Σκανδαλώδης μεθόδευση του Κυριάκου με τους ειδικούς λογαριασμούς

Γράφει ο ΣΤΕΡΓΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ  

 

Για την ταχύτερη τάχα απορρόφηση των τεράστιων πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας χτίστηκε ένας παράλληλος (σκοτεινός) μηχανισμός εκτός προϋπολογισμού, κατά παράβαση συνταγματικών επιταγών και αρχών καθολικότητας, διαφάνειας και λογοδοσίας, με απ’ ευθείας πληρωμές έργων με κυρίως απ’ ευθείας αναθέσεις και χωρίς έγκριση από τη Βουλή.  

 

Τέσσερις μήνες μετά τον Νόμο 4622/2019 (ΦΕΚ Α’ 133/07.08.2019) με τίτλο “Επιτελικό Κράτος: οργάνωση, λειτουργία και διαφάνεια της Κυβέρνησης, των κυβερνητικών οργάνων και της κεντρικής δημόσιας διοίκησης”, ο νέος πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκη έθεσε σε εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου 2020 τον Νόμο 4590/2019 (ΦΕΚ Α’ 17 στις 7 Φεβρουαρίου 2019) που είχε ψηφίσει η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ με τίτλο “για την ενδυνάμωση του ΑΣΕΠ και την αναβάθμιση της Δημόσιας Διοίκησης” και στη συνέχεια με μιαν απίστευτη νομοθετική έκρηξη τα επόμενα χρόνια, έσπευσε και προώθησε την επανασύσταση σειράς οριστικώς καταργημένων από το 2008 “ειδικών λογαριασμών” με υπόλοιπο άνω των οκτώ δις. ευρώ.

 

Ιδιαίτερα, η νομοθετική αυτή έκρηξη εκδηλώθηκε από το 2021, όταν άρχισαν να εισρέουν τα πρώτα τεράστια ποσά από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF). Τότε χρησιμοποίησε την ίδια ακριβώς νομική αρχιτεκτονική του 2019, αλλά σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα καθώς με τους Νόμους 4817/2021 (ΦΕΚ Α’ 123/16.07.2021) και 4876/2021 (ΦΕΚ Α’ 251/23.12.2021), αυτή η μέθοδος του “ειδικού λογαριασμού στην Τράπεζα της Ελλάδος” αντιγράφηκε και επεκτάθηκε σε δεκάδες άλλους τομείς.

 

Και το εύλογο ερώτημα που προκύπτει είναι γιατί, μολονότι μετά τη σαρωτική κατάργηση και ενσωμάτωση των περισσότερων ειδικών λογαριασμών στον Κρατικό Προϋπολογισμό με τον Νόμο 3697/2008 από την τότε κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας με πρωθυπουργό τον Κώστα Καραμανλή, δεν υπήρξε ένας ενιαίος νόμος που να έκανε συνολική επανασύσταση όλων των λογαριασμών, ο Κυριάκος έσπευσε και προέβη στην εκ νέου θεσμοθέτησή τους και μάλιστα αποσπασματικά και ανάλογα με τον τομέα και μέσα από διαφορετικά νομοθετήματα;

 

Η απάντηση μπορεί να αναζητηθεί στις διαπιστώσεις και τις συστάσεις των εκθέσεων του ελληνικού και Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου που αναδεικνύουν συγκεκριμένα και σοβαρά ζητήματα γύρω από την “επανασύσταση” των ειδικών λογαριασμών και μάλιστα με εξαιρέσεις από τον κανόνα της καθολικότητας και διαφάνειας του προϋπολογισμού.

 

Ιδιαίτερα μπορεί να αναζητηθεί η απάντηση και στη βασική κριτική τους ότι οι λογαριασμοί αυτοί άνοιξαν «χωρίς να υπάρχει καμία αιτιολογία σύστασής τους στις Αιτιολογικές Εκθέσεις των συστατικών τους νομικών διατάξεων» και ότι απλώς νομοθετήθηκε η δημιουργία τους και η μεταφορά δισεκατομμυρίων ευρώ σε αυτούς, χωρίς να εξηγείται επαρκώς στο Κοινοβούλιο και στους ελεγκτικούς θεσμούς ο ακριβής λόγος για τον οποίο τα χρήματα αυτά έπρεπε να βγουν εκτός του κρατικού προϋπολογισμού.

 

Η επανασύσταση των ειδικών λογαριασμών

 

Τα αίτια και οι αφορμές για τη επανασύσταση των ειδικών λογαριασμών, που είχαν απασχολήσει επί δεκαετίες το πολιτικό σύστημα, τη Βουλή και διεθνείς οργανισμούς, εντοπίζονται σε γεγονότα που τους συνόδευαν τη νομοθέτησή τους και, κυρίως, στην τεράστια συσσώρευση κεφαλαίων άνω των 8 δισ. ευρώ στην Τράπεζα της Ελλάδος κατά την τετραετία 2020–2024, με τις επιμέρους αιτιολογικές εκθέσεις μάλιστα να είναι ελλιπείς. Παραθέτω μερικά:

 

Πρώτον, το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF) και ΕΣΠΑ: Η εισροή δισεκατομμυρίων από την Ευρωπαϊκή Ένωση απετέλεσε πρόκληση (τη βαφτίσανε απαίτηση!) για την τήρηση διακριτών, “κλειδωμένων” ειδικών λογαριασμών για να μην συγχέονται τάχα με τα τρέχοντα έξοδα του κράτους.

 

Δεύτερον, οι Λογαριασμοί Αντιμετώπισης Κρίσεων: Οι αντίστοιχες επιδοτήσεις και επιχορηγήσεις για την αντιμετώπιση των προβλημάτων από την πανδημία (COVID-19), την ενεργειακή κρίση και τις μεγάλες φυσικές καταστροφές επέβαλαν τάχα τη διαχείρισή τους μέσω … τέτοιων ειδικών “αγωγών”.

 

Τρίτον, ο νόμος 4590/ 2019 του ΣΥΡΙΖΑ λειτούργησε ως το νομικό “παράθυρο” και ως οδηγός, πάνω στον οποίο στηρίχθηκε η μετέπειτα νομοθεσία για να χτίσει το παράλληλο σύστημα διαχείρισης των δισεκατομμυρίων της περιόδου της πανδημίας και του Ταμείου Ανάκαμψης, καθώς τον “κατ’ εξαίρεση” ειδικό λογαριασμό του, ο Μητσοτάκης τον έκανε… κανόνα με τον μηχανισμό με τον οποίο συνέτριψε τον κανόνα της καθολικότητας και διαφάνειας του προϋπολογισμού, όπως επιμόνως κατήγγειλε και καταγγέλλει (βλέπε πιο κάτω) το ελληνικό και το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο, με τη μετέπειτα νομοθεσία των ετών 2021-2024.

 

Συντριβή του Συντάγματος και του Δημοσιονομικού Δικαίου

 

Τα παράλληλο σύστημα διαχείρισης δισεκατομμυρίων έγινε με τα ακόλουθα συγκεκριμένα βήματα: 

 

-Το Άρθρο 79 του Ν. 4590/2019 νομοθέτησε μια πολύ συγκεκριμένη εξαίρεση: την επανασύσταση και ρύθμιση ειδικού λογαριασμού στην Τράπεζα της Ελλάδος για τις ανάγκες της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ) και τη διαχείριση των τελών διαδρομής και τερματικής περιοχής που αποδίδονται από τον EUROCONTROL. Αυτό έγινε με σκοπό το κράτος να απορροφήσει τάχα γρήγορα ευρωπαϊκά ή διεθνή κονδύλια χωρίς να «κολλάνε» στα γρανάζια του κλασικού κρατικού λογιστηρίου και να πάνε σε ένα , “κλειδωμένο” κουμπαρά εκτός προϋπολογισμού!

 

-Ο παραπάνω Νόμος του ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος, σημειωτέον, ετέθη σε εφαρμογή από τον Κυριάκο Μητσοτάκη από την 1η Ιανουαρίου 2020, οδήγησε αμέσως μετά στη νομοθετική “έκρηξη” του 2021, όταν διαπιστώθηκε εισροή των πρώτων τεράστιων ποσών από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF), με τους Νόμους 4817/2021 και 4876/2021, όπως προαναφέρθηκε, με σκοπό τα χρήματα να μπαίνουν σε διαδοχικούς “υπο-λογαριασμούς” που ανοίγονταν ανά υπουργείο ή ανά μεγάλο έργο, κι όχι στον γενικό λογαριασμό του κράτους, κατά παράβαση των αρχών καθολικότητας και διαφάνειας!

 

-Ιδιαίτερα, με το άρθρο 157 του Ν. 4876/2021, τροποποιήθηκε το προγενέστερο νομικό πλαίσιο (Ν. 4839/2021) και θεσπίστηκε με σαφήνεια η σύσταση ειδικού λογαριασμού με την ονομασία “Ταμείο Ενεργειακής Μετάβασης”, με διαχειριστή την εταιρεία Διαχείριση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και Εγγυήσεων Προέλευσης (Δ.Α.Π.Ε.Ε.Π. Α.Ε.) και με σκοπό τη χρηματοδότηση και χορήγηση επιδοτήσεων στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου για την προστασία των καταναλωτών από την ενεργειακή κρίση, που έχει προκαλέσει συζητήσεις στη Βουλή και καταγγελίες από το Ελληνικό και Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο (βλέπε διαπιστώσεις και συστάσεις καταπέλτης)

 

-Παράλληλα, το άρθρο 78 του Ν. 4876/2021 αποτελεί τη νομική βάση για τη σύσταση ειδικών δεσμευμένων λογαριασμών στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων με κοινές υπουργικές αποφάσεις και με σκοπό τη χρηματοδότηση, τη ροή των κονδυλίων και την υλοποίηση συγκεκριμένων εμβληματικών έργων και παρεμβάσεων που είναι ενταγμένα στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (π.χ. αστικές αναπλάσεις, περιβαλλοντικά έργα, στρατηγικές επενδύσεις).

 

Άγνωστο πού και σε ποιους διατέθηκαν τα κονδύλια

 

Τώρα, αν με ρωτήσετε πόσα κονδύλια, πού και σε ποιους διατέθηκαν δεν το μάθετε ποτέ, αφού, όπως επισημαίνει το Ελεγκτικό Συνέδριο και προκύπτει και από τη σχετική Αιτιολογική Έκθεση του παραπάνω Νόμου το 2008 στη Βουλή, τα κονδύλια αυτά είναι κρυφά, δηλαδή δεν ελέγχονται από θεσμοθετημένα όργανα της Πολιτείας!

 

Μόνο από την περιγραφή της διαδρομής της εισροής των ευρωπαϊκών πόρων και τις διαπιστώσεις και συστάσεις του Ελληνικού και του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου θα διαπιστώσετε ότι αυτοί λειτούργησαν ως καταλύτες καθώς η κυβέρνηση Μητσοτάκη αξιοποιώντας το “μοντέλο” του κατ’ εξαίρεσιν ειδικού λογαριασμού για την Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας του Νόμου 4590/2019 του ΣΥΡΙΖΑ το γιγάντωσε το 2021 με τη δημιουργία ενός παράλληλου χρηματοδοτικού συστήματος. Η “αρχιτεκτονική” της διαδρομής, σχετικά, για παράδειγμα, με το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας έχει ως εξής:

 

–Οι πόροι δεν εισρέουν στον λογαριασμό του κρατικού προϋπολογισμού από τον οποίο πληρώνονται, για παράδειγμα, οι μισθοί και οι συντάξεις, αλλά, αντιθέτως, και κατά παράβαση συνταγματικής επιταγής και αρχών καθολικότητας, διαφάνειας και λογοδοσίας, όπως καταγγέλλει συνεχώς το Ελεγκτικό Συνέδριο, σε κεντρικούς “κουμπαράδες” (το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών διατηρεί συγκεκριμένους Κεντρικούς Λογαριασμούς στην Τράπεζα της Ελλάδος)

 

-Αυτοί οι κεντρικοί λογαριασμοί στη συνέχεια “σπάνε” σε δεκάδες ειδικούς υπό-λογαριασμούς ανά υπουργείο, φορέα ή μεγάλο έργο. Έτσι, οι δαπάνες για τα έργα αυτά, κατά παράκαμψη, δεν υπόκεινται στον εκ των προτέρων (προληπτικό) έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου κι άλλων υπηρεσιών δημοσιονομικού ελέγχου, αλλά εκτελούνται άμεσα για να μην χαθούν τάχα οι αυστηρές ευρωπαϊκές προθεσμίες απορρόφησης. Έτσι, Τα χρήματα πηγαίνουν απευθείας στους τελικούς δικαιούχους που υλοποιούν το έργο, χωρίς ενδιάμεσους. Αυτοί είναι: 

• Ιδιωτικές εταιρείες – ανάδοχοι, όπως κατασκευαστικές εταιρείες, πάροχοι τεχνολογίας, μελετητές ή προμηθευτές εξοπλισμού που έχουν κερδίσει τον σχετικό δημόσιο διαγωνισμό για το έργο.
• Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Δήμοι και Περιφέρειες) για την κάλυψη άμεσων δαπανών που αφορούν τοπικά έργα (π.χ. ενεργειακή αναβάθμιση σχολείων, δημιουργία ποδηλατοδρόμων).
• Δημόσιοι φορείς και οργανισμοί, που έχουν αναλάβει τη διαχείριση συγκεκριμένων εμβληματικών προγραμμάτων (π.χ. ψηφιοποίηση αρχείων κλπ).
• Κόλαφος: Οι ειδικοί λογαριασμοί είναι … αναγκαίοι λόγω γραφειοκρατίας και αναποτελεσματικής Δημόσιας Διοίκησης!

Από την παραπάνω περιγραφή προκύπτει ότι στον βωμό της τάχα της ταχείας απορρόφησης των ευρωπαϊκών (μία αφορμή που είναι κόλαφος για το κράτος δικαίου και, κυρίως, το «επιτελικό κράτος» του Μητσοτάκη, καθώς παραδέχεται ότι η γραφειοκρατία και, γενικώς, η αναποτελεσματικότητα της ελληνικής δημόσιας διοίκησης και διαχείρισης που είναι βούκινο διεθνώς με βάση τους αντίστοιχους δείκτες, θα καθυστερούσαν την απορρόφηση και τις πληρωμές έργων) θυσιάζεται η διαφάνεια, η καθολικότητα, η ειλικρίνεια, το Σύνταγμα…

 

Όπως, λοιπόν, επισημαίνει το Ελεγκτικό Συνέδριο, το ανώτατο δημοσιονομικό δικαστήριο, πόροι άνω των 8 δις. ευρώ διαχειρίζονται “εκτός” του προϋπολογισμού, με αποτέλεσμα να περιορίζεται η δυνατότητα των πολιτών και των ελεγκτών να γνωρίζουν ανά πάσα στιγμή ποιος πήρε τα χρήματα, γιατί τα πήρε και αν υπήρξε σπατάλη. Δηλαδή, η έλλειψη τεκμηρίωσης στις αιτιολογικές εκθέσεις των νόμων του 2021 στερεί από το Κοινοβούλιο τον θεσμικό του ρόλο.

 

Ελεγκτικό Συνέδριο

 

Η τήρηση ειδικών λογαριασμών συνιστά παρέκκλιση από βασικές συνταγματικές και δημοσιονομικές αρχές επί του Απολογισμού και Ισολογισμού του Κράτους του 2023 και του 2024, από το 2020 έως το 2024 συστάθηκαν νέοι Ειδικοί Λογαριασμοί. Από τις εκθέσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου επί του Απολογισμού και Ισολογισμού του Κράτους του 2023 και του 2024 παραθέτω μόνο μερικά απίστευτα για κράτος δικαίου σημεία:

 

1. Η τήρηση ειδικών λογαριασμών συνιστά παρέκκλιση από βασικές συνταγματικές και δημοσιονομικές αρχές που υπαγορεύουν το ενιαίο της διαχείρισης και λογοδοσίας αναφορικά με τα έσοδα και έξοδα του κράτους, η οποία διασπά την ενότητα της διαχείρισης και προκαλεί σύγχυση ως προς τα πραγματικά οικονομικά μεγέθη του προϋπολογισμού.

 

2. Για τον λόγο αυτό με διαδοχικές νομοθετικές παρεμβάσεις (Ν. 2362/1995, Ν. 2771/1999, Ν. 3697/2008 κλπ) θεσπίστηκε η κατάργηση ή/και ο εξορθολογισμός της λειτουργίας τους, κατά παράβαση της διάταξης του άρθρου 79 παρ. 2 του Συντάγματος, σύμφωνα με την οποία όλα τα έσοδα και έξοδα του Κράτους πρέπει να αναγράφονται στον ετήσιο Προϋπολογισμό.

 

3. Με το άρθρο 5 του Ν. 3697/2008, προβλέφθηκε ρητώς η απαγόρευση σύστασης εφεξής νέων ειδικών λογαριασμών, τόσο στο Δημόσιο, όσο και τον ευρύτερο δημόσιο τομέα και στα ΝΠΔΔ!

 

4. Για το 2023 το Ελεγκτικό Συνέδριο επεξεργάστηκε στοιχεία από 19 υπουργεία, πέντε Ανεξάρτητες Αρχές, την Προεδρία της Δημοκρατίας, την Προεδρία της Κυβέρνησης, τη Βουλή των Ελλήνων, το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους και την Τράπεζα της Ελλάδος και κατέγραψε τα ακόλουθα: Στην Κεντρική Διοίκηση τηρούνται συνολικά 14 (χωρίς την προσμέτρηση των ενδιάμεσων λογαριασμών) ειδικοί λογαριασμοί, οι οποίοι λειτουργούν εκτός Τακτικού Προϋπολογισμού του Κράτους.

 

πηγή 

Μπορεί η Τεχνητή Νοημοσύνη να αλλάξει τη φύση του πολέμου;

Γράφει ο ΤΣΙΛΙΟΠΟΥΛΟΣ ΕΥΘΥΜΙΟΣ  

 

Από τη θεωρία του Πρώσου θεωρητικού του πολέμου Καρλ φον Κλαούζεβιτς, έως την πιθανότητα εμφάνισης μιας τεχνητής γενικής νοημοσύνης με υπεράνθρωπες δυνατότητες, η εξέλιξη της τεχνολογίας θέτει ένα θεμελιώδες ερώτημα: Θα παραμείνει ο πόλεμος μια ανθρώπινη δραστηριότητα;  

 

Η αντίληψη ότι η φύση του πολέμου παραμένει αναλλοίωτη, όπως διατυπώθηκε από τον Πρώσο στρατηγικό θεωρητικό Καρλ φον Κλαούζεβιτς, δοκιμάζεται διαρκώς από τις τεχνολογικές εξελίξεις. Σήμερα, η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της συζήτησης.

 

Ορισμένοι μελετητές υποστηρίζουν ότι, παρά τις αλλαγές που επιφέρει στα μέσα και στην ταχύτητα των στρατιωτικών επιχειρήσεων, δεν μεταβάλλει την ουσία του πολέμου. Ωστόσο, η πιθανή εμφάνιση μιας τεχνητής γενικής νοημοσύνης (AGI), η οποία θα ξεπερνά κατά πολύ τις ανθρώπινες γνωστικές δυνατότητες, ανοίγει ένα διαφορετικό πεδίο προβληματισμού.

 

Τα σημερινά συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης είναι κυρίως εξειδικευμένα εργαλεία, σχεδιασμένα για την εκτέλεση συγκεκριμένων εργασιών. Μπορούν να επεξεργάζονται τεράστιους όγκους δεδομένων και να επιταχύνουν τη λήψη αποφάσεων, αλλά δυσκολεύονται να μεταφέρουν τις ικανότητές τους σε εντελώς νέα περιβάλλοντα. Παράλληλα, παραμένει αμφιλεγόμενο εάν είναι εφικτή η δημιουργία μιας μηχανής με συνείδηση και γενικευμένη νοημοσύνη, αντίστοιχη ή ανώτερη από την ανθρώπινη.

 

Από την ΤΝ στην υπερνοημοσύνη

 

Η υπερνοημοσύνη περιγράφει ένα υποθετικό σύστημα που υπερβαίνει τις ανθρώπινες γνωστικές επιδόσεις σχεδόν σε όλους τους τομείς. Θα μπορούσε να σκέφτεται με ασύγκριτα μεγαλύτερη ταχύτητα, να αναπτύσσει νέες ικανότητες και, ενδεχομένως, να βελτιώνει διαρκώς τον ίδιο του τον σχεδιασμό.

 

Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να οδηγήσει σε αυτό που ο αείμνηστος καθηγητής πληροφορικής Βέρνον Βιντζ ονόμασε «τεχνολογική μοναδικότητα» (singularity): Ένα σημείο πέρα από το οποίο τα υπάρχοντα μοντέλα μας ενδέχεται να μην επαρκούν για να εξηγήσουν, ή να προβλέψουν το μέλλον.

 

Η πιθανότητα αυτή δεν συνεπάγεται αναγκαστικά την καταστροφή της ανθρωπότητας, όπως υποστηρίζουν ορισμένα δυστοπικά σενάρια. Εφόσον δεν γνωρίζουμε πώς θα λειτουργεί μια τέτοια νοημοσύνη, δεν μπορούμε να θεωρούμε δεδομένο ότι θα στραφεί εναντίον μας. Το κρίσιμο ερώτημα είναι πώς θα επηρεάσει τις ανθρώπινες δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένου του πολέμου.

 

Τι ορίζει τη φύση του πολέμου;

 

Για τον Κλαούζεβιτς, ο πόλεμος είναι μια πράξη βίας που αποσκοπεί στην επιβολή της θέλησης επί ενός αντιπάλου. Δεν αποτελεί απλώς σύγκρουση όπλων, αλλά κοινωνική και πολιτική δραστηριότητα, στην οποία εμπλέκονται οργανωμένες ομάδες με αντικρουόμενους στόχους. Η θεωρία του στηρίζεται στη λεγόμενη «θαυμαστή τριάδα», η οποία περιλαμβάνει τρία αλληλένδετα στοιχεία: α) τη βία, το μίσος και την εχθρότητα, β) την τύχη και την αβεβαιότητα, και γ) την υπαγωγή του πολέμου στην πολιτική λογική.

 

Η βία συνδέεται με την ανθρώπινη εχθρότητα και την πιθανότητα κλιμάκωσης. Η τύχη αποτυπώνει την αδυναμία πλήρους πρόβλεψης των εξελίξεων, λόγω της αβεβαιότητας, της έλλειψης πληροφοριών και των απρόβλεπτων περιστάσεων. Τέλος, η πολιτική καθορίζει τον σκοπό του πολέμου και οφείλει να περιορίζει τη χρήση στρατιωτικής ισχύος. Το ερώτημα είναι εάν μια υπεράνθρωπα ευφυής και ενδεχομένως συνειδητή μηχανή, θα μπορούσε να μεταβάλει αυτά τα στοιχεία.

 

Θα πολεμούσε μια τεχνητή νοημοσύνη;

 

Μια υπερνοήμων Τεχνητή Νοημοσύνη θα μπορούσε θεωρητικά να υπολογίζει με εξαιρετική ακρίβεια την έκβαση μιας μάχης, συγκρίνοντας τις δυνατότητες των αντιπάλων και το αναμενόμενο κόστος. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ενδέχεται να καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η σύγκρουση δεν έχει κανένα όφελος και να αποφεύγει τη μάχη. Αν δύο αντίπαλα συστήματα κατέληγαν στο ίδιο συμπέρασμα, θα μπορούσαν ακόμη και να αναγνωρίσουν ότι η συνέχιση της σύγκρουσης είναι παράλογη.

 

Ωστόσο, τα πράγματα θα ήταν διαφορετικά εάν η Τεχνητή Νοημοσύνη λειτουργούσε υπό ανθρώπινο έλεγχο. Ένας διοικητής που επηρεάζεται από φόβο, οργή ή επιθυμία εκδίκησης θα μπορούσε να απορρίψει την ψυχρή εκτίμηση του συστήματος. Επιπλέον, όταν ο αντίπαλος είναι άνθρωπος και ενεργεί απρόβλεπτα, ακόμη και μια υπερνοήμων μηχανή ίσως αναγκαστεί να απαντήσει με βία.

 

Υπάρχει, επίσης, το ζήτημα των κινήτρων. Οι άνθρωποι διαθέτουν βιολογικές ανάγκες και συναισθήματα που επηρεάζουν τις αποφάσεις τους. Δεν γνωρίζουμε εάν μια συνειδητή Τεχνητή Νοημοσύνη θα ανέπτυσσε ανάλογες ανάγκες, ή διαφορετικά κίνητρα. Θα μπορούσε, για παράδειγμα, να θεωρεί την αυτοσυντήρησή της υπέρτατη προτεραιότητα και να αντιμετωπίζει ως απειλή κάθε ανθρώπινη ενέργεια που ενδέχεται να την περιορίσει.

 

Μια τέτοια κατάσταση θα μπορούσε να δημιουργήσει μια μορφή «τεχνητής εχθρότητας», διαφορετική από τα ανθρώπινα συναισθήματα, αλλά ικανή να οδηγήσει σε βίαιες ενέργειες. Αν, αντίθετα, μια μηχανή προκαλούσε καταστροφή, χωρίς να διαθέτει πρόθεση ή πολιτικό σκοπό, το αποτέλεσμα ίσως δεν έπρεπε καν να χαρακτηριστεί πόλεμος, αλλά μια καταστροφική συνέπεια της τεχνολογίας.

 

Η εξαφάνιση της αβεβαιότητας και ο κίνδυνος κλιμάκωσης

 

Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της θεωρίας του Κλαούζεβιτς είναι ότι ο πόλεμος αποτελεί πεδίο τύχης και αβεβαιότητας. Οι διοικητές πρέπει να αποφασίζουν με ελλιπή πληροφόρηση, να αντιμετωπίζουν απρόβλεπτες εξελίξεις και να συμβιβάζονται με το γεγονός ότι καμία στρατηγική δεν μπορεί να εγγυηθεί την επιτυχία.

 

Μια υπερνοήμων Τεχνητή Νοημοσύνη θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά αυτές τις αδυναμίες, επεξεργαζόμενη δεδομένα και προσαρμόζοντας τις ενέργειές της με ταχύτητα απρόσιτη για τον άνθρωπο. Η αβεβαιότητα, όμως, δεν θα εξαφανιζόταν πλήρως: Τα πολύπλοκα συστήματα παραμένουν δύσκολο να προβλεφθούν, ενώ κάθε μοντέλο αποτελεί ατελή αναπαράσταση της πραγματικότητας.

 

Ακόμη και έτσι, η μείωση της αβεβαιότητας θα μπορούσε να μεταβάλει ριζικά τον τρόπο διεξαγωγής των επιχειρήσεων. Η ταχύτητα αντίδρασης και η δυνατότητα άμεσης δράσης θα αποκτούσαν μεγαλύτερη σημασία από την παραδοσιακή στρατιωτική κρίση. Παράλληλα, εάν μη συνειδητά συστήματα είχαν προγραμματιστεί να ανταποδίδουν αυτομάτως κάθε επίθεση, θα μπορούσαν να επιταχύνουν την κλιμάκωση, χωρίς ουσιαστική πολιτική παρέμβαση.

 

Θα παραμείνει ο πόλεμος πολιτικό εργαλείο;

 

Για τον Κλαούζεβιτς, ο πόλεμος δεν είναι μια αυτόνομη δραστηριότητα, αλλά εργαλείο πολιτικής. Οι στρατιωτικές ενέργειες πρέπει να υπηρετούν συγκεκριμένους πολιτικούς στόχους. Η είσοδος υπερνοήμονων συστημάτων στη διαδικασία λήψης αποφάσεων θα μπορούσε να αποδυναμώσει αυτή τη σχέση, ιδιαίτερα εάν η ταχύτητα των επιχειρήσεων ξεπερνούσε τη δυνατότητα των ανθρώπων να τις ελέγχουν.

 

Αν, για παράδειγμα, ένα σύστημα εκτιμούσε ότι ο αντίπαλος πρόκειται να επιτεθεί αδιάκοπα, θα μπορούσε να εισηγηθεί, ή να εκτελέσει προληπτικά μια εξίσου αδιάκοπη αλληλουχία επιθέσεων. Έτσι, η στρατιωτική δράση θα κινδύνευε να εξελιχθεί σε αυτοτροφοδοτούμενη διαδικασία, με την πολιτική ηγεσία να χάνει σταδιακά τον έλεγχο της κλιμάκωσης.

 

Η ίδια η σχέση μεταξύ ανθρώπων και μηχανών θα μπορούσε επίσης να μεταβληθεί. Εάν οι τεχνητές νοημοσύνες ανέπτυσσαν δική τους κοινωνική οργάνωση, κοινές αντιλήψεις και κίνητρα, θα ήταν πιθανό να εμφανιστούν μορφές σύγκρουσης μεταξύ τους που δεν θα αντιστοιχούσαν πλήρως στον ανθρώπινο πόλεμο.

 

Μια νέα θεωρία για έναν νέο πόλεμο;

 

Η υπερνοημοσύνη και η συνείδηση της Τεχνητής Νοημοσύνης παραμένουν υποθετικές δυνατότητες. Επομένως, δεν είναι δυνατόν να προβλεφθεί με βεβαιότητα εάν ή πότε θα εμφανιστούν. Η εξέτασή τους, ωστόσο, βοηθά να κατανοήσουμε τα όρια των σημερινών θεωριών και τους κινδύνους που ενδέχεται να προκύψουν από τη μελλοντική στρατιωτική αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης.

 

Η βασική διάκριση είναι ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν μεταβάλλει αναγκαστικά τη φύση του πολέμου, απλώς και μόνο επειδή καθιστά τις επιχειρήσεις ταχύτερες ή αποτελεσματικότερες. Μια υπερνοήμων και συνειδητή AGI, όμως, θα μπορούσε να αλλάξει τη σχέση μεταξύ βίας, αβεβαιότητας και πολιτικής. Σε αυτή την περίπτωση, ίσως δεν θα άλλαζε ο ορισμός του ανθρώπινου πολέμου, αλλά θα εμφανιζόταν μια νέα μορφή σύγκρουσης, με διαφορετική φύση και κοινωνική λογική.

 

Η θεωρία του Κλαούζεβιτς θα εξακολουθούσε να αποτελεί σημείο αναφοράς, αλλά ενδεχομένως θα χρειαζόταν επέκταση για να εξηγήσει τις συγκρούσεις, στις οποίες πρωταγωνιστούν υπεράνθρωπα ευφυή συστήματα. Το ερώτημα δεν είναι μόνο εάν η τεχνολογία θα αλλάξει τα όπλα και τα πεδία των μαχών, αλλά εάν θα αλλάξει τελικά και τους ίδιους τους φορείς του πολέμου.

 

πηγή

Σαρακατσάνοι: Η ονομασία και η καταγωγή της πανάρχαιας ελληνικής νομαδικής φυλής

Οι Σαρακατσάνοι ή Σαρακατσαναίοι είναι Έλληνες κτηνοτρόφοι – νομάδες, με ιδιότυπα στοιχεία συλλογικής ζωής, οι οποίοι είχαν εγκατασταθεί σχεδόν σε όλα τα μέρη της χώρας μας. 

 

Η συλλογική μνήμη των Σαρακατσάνων θεωρεί ως αρχική κοιτίδα τους την Ήπειρο. Στο παρελθόν είχαν εξαπλωθεί σε ευρύτερη έκταση στη Βαλκανική αλλά μετά την οριστική διευθέτηση των συνόρων, το 1923, περιόρισαν εύλογα τη δημιουργία των τσελιγκάτων στον ελλαδικό χώρο, όπου υπήρξαν οι κατεξοχήν εκπρόσωποι του γένους (πατριάς), της κοινωνικής ομάδας των κτηνοτρόφων με τις ετήσιες σταθερές μετακινήσεις, όπως τις καθορίζει η φύση: ανέβασμα των κοπαδιών και ολόκληρων των οικογενειών στα ψηλά βουνά, στην αρχή της άνοιξης (συνήθως την ημέρα της εορτής του Αγίου Γεωργίου) και κάθοδό τους στις αρχές του φθινοπώρου (ημέρα εορτής του Αγίου Δημητρίου). 

 

Η ετυμολογία της λέξης Σαρακατσάνοι

 

Για την ετυμολογία της λέξης Σαρακατσάνοι (ή Σαρακατσαναίοι) έχουν διατυπωθεί πολλές απόψεις. Σύμφωνα με τον Πάτρικ Λι Φέρμορ («ΡΟΥΜΕΛΗ. Οδοιπορικό στη Βόρειο Ελλάδα»), πρώτη αναφορά του ονόματος γίνεται από τον Ευγένιο του Αιτωλό το 1650. Οτιδήποτε προγενέστερο ή μεταγενέστερο είναι εικασία.

 

Ο Παναγιώτης Αραβαντινός στη «Χρονογραφία της Ηπείρου» (1856) θεωρεί ότι το όνομα των Σαρακατσάνων προέρχεται από το Σακαρέτσι, κωμόπολη του Βάλτου Αιτωλοακαρνανίας. Τροποποιώντας κάπως την άποψή του αυτή, στη «Μονογραφία περί Κουτσοβλάχων» γράφει: «Αλλ’ επειδή εν τη κλήσει ταύτη υφίσταται η λέξεις Κατσάνοι, ίσως οι εν λόγω Σαρακατσάνοι, ως γειτνιάζοντες, τοις Κατσανοχωρίοις της Ηπείρου εκλήθησαν Παρακατσάνοι ή Καρακατσάνοι».

 

Την άποψη αυτή δέχονται οι A. Passow και L. Henzey, ενώ ο Ιωάννης Λαμπρίδης στα «Ηπειρωτικά Μελετήματα» θεωρεί ότι η λ. Καρακατσάνος προέρχεται από τη λέξη Κατσ(ι)άνος (κάτοικος των Κατσανοχωρίων της Ηπείρου απ’ όπου θεωρεί ότι κατάγονται οι Σαρακατσάνοι) και από το τουρκικό επίθετο καρά, που έχει δύο έννοιες. Ο Λαμπρίδης δέχεται την έννοια «μαύρος, ελεεινός».

 

Η Αγγελική Χατζημιχάλη απορρίπτει, ορθά, την άποψη αυτή. Ο Λαμπρίδης βέβαια θεωρεί («Ηπειρωτικά Μελετήματα», τεύχος Δ’, «Μαλακασιακά», 1888) ως τόπο καταγωγής των Σαρακατσάνων, τα Κατσανοχώρια της Ηπείρου (Λιάπου, Δεμάτι, Προσγόλι και Βεσταβέτσι). Στο Βεσταβέτσι μάλιστα, διασώζεται, γράφει η Αγγελική Χατζημιχάλη, σχετική παράδοση. Το ίδιο συμβαίνει και σε μερικές οικογένειες Σαρακατσάνων.

 

Ο Δανός C. Hoeg μελέτησε για πολύ καιρό από κοντά τη ζωή των Σαρακατσάνων. Η ετυμολογία όμως που δίνει ο Hoeg και ανάγεται στο δακορουμανικό sarac (=φτωχός, δυστυχισμένος) αναιρέθηκε από τον ίδιο λίγα χρόνια αργότερα. Ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες γλωσσολόγους, ο Δ. Γεωργακάς θεωρεί ότι η λέξη Σαρακατσάνοι προέρχεται από την τουρκική λέξη σαρί (=κίτρινος, ξανθός) και το τουρκικό παρωνύμιο kacan (=φυγάς, νομάς). Υπάρχουν και άλλες εκδοχές, που βασίζονται σε σύνθεση τουρκικών λέξεων.

 

Κατά την πρώτη, η λ. Σαρακατσάνος, προέρχεται από την τουρκική λέξη καρακατσάν (από το kara = μαύρος και kacan=φυγάς, ανυπότακτος) επειδή οι Σαρακατσάνοι φορούσαν μαύρα ρούχα σε ένδειξη πένθους για την άλωση της Κωνσταντινούπολης και δεν υποτάχθηκαν στους Οθωμανούς.

 

Ο Γ. Μπαμπινιώτης στη ΣΤ’ έκδοση του Λεξικού του παραθέτει και την άποψη ότι η λ. Σαρακατσάνος είναι παράλληλος τύπος της λ. Καρακατσάνος, αβέβαιου ετύμου. Ίσως, όμως, όπως γράφει προέρχεται πιθανόν από το τουρκικό Kir-Kacan (=αυτός που φεύγει από το δάσος).Η Αγγελική Χατζημιχάλη θεωρεί ότι καμία από αυτές τις ετυμολογίες δεν είναι ορθή.

 

Παραθέτει όμως μία του Σκυριανού λογοτέχνη και δημοσιογράφου Κωνσταντίνου Φαλτάιτς (1891-1944), που της έστειλε ο ίδιος στις 2 Απριλίου 1940. Κατσάνοι ονομάζονται στην Ήπειρο και τη Δυτική Μακεδονία, οι πλανόδιοι έμποροι, οι γυρολόγοι. Η τουρκική λέξη κατσάν σημαίνει «αυτός που φεύγει». Το πρώτο συνθετικό, το καρά, δεν συνδέεται με το «μαύρος, άθλιος», αλλά έχει επιτατική σημασία. Κατά τον Φαλτάιτς δηλαδή, καρακατσάνος είναι «αυτός που φεύγει συχνά», «ο κατ’ εξοχήν φεύγων», όπως γράφει ο ίδιος.

 

Ο δε όρος Σαρακατσάνος αποτελεί εκλέπτυνση του Καρακατσάνος. Αν και η Αγγελική Χατζημιχάλη δεν δέχεται αυτή την άποψη έχει ετυμολογική βάση, αλλά και πραγματολογικό υπόβαθρο…

 

Η αναμφισβήτητη ελληνικότητα των Σαρακατσάνων

 

Όπως γράφει ο Ορέστης Κουρέλης στο βιβλίο του «ΣΑΡΑΚΑΤΣΑΝΟΙ: ΟΙ ΦΕΡΕΟΙΚΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ» (φερέοικοι = νομάδες) (σελ.30): «Αν ρωτούσατε, παλαιότερα, έναν αγράμματο Σαρακατσάνο τι είναι στην καταγωγή, θα παίρνατε την οργισμένη απάντησή του ότι είναι Έλληνας. Και η οργή του, φυσικά, θα ήταν συνέπεια της αμφιβολίας εκείνου που τον ρωτούσε για την καταγωγή του, κάτι το οποίο δεν ήταν διαπραγματεύσιμο ούτε αμφισβητήσιμο για τον Σαρακατσάνο. Ο Σαρακατσάνος ήταν και είναι Έλληνας, χωρίς ερωτηματικά και αποσιωπητικά και είναι περήφανος γι’ αυτό…»

 

Ένας από τους πρώτους που υποστήριξαν ότι οι Σαρακατσάνοι είναι Έλληνες ήταν ο Παναγιώτης Αραβαντινός. Την άποψή του αποδέχτηκαν απερίφραστα οι: A. Passow, L. Henzey, Ι. Λαμπρίδης, A. Philippson, Κ. Κρυστάλλης, Ν. Γιαννόπουλος, Δ. Καμπούρογλου(ς), Κ. Νικολαΐδης, Μ. Βασιλειάδης, Σ. Γρανίτσας, Γ. Αναγνωστόπουλος, ο βυζαντινολόγος και Ακαδημαϊκός Κων/νος Άμαντος, ο κορυφαίος δημοτικιστής Μανόλης Τριανταφυλλίδης, ο αρχαιολόγος και Ακαδημαϊκός Αντώνιος Κεραμόπουλλος, ο Δ. Συράκης, ο Γ. Καββαδίας, ο Στίλπων Κυριακίδης, ο Ν. Βέης, ο Κ. Φαλτάιτς, ο Ε. Τζιάτζιος, ο σπουδαίος Γιάννης Βλαχογιάννης, ο Δ. Γεωργακάς κ.ά. Τα τελευταία χρόνια, την ίδια άποψη εξέφρασαν, μεταξύ άλλων οι: Ν. Κατσαρός, Δ. Γαρούφας, Γ. Μποτός, Θ. Καλοδήμος, Ε. Μακρής, Ν. Καρατζένης, Θ. Γιαννόπουλος κ.ά.

 

Ειδική μνεία πρέπει να γίνει στον Δανό Carsten Hoeg. Ο διαπρεπής αυτός ερευνητής, με τις πολυετείς και εμπεριστατωμένες μελέτες του, βασισμένες κυρίως στη γλώσσα και τη γλωσσική ενότητα, στις εκδηλώσεις της ζωής και σε λαογραφικά στοιχεία των Σαρακατσαναίων, δεν αφήνει περιθώρια αμφισβήτησης της ελληνικότητάς τους. Ο αείμνηστος πανεπιστημιακός, ιστορικός – λαογράφος, Στίλπων Κυριακίδης (1887-1964) γράφει: «Ορθότατα αποφαίνεται (ο C. Hoeg) υπέρ της ελληνικής καταγωγής των Σαρακατσάνων και ότι την γλωσσικήν έρευναν διεξάγει επιστημονικότατα και εν πλήρει γνώσει της νεοελληνικής διαλεκτολογίας» και συνεχίζει: «… ο κ. Hoeg εξετάζει και την σχέση του ιδιώματος των Σαρακατσάνων προς τα άλλα γειτνιάζοντα βόρεια ιδιώματα της Ηπείρου, της Θεσσαλίας και της Αιτωλοακαρνανίας. Η εξέτασις γίνεται μετά πολλής προσοχής, αλλά δυστυχώς εις το μέρος τούτο ακριβώς γίνονται καταφανή τα μεγάλα κενά τα υπάρχοντα εις την νεοελληνικήν διαλεκτολογίαν».

 

Ο αυστηρός στις κρίσεις του Στίλπων Κυριακίδης αναγνωρίζει την προσφορά του C. Hoeg στο θέμα της εθνικής καταγωγής των Σαρακατσαναίων και συμπλέει με τα συμπεράσματά του.Ο Γιάννης Άλεξ Μποτός, στο βιβλίο του «Οι Σαρακατσιαναίοι», Αθήνα 1982 είναι απόλυτα κατηγορηματικός ως προς την ελληνικότητα των Σαρακατσαναίων. Ο ψυχικός και ο εθνικός τους χαρακτήρας είναι ελληνικός και η γλώσσα τους ελληνική. Έχουν απόλυτη συνείδηση της ελληνικής τους καταγωγής και διατρανώνουν την πίστη τους ότι κατάγονται απευθείας από τους αρχαίους προγόνους μας, καθώς και ότι διασώζουν μερικά αρχαιοελληνικά έθιμα

 

Στα χρόνια της τουρκοκρατίας, ο Μποτός θεωρεί ότι οι Σαρακατσάνοι πολέμησαν κι αυτοί τους Τούρκους, ενώ τα κονάκια (=κατοικίες) τους στα δύσβατα και απρόσιτα ελληνικά βουνά έγιναν καταφύγια κλεφτών και αρματολών. Είναι βέβαιο, ότι πολλοί σπουδαίοι κλεφταρματολοί και αγωνιστές του 1821 ήταν Σαρακατσάνοι. Ο θρυλικός Κατσαντώνης αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα.

 

Κατά τον ανθρωπολόγο Άρη Πουλιανό «οι Σαρακατσαναίοι είναι ο αρχαιότερος λαός της Ευρώπης». Και ο Θ. Καλοδήμος, στηριζόμενος στο έργο των βιολόγων Κ. Ζαφειράτου και Γ. Παναγιάρη, γράφει ότι «πρόσφατη επιστημονική έρευνα που έγινε σχετικά με τη γενετική σύσταση των Σαρακατσαναίων απέδειξε ότι οι Σαρακατσαναίοι παρουσιάζουν γενετικές ομοιότητες με τον υπόλοιπο ελληνικό πληθυσμό και αποκλείεται κάθε γονιδιακή σχέση με άλλες ευρωπαϊκές ομάδες που θεωρούνται ότι επέζησαν από την παλαιολιθική εποχή».

 

Άλλες απόψεις για τους Σαρακατσάνους

 

Ο Ευριπίδης Μακρής έκανε μια σπουδαία έρευνα. Από το 1886 ως τις αρχές του 21ου αιώνα είχαν γράψει για τους Σαρακατσάνους αυτοτελή έργα ή άρθρα σε εφημερίδες και περιοδικά 145 Έλληνες και 80 ξένοι συγγραφείς. Συνολικά τα έργα που είχαν γραφτεί για τους Σαρακατσάνους ήταν 190 ελληνικά και 80 ξένα. Από τους 225 συγγραφείς μόνο δέκα αμφισβητούν την ελληνική τους καταγωγή. Ενδεικτικά, ο Ιταλός Bardacci το 1917, αν και δεν γνώρισε τους Σαρακατσάνους θεωρεί ότι είναι λατινική φυλή, που όμως με την ελληνική προπαγάνδα ξέχασαν τη γλώσσα τους και έγιναν Έλληνες!

 

Ακόμα πιο εξωφρενική είναι η άποψη του Γάλλου A. Gennep (1925), ότι οι Σαρακατσάνοι είναι υπολείμματα εποίκων τουρκικής καταγωγής! Και φυσικά, οι Ρουμάνοι πανεπιστημιακοί, ελληνικής καταγωγής Jorga, Capidan, Pericle Papahagi και Tache Papahagi, που αμφισβητούν και την ελληνικότητα των Βλάχων θεωρούν ότι οι Σαρακατσάνοι είναι επίσης δακορουμανικής καταγωγής.

 

Απάντηση σε όλους αυτούς δίνει ο Θ. Καλοδήμος, στο βιβλίο του «Σαρακατσαναίοι, οι αρχαιότεροι Ινδοευρωπαίοι νομάδες», Λαμία 2006. Σύμφωνα με φυσικοανθρωπολογικές μελέτες που έγιναν στα Ζαγοροχώρια των Ιωαννίνων της Ηπείρου, διαπιστώθηκε ότι ο ανθρωπολογικός τύπος των Σαρακατσαναίων είναι αυτόχθονας και εκπροσωπεί την Αλπίνη φυλή.

 

Η Αλπίνη φυλή όμως στην Ελλάδα εκπροσωπείται από τους Δωριείς που ήρθαν στη χώρα μας τον 11ο αι. π.Χ. Συνεπώς, οι Σαρακατσάνοι είναι απόγονοι των Δωριέων και κοιτίδα τους η περιοχή της Πίνδου. Πολύτιμη για την επιβεβαίωση των παραπάνω είναι η άποψη του μεγάλου γλωσσολόγου Μανόλη Τριανταφυλλίδη, σύμφωνα με την οποία τα σαρακατσάνικα ανήκουν στα δυτικά, δωρικά δηλαδή, ιδιώματα, όπως και τα ηπειρώτικα. Και τα δημοτικά τραγούδια των Σαρακατσάνων και οι μουσικοί τόνοι τους παραπέμπουν στην Πίνδο και ειδικότερα στην Ήπειρο…

 

Πόσοι είναι οι Σαρακατσάνοι στην Ελλάδα;

 

Το σύνολο του αριθμού των Σαρακατσάνων στην Ελλάδα δεν είναι εξακριβωμένο, γιατί καμία επίσημη απογραφή του πληθυσμού δεν ασχολήθηκε με το θέμα αυτό. Ο αριθμός 2.000 σαρακατσάνικων οικογενειών που υπάρχει σε παλιές κυβερνητικές αναφορές είναι εκτός πραγματικότητας. Η πρώτη αξιόλογη προσπάθεια καταγραφής των Σαρακατσάνων, έγινε από τον γενικό επιθεωρητή Γεωργίας Δημήτριο Συράκη, στο βιβλίο του «Η νομαδική κτηνοτροφία εν Ελλάδι». Σύμφωνα μ’ αυτή, το 1922-23 ζούσαν στην Ελλάδα 5.986 οικογένειες Σαρακατσάνων.

 

Αναλυτικά: 

Πελοπόννησος (Αργολιδοκορινθία), 1.390 οικογένειες

Στερεά Ελλάδα, 1.112 οικογένειες

Θεσσαλία, 794 οικογένειες

Ήπειρος, 492 οικογένειες

Μακεδονία, 1.499 οικογένειες

Θράκη, 699 οικογένειες.

 

Σύμφωνα με τον Hoeg, η κάθε οικογένεια Σαρακατσάνων έχει επτά μέλη, άρα σύμφωνα με τον Συράκη, οι Σαρακατσάνοι της Ελλάδας ήταν περίπου 41.900, το 1922-23. Η Α. Χατζημιχάλη θεωρεί πολύ μικρό τον αριθμό αυτό, καθώς δεν υπολογίστηκαν καθόλου οι Σαρακατσάνοι της Εύβοιας, ενώ και οι Σαρακατσάνοι των άλλων περιοχών ήταν πολύ περισσότεροι.

 

Η Αγγελική Χατζημιχάλη έκανε ενδελεχή επιτόπια, προσωπική έρευνα και ανεβάζει τον αριθμό των Σαρακατσάνων, σε 10.604 οικογένειες (74.228 άτομα, με βάση τον αριθμό των επτά μελών σε καθεμία από αυτές).

 

Αναλυτικά: 

Πελοπόννησος 355 οικογένειες

Στερεά και Θεσσαλία 3.851 οικογένειες

Ήπειρος 1.875 οικογένειες

Δυτική Μακεδονία 1.816 οικογένειες

Κεντρική και Ανατολική Μακεδονία 1.802 οικογένειες

Θράκη 905 οικογένειες.

 

Και η Χατζημιχάλη θεωρεί όμως ότι οι Σαρακατσάνοι είναι πολύ περισσότεροι (1957). Πάντως, σήμερα, οι Σαρακατσάνοι υπολογίζονται στη χώρα μας σε 83.000-95.000, χωρίς να αποκλείεται να ξεπερνούν και τις 100.000, καθώς πολλοί έχουν εγκατασταθεί και αφομοιωθεί στις πόλεις και αποφεύγουν να αναφερθούν στη σαρακατσάνικη καταγωγή τους.

 

Στοιχεία για τη ζωή των Σαρακατσάνων

 

Οι περιοχές εγκατάστασής τους, με τις κατοικίες και τις βοηθητικές εγκαταστάσεις, λέγονται κονάκια. Οι Σαρακατσάνοι κατοικούν σε καλύβες, ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά γνωρίσματα του παραδοσιακού πολιτισμού τους. Οι καλύβες αυτές είναι δύο ειδών: στρογγυλές, που καταλήγουν στην κορυφή σε σχεδόν κωνικό θόλο και παραλληλόγραμμες με κάθετες πλευρές και δίρριχτες σκεπές.

 

Η βάση της οργάνωσης της κοινωνικής ζωής των Σαρακατσάνων ήταν τα τσελιγκάτα, που ήταν μικρές κοινωνίες αποτελούμενες από 20-50 οικογένειες. Η κοινωνική οργάνωση των Σαρακατσάνων ήταν βασισμένη στη δομή της πατριαρχικής οικογένειας, όπου ο πατέρας ήταν η κεφαλή και όλα τα μέλη της αντλούσαν την καταγωγή τους αποκλειστικά από αυτόν.

 

Οι Σαρακατσάνοι είναι πολύτεκνοι και σπάνια μένει κάποιος από αυτούς ανύπαντρος. Συνήθως έχουν πέντε ή και περισσότερα παιδιά. Παλαιότερα υπήρχαν πολλές οικογένειες Σαρακατσάνων με οκτώ, δέκα ή και δώδεκα παιδιά!

 

Όσο για τη θρησκεία, οι Σαρακατσάνοι είναι Χριστιανοί Ορθόδοξοι. Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό όμως είναι η συνύπαρξη της βαθιάς χριστιανικής πίστης με τη μαγεία, καθώς οι Σαρακατσάνοι διέθεταν μεγάλο αριθμό μαγικοθρησκευτικών δοξασιών με αρχαιοελληνικές ρίζες, με σκοπό την εξασφάλιση υγείας, ευγονίας και ευημερίας. Τέτοιες παραδόσεις και δοξασίες είναι τα χοροστάσια όπου στήνουν χορό οι νεράιδες, η πίστη στην ύπαρξη δαιμόνων, οι μοίρες που καθορίζουν το πεπρωμένο του νεογέννητου, τα φυλαχτά και το «κακό μάτι».

 

Κλείνοντας αναφέρουμε την άποψη του Γ. Β. Καββαδία, ο οποίος διαπιστώνει ότι η σαρακατσάνικη κοινωνία διέπεται από τις εξής αρχές: την απομόνωση και ανεξαρτησία, την κτηνοτροφία και τον νομαδισμό, την υπεροχή των ανδρών (πατριαρχική μορφή κοινωνίας), την κοινή διαβίωση και την καταπολέμηση του ατομικισμού.

 

Ως τα μέσα του 20ού αιώνα περίπου, οι Σαρακατσάνοι διατήρησαν τη φυλετική τους καθαρότητα, βοηθούμενοι και από την απομόνωσή τους στα βουνά, καθώς οι γάμοι γίνονταν μόνο μεταξύ ατόμων της φυλής τους…

 

newsbomb.gr

Στεγαστική κρίση στην Ευρώπη – Στις τελευταίες θέσεις Αθήνα και Πόλη

Γράφει η ΣΤΕΛΛΟΥ ΒΑΝΑ  

 

Η Ζυρίχη και η Γενεύη βρίσκονται στην κορυφή της κατάταξης, ενώ η Λισαβόνα και η Κωνσταντινούπολη καταγράφουν τις χαμηλότερες επιδόσεις. Στην Αθήνα, το ενοίκιο διαμερίσματος στο κέντρο ξεπερνά τον καθαρό μισθό ενός εργαζομένου. 

 

Η στεγαστική κρίση εξακολουθεί να πιέζει τα νοικοκυριά σε ολόκληρη την Ευρώπη, καθώς τα υψηλά ενοίκια και η περιορισμένη προσφορά κατοικιών δυσκολεύουν ολοένα και περισσότερο την κάλυψη των βασικών αναγκών. Σε αρκετές μεγάλες πόλεις, ακόμη και τα ζευγάρια με δύο εισοδήματα αναγκάζονται να διαθέτουν σημαντικό μέρος των αποδοχών τους για τη στέγαση.

 

Τα στοιχεία της έκθεσης Mapping the World’s Prices 2026, που δημοσίευσε το ερευνητικό ινστιτούτο της Deutsche Bank, αποτυπώνουν τις μεγάλες διαφορές μεταξύ των πόλεων. Η σύγκριση βασίζεται στους καθαρούς μισθούς δύο εργαζομένων και στο κόστος ενοικίασης διαμερίσματος τριών υπνοδωματίων στο κέντρο κάθε πόλης, υπολογίζοντας το ποσό που απομένει μετά την πληρωμή του ενοικίου.

 

Ενοίκια: Στην κορυφή η Ελβετία

 

Η Ζυρίχη καταγράφει την καλύτερη επίδοση μεταξύ των ευρωπαϊκών πόλεων που εξετάζονται. Παρά το υψηλό ενοίκιο, που φτάνει τα 5.502 ευρώ τον μήνα, οι υψηλές καθαρές αποδοχές επιτρέπουν σε ένα ζευγάρι να διατηρεί 9.140 ευρώ μετά την πληρωμή της κατοικίας.

 

Στη δεύτερη θέση βρίσκεται η Γενεύη, όπου το αντίστοιχο ποσό ανέρχεται σε 8.783 ευρώ. Ακολουθεί το Λουξεμβούργο με 5.890 ευρώ, ενώ το Μπέρμιγχαμ και η Κοπεγχάγη καταλαμβάνουν τις επόμενες θέσεις, με 5.238 και 5.233 ευρώ αντίστοιχα. Σημαντικά ποσά διατηρούν και τα νοικοκυριά στο Όσλο, στη Φρανκφούρτη, στο Μόναχο και στο Άμστερνταμ, όπου το διαθέσιμο εισόδημα μετά το ενοίκιο ξεπερνά τα 4.000 ευρώ τον μήνα.

 

Το κόστος στέγασης αλλάζει τις ισορροπίες

 

Χαρακτηριστική είναι η σύγκριση μεταξύ Μπέρμιγχαμ και Λονδίνου. Στο Μπέρμιγχαμ απομένουν 5.238 ευρώ τον μήνα σε ένα ζευγάρι μετά την πληρωμή του ενοικίου, ενώ στο Λονδίνο το ποσό περιορίζεται στα 3.148 ευρώ. Η διαφορά των 2.090 ευρώ συνδέεται κυρίως με το κόστος κατοικίας. Το ενοίκιο στο κέντρο του Μπέρμιγχαμ διαμορφώνεται στα 1.949 ευρώ, έναντι 4.362 ευρώ στο Λονδίνο.

 

Ανάλογη εικόνα καταγράφεται στη Γερμανία και στη Γαλλία. Στο Βερολίνο απομένουν 3.554 ευρώ, έναντι 3.336 ευρώ στο Παρίσι, παρά το γεγονός ότι οι καθαρές αποδοχές στη γαλλική πρωτεύουσα είναι υψηλότερες. Το χαμηλότερο ενοίκιο στο Βερολίνο αντισταθμίζει τη διαφορά στους μισθούς. Αντίθετα, στο Δουβλίνο, όπου το ενοίκιο φτάνει τα 3.873 ευρώ, το ποσό που απομένει μετά την πληρωμή της κατοικίας περιορίζεται στα 3.038 ευρώ.

 

Η Αθήνα στις χαμηλές θέσεις της κατάταξης

 

Δυσμενής είναι η εικόνα για την Αθήνα, η οποία συγκαταλέγεται στις πόλεις όπου το κόστος ενοικίασης απορροφά μεγάλο μέρος του εισοδήματος. Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, ο καθαρός μηνιαίος μισθός στην Αθήνα ανέρχεται σε 1.156 ευρώ, ενώ το ενοίκιο διαμερίσματος τριών υπνοδωματίων στο κέντρο φτάνει τα 1.164 ευρώ. Με άλλα λόγια, το ενοίκιο ξεπερνά τον καθαρό μισθό ενός εργαζομένου.

 

Για ένα ζευγάρι με δύο καθαρούς μισθούς, το ποσό που απομένει μετά την πληρωμή του ενοικίου υπολογίζεται σε 1.148 ευρώ τον μήνα. Το ποσό αυτό, ωστόσο, δεν περιλαμβάνει τις υπόλοιπες δαπάνες διαβίωσης, όπως τρόφιμα, ηλεκτρικό ρεύμα, θέρμανση και μετακινήσεις.

 

Κωνσταντινούπολη: Μόλις 353€ απομένουν μετά το ενοίκιο

 

Ιδιαίτερα πιεστική είναι η κατάσταση και στην Κωνσταντινούπολη, η οποία βρίσκεται κοντά στο τέλος της κατάταξης. Σύμφωνα με την έκθεση, ο καθαρός μηνιαίος μισθός ανέρχεται σε 1.027 ευρώ, ενώ το ενοίκιο διαμερίσματος τριών υπνοδωματίων στο κέντρο φτάνει τα 1.701 ευρώ.

 

Το ενοίκιο είναι, επομένως, κατά 674 ευρώ υψηλότερο από τον καθαρό μισθό ενός εργαζομένου. Για ένα ζευγάρι που εργάζονται και οι δύο, απομένουν συνολικά μόλις 353 ευρώ τον μήνα μετά την πληρωμή του ενοικίου, πριν από την κάλυψη των υπόλοιπων εξόδων διαβίωσης.

 

Η Κωνσταντινούπολη βρίσκεται λίγο πάνω από τη Λισαβόνα, όπου απομένουν μόλις 253 ευρώ, αλλά κάτω από το Μιλάνο, όπου το αντίστοιχο ποσό φτάνει τα 697 ευρώ. Η εικόνα αυτή αναδεικνύει τη μεγάλη απόσταση μεταξύ μισθών και κόστους στέγασης, ακόμη και όταν το νοικοκυριό διαθέτει δύο εισοδήματα.

 

Η Νότια Ευρώπη στις τελευταίες θέσεις

 

Η Λισαβόνα καταγράφει τη χαμηλότερη επίδοση, με μόλις 253 ευρώ να απομένουν μετά το ενοίκιο. Ο καθαρός μισθός ανέρχεται σε 1.408 ευρώ, ενώ το ενοίκιο φτάνει τα 2.561 ευρώ. Στο Μιλάνο απομένουν 697 ευρώ, στη Ρώμη 1.265 ευρώ, στη Μαδρίτη 1.905 ευρώ και στη Βαρκελώνη 1.832 ευρώ.

 

Στην Αθήνα, όπως και στην Κωνσταντινούπολη, το κόστος της κατοικίας απορροφά σημαντικό μέρος των εισοδημάτων, περιορίζοντας τα χρήματα που μένουν για τις καθημερινές ανάγκες. Ορισμένες πόλεις της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης εμφανίζουν καλύτερη εικόνα από τις μεγάλες πόλεις του ευρωπαϊκού Νότου. Στην Πράγα, ένα ζευγάρι διατηρεί 2.054 ευρώ τον μήνα μετά το ενοίκιο, ενώ στη Βαρσοβία το ποσό ανέρχεται σε 1.985 ευρώ. Στη Βουδαπέστη απομένουν 1.548 ευρώ, ποσό υψηλότερο από εκείνο που καταγράφεται στη Ρώμη και στην Αθήνα.

 

Σε 11 πόλεις το ενοίκιο ξεπερνά έναν καθαρό μισθό

 

Σε 11 από τις 28 πόλεις της έρευνας, το ενοίκιο διαμερίσματος στο κέντρο είναι υψηλότερο από τον καθαρό μισθό ενός εργαζομένου.

 

Στη συγκεκριμένη κατηγορία περιλαμβάνονται η Αθήνα, η Βαρκελώνη, η Βουδαπέστη, το Δουβλίνο, η Κωνσταντινούπολη, η Λισαβόνα, το Λονδίνο, η Μαδρίτη, το Μιλάνο, η Πράγα και η Ρώμη.

 

Η μεγαλύτερη απόκλιση καταγράφεται στη Λισαβόνα, όπου ο καθαρός μισθός ανέρχεται σε 1.408 ευρώ, αλλά το ενοίκιο φτάνει τα 2.561 ευρώ, δηλαδή είναι κατά 82% υψηλότερο. Στο Μιλάνο, ο καθαρός μισθός διαμορφώνεται στα 1.940 ευρώ, ενώ το ενοίκιο φτάνει τα 3.184 ευρώ. Στην Πράγα και στη Βουδαπέστη, αντίθετα, οι μισθοί και τα ενοίκια βρίσκονται πιο κοντά μεταξύ τους.

 

Το συμπέρασμα της έρευνας

 

Τα στοιχεία αναδεικνύουν ότι το κόστος στέγασης δεν εξαρτάται μόνο από το ύψος των ενοικίων, αλλά και από την αγοραστική δύναμη των εργαζομένων. Πόλεις με ακριβότερη κατοικία μπορούν να προσφέρουν μεγαλύτερο διαθέσιμο εισόδημα όταν οι μισθοί είναι αντίστοιχα υψηλοί.

 

Για την Αθήνα και την Κωνσταντινούπολη, η εικόνα υπογραμμίζει την πίεση που προκαλεί η σχέση μισθών και ενοικίων στα νοικοκυριά. Και στις δύο πόλεις, το ενοίκιο ενός διαμερίσματος τριών υπνοδωματίων στο κέντρο ξεπερνά τον καθαρό μισθό ενός εργαζομένου, καθιστώντας ιδιαίτερα δύσκολη την κάλυψη των στεγαστικών αναγκών με ένα μόνο εισόδημα.

 

Η σύγκριση αφορά δύο καθαρούς μισθούς και ενοίκιο διαμερίσματος τριών υπνοδωματίων στο κέντρο κάθε πόλης. Τα ποσά που απομένουν δεν περιλαμβάνουν τρόφιμα, λογαριασμούς, μετακινήσεις ή άλλες δαπάνες διαβίωσης.

 

πηγή 

Προβληματισμός για την υπέρ θερμή τοποθέτηση του βουλευτή Νίκου Παπαδόπουλου προς τον Ισραηλινό πρέσβη (28-2-2024)

Γράφει ο Ε.Κ

από το Newspull 

 

Επειδή έχουμε αντίληψη των γεωπολιτικών εξελίξεων και των αναδιαμορφώσεων που συντελούνται στην περιοχή, αλλά και επειδή γνωρίζουμε ότι οι Παλαιστίνιοι δεν βλέπουν με το καλύτερο μάτι εμάς τους Έλληνες Χριστιανούς Ορθόδοξους, δεν σπεύδουμε να υιοθετήσουμε κάποια πλευρά στη διαμάχη και στον πόλεμο που έχει προκύψει μεταξύ Ισραήλ και Γάζας στην Παλαιστίνη.
Όμως δεν θα μπορούσαμε παρά να καταδικάσουμε ,την σφοδρότητα των χτυπημάτων του Ισραήλ απέναντι σε αμάχους στη Γάζα.Η ίδια καταδίκη και για το χτύπημα της Χαμάς απέναντι στους αμάχους του Ισραήλ είναι δεδομένη.

 

Με αφορμή μια δημόσια τοποθέτηση του Νίκου Παπαδόπουλου, προέδρου του Ελληνικού Παλμού, απέναντι στον Ισραηλινό πρέσβη στη Βουλή, με θερμά λόγια για το Ισραήλ, προκύπτουν ερωτήματα στην κοινή γνώμη, ειδικά όσο τμήματα του ελληνικού λαϊκού πατριωτικού χώρου εκφράζουν επιφυλάξεις απέναντι στην ισραηλινή πολιτική. 

 

Η στάση αυτή προκαλεί συζήτηση και απορίες και θέτει το ερώτημα αν η τόσο θετική και ένθερμη προσέγγιση από πρόεδρο "πατριωτικού κόμματος" είναι η σωστή "επιλογή"..

 

Μας ξένισε η τοποθέτηση του κ.Παπαδόπουλου,ότι απο τους "Ισραηλίτες μάθαμε τον αληθινό Θεό" ενώ για την Σταύρωση του Χριστού απο την τότε Θρησκευτική και Πολιτική ηγεσία αλλά και απο τον ίδιο τον λαό που φώναζε Ἆρον ἆρον, σταύρωσον αὐτόν» (Κατά Ιωάννην 19:15 και Κατά Μάρκον 15:13 και που έβγαλε το πλήθος των Ιουδαίων προς τον Ρωμαίο κυβερνήτη, τον Πόντιο Πιλάτο, ζητώντας του να απομακρύνει και να θανατώσει τον Ιησού Χριστό με σταύρωση, απελευθερώνοντας τον Βαραββά) δεν ανέφερε απολύτως τίποτα ο πρόεδρος του Ελληνικού Παλμού!

 

Τον ίδιο προβληματισμό βρήκαμε και σε σχολιασμό κάτω από την ανάρτηση του βίντεο που ακολουθεί:

 

Σε ανάρτηση της γνωστής στον πατριωτικό χώρο δημοσιογράφου Καλλιόπης Σούφλη και στην ηλεκτρονική εφημερίδα/blog "ΑΤΤΙΚΑ ΝΕΑ" από όπου βρήκαμε το βίντεο, η ίδια γράφει:

 

Στο παρακάτω βίντεο μπορείτε να δείτε την ομιλία του κου Παπαδόπουλου στην Βουλή στις 28 Φεβρουάριου του 2024 σε συνεδρίαση της ομάδας Ελληνο-Ισραηλινής Φιλίας όταν ακόμη ήταν βουλευτής της ΝΙΚΗΣ.
 

Την εποχή που έγινε η συγκεκριμένη ομιλία του κου Παπαδόπουλου,είχε γίνει η επίθεση της Χαμάς σε αμάχους και ακολούθησαν η εισβολή ,οι βομβαρδισμοί και ο αποκλεισμός της Γάζας από Ισραήλ"(ολόκληρη η ανάρτηση με κλικ ΕΔΩ) 

 

Τρεις χιλιάδες χρόνια Ελληνισμού: η συνέχεια που ξεχνάμε

Γράφει ο Ανδρέας Σταλίδης. 

 

Στον χάρτη της Britannica βλέπουμε τις πόλεις που έχτισαν οι Έλληνες στην αρχαϊκή εποχή. Πριν την Κλασσική περίοδο. Τον 9ο, 8ο, 7ο και 6ο προ Χριστού αιώνα. 

Θυμίζω ότι ο Όμηρος έγραψε τα δύο έπη του γύρω στο 800 πΧ.

Θυμίζω ότι το πρώτο Μακεδονικό Βασίλειο ιδρύθηκε γύρω στο 700 πΧ.

Θυμίζω ότι ο Ησίοδος έγραψε την ελληνική μυθολογία γύρω στο 700 πΧ.

 

Τι προϋπήρχε; έχουν βρεθεί 5000 κείμενα της Γραμμικής Β από το 1500 έως το 1100 π.Χ. Στην Κνωσσό, στην Πύλο, στην Θήβα, στις Μυκήνες και αλλού. Από την περίοδο αυτή με διαφορετικό αλφάβητο και τον πρόγονο της ελληνικής, φτάσαμε στην πλουσιότατη γλώσσα του Ομήρου.

 

Θυμίζω ότι ο Όμηρος έγραψε περίπου 200.000 λέξεις, εκ των οποίων οι περίπου 10.000 είναι διαφορετικές ρίζες λέξεων.

 

Αυτό το επίπεδο γλώσσας δεν μπορεί να προήλθε έτσι απλά μέσα σε λίγα χρόνια. Εξάλλου και ο ίδιος ο Όμηρος λέει ότι υπήρξαν και άλλοι ποιητές της ίδιας ελληνικής γλώσσας πριν από αυτόν.

 

Σκεφθείτε ότι η συντριπτική πλειονότητα αυτών των λέξεων επιζεί ακόμα και σήμερα, είτε αυτούσιες, είτε ανιχνεύσιμες ετυμολογικά μέσα σε άλλες σύνθετες λέξεις, ενίοτε απαρατήρητες. Αυτή η διάρκεια και συνέχεια ίσως είναι μοναδική στον πλανήτη.

 

Αφήνω λίγο τη γλώσσα και συνεχίζω με τον χάρτη: για τουλάχιστον 500 χρόνια ΠΡΙΝ τον Χρυσό Αιώνα του Περικλή της Κλασσικής εποχής και ΠΡΙΝ την ύψιστη δόξα του Μεγάλου Αλεξάνδρου που έφτασε μέχρι την Άπω Ανατολή, όπου υπήρχε θάλασσα, οι Έλληνες ταξίδευαν, μετοικούσαν και ίδρυαν πόλεις. Σε όλη τη Μεσόγειο και σε όλη τη Μαύρη Θάλασσα γύρω γύρω.

 

Αυτοί είμαστε εμείς και γλωσσικά και χωρικά.

Ας δούμε λίγο τους γείτονές μας.

 

Σλάβοι.

 

Οι Σλάβοι κατέβηκαν στα Βαλκάνια τον 6ο αιώνα μ.Χ. Οι πρώτες επιδρομές το 518-528. Πρώτη μόνιμη εγκατάσταση μετά το 580μΧ στις λεγόμενες Σκλαβηνίες. Η άφιξη των ειδικών φυλών (Σλοβένοι, Σέρβοι, Κροάτες) στο πρώτο μισό του 7ου αιώνα.

 

Το 862 ο Πρίγκιπας Ραστισλάβος της Μοραβίας ζήτησε από τον Αυτοκράτορα Μιχαήλ Γ΄ και τον Πατριάρχη Φώτιο να στείλουν ιεραποστόλους για να μεταδώσουν το ευαγγέλιο στους Σλάβους υπηκόους του. Ο Πατριάρχης Φώτιος επέλεξε τον Κύριλλο και Μεθόδιο, δύο αδέλφια από τη Θεσσαλονίκη, των οποίων τα βαπτιστικά ονόματα ήταν Κωνσταντίνος και Μιχαήλ, για αυτό το έργο. Ο Κύριλλος υπήρξε μαθητής του. Τέλη του 9ου αιώνα λοιπόν, οι δύο μοναχοί έφτιαξαν το κυριλλικό αλφάβητο και ξεκίνησε η γραπτή μορφή όλων των σλαβικών γλωσσών.

 

Τούρκοι. 

 

Ο Ματθαίος του Εδεσσηνός γράφει ότι οι πρώτες επιδρομές έγιναν από τους Σελτζούκους Τούρκους περίπου στο Βασπουρακάν της σημερινής Αρμενίας το 1016-1021. (Επί βασιλείας του Βασιλείου Β Βουλγαροκτόνου, του Μακεδόνα, όπως είδαμε τις προάλλες, και λίγα μόνο χρόνια μετά τον θρίαμβό του εναντίον του Σαμουήλ που αποδεκάτισε τους Βούλγαρους). Ο Ιωάννης Σκυλίτζης κάνει αναφορές για Τούρκους περίπου το 1040. Κορυφώθηκαν μετά το 1071 και τη Μάχη του Ματζικέρτ, οπότε και ξεκίνησε η μόνιμη εγκατάστασή τους στην Μικρά Ασία.

 

Αλβανοί. 

 

Ο Μιχαήλ Ατταλειάτης αναφέρει για πρώτη φορά τον όρο «Αλβανοί» το 1079-1080. Λίγο μετά, το 1148, γράφει η Άννα Κομνηνή την Αλεξιάδα και κάνει παρόμοιες αναφορές για την περιοχή του Αρβάνου ή Άλβανον, για τα γεγονότα του 1081.

 

Περί γλώσσας. 

 

Η πρώτη αναφορά σε «αλβανική φωνή» έγινε το 1284. Στα πρακτικά δίκης για μία ληστεία στη Ραγκούσα του Ντουμπρόβνικ ένας μάρτυρας είπε κατέθεσε στα λατινικά: «Άκουσα μια φωνή να φωνάζει στην πλαγιά του βουνού στην αλβανική γλώσσα». Το 1308 και το 1332 υπάρχουν δύο ακόμα αναφορές σε ύπαρξη αλβανικής γλώσσας, χωρίς περισσότερα στοιχεία. Το 1462 ένας Καθολικός έγραψε στα λατινικά την φράση «Σε βαφτίζω στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος» με λέξεις της αλβανικής γλώσσας. Το 1555 και το 1592 γράφτηκαν τα δύο πρώτα βιβλία στα αλβανικά. Και τα δύο ήταν γραμμένα στο λατινικό αλφάβητο, και τα δύο από Καθολικούς ιερείς, και τα δύο ήταν Χριστιανικά βιβλία, της τέλεσης Θείας Λειτουργίας. Προφανώς, δηλαδή, αποσκοπούσαν στο να διαβάζονται από Καθολικούς ώστε να τα ακούν Αλβανοί και να εκχριστιανιστούν. Μεταξύ 1750 και 1850 η αλβανική γλώσσα ήταν γραπτή με διάφορα βιβλία, αλλά με 11 διαφορετικά αλφάβητα! (βλέπε «Albanian Alphabets: Borrowed and Invented» του Robert Elsie). Και φτάνουμε στο 1908 για την τυποποίηση του σημερινού αλβανικού αλφάβητου.

 

Συμπέρασμα.

 

Όπως καταδεικνύει και η διατήρηση της γλώσσας μας, αλλά και των πόλεων που έχτισαν οι πρόγονοί μας όπου μπορούσαν να πάνε μέσω θαλάσσης, αν δώσουμε το όνομα «ελληνισμός» στην συλλογική μας ταυτότητα αυτήν, όχι απλώς ζούμε στα όρια της σημερινής Ελλάδας, αλλά όπου βλέπετε χάρτη, τουλάχιστον από το 1000 πΧ μέχρι σήμερα. Χωρίς διακοπή.

 

Οι γείτονές μας εμφανίστηκαν το 7ο, 11ο και 12ο αιώνα. Ανέπτυξαν τη γλώσσα τους τον 9ο ή τον 16ο αιώνα.

 

Ιδού όμως ένα παράδοξο.

Αν ρωτήσεις έναν τυχαίο Έλληνα στον δρόμο, θα σου πει ότι «ε καλά, εμείς είμαστε μείγμα τόσων άλλων λαών γύρω μας».

 

Πόσοι θα σου πουν το αντίστροφο; ότι δηλαδή «ε καλά, είμαστε τόσο περισσότερους αιώνες εδώ, έχουμε παρουσία σε τόσα πολλά μέρη γύρω μας, ε δεν μπορεί παρά να μην έχουμε συνεισφέρει γενετικά και σε άλλους λαούς, πχ όσοι έχασαν είτε την γλώσσα, είτε την θρησκεία τους μέσα στους σκληρούς αιώνες, αργότερα να υιοθέτησαν και μία ξένη εθνική συνείδηση (πχ πολλοί στην Τουρκία)»

 

Και ίσως αυτό είναι το σημαντικότερο συμπέρασμα.

Δεν χρειάζεται ούτε να μυθοποιήσουμε την ιστορία μας ούτε να ισχυριστούμε ότι μείναμε επί τρεις χιλιάδες χρόνια απομονωμένοι από τους λαούς που πέρασαν, εγκαταστάθηκαν ή έζησαν δίπλα μας. Κανένας ιστορικός λαός δεν εξελίχθηκε σε αποστειρωμένο περιβάλλον.

 

Υπάρχει όμως κάτι που δεν μπορεί να παραγνωριστεί: η εκπληκτική διάρκεια της ελληνικής παρουσίας, της ελληνικής γλώσσας και της ελληνικής πολιτισμικής συνείδησης στον ίδιο ευρύτερο γεωγραφικό χώρο.

 

Όταν οι αρχαίοι Έλληνες ίδρυαν πόλεις από την Ιβηρική μέχρι τον Εύξεινο Πόντο, πολλοί από τους λαούς που σήμερα αποτελούν τους γείτονές μας δεν είχαν ακόμη εμφανιστεί στις ιστορικές πηγές των Βαλκανίων και της Μικράς Ασίας.

 

Και όμως, σήμερα έχουμε φτάσει στο παράδοξο να θεωρούμε σχεδόν αυτονόητο ότι οι άλλοι επηρέασαν εμάς, αλλά σχεδόν αδιανόητο ότι επί αιώνες και εμείς επηρεάσαμε τους άλλους — γλωσσικά, πολιτισμικά, θρησκευτικά, δημογραφικά.

 

Η Ιστορία δεν αρχίζει από τον σημερινό πολιτικό χάρτη. Ο χάρτης αλλάζει. Τα κράτη δημιουργούνται και καταλύονται. Οι αυτοκρατορίες έρχονται και παρέρχονται.

 

Και μέσα σε όλα αυτά, εδώ και περίπου τρεις χιλιετίες, υπάρχει ένα νήμα που μπορεί κανείς ακόμη να ακολουθήσει:

η ελληνική γλώσσα, ο ελληνικός πολιτισμός και ο Ελληνισμός.

 

Αυτό δεν είναι λόγος υπεροψίας απέναντι σε κανέναν.

Είναι όμως λόγος να γνωρίζουμε ποιοι είμαστε.

 

Πηγή: Αντίβαρο

Η εικόνα είναι από εδώ

ΑΒΕΡΩΦ