα, ειδικότερα της «Τ- trans » κατηγορίας, λόγω της ατομικής αντίληψης ότι ανήκουν σε άλλο φύλο, επεμβαίνουν στο σώμα τους με μια σειρά κοινωνικών, χημικών και χειρουργικών επεμβάσεων, οι οποίες τα βλάπτουν, τα ακρωτηριάζουν, τα παραμορφώνουν, τα στειρώνουν και τα καθιστούν ιατρικά εξαρτημένα εφ΄όρου ζωής. Άφθονες είναι οι μαρτυρίες για τις συνέπειες αυτών των επεμβάσεων στους transitioners και στις οικογένειές τους. Πολλοί μετανιώνουν, (detranstitioners), αλλά η επάνοδος στη κανονικότητα δεν είναι πάντα εύκολη ούτε πλήρως δυνατή.(2)
  • Ο ιατρικός κόσμος, χειρουργοί, αισθητικοί, πλαστικοί, ενδοκρινολόγοι, ψυχολόγοι, και άλλοι συνεργάτες τους, δεν είναι άμοιροι ευθυνών για την προσβολή του ανθρωπίνου σώματος και της ψυχής εκείνων των οποίων τις επιλογές «επιβεβαίωσαν» με τις πρακτικές τους, χωρίς να ερευνήσουν πρώτα τα αίτια της επιλογής, και ήδη κατηγορούνται και αποζημιώνουν για την κακοποίηση που προκάλεσαν με την αδιάκριτη επιβεβαίωση.(3)
  • Αξίζει ακόμη να καταλάβουμε πως κάθε φορά που μία ΛΟΑΤΚΙ+ συμπεριφορά προβληματίζει μια οικογένεια και εκφράζει την αντίθεσή της, (είτε αυτή αφορά παιδί, είτε αφορά σύζυγο), εάν αυτός ο προβληματισμός δεν ληφθεί σοβαρά υπόψη, αυτό συνιστά κακοποίηση αυτής της ίδιας της οικογένειας. Το φαινόμενο της περιφρονημένης και απαξιωμένης οικογένειας (που πονά για ένα παιδί ή έναν σύζυγο, αλλά υπομένει γιατί τάχα αυτός θα αυτοκτονήσει…) περιγράφει άριστα η παιδοψυχίατρος Dr. Myriam Grossman στο βιβλίο της “Lost In Trans Nation”.(4)
  • Πολλά άτομα της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας έχουν υποκείμενα ψυχολογικά προβλήματα, είναι αυτιστικά, εξαρτημένα από την πορνογραφία, πάσχουν από κατάθλιψη, διατροφικές διαταραχές, είναι σεξουαλικά κακοποιημένα, έχουν δύσμορφα ή δυσλειτουργικά χαρακτηριστικά του φύλου, ενδοκρινικές διαταραχές, μεγάλωσαν σε παθολογικό οικογενειακό περιβάλλον και συμβαίνει η σεξουαλική τους συμπεριφορά να κατευθύνεται από αυτές τις δύσκολες καταστάσεις.(5) Τη κακή ψυχολογία δεν την προκαλεί με κανένα τρόπο ο στιγματισμός του κόσμου και επεμβάσεις όπως χορήγηση ορμονών ή αποδοχή της διαφορετικής συμπεριφοράς δεν είναι δυνατόν να τα θεραπεύσουν.(6) Αρκετοί υποφέρουν από τις έλξεις προς το ίδιο φύλο, οι οποίες είναι ανεπιθύμητες και θέλουν να απαλλαγούν.(7) Αν δεν επιτρέπεται να αντιμετωπισθούν όλα αυτά τα θέματα και υπάρχει λογοκρισία στην θεραπευτική, αυτό ακριβώς είναι που συνιστά κακοποίηση και περιφρόνηση του ανθρώπου.
  • Είναι κατανοητό ότι τα ομόφυλα ζεύγη δεν μπορούν να κάνουν δικές τους οικογένειες, αλλά χρησιμοποιούν το σώμα και το γενετικό υλικό άλλων για να αποκτήσουν παιδιά μέσα από συνθήκες αγοραπωλησίας και γονεϊκής στέρησης. Τα παιδιά που αποκτούν, εκ των προτέρων στερούνται είτε την πατρική, είτε την μητρική φροντίδα και αποκτώνται με στόχο να «επιβεβαιώσουν» τις σεξουαλικές επιλογές των ενηλίκων. Αυτό δεν είναι κακοποίηση των παιδιών;(8)
  • Τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα είναι στατιστικά περισσότερο εκτεθειμένα σε λοιμώδη νοσήματα, ασταθείς σχέσεις, χρήση ουσιών,(9) πέρα από τα ψυχολογικά ζητήματα που χρήζουν εξειδικευμένης ψυχιατρικής προσέγγισης(10). Μήπως η έλλειψη ενημέρωσης και παροχής βοήθειας είναι η πραγματική κακοποίηση;
  • Ο ΛΟΑΤΚΙ+τρόπος ζωής δεν αρέσει στον Θεό. Το σώμα σε αυτές τις πρακτικές δεν χρησιμοποιείται με τις προδιαγραφές και για το σκοπό για τον οποίο πλάσθηκε αλλά και όλη η προσωπικότητα του ανθρώπου αλλοτριώνεται: «Ἢ οὐκ οἴδατε ὅτι ἄδικοι θεοῦ βασιλείαν οὐ κληρονομήσουσι; μὴ πλανᾶσθε· οὔτε πόρνοι οὔτε εἰδωλολάτραι οὔτε μοιχοὶ οὔτε μαλακοὶ οὔτε ἀρσενοκοῖται οὔτε πλεονέκται... βασιλείαν Θεοῦ οὐ κληρονομήσουσιν.» Αυτό για κάποιους ίσως δεν έχει σημασία, για όσους όμως επιθυμούν - από συνειδητή επιλογή- να είναι κοντά Του και αναγνωρίζουν την αξία της εν Χριστώ ζωής, αυτή η πληροφορία έχει μεγάλη αξία.
Συνεπώς, η «ΛΟΑΤΚΙ+ επιλογή» δεν είναι άλλη μια έκφραση σεξουαλικότητας. Η αποδοχή και συμμόρφωση με αυτή οδηγεί με πολλούς τρόπους σε κακοποίηση ανθρώπων. Γιατί λοιπόν ποινικοποιήθηκε και απαγορεύτηκε η ενημέρωση και η ενθάρρυνση προς υγιέστερες εκφράσεις σεξουαλικότητας;
 
Ωστόσο, ίσως κάποιοι αναρωτηθούν:
 
Είναι δυνατόν να αλλάξει η ΛΟΑΤΚΙ+ συμπεριφορά;
 
Ναι, η ΛΟΑΤΚΙ+ συμπεριφορά μπορεί να αλλάξει εφόσον υπάρχει επιθυμία, συγκατάθεση και κατάλληλη βοήθεια. Πολλοί άνθρωποι άλλαξαν, χαίρονται για αυτή την αλλαγή και το ομολογούν δημόσια. (11) Για ποιο λόγο να στερηθεί την αλλαγή αυτός που την επιθυμεί; Δεν είναι μια τέτοια ματαίωση από μόνη της κακοποίηση; (12,13) Τελικά, γιατί η κακοποίηση του ανθρωπίνου σώματος μέσα από trans επεμβάσεις και μή φυσική του χρήση θεωρείται «δικαίωμα» και η βοήθεια προς την φυσική του χρήση θεωρείται κακοποίηση;
 
Έχουμε δικαίωμα της άποψης και ελευθερία του λόγου;
 
Οι γονείς έχουν όχι απλά δικαίωμα αλλά και υποχρέωση να προσφέρουν αγωγή στα παιδιά τους, να τα ενημερώνουν, να κλείνουν τις πληγές τους και να τα κατευθύνουν προς το βέλτιστο σύμφωνα με τις αρχές τους. Η Ορθόδοξη Εκκλησία μας και όσοι αγωνίζονται μέσα σε αυτήν έχουν δικαίωμα και πνευματική υποχρέωση να διδάσκουν τις σωτήριες πνευματικές αλήθειες. Οι θεραπευτές έχουν υποχρέωση να απαλύνουν το πόνο και την δυσφορία, πάντα με όρους επιστημονικής καθαρότητας. Όσοι επιζητούν την αλλαγή για τον εαυτό τους πρέπει να μπορούν να την λαμβάνουν. Τα παιδιά έχουν δικαίωμα να βοηθηθούν με όρους επιστήμης και όχι ιδεολογικού ή νομικού καταναγκασμού. Ας σημειωθεί ότι με πρόσφατη ανακοίνωσή του, το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ, SCOTUS, υποστηρίζει το δικαίωμα των θεραπευτών στην ελευθερία του λόγου και συμφωνεί ότι η απαγόρευση της λεγόμενης «θεραπείας μετατροπής» υπονομεύει το επιστημονικό έργο των θεραπευτών με τα παιδιά. (14)
 
Ολοκληρώνοντας, καταθέτουμε ότι η λογοκρισία του αντιλόγου και η στοχοποίηση των από χρόνων εφαρμοζόμενων εντίμων και διαφανών θεραπευτικών πρακτικών, δεν είναι σε καμία περίπτωση αποδεκτές. Η προσπάθεια να χειραγωγηθεί μια κοινωνία, η Εκκλησία, ο επιστημονικός κόσμος, η ίδια η συνείδηση του λαού μας και να επιβληθεί ο ολοκληρωτισμός στο τρόπο σκέψης και οι τακτικές ιδεολογικής κατασκοπείας και συκοφαντίας μας βρίσκουν αντίθετους. Δεν συμβιβαζόμαστε με το ψέμα, δε συνεργούμε στην προσβολή του ανθρώπου, δεν ενδίδουμε σε ιδεολογικά κατευθυνόμενες θέσεις.
 
Τέλος, παραθέτουμε εδώ τους λόγους για τους οποίους συνιστά κακοποίηση των παιδιών της κατηγορίας «με σύγχυση φύλου» ή αλλιώς trans παιδιών, η έλλειψη κατάλληλης επιστημονικής καθοδήγησης και η κοινωνική αποδοχή της σύγχυσης εκ μέρους του περιβάλλοντος. (15)
 
ΑΠΟΔΕΙΚΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: ΓΙΑΤΙ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΣΩΣΤΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΣΗ «ΝΕΟΥ ΦΥΛΟΥ» ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ
 
Σεπτέμβρης 2025, biologicalintegrity.org
 
ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΣΗ;
 
Η κοινωνική επιβεβαίωση, στα πλαίσια της επιβεβαίωσης της σεξουαλικής ταυτότητας ενός ανηλίκου,​ περιλαμβάνει την υποστήριξη μιας ταυτότητας ενός παιδιού ή εφήβου, η οποία είναι αντίθετη με το βιολογικό του φύλο, συγχρόνως με την υποστήριξη της αλλαγής στο όνομα, στις αντωνυμίες προσφώνησης, στο στυλ των μαλλιών και στα ενδύματα, ώστε να ταιριάζουν περισσότερο στην ταυτότητα φύλου που νομίζει ότι έχει το παιδί.
 
Τα παιδιά που αισθάνονται άβολα με το βιολογικό τους φύλο θα αισθανθούν ανακούφιση αν δεν επιβεβαιωθούν κοινωνικά ή ιατρικά.
 
Τα περισσότερα παιδιά και έφηβοι με δυσφορία φύλου, ως επί το πλείστον, ξεπερνούν αυτές τις νοητικές και συναισθηματικές αντιφάσεις, μέσα από την κανονική αναπτυξιακή διαδικασία της εφηβείας.
  • Η αποκατάσταση είναι ο κανόνας, χωρίς την «επιβεβαίωση», όπως τεκμηριώνει ο Zucker στο άρθρο του «Ο Μύθος της Σταθερότητας».16
  • Στο μεγαλύτερο ως σήμερα δείγμα αγοριών που παραπέμφθηκαν σε κλινική για την δυσφορία φύλου τους, το ποσοστό αποδοχής του βιολογικού τους φύλου έφτασε τελικά στο 87,8%.17
  • Οι οδηγίες της American Endocrine Society, η οποία υποστηρίζει την μετάβαση φύλου, το 2017, δηλώνουν: «...Η δυσφορία φύλου… δείχνει να επιμένει στην εφηβεία σε μία μειοψηφία παιδιών.»18
  • Μια διαχρονική μελέτη από το Πανεπιστήμιο του Croningen στην Ολλανδία που αφορούσε σε 2772 εφήβους (που στρατολογήθηκαν από μία ψυχιατρική κλινική), ηλικίας 11 έως 22-26 ετών, κατέληξε: «Στις αρχές της εφηβικής ηλικίας το 11% των συμμετεχόντων ανέφεραν μη ικανοποίηση από το φύλο τους. Αυτή η αντίληψη μειωνόταν με την πάροδο της ηλικίας και κατέληξε στο 4% στην τελευταία παρακολούθηση (γύρω στην ηλικία των 26 ετών).»19 Ακόμα και σε αυτή την ομάδα ψυχιατρικών ασθενών, για την οποία δεν είχαν προβλεφθεί παρεμβάσεις και στην οποία η «επιβεβαίωση» ήταν πλέον πιθανή αντιμετώπιση, η «μη ικανοποίηση» από το βιολογικό φύλο μειώθηκε ουσιαστικά από την πρώιμη εφηβική ηλικία έως την ενηλικίωση.
Η πρώιμη κοινωνική επιβεβαίωση δεν συνιστάται ακόμη και από οργανισμούς που προωθούν τη τρανς ταυτοποίηση:
  • Το εγχειρίδιο της American Psychological Association πάνω στην σεξουαλικότητα «Handbook on Sexuality», δηλώνει: «Ο πρόωρος καθορισμός της ταυτότητας φύλου θα έπρεπε να αποφεύγεται.
  • Η πρώιμη κοινωνική μετάβαση (π.χ αλλαγή ρόλων του φύλου…) θα έπρεπε να προσεγγιστεί με προσοχή ώστε να μην αποκλείεται αυτό το στάδιο ανάπτυξης μιας (τρανς) ταυτότητας φύλου..»
Η κοινωνική «επιβεβαίωση» έχει επίδραση στην ανάπτυξη του εγκεφάλου:
  • Οι άνθρωποι είναι κοινωνικά όντα, με ανάγκη για κοινωνική σύνδεση και συνεπώς ο εγκέφαλος είναι δομημένος ώστε οι αποφάσεις τους να επηρεάζονται από το κοινωνικό περιβάλλον του ατόμου.
  • Η κοινωνική συμμόρφωση οδηγεί σε συναισθήματα ευχαρίστησης από το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου, τα οποία και την ανατροφοδοτούν.
Η κοινωνική «επιβεβαίωση» από ενήλικες τους οποίους τα παιδιά εμπιστεύονται, δρα παραπλανητικά.
  • Τα παιδιά πρέπει να μάθουν πώς να ξεχωρίζουν την πραγματικότητα από την φαντασία και αυτό το κάνουν ενσωματώνοντας πληροφορίες από το περιβάλλον τους και από τους ενήλικες που εμπιστεύονται.
  • Οι πληροφορίες που παρουσιάζονται στα παιδιά με επιστημονικό τρόπο​ από έναν ενήλικα που εμπιστεύονται είναι περισσότερο πιθανό να θεωρηθούν ως πραγματικότητα, ακόμη και αν είναι αντιεπιστημονικές.
Η κοινωνική «επιβεβαίωση» δεν βελτιώνει την ψυχική υγεία ενός παιδιού:
  • Μια μελέτη των Wong, et al. με 226 δυσφορικά ως προς το φύλο τους παιδιά, τα οποία έκαναν κοινωνική μετάβαση και συγκρίθηκαν με εκείνα που δεν είχαν κάνει μετάβαση, κατέληξε με τους συγγραφείς να δηλώνουν: «Υπάρχει ελάχιστη απόδειξη ότι η ψυχολογική κατάσταση είναι καλύτερη συγκρινόμενη με εκείνων που δεν έκαναν μετάβαση.»21
  • Μία άλλη συστηματική ανασκόπηση μελετών, επί των αποτελεσμάτων της κοινωνικής μετάβασης παιδιών και εφήβων, από το University of York στο Ηνωμένο Βασίλειο διαπίστωσε ότι ανευρέθησαν μόνο 11 μελέτες, οι οποίες σύμφωνα με τους ερευνητές «ήταν χαμηλής ποιότητας», ενώ δεν υπήρχαν διαθέσιμες προοπτικές μελετών. Οι συγγραφείς κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι, « Συνολικά, οι μελέτες δεν κατέδειξαν διαφορές στα θέματα ψυχικής υγείας για τα παιδιά που έκαναν κοινωνική μετάβαση (σε σύγκριση με όσα δεν έκαναν) σε όλες τις παραμέτρους που εξετάσθηκαν.» 21
Η κοινωνική επιβεβαίωση δεν είναι μια ουδέτερη​ παρέμβαση, αλλά μάλλον οδηγεί σε επιμονή της δυσφορίας φύλου:
  • Όταν αξιόπιστοι - στα μάτια του παιδιού- ενήλικες επιβεβαιώνουν την δυσφορία φύλου του, είναι πολύ πιο πιθανό ότι το παιδί θα επιμείνει σε αυτή. Μια μελέτη σε 127 εφήβους οι οποίοι διαγνώσθηκαν με δυσφορία πριν την ηλικία των 12 ετών στο Άμστερνταμ (Ολλανδία), κατέληξε ότι όσοι επιβεβαιώθηκαν στο «νεό φύλο» τους ήταν πιθανότερο να παραμείνουν στην δυσφορία τους. Και τα τέσσερα παιδιά που έκαναν κοινωνική «μετάβαση» επέμειναν στην δυσφορία τους, ενώ μόνο 35% από τα 123 παιδιά που δεν έκαναν κοινωνική «μετάβαση» παρέμειναν. 22
  • Άλλη μία μελέτη από το Πανεπιστήμιο της Washington διαπίστωσε ότι τα παιδιά τα οποία είχαν προχωρήσει σε κοινωνική μετάβαση ήταν απίθανο να κάνουν απομετάβαση. Στο διαχρονικό Trans Youth Project, 317 νέοι μεταξύ 3 και 12 χρόνων έκαναν κοινωνική μετάβαση και παρακολουθήθηκαν για 5 χρόνια. «Οι περισσότεροι νέοι, (94%) ζούσαν ως binary τρανς νέοι κατά το χρόνο που έγινε η ανάλυση των δεδομένων».Ένας μικρός αριθμός νέων ζούσε ως cisgender (2,5%) ή non-binary (3,5%).23
  • Στη τελική της έκθεση, η Dr. Hillary Cass δηλώνει: «Τελικά, εκείνοι που έκαναν κοινωνική μετάβαση σε μικρότερη ηλικία, πριν ή και αφού παραπέμφθηκαν σε κλινική φύλου, ήταν περισσότερο πιθανό να προχωρήσουν στο μονοπάτι της ιατρικής μετάβασης».24
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ:
 
Οι κοινωνική επιβεβαίωση είναι μια ενεργός παρέμβαση η οποία συμβάλλει στην παραμονή της ασυμφωνίας ή και της δυσφορίας του φύλου και αυξάνει τις πιθανότητες το παιδί να προχωρήσει στους αναστολείς της εφηβίας, στις ορμόνες αντιθέτου φύλου, και σε σε άλλες βλαβερές τρανς παρεμβάσεις. Τα παιδιά πρέπει να έχουν την ευκαιρία να προχωρήσουν κανονικά στην εφηβεία τους, λαμβάνοντας κατάλληλες υπηρεσίες συμβουλευτικής και ψυχικής υγείας, μετά τις οποίες το 80-90% των παιδιών θα αισθανθεί άνετα με το βιολογικό του φύλο.
 
Ας σημειωθεί ότι με πρόσφατη ανακοίνωσή του, το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ, SCOTUS, υποστηρίζει το δικαίωμα των θεραπευτών στην Ελευθερία του Λόγου και συμφώνησε ότι η απαγόρευση της λεγόμενης «θεραπείας μετατροπής» υπονομεύει το επιστημονικό έργο των θεραπευτών με τα παιδιά. (25)
 
Παραπομπές:
 
15. Zucker, KJ. The myth of persistence: Response to “A critical commentary on follow-up studies and ‘desistance’ theories about transgender and gender nonconforming children” by Temple Newhook et al. International Journal of Transgenderism. 2018: 19(2), 231–245. Published online May 29, 2018. http://doi.org/10.1080/15532739.2018.1468293
16. Singh, D., Bradley, S. J., & Zucker, K. J. (2021). A follow-up study of boys with gender identity disorder. Frontiers in Psychiatry, 12, 632784. DOI: 10.3389/fpsyt.2021.632784
17. Hembree, W., Cohen-Kettenis, P. T., Gooren, L., et al. (2017). Endocrine treatment of gender-dysphoric/gender-incongruent persons: An Endocrine Society clinical practice guideline. Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 102(11), 3869–3903. DOI: 10.1210/jc.2017-01658
18. Rawee, P., Rosemalen, J. G. M., et al. (2024). Development of gender non-contentedness during adolescence and early adulthood. Archives of Sexual Behavior. Advance online publication. https://doi.org/10.1007/s10508-024-02817-5
19. Bockting, W. (2014). Transgender identity development. In D. Tolman & L. Diamond (Eds.), American Psychological Association handbook on sexuality and psychology (Vol. 1, pp. 744–768). American Psychological Association.
20. Wong, W. I., van der Miesen, A. I. R., Li, T. G. F., et al. (2019). Childhood social gender transition and psychosocial well-being: A comparison to cisgender gender-variant children. Clinical Practice in Pediatric Psychology, 7(3), 241–253. https://doi.org/10.1037/cpp0000285
21. King, W. M., & Gamarel, K. E. (2021). A scoping review examining social and legal gender affi rmation and health among transgender populations. Transgender Health, 6(1), 5–22. DOI: 10.1089/trgh.2020.0025
22. Steensma, T. D., McGuire, J. K., et al. (2013). Factors associated with desistance and persistence of childhood gender dysphoria: A quantitative follow-up study. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 52(6), 582–590. https://doi.org/10.1016/j.jaac.2013.03.016
23. Olson, K. R., Durwood, L., Horton, R., et al. (2022). Gender identity 5 years after social transition. Pediatrics, 150(2), e2021056082. https://doi.org/10.1542/peds.2021-056082
24. Cass Review. (2024, April). Independent review of gender identity services for children and young people: Final report. https://webarchive.nationalarchives.gov.uk/ukgwa/20250310143642/
 

Λίγες οδηγίες πριν επισκεφθείτε το ιστολόγιό μας (Για νέους επισκέπτες)

1. Στην στήλη αριστερά βλέπετε τις αναρτήσεις του ιστολογίου μας τις οποίες μπορείτε ελεύθερα να σχολιάσετε επωνύμως, ανωνύμως ή με ψευδώνυμο, πατώντας απλά την λέξη κάτω από την ανάρτηση που γραφει "σχόλια" ή "δημοσίευση σχολίου" (σας προτείνω να διαβάσετε με προσοχή τις οδηγίες που θα βρείτε πάνω από την φόρμα που θα ανοίξει ώστε να γραψετε το σχόλιό σας). Επίσης μπορείτε να στείλετε σε φίλους σας την συγκεκριμένη ανάρτηση που θέλετε απλά πατώντας τον φάκελλο που βλέπετε στο κάτω μέρος της ανάρτησης. Θα ανοίξει μια φόρμα στην οποία μπορείτε να γράψετε το email του φίλου σας, ενώ αν έχετε προφίλ στο Facebook ή στο Twitter μπορείτε με τα εικονίδια που θα βρείτε στο τέλος της ανάρτησης να την μοιραστείτε με τους φίλους σας.

2. Στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας μπορείτε να βρείτε το πλαίσιο στο οποίο βάζοντας το email σας και πατώντας την λέξη Submit θα ενημερώνεστε αυτόματα για τις τελευταίες αναρτήσεις του ιστολογίου μας.

3. Αν έχετε λογαριασμό στο Twitter σας δινεται η δυνατότητα να μας κάνετε follow και να παρακολουθείτε το ιστολόγιό μας από εκεί. Θα βρείτε το σχετικό εικονίδιο του Twitter κάτω από τα πλαίσια του Google Friend Connect, στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας.

4. Μπορείτε να ενημερωθείτε από την δεξιά στήλη του ιστολογίου μας με τα διάφορα gadgets για τον καιρό, να δείτε ανακοινώσεις, στατιστικά, ειδήσεις και λόγια ή κείμενα που δείχνουν τις αρχές και τα πιστεύω του ιστολογίου μας. Επίσης μπορείτε να κάνετε αναζήτηση βάζοντας μια λέξη στο πλαίσιο της Αναζήτησης (κάτω από τους αναγνώστες μας). Πατώντας την λέξη Αναζήτηση θα εμφανιστούν σχετικές αναρτήσεις μας πάνω από τον χώρο των αναρτήσεων. Παράλληλα μπορείτε να δείτε τις αναρτήσεις του τρέχοντος μήνα αλλά και να επιλέξετε κάποια συγκεκριμένη κατηγορία αναρτήσεων από την σχετική στήλη δεξιά.

5. Μπορείτε ακόμα να αφήσετε το μήνυμά σας στο μικρό τσατάκι του blog μας στην δεξιά στήλη γράφοντας απλά το όνομά σας ή κάποιο ψευδώνυμο στην θέση "όνομα" (name) και το μήνυμά σας στην θέση "Μήνυμα" (Message).

6. Επίσης μπορείτε να μας στείλετε ηλεκτρονικό μήνυμα στην διεύθυνσή μας koukthanos@gmail.com με όποιο περιεχόμενο επιθυμείτε. Αν είναι σε προσωπικό επίπεδο θα λάβετε πολύ σύντομα απάντησή μας.

7. Τέλος μπορείτε να βρείτε στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας τα φιλικά μας ιστολόγια, τα ιστολόγια που παρακολουθούμε αλλά και πολλούς ενδιαφέροντες συνδέσμους.

Να σας υπενθυμίσουμε ότι παρακάτω μπορείτε να βρείτε χρήσιμες οδηγίες για την κατασκευή των αναρτήσεών μας αλλά και στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας ότι έχει σχέση με δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ

Χρήσιμες οδηγίες για τις αναρτήσεις μας.

1. Στις αναρτήσεις μας μπαίνει ΠΑΝΤΑ η πηγή σε οποιαδήποτε ανάρτηση ή μερος αναρτησης που προέρχεται απο άλλο ιστολόγιο. Αν δεν προέρχεται από κάποιο άλλο ιστολόγιο και προέρχεται από φίλο αναγνώστη ή επώνυμο ή άνωνυμο συγγραφέα, υπάρχει ΠΑΝΤΑ σε εμφανες σημείο το ονομά του ή αναφέρεται ότι προέρχεται από ανώνυμο αναγνώστη μας.

2. Για όλες τις υπόλοιπες αναρτήσεις που δεν έχουν υπογραφή ΙΣΧΥΕΙ η αυτόματη υπογραφή της ανάρτησης. Ετσι όταν δεν βλέπετε καμιά πηγή ή αναφορά σε ανωνυμο ή επώνυμο συντάκτη να θεωρείτε ΩΣ ΑΥΣΤΗΡΟ ΚΑΝΟΝΑ ότι ισχύει η αυτόματη υπογραφή του αναρτήσαντα.

3. Οταν βλέπετε ανάρτηση με πηγή ή και επώνυμο ή ανώνυμο συντάκτη αλλά στη συνέχεια υπάρχει και ΣΧΟΛΙΟ, τότε αυτό είναι ΚΑΙ ΠΑΛΙ του αναρτήσαντα δηλαδή είναι σχόλιο που προέρχεται από το ιστολόγιό μας.

Σημείωση: Να σημειώσουμε ότι εκτός των αναρτήσεων που υπογράφει ο διαχειριστής μας, όλες οι άλλες απόψεις που αναφέρονται σε αυτές ανήκουν αποκλειστικά στους συντάκτες των άρθρων. Τέλος άλλες πληροφορίες για δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα μπορείτε να βρείτε στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας.