21 Αυγούστου 2026

ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΘΑΔΔΑΙΟΣ Ή ΛΕΒΒΑΙΟΣ Ή ΙΟΥΔΑΣ

Του 
ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητού
 
Ανάμεσα στους αφοσιωμένους και πιστούς μαθητές του Κυρίου ήταν και ο απόστολος Θαδδαίος, όπως τον αποκαλεί ο ευαγγελιστής Μάρκος (3,16), ο οποίος αναφέρεται και με τα ονόματα Λεββαίος από τον Ευαγγελιστή Ματθαίο, αλλά και ως Ιούδας (Ιωάν,14,22). 
 
Κάποιοι υποστηρίζουν ότι το όνομα Θαδδαίος είναι επώνυμο. Συνδυάζοντας τους καταλόγους του Ευαγγελίου του Λουκά (6,16) και των Πράξεων (1,13) συμπεραίνουμε ότι τα τρία αποστολικά ονόματα Θαδδαίος, Λεββαίος και Ιούδας ανήκουν προφανώς στο ίδιο πρόσωπο. Άρα το πραγματικό όνομά του ήταν Ιούδας και το Λεββαίος και Θαδδαίος ήταν το επώνυμό του. Το προσωνύμιο Θαδδαίος, όπως αναφέρει ο ευαγγελιστής Ματθαίος (10,3) σημαίνει «γενναίος» ή κατ’ άλλους «μεγαλόψυχος». Η υπόθεση αυτή ενισχύεται, διότι το «Θαδδαίος» φαίνεται να είναι προσωνύμιο από το αραμαϊκό Taddai = «ο με καρδιά», δηλαδή αυτός που «το λέει η καρδιά του». Άλλωστε πολλές μορφές στην Καινή Διαθήκη πρόσωπα έχουν περισσότερα του ενός ονόματα (π.χ. Σίμων-Πέτρος, Βαρνάβας-Ιωσήφ).
 
Το όνομα Ιούδας ήταν κοινό και συνηθισμένο στους Ιουδαίους και σημαίνει «ευλογημένος». Πιθανότατα οι πρώτοι Χριστιανοί αποκαλούσαν τον απόστολο Ιούδα με τα επώνυμά του, για να αποφεύγεται η σύγχυση με το πρόσωπο του Ιούδα τον Αδελφόθεο και κύρια με το όνομα του προδότη Ιούδα, το οποίο ήταν συνδεμένο με την προδοσία. Έτσι λοιπόν θεωρούμε ότι το πρόσωπο με τα τρία αυτά ονόματα είναι το ίδιο πρόσωπο.
 
Υπάρχει και μια άλλη σύγχυση σχετικά με του αποστόλου Θαδδαίου, με το όνομα του Θαδδαίου, εκ των 70 Αποστόλων. Ο Μ. Γαλανός, για τον Απόστολο αυτό αναφέρει: «Μερικοί υποθέτουν, ότι πρόκειται για έναν από τους 70 αποστόλους, που καταγόταν από την Έδεσσα, ήταν όμως Ιουδαίος. Άλλα βέβαιο μπορεί να θεωρηθεί, ότι ο απόστολος Θαδδαίος είναι ο υπό το όνομα αυτό φερόμενος μεταξύ των 12 Αποστόλων». Επίσης είναι σημαντικό πως σε κάποια λατινικά χειρόγραφα του Ευαγγελίου του Ματθαίου, ο Θαδδαίος αποκαλείται και ως «Ιούδας ο Ζηλωτής», δικαιολογώντας τον χαρακτηρισμό «γενναίος», διότι οι ζηλωτές ήταν ταυτισμένοι με την ανδρεία και τη γενναιότητα.
 
Κάποιοι θέλουν να ταυτίσουν τον Ιούδα – Θαδδαίο με τον Αδελφόθεο Ιούδα, ο οποίος έγραψε και την ομώνυμη Καθολική Επιστολή. Αυτό είναι αμφίβολο και αυθαίρετη υπόθεση, χωρίς σοβαρά ερείσματα στα αγιογραφικά κείμενα και την εκκλησιαστική παράδοση. Δεν είναι το ίδιο πρόσωπο, διότι ο μεν Ιούδας ο Αδελφόθεος γεννήθηκε στην Ιουδαία, ήταν γιος του μνήστορα Ιωσήφ, όπως ο ίδιος αναφέρει στην πρώτη παράγραφο της Επιστολής Του, ενώ ο Ιούδας Θαδδαίος γεννήθηκε στην Γαλιλαία. Λανθασμένα ταυτίζει τον Θαδδαίο με τον Ιούδα τον Αδελφόθεο και ο Επίσκοπος Ιεραπόλεως της Φρυγίας Παπίας (70-163), στα σωζόμενα αποσπάσματα του έργου του.
 
Σύμφωνα με αρχαία παράδοση ο Ιούδας Θαδδαίος γεννήθηκε από οικογένεια Εβραίων στην Πανειάδα, μια κωμόπολη της Γαλιλαίας, την μετέπειτα Καισάρεια του Φιλίππου. Κατά τον θρύλο, ο Ιούδας Θαδδαίος ήταν γιος του Κλωπά και της Μαρίας του Κλωπά, εξαδέλφης ή συννυφάδας της Θεοτόκου, χωρίς να μπορεί να αποδειχτεί.
 
Περαιτέρω πληροφορίες για το βίο και τη δράση του αποστόλου Θαδδαίου είναι ελάχιστες. Σύμφωνα με αρχαίες μαρτυρίες ήταν ένας θρησκευτικά μορφωμένος Ιουδαίος, που είχε μεταβεί στην Ιερουσαλήμ για προσκύνημα την εποχή του Ιωάννου του Βαπτιστού. Ακούγοντας το κήρυγμα του και βλέποντας την αγία ζωή του, εντυπωσιάστηκε τόσο, ώστε ζήτησε από αυτόν να βαπτιστεί. Μετά όμως, όταν γνώρισε το Χριστό και άκουσε τη διδασκαλία έγινε μαθητής του. Τον ακολουθούσε με αφοσίωση και πιστότητα, χωρίς να δημιουργήσει ποτέ πρόβλημα κατά την τριετή δράση Του. Άκουσε με προσοχή και δέος το κήρυγμα της σωτηρίας του κόσμου, είδε τα πάμπολλα θαύματά Του, ως απτό σημείο της Βασιλείας του Θεού και βίωσε, μαζί με τους άλλους αποστόλους, θαυμαστές εμπειρίες, οι οποίες τους προετοίμασαν για τον ευαγγελισμό της ανθρωπότητας. Ο βυζαντινός συγγραφέας του 14ου αιώνα, Νικηφόρος Κάλλιστος υποθέτει την πληροφορία ότι ο Ιούδας Θαδδαίος ήταν ο γαμπρός στον Γάμο στην Κανά.
 
Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, ο Ιούδας Θαδδαίος, μετά την Πεντηκοστή κήρυξε το Ευαγγέλιο στην Ιουδαία, στη Σαμάρεια, στην Ιδουμαία, στη Συρία και στη Λιβύη. Λέγεται πως επισκέφθηκε και κήρυξε στη Βηρυτό και στην Έδεσσα Μεσοποταμίας, τη σημερινή Σανλιούρφα της Τουρκίας, αν και στο σημείο αυτό υπάρχει σύγχυση με τον, εκ των Εβδομήκοντα, απόστολο Θαδδαίο ή «Αδδάι», ο οποίος καταγόταν από την Έδεσσα της Μεσοποταμίας. Αυτό συνεπικουρεί και το απόκρυφο κείμενο, φερόμενο ως σύγγραμμά του, το οποίο κυκλοφόρησε το 2ο ή 3ο αιώνα, με τίτλο: «Αποστόλου Θαδδαίου ή Λεββαίου Πράξεις», που είναι καλλίτερα γνωστό ως «Εδεσσηναί Πράξεις», διασώζοντας αρχαία παράδοση για τη δράση του στην περιοχή αυτή.
 
Άλλη παράδοση αναφέρει ότι κήρυξε και στην Αρμενία. Είναι άλλωστε γνωστό πως οι Αρμένιοι τιμούν τον απόστολο Θαδδαίο και μαζί με τον Βαρθολομαίο και τους θεωρούν ως ιδρυτές της Αρμενικής Εκκλησίας και προστάτες των Αρμενίων.
 
Είναι χαρακτηριστικό πως σε πολλές απεικονίσεις του στη Δύση ο Θαδδαίος παριστάνεται να κρατά μία εικόνα του Ιησού Χριστού, που είναι γνωστή ως «Άγιο Μανδήλιο» ή «Εικών της Εδέσσης», το οποίο είναι συνδεδεμένο με την Αρμενία. Αυτό ενισχύει το γεγονός της ευλάβειας προς το πρόσωπό του από τους Χριστιανούς της περιοχής αυτής.
 
Σύμφωνα με άλλη παράδοση, ο απόστολος Ιούδας Θαδδαίος υπέστη μαρτυρικό θάνατο, κατακρεουργήθηκε με πέλεκα, περί το 65 μ. Χ., είτε στη Βηρυτό της Συρίας, μαζί με τον Απόστολο Σίμωνα τον Ζηλωτή, είτε στη Μεσοποταμία. Ο πέλεκυς με τον οποίο συχνά αγιογραφείται, ήταν το όργανο της θανατώσεώς του. Το μαρτύριό του, όπως και του Σίμωνα καταγράφηκε στο απόκρυφο πρωτοχριστιανικό κείμενο «Πράξεις Σίμωνος και Ιούδα» και είναι συνδεδεμένο με τη συλλογή παθών και θρύλων του θρυλικού Επισκόπου Βαβυλώνας Οβαδία ή Αβδία.
 
Το ιερό του λείψανο, ύστερα από πολλές περιπέτειες έφτασε στη Ρώμη και τοποθετήθηκε σε κρύπτη κάτω από την βασιλική του Αγίου Πέτρου. Σύμφωνα με άλλη πηγή το λείψανό του έμεινε στην Αρμενία και διατηρήθηκε ως τον 15ο αιώνα σε αρμενικό μοναστήρι, σε κάποιο νησί, στα βόρεια της λίμνης Ισσύκ-Κουλ, κοντά στη σημερινή Κιργισία. Μετά εξαφανίστηκε, ίσως μεταφέρθηκε σε απομονωμένο οχυρό στα όρη Παμίρ.
 
Ο άγιος Ιούδας Θαδδαίος έχει τη φήμη του θαυματουργού αγίου και προστάτης των απελπισμένων. Στη Δύση θεωρείται ο προστάτης άγιος του ακατόρθωτου.
Η μνήμη του εορτάζεται στις 21 Αυγούστου.

Τα drones άλλαξαν το πεδίο μάχης, αλλά όχι το πρόβλημα της διοίκησης

 
Το πεδίο μάχης στην Ουκρανία γίνεται ολοένα πιο διαφανές, πιο φονικό και ταυτόχρονα πιο δύσκολο στη διοίκηση. Μη επανδρωμένα αεροσκάφη επιτηρούν τις κινήσεις των δυνάμεων πολύ πέρα από την πρώτη γραμμή, τα δε FPV drones μετατρέπουν σχεδόν ακαριαία την παρατήρηση σε προσβολή.
 
Ο ηλεκτρονικός πόλεμος ανταγωνίζεται τις επικοινωνίες και τη δορυφορική πλοήγηση, ενώ τα ψηφιακά δίκτυα μεταφέρουν εικόνα, πληροφορίες στόχων και διαταγές, με ταχύτητες που μέχρι πρόσφατα ήταν αδιανόητες. Η Ουκρανία και η Ρωσία προσαρμόζονται διαρκώς σε αυτό το περιβάλλον. Η τεχνολογική διάσταση αυτής της εξέλιξης έχει δικαιολογημένα συγκεντρώσει τεράστια προσοχή.
 
Όμως υπάρχει ένα βαθύτερο μάθημα: Τα drones άλλαξαν αυτό που μπορεί να δει ο διοικητής, τα δίκτυα άλλαξαν την ταχύτητα με την οποία μπορεί να επικοινωνήσει και τα όπλα ακριβείας άλλαξαν την ταχύτητα με την οποία η πληροφορία μπορεί να μετατραπεί σε καταστροφικό αποτέλεσμα. Κανένα από αυτά δεν έλυσε το θεμελιώδες πρόβλημα της διοίκησης. 
 
Το πρόβλημα αυτό είναι η μετατροπή της πρόθεσης του ανώτερου διοικητή σε αποτελεσματική ενέργεια πραγματικών στρατιωτικών μονάδων, οι οποίες επιχειρούν υπό φόβο, κόπωση, απώλειες, αβεβαιότητα, παρεμβολές και ελλιπή πληροφόρηση.
 
Το “τελευταίο μίλι” της διοίκησης 
 
Η έννοια δεν είναι καινούργια. Ο Ρώσος θεωρητικός Αλεξάντρ Σβέτσιν – σε πρόσφατη μετάφραση των απομνημονευμάτων του, έχοντας υπηρετήσει τόσο σε ανώτερο επιτελικό επίπεδο, όσο και ως διοικητής συντάγματος στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο – είχε αντιληφθεί την τεράστια απόσταση ανάμεσα σε μια διαταγή που γράφεται σε ένα επιτελείο και στην πραγματικότητα που αντιμετωπίζουν οι στρατιώτες στο έδαφος. Το πρόβλημα δεν ήταν η απουσία διαταγών. Ήταν ότι η κατάσταση μπορούσε να έχει αλλάξει, μέχρι τη στιγμή που η διαταγή έφτανε στον αποδέκτη της. 
 
Σήμερα η τεχνολογία μειώνει δραματικά αυτόν τον χρόνο. Δημιουργεί όμως έναν νέο κίνδυνο: Την ψευδαίσθηση του ελέγχου. Ένας διοικητής με πρόσβαση σε ζωντανή εικόνα από drones μπορεί να παρακολουθεί μια μάχη, την οποία σε προηγούμενους πολέμους θα έβλεπε μόνο ο διοικητής του τάγματος ή του λόχου. Μπορεί να επικοινωνήσει αμέσως με τους υφισταμένους του και να μεταβάλει μια διαταγή μέσα σε λίγα λεπτά. Αυτό μοιάζει με ιδανική διοίκηση. Μπορεί όμως να μετατραπεί σε τεχνολογικά υποβοηθούμενη μικροδιοίκηση.
 
Η ψηφιακή εικόνα μπορεί να δείχνει πού βρίσκεται ένας λόχος. Δεν μπορεί όμως απαραίτητα να δείξει αν ο διοικητής του έχει κοιμηθεί δύο ημέρες, αν έχει χάσει τους πιο έμπειρους υπαξιωματικούς του, αν οι αντικαταστάτες έχουν ενσωματωθεί, αν οι επικοινωνίες του λειτουργούν υπό ηλεκτρονική επίθεση, ή αν το πραγματικό μαχητικό δυναμικό του επιτρέπει να εκτελέσει την επόμενη αποστολή. Το πεδίο μάχης μπορεί να γίνει περισσότερο διαφανές, χωρίς να γίνει περισσότερο κατανοητό. 
 
Η σημασία για τον Ελληνικό Στρατό 
 
Η Ελλάδα διαθέτει μια ιδιαιτερότητα που συχνά χάνεται στις συζητήσεις για τη μελλοντική οργάνωση των χερσαίων δυνάμεων: Το περιβάλλον επιχειρήσεων δεν απαιτεί απλώς περισσότερα όπλα, αλλά εξαιρετικά αποτελεσματική διοίκηση σε πολλά διαφορετικά επίπεδα.
 
Η γεωγραφία, η παρουσία νησιών, ο Έβρος, οι ορεινές περιοχές, οι περιορισμένοι άξονες κίνησης και η εγγύτητα των αντιπάλων δημιουργούν ένα περιβάλλον στο οποίο η ταχύτητα λήψης αποφάσεων και η ανθεκτικότητα της διοίκησης μπορεί να είναι εξίσου σημαντικές με την ισχύ πυρός.
 
Εδώ αποκτούν νέο νόημα η ταξιαρχία, η μεραρχία και το σώμα στρατού. Τα drones επιτρέπουν σε μια ταξιαρχία να αποκτήσει πολύ μεγαλύτερη οργανική εικόνα και ικανότητα προσβολής. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η ταξιαρχία πρέπει να γίνει ένας αυτάρκης μικρός στρατός. Αντίθετα, η μεραρχία αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, ως το επίπεδο που συνθέτει τις πληροφορίες και κατανέμει τις δυνατότητες. 
 
Η μεραρχία μπορεί να έχει την ευθύνη της ενορχήστρωσης ISR, ηλεκτρονικού πολέμου, πυρών, αντιαεροπορικής άμυνας, μη επανδρωμένων συστημάτων και ελιγμού μεταξύ διαφορετικών ταξιαρχιών. Η ταξιαρχία πρέπει να διατηρεί την ικανότητα να ενεργεί με βάση την πρόθεση της μεραρχίας, ακόμη και όταν η επικοινωνία με αυτήν διακοπεί. 
 
Αυτό είναι κρίσιμο. Το σωστό ερώτημα δεν είναι πόσα drones θα έχει κάθε ελληνική ταξιαρχία. Είναι ποιος αποφασίζει για το πώς χρησιμοποιούνται τα drones, ποιος συνδέει τα δεδομένα τους με τα πυρά και τον ελιγμό και σε ποιο επίπεδο λαμβάνεται η απόφαση για την προσβολή ενός στόχου. 
 
Η ουκρανική εμπειρία 
 
Η ουκρανική εμπειρία δείχνει ήδη μια πιθανή κατεύθυνση. Το 2026 η Ουκρανία έθεσε σε λειτουργία το Mission Control μέσα στο ψηφιακό οικοσύστημα DELTA, με στόχο την ενοποίηση των επιχειρήσεων μη επανδρωμένων συστημάτων. Το σύστημα καταγράφει αποστολές αναγνώρισης, κρούσης, ναρκοθέτησης, διοικητικής μέριμνας και εκκένωσης και παρέχει κοινή επιχειρησιακή εικόνα από το επίπεδο του τάγματος μέχρι το Γενικό Επιτελείο. 
 
Το σημαντικότερο στοιχείο εδώ δεν είναι το λογισμικό. Είναι η οργανωτική αρχιτεκτονική που βρίσκεται από πίσω. Η ψηφιοποίηση μπορεί να επιτρέψει στη μεραρχία να γνωρίζει τι συμβαίνει στις ταξιαρχίες της, χωρίς να χρειάζεται να παρεμβαίνει σε κάθε τακτική απόφαση. Μπορεί επίσης να επιτρέψει στο σώμα στρατού να βλέπει τη συνολική εικόνα, χωρίς να επιχειρεί να διοικήσει απευθείας λόχους και διμοιρίες.
 
Προϋπόθεση η σαφής κατανομή αρμοδιοτήτων 
 
Η μεραρχία πρέπει να απαντά στο πού και πότε θα συγκεντρωθεί η ισχύς. Η ταξιαρχία στο πώς θα εκτελεστεί η αποστολή. Το τάγμα και ο λόχος στο πώς θα προσαρμοστούν στις πραγματικές συνθήκες του εδάφους. Όσο χαμηλότερα βρίσκεται το κλιμάκιο, τόσο μεγαλύτερη πρέπει να είναι η ικανότητά του να ενεργεί χωρίς συνεχή καθοδήγηση. 
 
Αυτό είναι το νόημα της αποστολοκεντρικής διοίκησης. Δεν σημαίνει ότι ο κατώτερος διοικητής κάνει ό,τι θέλει. Σημαίνει ότι γνωρίζει την πρόθεση, γνωρίζει τα όρια της ενέργειάς του και διαθέτει την επαγγελματική ικανότητα να αποφασίσει όταν η πραγματικότητα αποκλίνει από το σχέδιο. 
 
Η ανάγκη αυτή γίνεται ακόμη μεγαλύτερη, επειδή ο αντίπαλος δεν προσπαθεί πλέον απλώς να καταστρέψει τις μονάδες. Προσπαθεί να καταστρέψει το δίκτυο που τις επιτρέπει να λειτουργούν. Η Ρωσία χρησιμοποιεί UAV για να εντοπίζει ηλεκτρονικό πόλεμο, ραντάρ, διοικήσεις, πυροβολικό και χειριστές drones και στη συνέχεια συνδυάζει πυρά πυροβολικού, MLRS, κατευθυνόμενες βόμβες και FPV για να διαλύσει την αλυσίδα αναγνώρισης-προσβολής.
 
Νέος ρόλος της Διοίκησης 
 
Για τον Ελληνικό Στρατό αυτό σημαίνει ότι τα μελλοντικά στρατηγεία δεν μπορούν να σχεδιάζονται απλώς ως καλύτερα κέντρα επικοινωνιών. Πρέπει να μπορούν να μετακινούνται, να διασπείρονται, να λειτουργούν με περιορισμένες επικοινωνίες και να συνεχίζουν να διοικούν όταν η ψηφιακή εικόνα καταρρεύσει. 
 
Το ίδιο ισχύει και για την εκπαίδευση. Οι ασκήσεις δεν αρκεί να δοκιμάζουν πόσο γρήγορα ένα drone εντοπίζει έναν στόχο. Πρέπει να εξετάζουν τι συμβαίνει όταν ο διοικητής έχει δέκα διαφορετικές εικόνες από αισθητήρες, όταν οι μισές επικοινωνίες έχουν χαθεί, όταν οι αναφορές από το μέτωπο αντιφάσκουν με την ψηφιακή εικόνα και όταν η μονάδα έχει υποστεί απώλειες. Ακόμη πιο σημαντικό: Πρέπει να δοκιμάζεται εάν ένας διοικητής μπορεί να συνεχίσει να επιχειρεί, χωρίς να περιμένει την επόμενη διαταγή. 
 
Η Ουκρανία δείχνει επίσης ότι η τεχνολογία από μόνη της δεν αρκεί. Η βελτίωση της χρήσης drones έχει μεγαλύτερη αξία όταν συνδέεται με πεζικό, πυροβολικό και άλλες δυνατότητες, σε μια πραγματική συνδυασμένη επιχειρησιακή προσέγγιση. Παράλληλα, η αυξανόμενη χρήση “attritable mass” δημιουργεί νέο περιορισμό: Δεν αρκεί να διαθέτεις χιλιάδες φθηνά drones, αν δεν διαθέτεις ανθρώπους, συντήρηση, ανταλλακτικά και διαδικασίες για να τα συντονίσεις αποτελεσματικά. 
 
Η διοίκηση στην εποχή της τεχνολογικής επανάστασης 
 
Έτσι, η τεχνολογική επανάσταση επαναφέρει ένα παλιό ερώτημα με νέα μορφή: Τι ακριβώς πρέπει να κάνει ο διοικητής; Η απάντηση δεν είναι να επιστρέψουμε σε ένα παλαιότερο μοντέλο πολέμου. Είναι ακριβώς το αντίθετο. Πρέπει να αξιοποιήσουμε την τεχνολογία, χωρίς να επιτρέψουμε στην τεχνολογία να καθορίσει από μόνη της την αρχιτεκτονική της διοίκησης. 
 
Ο Ελληνικός Στρατός χρειάζεται drones, αισθητήρες, τεχνητή νοημοσύνη, ανθεκτικές επικοινωνίες και προηγμένα συστήματα διοίκησης. Αλλά χρειάζεται εξίσου ταξιαρχίες που μπορούν να πολεμήσουν όταν το δίκτυο έχει υποβαθμιστεί, μεραρχίες που μπορούν να ενορχηστρώσουν διαφορετικές ταξιαρχίες και σώματα στρατού που μπορούν να μετατρέψουν την τακτική εικόνα σε επιχειρησιακό αποτέλεσμα. 
 
Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι ένα “ψηφιακό” ή ένα “μη επανδρωμένο” μοντέλο στρατού. Είναι ένας στρατός στον οποίο η τεχνολογία αυξάνει την ποιότητα της ανθρώπινης απόφασης, αντί να δημιουργεί την ψευδαίσθηση ότι η απόφαση μπορεί να αυτοματοποιηθεί. 
 
Γιατί στο τέλος, ακόμη και στο πιο διαφανές πεδίο μάχης, κάποιος πρέπει να αποφασίσει. Και όταν το δίκτυο διακοπεί, κάποιος πρέπει να ξέρει τι πρέπει να κάνει χωρίς να περιμένει να του το πουν. Τα drones άλλαξαν το πεδίο μάχης. Δεν έλυσαν το πρόβλημα της διοίκησης. Ίσως, μάλιστα, να το έκαναν σημαντικότερο από ποτέ.
 

Όταν τρως σφαλιάρες και από το Κίεβο πως να σε σέβονται!

 
Ελλάδα και Ισραήλ. Δυο συμμαχικές χώρες με κοινό αντίπαλο. Δυο διαφορετικές όμως διεθνείς συμπεριφορές. Στο τέλος της ημέρας όμως, υπονομεύεται η δυνατότητα οικοδόμησης κοινής αποτρεπτικής στρατηγικής που θα μεγιστοποιούσε τις δυνατότητες αποτελεσματικής εξουδετέρωσης της μεγαλύτερης απειλής για την ελληνική εθνική ασφάλεια. Αλλάζοντας και τις ισορροπίες στην ευρύτερη περιοχή…
 
Λίγες ημέρες πριν, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, κόμπαζε ότι είχε παρέμβει και αποτρέψει πλήγματα των ενόπλων δυνάμεων του Ισραήλ στη Συρία, ενώ μαχητικά αεροσκάφη «ζέσταιναν τις μηχανές τους»! Χθες το πρωί, ξυπνήσαμε και πληροφορηθήκαμε ότι τέτοια επίθεση είχε τελικά πραγματοποιηθεί, χωρίς να διευκρινίζεται από ποιους, ενώ στους στόχους συμπεριλαμβανόταν αεροπορική βάση στα σύνορα Συρίας-Τουρκίας…
 
Οι δηλώσεις και τα σχόλια που ακολούθησαν δεν άφηναν την παραμικρή αμφιβολία για το ποιος βρισκόταν πίσω από αυτή την επίθεση. Το Ισραήλ, καθυστέρησε κάποιες ώρες να παραδεχθεί επίσημα την εμπλοκή του. Ωστόσο, “χωριό που φαίνεται”… Προφανώς όμως, αντικείμενο του σημερινού σχολίου δεν είναι να αποφανθούμε ποιος έκανε τι! 
 
Εξάλλου, έγκαιρα έχουμε επισημάνει ότι ένα από τα πιο επικίνδυνα δυνητικά μέτωπα του προσεχούς διαστήματος είναι αυτό ανάμεσα στο Ισραήλ και την Τουρκία. Ένα μέτωπο που μπορεί να αλλάξει τα πάντα στην ευρύτερη περιοχή, εμπλέκοντας άμεσα τα ελληνικά (ελλαδικά και κυπριακά) εθνικά συμφέροντα. Όχι απαραίτητα με αρνητικό τρόπο, αν και κίνδυνοι εξ ορισμού υπάρχουν.
 
Το μέτωπο Τουρκίας-Ισραήλ 
 
Ένα τέτοιο μέτωπο θα άλλαζε τα δεδομένα για τον τουρκικό αμυντικό σχεδιασμό. Δεν χρειάζεται ιδιαίτερη εξήγηση για ποιον λόγο η πραγματική απειλή για τους Τούρκους δεν προέρχεται από δυσμάς. Η όποια “φασαρία” στην περιοχή μας, είναι προϊόν αποκλειστικής πρωτοβουλίας της Άγκυρας και έχει ως αφετηρία τον πάγιο αναθεωρητισμό της. Μια ματιά στα πρόσφατα στοιχεία της αεροπορικής δραστηριότητας στον χώρο του Αιγαίου, αρκεί για να τεκμηριώσει το ότι η “θερμοκρασία” καθορίζεται κατά το δοκούν από την ανατολική πλευρά των ακτών του.
 
Η πιο βασική παρατήρηση που πρέπει να γίνει, είναι η απόφαση του εβραϊκού κράτους να μην κάνει εκπτώσεις στα θέματα εθνικής ασφαλείας. Ακόμα κι αν ενιστάμενος είναι ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος, με τον οποίο μάλιστα, ο σημερινός Ισραηλινός πρωθυπουργός διατηρεί θερμές προσωπικές σχέσεις επί δεκαετίες.
 
Οι Ισραηλινοί έθεσαν την κόκκινη γραμμή για την τουρκική εμπλοκή στη Συρία και χτίζουν συστηματικά εικόνα αξιοπιστίας για το τι θα συμβεί, εάν… κάποιος την παραβιάσει. Χωρίς εξαιρέσεις. Μετακίνησαν δε, εμφανέστατα, ολόκληρη Μοίρα επιθετικών ελικοπτέρων Apache πιο κοντά στο βόρειο μέτωπο, δηλαδή προσανατολισμένη προς Λίβανο και Συρία… 
 
Αυτή είναι η εικόνα μιας χώρας που έχει απόλυτη συναίσθηση του τι συμβαίνει στον γεωπολιτικό της περίγυρο. Αντιλαμβάνεται ότι άπαντες παίζουν τα ρέστα τους, καθώς έχουν αντιληφθεί έγκαιρα τη μεταβατική φάση που διέρχεται το διεθνές σύστημα. Σε τοπικό, περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο. Όλοι διαγκωνίζονται για το καλύτερο δυνατό πλασάρισμα για την επόμενη ημέρα, όπου θα υπάρχουν κερδισμένοι και χαμένοι.
 
Νικητές και ηττημένοι. Και σεβόμενοι τον εαυτό τους, οι Ισραηλινοί δε σκοπεύουν να βρεθούν στη δεύτερη κατηγορία. Εξάλλου, όπως αποκαλύπτει η στρατηγική τους κουλτούρα, αντιλαμβάνονται ότι το να κρύβονται στο καβούκι τους συνιστά ηττοπαθή στρατηγική, η οποία εκπέμπει αδυναμία στο γεωπολιτικό περιβάλλον. Κυρίως όμως, προσπαθούν ενεργητικά να διαμορφώσουν τις εξελίξεις.
 
Οι “νομιμόφρονες” Έλληνες… 
 
Στον αντίποδα αυτής της οπτικής φαίνεται πως βρίσκεται η Ελλάδα. Η ρητορική της εξακολουθεί να υπερτονίζει αφελώς το διεθνές δίκαιο, σε μια περίοδο που ακόμα και οι “νομοταγείς” αντιλαμβάνονται ότι δεν χρησιμοποιείται πλέον, ούτε ως φύλλο συκής για τη συγκάλυψη πραγματικών κινήτρων και στόχων! Μόνον ό,τι έχεις την ισχύ να κατοχυρώσεις θα σου ανήκει την επόμενη ημέρα. Αυτή είναι και η πεποίθηση της αναθεωρητικής Τουρκίας. 
 
Χωρίς να επεκταθούμε σε όλο το φάσμα της διεθνούς συμπεριφοράς της Αθήνας, ας επισημανθεί μόνον το ότι ποντάρει τα πάντα στην πολιτική συμμαχιών. Στη “σωστή πλευρά της Ιστορίας”, με την προσδοκία βρει στήριγμα την κρίσιμη στιγμή. Παράλληλα όμως, με την απόλυτη προσαρμογή των ελληνικών συμφερόντων στα συμμαχικά, εκπέμπει το μήνυμα ότι διστάζει. Η ίδια στάση αντικατοπτρίζεται σε όλα τα μέτωπα! Υπάρχοντα και δυνητικά! 
 
Συμμαχία διαφημίζει με το Ισραήλ, αλλά φοβάται εμφανώς να κάνει κινήσεις που θα έδιναν την εντύπωση ενοποίησης, τρόπον τινά, του ελληνοτουρκικού με το τουρκοϊσραηλινό μέτωπο, χτίζοντας ένα ισχυρό και διακριτό σύστημα αποτροπής… Στρατηγική σχέση διαφημίζει με τη Σαουδική Αραβία και δείχνει να αιφνιδιάζεται από τη Συμφωνία της Μέκκας. 
 
Τα ίδια και με στο μέτωπο της Ουκρανίας! Στην αρχή το προσέγγισε με “ιδεολογικούς” όρους και κηρύγματα περί διεθνούς δικαίου και νομιμότητας. Πουθενά αναφορά σε ειδικά ελληνικά εθνικά συμφέροντα. Εξέπεμπε εξ αρχής το μήνυμα μιας πολιτικής που είναι παρακολούθημα αυτής των “συμμάχων»”. Οποιαδήποτε απόκλιση από τη συμμαχική πολιτική και αναφορά στα ειδικά ελληνικά εθνικά συμφέροντα θεωρείται έγκλημα καθοσιώσεως! 
 
Ιδού το “ευχαριστώ” από το Κίεβο! 
 
Τελικά “κατάφερε” να δέχεται πλήγματα από μη επανδρωμένα εναντίον πλοίων ελληνικών συμφερόντων στη Μαύρη θάλασσα από τους Ουκρανούς που έχουν ευεργετηθεί! Σε κάποιες περιπτώσεις μάλιστα, το πετρέλαιο ήταν από το Καζακστάν! Το Κίεβο αισθάνεται άνετα να… τιμωρεί τον ευεργέτη του, που πήγε κόντρα στην παραδοσιακή του πολιτική εξισορρόπησης των σχέσεων με τη Ρωσία για χάρη του! Θυσιάζοντας τον ρόλο της Μόσχας στα ελληνοτουρκικά και φυσικά στο Κυπριακό! Αυτό είναι το “ευχαριστώ”!
 
Τι κι αν ορθώς, μαζί με τη Μάλτα, εκφράστηκαν ισχυρές επιφυλάξεις μπλοκάροντας πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την πλήρη απαγόρευση των ναυτιλιακών υπηρεσιών μεταφοράς ρωσικού πετρελαίου Η οριζόντια απαγόρευση θα έπληττε την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών, άρα και ευρωπαϊκών, ναυτιλιακών εταιρειών. Επίσης, θα προκαλούνταν περαιτέρω αναταράξεις στις διεθνείς τιμές της ενέργειας, πλήττοντας τον Έλληνα καταναλωτή. 
 
Είναι όμως αυτή επαρκής αιτιολογία για τη στοχοποίηση πλοίων ελληνικών συμφερόντων από το Κίεβο; Δηλαδή, αυτό που περίμεναν είναι η απόδοση προτεραιότητας στα ουκρανικά κι όχι στα ελληνικά συμφέροντα; Αυτά οφείλουμε να υπερασπιζόμαστε. Εάν τα υπερασπίσει η χώρα, είναι σαν να μην υπάρχουν! Κι εφόσον το Κίεβο στρέφεται εναντίον της Αθήνας, ποια είναι η αντίδραση; 
 
Απείλησε η Ελλάδα με σοβαρά αντίμετρα εάν συνεχιστεί αυτή η πρακτική; Και να το εννοεί ασφαλώς. Πέρα από τις τυπικές διπλωματικές παραστάσεις, που αποδεικνύεται στην πράξη ότι εν καιρώ πολέμου είναι για τα μάτια του κόσμου. Εντός κι εκτός Ελλάδας… Υπάρχει και το βέτο στην Ευρωπαϊκή Ένωση αν επιμένουν να απαιτούν πλήρη υποταγή των ελληνικών συμφερόντων εθνικής ασφαλείας στα ουκρανικά. 
 
Ισραήλ-Ουκρανία: “Το πολύ το Κύριε ελέησον…” 
 
Τούτων λεχθέντων, δεν αναρωτιέται κανείς στην Αθήνα ποια είναι η αιτία στην οποία οφείλεται η ανυποληψία που έχει περιπέσει η γεωπολιτική υπόσταση της Ελλάδας, αν κριθεί από την ευκολία με την οποία η Ουκρανία “ξεχνά” την ελληνική βοήθεια και πλήττει ελληνικά συμφέροντα λόγω μη απόλυτης ευθυγράμμισης με τις αποφάσεις της; 
 
Μήπως τελικά ισχύει, κατ’ αναλογία, το αντίστοιχο της παροιμίας «το πολύ το Κύριε ελέησον το βαριέται και ο παπάς»! Όπου “Κύριε ελέησον” αντιστοιχίζονται τα κηρύγματα περί διεθνούς νομιμότητας, που ακούγονται τόσο παράταιρα στην κατάσταση γενικευμένης ζούγκλας που διερχόμαστε. 
 
Μερικές φορές, η χώρα δείχνει να γίνεται βολικός στόχος για όλους. Σάκος του μποξ! Γιατί; Μα διότι εάν δεν αναμένονται αντίποινα, που εξ αντικειμένου θα όρθωναν ένα τείχος αποτροπής, όλα τα υπόλοιπα καταλήγουν απλές λεπτομέρειες. Διότι οι Ουκρανοί προτεραιοποιούν τα δικά τους συμφέροντα. Μόνος τρόπος αποτροπής η καλλιέργεια την πεποίθησης για αξιόπιστα αντίποινα. Αυτά θα βάραιναν στους υπολογισμούς οποιουδήποτε. 
 
Ακούσαμε τίποτα ουσιώδες από τους λαλίστατους κατά τα άλλα υπουργούς Κικίλια, Δένδια και Γεραπετρίτη; Το πρόβλημα είναι ότι τη φήμη και την αξιοπιστία δεν τη χτίζεις από τη μια μέρα στην άλλη. Καλλιεργείται σε βάθος χρόνου. Όχι με λόγια, αλλά με έργα. Ούτε με “αγριάδες” και το σύνηθες ύφος ορισμένων για λόγους επικοινωνίας, καθώς εδώ προτεραιότητα είναι η εικόνα του συνεργάσιμου πολιτικού σε… επιλεγμένες ξένες πρωτεύουσες. Πώς γίνεται λοιπόν να έχεις πρωταγωνιστήσει υπέρ της Ουκρανίας, να την έχεις εξοπλίσει, να έχεις ξεχάσει κάθε ίχνος της συνήθους έκκλησης υπέρ του δρόμου της διπλωματίας έναντι αυτού των όπλων και να δέχεσαι πλήγματα από ουκρανικά μη επανδρωμένα; 
 
Παράλληλα, δεν έχεις τολμήσει ως Ελλάδα να συνδέσεις τη στάση της χώρας με αντίστοιχη των συμμάχων σου Κυπριακό που είναι κι αυτό ζήτημα εισβολής και κατοχής! Γιατί να φωνάζουμε για το Ντονμπάς, εάν οι σύμμαχοι και ο Ζελκένσκι δεν βλέπουν «κατεχόμενα» και στη βόρεια Κύπρο; Εάν μας προτρέπουν “να τα βρούμε” με τον κατακτητή, για ποιον λόγο να διαφοροποιήσουμε εμείς τη στάση μας, έχοντας λάβει από την πρώτη μέρα θέση αρχής για καταδίκη της ρωσικής εισβολής; Υπάρχουν… δύο ειδών κατακτητές; 
 
Βερολίνο, Κίεβο και Nord Stream 
 
Και η Γερμανία έχει στηρίξει την Ουκρανία. Όταν όμως έγινε η δολιοφθορά στον αγωγό Nord Stream που επιχειρήθηκε με μαζική επικοινωνιακή επίθεση να πέσει η ευθύνη στη Μόσχα, Το Βερολίνο δεν πείστηκε. Η έρευνα των Γερμανών έδειχνε άλλους ως υπεύθυνους. Τελικά συνελήφθησαν δύο Ουκρανοί που εργάζονταν «για λογαριασμό ουκρανικών κρατικών οντοτήτων» και η γερμανική ομοσπονδιακή εισαγγελία πλέον κάνει τη δουλειά της. 
 
Το Κίεβο ισχυρίζεται πως «δεν οργάνωσε» τη δολιοφθορά, μην κρύβοντας όμως την ικανοποίηση, κρίνοντας εμμέσως νόμιμη οποιαδήποτε επίθεση περιορίζει την ικανότητα της Μόσχας να χρηματοδοτεί τον πόλεμο εναντίον της Ουκρανίας. Αυτό μοιάζει να ισχύει και στην περίπτωση των πλοίων ελληνικών συμφερόντων. 
 
Κατανοητή η στάση του Κιέβου αφού η προτεραιότητα είναι “οι επιτιθέμενοι Ρώσοι”. Και στο Κυπριακό όμως δεν έχουμε “επιτιθέμενους” ως Ελλάδα που πρέπει κι εμείς με τη σειρά μας να τους δώσουμε προτεραιότητα; Δηλαδή να μην κάνουμε πως δεν βλέπουμε για να μη διαταράξουμε… την ενότητα της συμμαχίας; Ή μήπως θα πρέπει να δικαιολογήσουμε τις σε βάρος μας ενέργειες στο μέτωπο της Ουκρανίας, θέτοντας σε δεύτερη μοίρα τα προβλήματα με την Τουρκία και το Κυπριακό; 
 
Τελικά, ποιο συμπέρασμα εξάγουν άραγε οι σχεδιαστές στρατηγικής, η πολιτική και η στρατιωτική ηγεσία στο Ισραήλ από αυτή μας τη στάση; Υπενθυμίζεται, ότι οι Ισραηλινοί απέδειξαν στην πράξη ότι δεν διστάζουν να παρακάμψουν τις αντιρρήσεις μιας χώρας που τους παρείχε την τελευταία δεκαετία 38 δισ. δολ. για εξοπλισμούς. Ούτε και τα ειδικά συμφέροντα του «μεγαλύτερου φίλου που είχε ποτέ στην Ουάσινγκτον», σύμφωνα με τα λόγια του πρωθυπουργού Νετανιάχου. Πώς ερμηνεύεται άραγε στην Ιερουσαλήμ η “υπερβάλλουσα ανεκτικότητα” της Αθήνας; Οι συγκρίσεις και τα συμπεράσματα είναι του καθενός… 
 
Σε συνεργασία με το defencepoint

Η Συνθήκη της Λωζάνης και η Αγία Σοφία

Για την Τουρκία, η 24η Ιουλίου ήταν ταυτόχρονα η 103η επέτειος της Συνθήκης της Λωζάνης και η 6η επέτειος της μετατροπής της Αγίας Σοφίας από Μουσείο σε Τζαμί.
 
Όσον αφορά την Αγία Σοφία, ο Τούρκος Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν το «τερμάτισε», κι αυτό φαίνεται στο επίσημο πρόγραμμα που διοργάνωσε η Διεύθυνση Επικοινωνίας της τουρκικής Προεδρίας με τίτλο «Το σύμβολο της κατάκτησης, η καρδιά του πολιτισμού: Αγία Σοφία, ένα ιερό που ξεπερνά τους αιώνες». 
 
Κατά τη διάρκεια του προγράμματος, ο επικεφαλής της Διεύθυνσης Επικοινωνίας, Μπουρχανετίν Ντουράν, σε ομιλία του είπε μεταξύ άλλων: «Για εμάς, η επαναλειτουργία της Αγίας Σοφίας για λατρεία ήταν σαν ένα «Κόκκινο Μήλο». Χάρη στην αποφασιστική ηγεσία του Προέδρου Ερντογάν και την ισχυρή βούληση του έθνους, το Μεγάλο Τζαμί της Αγίας Σοφίας ανέκτησε την αρχική του ταυτότητα».
 
Σημειωτέον, ότι «Κόκκινο Μήλο» είναι ένας συμβολικός στόχος, αφού και οι Τούρκοι έχουν την δική τους «Κόκκινη Μηλιά – Kızıl Elma», και είναι το Όραμα ως «υπέρτατος στόχος κατάκτησης», που επί εκατοντάδες χρόνια και μέχρι το 1453 ήταν η Κωνσταντινούπολη.
 
Βέβαια, η Αγία Σοφία, ως γνωστόν, κατασκευάστηκε ως Χριστιανικός Ναός και φυσικά τέτοια είναι και η αρχική του ταυτότητα. Επιπλέον, συμφωνούμε ότι είναι η καρδιά του πολιτισμού, αλλά ποίου πολιτισμού; Όχι φυσικά της βαρβαρότητας των Τούρκων αλλά του ελληνορθόδοξου πολιτισμού της Ελληνίζουσας Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Συμφωνούμε ότι είναι ένα ιερό που ξεπερνά τους αιώνες, αλλά ότι και να κάνουν οι αμετανόητοι Τούρκοι, η Αγία Σοφία είναι Ιερός Ναός-σύμβολο της Ανατολικής ημών Χριστιανικής Ορθοδόξου Εκκλησίας.
 
Οι Τούρκοι, εκτός αυτού του γεγονότος, τελευταία ασχολούνται ιδιαίτερα και με τον Ελπιδοφόρο, τον Αρχιεπίσκοπο Αμερικής, ο οποίος, κατά το τελευταίο χρονικό διάστημα, συχνά-πυκνά τους «στενοχωρεί» με τις δηλώσεις του. Έτσι, έγιναν «έξω φρενών» αφενός επειδή αναγνώρισε την 19η Μαΐου ως «ημέρα γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου», αφετέρου επειδή μίλησε για την «ακλόνητη αλληλεγγύη» του προς την Κύπρο και για «εισβολή» που πραγματοποίησε η Τουρκία το 1974 και «παράνομη κατοχή».
 
Ο Ελπιδοφόρος όμως δεν σταμάτησε εκεί τις δηλώσεις του εναντίον των Τούρκων. Σε εγκύκλιό του για την «Ημέρα Μνήμης της Αγίας Σοφίας» που δημοσιεύτηκε στις 24 Ιουλίου, δήλωσε ότι «η Αγία Σοφία έχει διατεθεί για ξένο σκοπό», εννοώντας την μετατροπή σε τζαμί, αλλά ότι «συνεχίζει να λάμπει μέσα από το Οικουμενικό Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης», προσθέτοντας: «Παρόλο που στερούμαστε την φυσική δομή της Αγίας Σοφίας, όλα όσα αυτή αντιπροσωπεύει υπάρχουν σε ένα ζωντανό σύμβολο, στο πρόσωπο του αγίου Πατριάρχη Βαρθολομαίου».
 
Εκείνο βέβαια, που κάνει «Τούρκους» τους Τούρκους, είναι η συνεχιζόμενη άνοδος του γοήτρου του Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου, για τον οποίο υποστηρίζουν ότι, σύμφωνα με τη Συνθήκη της Λωζάννης, είναι ένας Τούρκος πολίτης, επικεφαλής του «Ελληνορθόδοξου Πατριαρχείου Φαναρίου», ενός τουρκικού ιδρύματος και τίποτε παραπάνω. Δεν μπορούν βέβαια να «χωνέψουν» ότι, από όλη την υφήλιο, ο Οικουμενικός Πατριάρχης λογίζεται ως ο επικεφαλής των ανά την Οικουμένη ορθοδόξων χριστιανών και καλείται παντού με σεβασμό και αναγνώριση του τίτλου και της αξίας των αρμοδιοτήτων του, καθώς και της ξεχωριστής σοφίας που τον διακρίνει.
 
Στο στόχαστρο των τουρκικών αρχών δεν είναι μόνο ο Ελπιδοφόρος, αλλά και ο Δρ Αντώνιος Λυμπεράκης, ιατρός ακτινολόγος από την Πενσυλβάνια των ΗΠΑ, που είναι ο «Εθνικός Διοικητής του Τάγματος των Αρχόντων του Αγίου Ανδρέα του Οικουμενικού Πατριαρχείου», το οποίο όπως γράφουν οι Τούρκοι, αποτελεί ένα μοντέλο «κράτους/κυβέρνησης» που στοχεύει στην υλοποίηση της «Μεγάλης Ιδέας» της Ελλάδας. Ο Δρ Λυμπεράκης πρωτοστάτησε, εκτός των άλλων, σε μια εκστρατεία συλλογής υπογραφών για το άνοιγμα της Αγίας Σοφίας, την οποία οι Έλληνες και οι Κύπριοι θεωρούν «δεύτερη Ιερουσαλήμ», για λατρεία και για να τεθεί αυτό ως προϋπόθεση για την ένταξη της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
 
Οι Άρχοντες, υπό τον Δρ Λυμπεράκη υπέβαλαν συνοπτικά τα ακόλουθα αιτήματα στο Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ, στο Κογκρέσο των ΗΠΑ και στην Επιτροπή Θρησκευτικής Ελευθερίας, σχετικά με την Αγία Σοφία, το Πατριαρχείο και την Θεολογική Σχολή της Χάλκης:
 
«Η Αγία Σοφία καθαγιάστηκε το 537 μ.Χ. κατά τη διάρκεια της βασιλείας του αυτοκράτορα Ιουστινιανού, ως ο καθεδρικός ναός της Κωνσταντινούπολης και το κέντρο του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Για 916 χρόνια –σχεδόν μια χιλιετία– πριν μετατραπεί σε τζαμί από τον σουλτάνο Μωάμεθ Β΄ μετά την κατάκτηση της Κωνσταντινούπολης το 1453, παρέμεινε η κύρια εκκλησία του Ανατολικού Χριστιανισμού. Επομένως, η χριστιανική της ταυτότητα προηγείται της οθωμανικής της ταυτότητας κατά σχεδόν χίλια χρόνια.
 
Είναι λοιπόν, απορίας άξιο πώς μια χώρα σύμμαχος του ΝΑΤΟ και υποψήφια για ένταξη στην ΕΕ, η Τουρκία, αντιμετωπίζει έτσι τον παλαιότερο συνεχώς λειτουργούντα χριστιανικό θεσμό εντός των συνόρων της.
 
Όσον δε αφορά τον Οικουμενικό Πατριάρχη, ο οικουμενικός τίτλος του δεν αναγνωρίζεται από την τουρκική νομοθεσία, ενώ ο τίτλος «Οικουμενικός» για τον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως χρονολογείται από τις αρχές του 6ου αιώνα μ.Χ. Επιπλέον, η Τουρκία επιβάλλει περιορισμούς στις διαδικασίες εκλογής και εθνικότητας του Πατριάρχη και της Ιεράς Συνόδου, ενώ παράλληλα υφίστανται ανεπίλυτες διαφορές σχετικά με κατασχεμένες εκκλησιαστικές περιουσίες του Πατριαρχείου από το τουρκικό κράτος».
 
Αυτά γνωστοποίησαν στις ανώτατες αρχές των ΗΠΑ, οι Άρχοντες του Πατριαρχείου, και ας δούμε τώρα, διερωτώνται οι ίδιοι οι Τούρκοι, τι θα κάνει ο Τούρκος Πρόεδρος στα παράπονα του «Άρχοντα» του Βαρθολομαίου στις ΗΠΑ, για την Τουρκία, σχετικά με την Αγία Σοφία και το Πατριαρχείο. Δεν ξεχνούμε ότι ο ίδιος ο Τραμπ έχει ήδη ζητήσει από τον Ερντογάν να ανοίξει την Θεολογική Σχολή της Χάλκης.
 
Οι Τούρκοι, τους οποίους διακρίνει μια διαχρονική αρπακτική νοοτροπία και μια ανεκδιήγητη αλαζονεία, πρέπει να γνωρίζουν πως ότι και να κάνουν η Αγία Σοφία του Θεού δεν ακυρώνεται με μια υπογραφή του κάθε Ερντογάν. Το ξεχωριστό πάθος του Προέδρου της Τουρκίας με τις Αγίες Σοφίες (Κωνσταντινουπόλεως, Τραπεζούντας και Νίκαιας), αλλά και την ανυπέρβλητη Μονή της Χώρας στην Πόλη, που τις μετέτρεψε με μια υπογραφή από Μουσεία σε Τζαμιά, δεν θα του βγει σε καλό, ούτε στον ίδιο ούτε στη χώρα του. Ο «αχώρητος εν παντί», ο δίκαιος κριτής, ο Κύριος των πάντων και απάντων θα τους κατατροπώσει!
 
Νικόλαος Ταμουρίδης 
Αντγος (ε.α)-Επίτιμος Α’ Υπαρχηγός ΓΕΣ

Απόφαση σταθμός κατά της ψηφιακής επιτήρησης στη Γαλλία: Το Ανώτατο Δικαστήριο μπλοκάρει την απαγόρευση χρήσης των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης για άτομα κάτω των 15 ετών.

Το Συνταγματικό Συμβούλιο της Γαλλίας «μπλόκαρε» τον νόμο που προέβλεπε την απαγόρευση πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για άτομα κάτω των 15 ετών. Το ανώτατο όργανο έκρινε ότι το γενικό μέτρο παραβιάζει δυσανάλογα την ελευθερία της έκφρασης και επικοινωνίας, καθώς και το δικαίωμα στην προστασία της ιδιωτικής ζωής…
 
Μια ιδιαίτερα σημαντική απόφαση για τα όρια μεταξύ προστασίας των ανηλίκων, ελευθερίας της έκφρασης και ιδιωτικότητας εξέδωσε το Συνταγματικό Συμβούλιο της Γαλλίας, κρίνοντας αντισυνταγματικό το βασικό άρθρο του νόμου που απαγόρευε την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σε παιδιά κάτω των 15 ετών.
 
Με την απόφαση n° 2026-911 DC της 14ης Αυγούστου 2026, το Conseil constitutionnel έκρινε αντίθετο προς το Σύνταγμα το άρθρο 1 του νόμου για την προστασία των ανηλίκων από τους κινδύνους που συνδέονται με τη χρήση των κοινωνικών δικτύων.
 
Η ρύθμιση, που είχε εγκριθεί οριστικά από το γαλλικό Κοινοβούλιο τον Ιούλιο, προέβλεπε κατ’ αρχήν την απαγόρευση πρόσβασης των ανηλίκων κάτω των 15 ετών σε υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης. Για να εφαρμοστεί αποτελεσματικά η απαγόρευση, οι πλατφόρμες θα έπρεπε να εφαρμόσουν μηχανισμούς επαλήθευσης της ηλικίας των χρηστών.
 
Το νομοσχέδιο θα απαγόρευε σε άτομα κάτω των 15 ετών να ανοίξουν λογαριασμό στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και θα ίσχυε από την 1η Σεπτεμβρίου. Οι λογαριασμοί που είχαν ήδη ανοιχτεί μέχρι την 1η Σεπτεμβρίου θα έπρεπε να κλείσουν εντός τεσσάρων μηνών και οι πλατφόρμες θα έπρεπε να εισαγάγουν συστήματα επαλήθευσης ηλικίας, τα οποία περιορίζουν την ιδιωτικότητα.
 
«Το Συμβούλιο κρίνει ότι οι προσβαλλόμενες διατάξεις, αφενός, παραβιάζουν δυσανάλογα την ελευθερία της έκφρασης και της επικοινωνίας και, αφετέρου, δεν παρέχουν τις απαραίτητες νομικές εγγυήσεις για τη διασφάλιση του δικαιώματος σεβασμού της ιδιωτικής ζωής», αναφέρει η απόφαση. 
 
Το δικαστήριο πιστεύει ότι η προστασία των παιδιών ήταν ένας θεμιτός στόχος. Παρ’ όλα αυτά, το νομοσχέδιο «παραβιάζει την ελευθερία της έκφρασης και της επικοινωνίας με τρόπο που δεν είναι κατάλληλος, απαραίτητος ή αναλογικός» προς αυτήν — «μια παράβαση που δεν είναι κατάλληλη, απαραίτητη και αναλογική».
 
Το Συμβούλιο στηρίχθηκε, μεταξύ άλλων, στο άρθρο 11 της Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη του 1789, από το οποίο απορρέει η ελευθερία επικοινωνίας και έκφρασης. Στη σύγχρονη ψηφιακή πραγματικότητα η ελευθερία αυτή περιλαμβάνει και τη δυνατότητα πρόσβασης σε υπηρεσίες διαδικτυακής επικοινωνίας. 
 
Κατά την κρίση του, η γενική απαγόρευση μπορούσε να καταλάβει ακόμη και υπηρεσίες για τις οποίες δεν είχαν αποδειχθεί συγκεκριμένοι κίνδυνοι για την υγεία και την ασφάλεια των ανηλίκων. Ως αποτέλεσμα, ο περιορισμός δεν κρίθηκε προσαρμοσμένος, αναγκαίος και ανάλογος προς τον επιδιωκόμενο σκοπό.
 
Το δεύτερο μεγάλο ζήτημα: Η ιδιωτικότητα όλων των χρηστών 
 
Η απόφαση αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον λόγω της επαλήθευσης ηλικίας.
 
Για να αποκλειστούν οι κάτω των 15 ετών, στην πράξη θα έπρεπε, όπως έχουμε από την αρχή τονίσει στο Ελλήνων Αφύπνιση, να μπορεί να εξακριβώνεται η ηλικία κάθε προσώπου που επιχειρεί να χρησιμοποιήσει τις συγκεκριμένες υπηρεσίες. Το ζήτημα, επομένως, δεν αφορά αποκλειστικά τα προσωπικά δεδομένα των παιδιών αλλά δυνητικά το σύνολο των χρηστών των κοινωνικών δικτύων.
 
Η ΕΕ με την εφαρμογή τέτοιων νομοθετημάτων δεν προστατεύει τα παιδιά, αλυσοδένει τους ενήλικες στο όνομα της «ασφάλειας» και της «προστασίας των παιδιών», καθώς εκμεταλλεύονται τα παιδιά ως εργαλεία για να διασφαλίσουν τη συμμόρφωση όλων των μελλοντικών γενεών που θα έρθουν μετά τα παιδιά… 
 
Το Συνταγματικό Συμβούλιο έκρινε ότι ο νόμος δεν καθόριζε επαρκώς τις προϋποθέσεις εφαρμογής του συστήματος επαλήθευσης της ηλικίας ούτε παρείχε τις αναγκαίες νομοθετικές εγγυήσεις για την προστασία της ιδιωτικής ζωής.
 
Έτσι, η απόφαση αναδεικνύει ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν σήμερα οι ευρωπαϊκοί νομοθέτες: πώς μπορεί να αποδεικνύεται ότι ένας χρήστης είναι ανήλικος χωρίς να δημιουργείται ένας γενικευμένος μηχανισμός ταυτοποίησης ή συλλογής προσωπικών δεδομένων για όλους τους πολίτες;
 
Καμπανάκι για την Ελληνική κυβέρνηση…
 
Από την πρώτη στιγμή προειδοποιούσαμε γι’ αυτό και δυστυχώς επαληθευθήκαμε. Στην Ελλάδα η απαγόρευση πρόσβασης στα social media για παιδιά κάτω των 15 ετών λειτουργεί ως εύσχημη βιτρίνα για την ψηφιακή παγίδευση όλων των πολιτών και την απόλυτη φίμωση του ελεύθερου λόγου. 
 
Η Ελλάδα ακολουθεί μια σχεδόν πανομοιότυπη νομοθετική πορεία με τη Γαλλία, έχοντας ήδη εξαγγείλει και δρομολογήσει την καθολική απαγόρευση πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για ανηλίκους κάτω των 15 ετών. 
 
Η γαλλική δικαστική απόφαση αποτελεί ένα σαφές νομικό «καμπανάκι» για το ελληνικό επιτελείο, καθώς τα δύο νομοθετήματα μοιράζονται κοινή φιλοσοφία και αντιμετωπίζουν τα ίδια πρακτικά και συνταγματικά εμπόδια.
 
Τον Απρίλιο του 2026, ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε την πρόθεση της κυβέρνησης να απαγορεύσει τη χρήση πλατφορμών (Instagram, TikTok, Facebook, Snapchat) στους κάτω των 15 ετών.
 
Το νομοσχέδιο τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση το καλοκαίρι του 2026, με επίσημο στόχο η πλήρης εφαρμογή του μέτρου να ξεκινήσει την 1η Ιανουαρίου 2027.
 
Η ελληνική ρύθμιση ωστόσο μετακυλίει την ευθύνη ελέγχου στις ίδιες τις πλατφόρμες. Αυτές υποχρεούνται να αναπτύξουν αξιόπιστα συστήματα ταυτοποίησης ηλικίας, υπό την εποπτεία της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ). 
 
Ας ελπίσουμε ότι η δικαστική εξουσία θα κάνει, για μια φορά τουλάχιστον, το καθήκον της.
 

«Η μοναξιά στην τρίτη ηλικία: Μια αόρατη κοινωνική κρίση»

Το Σωματείο Κέντρο Μελέτης Προβλημάτων και Αλληλεγγύης της Τρίτης Ηλικίας / ΠΝΟΗ ΖΩΗΣ επισημαίνει ένα σοβαρό κοινωνικό ζήτημα που συχνά παραμένει μακριά από τη δημόσια συζήτηση. Τη μοναξιά των ανθρώπων της τρίτης ηλικίας. Πρόκειται για μια αόρατη κοινωνική κρίση, η οποία επηρεάζει καθημερινά πολλούς ηλικιωμένους, επιβαρύνοντας την ψυχική και τη σωματική τους υγεία.
 
Πολλοί ηλικιωμένοι ζουν μόνοι και περνούν μεγάλο μέρος της ημέρας χωρίς συντροφιά ή ουσιαστική επικοινωνία. Η απώλεια του συντρόφου και αγαπημένων φίλων, η απομάκρυνση των παιδιών, η συνταξιοδότηση, τα προβλήματα υγείας και οι δυσκολίες στη μετακίνηση περιορίζουν σημαντικά τις κοινωνικές τους επαφές. Παράλληλα, οι γρήγοροι ρυθμοί της ζωής και οι αυξημένες υποχρεώσεις αφήνουν συχνά λίγο χρόνο στα νεότερα μέλη της οικογένειας.
 
Η μοναξιά δεν σημαίνει μόνο ότι ένας άνθρωπος δεν έχει κάποιον δίπλα του. Μπορεί να υπάρχει ακόμη και όταν ένας ηλικιωμένος έχει συγγενείς ή γνωστούς, αλλά δεν αισθάνεται ότι κάποιος τον ακούει, τον καταλαβαίνει και ενδιαφέρεται πραγματικά για εκείνον. Ένα τηλεφώνημα, μια επίσκεψη, ένας περίπατος ή μια απλή συζήτηση μπορούν να έχουν μεγάλη σημασία για έναν άνθρωπο που περνά πολλές ώρες μόνος.
 
Η συνεχής απομόνωση μπορεί να προκαλέσει θλίψη, άγχος, ανασφάλεια, διαταραχές ύπνου και χαμηλή αυτοεκτίμηση. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι ηλικιωμένοι που αισθάνονται μόνοι παραμελούν τη διατροφή, τη φαρμακευτική αγωγή ή την προσωπική τους φροντίδα. Επίσης, ένα μικρό ατύχημα μέσα στο σπίτι μπορεί να γίνει ιδιαίτερα επικίνδυνο, όταν δεν υπάρχει κάποιος που θα τους αναζητήσει ή θα τους προσφέρει άμεση βοήθεια.
 
Το Σωματείο ΠΝΟΗ ΖΩΗΣ τονίζει ότι η μοναξιά στην τρίτη ηλικία δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ένα φυσιολογικό και αναπόφευκτο μέρος του γήρατος. Η πρόληψη και η αντιμετώπισή της χρειάζονται τη συνεργασία της οικογένειας, της τοπικής κοινωνίας, των εθελοντικών οργανώσεων και της Πολιτείας.
 
Είναι σημαντικό να δημιουργηθούν περισσότερες δράσεις κοινωνικής επαφής, χώροι συνάντησης, ομάδες δημιουργικής απασχόλησης, προγράμματα άσκησης και υπηρεσίες υποστήριξης στο σπίτι. Παράλληλα, η εκπαίδευση των ηλικιωμένων στη χρήση της τεχνολογίας μπορεί να τους βοηθήσει να επικοινωνούν ευκολότερα με συγγενείς και φίλους. Ωστόσο, καμία οθόνη δεν μπορεί να αντικαταστήσει πλήρως τη ζωντανή ανθρώπινη παρουσία.
 
Η ΠΝΟΗ ΖΩΗΣ καλεί τους πολίτες να σταθούν δίπλα στους ηλικιωμένους της οικογένειας και της γειτονιάς τους. Δεν χρειάζονται μεγάλες ή εντυπωσιακές πράξεις. Μια τακτική επίσκεψη, ένα τηλεφώνημα, μια πρόσκληση για φαγητό ή λίγα λεπτά ειλικρινούς συζήτησης μπορούν να αλλάξουν ουσιαστικά την καθημερινότητα ενός ηλικιωμένου.
 
Κανένας άνθρωπος δεν πρέπει να μεγαλώνει αισθανόμενος μόνος, εγκαταλελειμμένος ή ξεχασμένος. Ο τρόπος με τον οποίο φροντίζουμε τους ηλικιωμένους δείχνει το επίπεδο ανθρωπιάς και πολιτισμού της κοινωνίας μας. 
 
Ο Πρόεδρος
Νικόλαος Μήττας 
 
Η Γενική Γραμματέας
Αλεξάνδρα Μπαρκά

Δελτία Τύπου της ΝΙΚΗΣ για τις τουρκικές προκλήσεις, την απόσυρση των Patriot από την Κάρπαθο, την στέγαση λαθρομεταναστών και την κυβέρνηση των κλακαδόρων

Αθήνα, 20/8/2026
 
Οι τουρκικές προκλήσεις απαιτούν πειστικές ελληνικές απαντήσεις
 
Στο σήριαλ της τουρκικής προκλητικότητας προστίθεται ένα ακόμα επεισόδιο: η αμφισβήτηση, δια στόματος του εκπροσώπου Τύπου του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών, Οντζού Κετσελί, του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Α.Π.Ε., που ανακοίνωσε εσπευσμένα η ελληνική κυβέρνηση σε μία ανεπιτυχή - όπως όλα δείχνουν- προσπάθεια επικοινωνιακής αντεπίθεσης μετά την ανακήρυξη των τουρκικών θαλάσσιων πάρκων.
 
Ο κ. Κετσελί, ούτε λίγο-ούτε πολύ, επανέφερε το αναθεωρητικό αφήγημα περί «γκρίζων ζωνών», μιλώντας για γεωγραφικούς σχηματισμούς των οποίων η κυριότητα δεν έχει παραχωρηθεί στην Ελλάδα βάσει διεθνών συνθηκών. Δεν μας προκαλεί έκπληξη αυτή η τακτική.
 
Έκπληξη μας προκαλεί η επιμονή της κυβέρνησης Μητσοτάκη να παραμένει πάγια υποχωρητική έναντι της Τουρκίας που για μία ακόμη φορά επιδιώκει να καταλάβει ζωτικό ελληνικό χώρο στο Αιγαίο.
 
Μετά τα θαλάσσια πάρκα, τις συνεχώς αυξανόμενες παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου, την αμφισβήτηση των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων, σήμερα η Άγκυρα αμφισβητεί και το δικαίωμα της χώρας μας να φτιάξει υπεράκτια αιολικά πάρκα στα ανοιχτά της Νάξου, της Δονούσας και της Άνδρου!
 
Η ΝΙΚΗ απαιτεί από την κυβέρνηση να επιτελέσει επιτέλους τον ρόλο της υπερασπιζόμενη τα εθνικά συμφέροντα στην πράξη, να εγκαταλείψει την «νεκρή» Διακήρυξη των Αθηνών και τη λογική των «ήρεμων νερών», να ενισχύσει τις συμμαχίες μας στην περιοχή απέναντι στην Τουρκία και να εκκινήσει άμεσα τις συζητήσεις για την οριοθέτηση ΑΟΖ με την Κύπρο.
 
Η κυβέρνηση απογυμνώνει την Κάρπαθο αντί να επιστρέψει τους Patriot από τη Σαουδική Αραβία
 
Η κυβέρνηση, για ακόμη μία φορά, βαδίζει σε άκρως επικίνδυνα μονοπάτια καθώς με την πιθανή απομάκρυνση των Patriot από την Κάρπαθο στρώνει το κόκκινο χαλί στους «φίλους» Τούρκους. 
 
Αντί να φέρει πίσω τη συστοιχία από τη Σαουδική Αραβία, θυσιάζει την εθνική ασφάλεια και άμυνα της χώρας, στο βωμό των τουρκικών απαιτήσεων και της δήθεν ειρηνικής πολιτικής των «ήρεμων νερών».
 
Η αποκάλυψη για ενδεχόμενα ιρανικά πλήγματα εναντίον αμερικανικών και δυτικών εγκαταστάσεων στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, σήμανε κόκκινο συναγερμό. Όμως, αντί οι «άριστοι» να χαράξουν μία σοβαρή εθνική στρατηγική, απεργάζονται τη μεταφορά των πλατφορμών Patriot από το ακριτικό μας νησί για την κάλυψη άλλων αναγκών.
 
Η ΝΙΚΗ παρακολουθεί τα τεκταινόμενα και θέτει μία σειρά από ξεκάθαρα ερωτήματα: 
 
Γιατί απογυμνώνεται η Κάρπαθος; Η μετακίνηση του αντιαεροπορικού και αντιπυραυλικού συστήματος από ένα τόσο νευραλγικό εθνικά σημείο στο Αιγαίο, αφήνει ένα επικίνδυνο κενό. Μήπως η σαθρή ηγεσία της χώρας, αναζητά προσχήματα για να ικανοποιήσει το όνειρο της Άγκυρας περί «αποστρατιωτικοποίησης» των νησιών μας;
 
Γιατί δεν επιστρέφουν οι Patriot από τη Σαουδική Αραβία για να ολοκληρωθεί η αμυντική αρχιτεκτονική; Εύλογη απορία ειδικά από τη στιγμή που το Ριάντ προχώρησε σε στρατηγική συμφωνία με την Τουρκία για τη δημιουργία του λεγόμενου «ισλαμικού ΝΑΤΟ».
 
Αλήθεια, γιατί η Τουρκία δε στέλνει δικά της συστήματα να προστατεύσουν τις σαουδαραβικές πετρελαιοπηγές, τώρα που ενισχύθηκε η αμυντική συνεργασία τους;
 
Αθήνα, 21/8/2026  
 
Στεγαστική Κρίση: Η κυβέρνηση εγκαταλείπει τους νέους και σκορπά εκατομμύρια για τη στέγαση λαθρομεταναστών  
 
Ελληνικές οικογένειες με παιδιά φοιτητές εκτός εστίας αφήνονται στην τύχη τους, νέα ζευγάρια δαπανούν παραπάνω από το μισό μηνιαίο εισόδημα τους για κάλυψη των στεγαστικών αναγκών τους, όταν οι λαθρομετανάστες απολαμβάνουν πρώτης τάξης στεγαστικές παροχές!
 
Το γαλάζιο καθεστώς προτιμά να προκαλεί ασφυξία στη νέα γενιά της πατρίδας μας, εξαιτίας της πρωτοφανούς στεγαστικής κρίσης που πλήττει ιδίως την ηλικιακή ομάδα 18-35, για να τείνει χείρα βοηθείας στους παράνομα εισερχόμενους στη χώρα.
 
Τα στοιχεία της πρόσφατης έκθεσης του ΟΟΣΑ («Investing in Youth: Greece’s Path to Financial Independence») είναι αμείλικτα: Η ελληνική οικογένεια βιώνει με τον πιο δραματικό τρόπο ένα πρωτοφανές στεγαστικό πρόβλημα που εγκλωβίζει τους νέους στο πατρικό τους, καθώς σχεδόν το 74% των νέων ηλικίας 20 έως 29 ετών ζει με τους γονείς του.
 
Tο 70% των νέων δηλώνουν έντονο άγχος για τη στέγη, γεγονός που οδηγεί σε αναστολή δημιουργίας οικογένειας, δημογραφική κατάρρευση και επιδείνωση του Brain Drain. Οι νέοι δαπανούν το 60% του εισοδήματός τους αποκλειστικά για ενοίκιο και λογαριασμούς, επιβάρυνση υπερδιπλάσια του ευρωπαϊκού μέσου όρου.
 
Πώς άραγε θα επιβιώσουν οι οικογένειες φοιτητών όταν για μια απλή γκαρσονιέρα απαιτούνται 500 ή 600 ευρώ; Πώς οι νέοι μας θα δημιουργήσουν οικογένεια όταν το ίδιο το κράτος τους καταδικάζει σε ανελέητη φτώχεια;
 
Είναι προφανές πώς η κυβέρνηση έχει άλλες προτεραιότητες. Επιλέγει προκλητικά να διοχετεύσει 300 εκατομμύρια ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης για τη δημιουργία και συντήρηση δομών λαθρομεταναστών, όπως αναδείχθηκε και από την πρόσφατη κρυφή ρύθμιση για την αύξηση του αριθμού προσωρινά διαμενόντων στις «εγκαταστάσεις προσωρινής φιλοξενίας μεταναστών» αντί να διαθέσει τους πολύτιμους αυτούς πόρους για ένα εθνικό πρόγραμμα προσιτής φοιτητικής και νεανικής στέγης για τους Έλληνες.
 
Το Δημοκρατικό Πατριωτικό Λαϊκό Κίνημα, πάντα «παρών» στα κοινωνικά αδιέξοδα, προτείνει μια σειρά μέτρων για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης:
 
* Ενίσχυση της κοινωνικής κατοικίας: Κατασκευή και ανακαίνιση κατοικιών που θα διατεθούν με προσιτά ενοίκια σε νέους, πολύτεκνες οικογένειες και ευπαθείς ομάδες.
 
* Επιδότηση ενοικίου: Παροχή οικονομικής ενίσχυσης σε νέους και νέα ζευγάρια για την κάλυψη του κόστους ενοικίου.
 
* Κίνητρα για ιδιοκατοίκηση: Φορολογικές ελαφρύνσεις και ευνοϊκά δάνεια για την απόκτηση πρώτης κατοικίας από νέους.
 
* Αξιοποίηση ακινήτων του Δημοσίου: Παραχώρηση ακινήτων του Δημοσίου για τη δημιουργία κοινωνικών κατοικιών
 
* Πρόσβαση των νέων σε ιδιόκτητη στέγη μέσω προγραμμάτων rent-to-buy και κρατικής εγγύησης δανείων.
 
Η ΝΙΚΗ απαιτεί από τον πρωθυπουργό να αφήσει τις επιλεκτικές ευαισθησίες του και να ασχοληθεί εδώ και τώρα με το μέλλον της χώρας μας. Είναι εγκληματικό στις πλάτες του λαού μας να επωφελούνται αλλοδαποί και να εγκαταλείπονται οι νέοι μας και οι «πολυτραυματισμένες» οικονομικά ελληνικές οικογένειες.
 
ΝΙΚΗ: Κυβέρνηση κλακαδόρων και προθύμως εκβιαζομένων  
 
Το χαλί της παροχολογίας και των κενών υποσχέσεων του πρωθυπουργού στη ΔΕΘ έστρωσε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος σε μια ακόμα συνέντευξη-”promo” του “πακέτου παροχών” Μητσοτάκη.
 
Έχοντας διαπιστώσει την εκλογική ζημιά που έχει υποστεί η Νέα Δημοκρατία από την επιβολή τεκμηρίων σε αυτοαπασχολούμενους και ελεύθερους επαγγελματίες, ο κ. Μαρινάκης έκανε λόγο για σταδιακή κατάργηση τους, σε μια ευκαιριακή και καθαρά προεκλογική προσέγγιση ενός κρίσιμου φορολογικού ζητήματος. 
 
Την ίδια ώρα παραμένει το ερώτημα για την κυβέρνηση: Γιατί αποπληρώνουν δάνεια σταθερού και χαμηλού επιτοκίου του πρώτου μνημονίου αλλά δανείζονται με πολύ μεγαλύτερο επιτόκιο για να καλύψουν τις νέες χρηματοδοτικές ανάγκες, στις οποίες περιλαμβάνεται και η ανακύκλωση του χρέους; Ακόμα και κυβερνητικά στελέχη, όπως ο ευρωβουλευτής κ. Αυτιάς, έχουν δηλώσει ότι το 60% του πλεονάσματος πηγαίνει στην πρόωρη αποπληρωμή, κάτι που ξέρουμε και από τις αξιολογήσεις του ΔΝΤ.
 
Επομένως, επαναλαμβάνουμε, μήπως δεν είναι οι λόγοι και τα «οφέλη της οικονομίας» που επικαλείται ο κ. Πιερρακακης για την πρόωρη αποπληρωμή αλλά είναι εντολή των δανειστών στους κυβερνώντες, την οποία σπεύδουν να εκτελέσουν; Μήπως αυτο είναι το ζητούμενο, το ελληνικό κράτος να αποπληρώνει τα χαμηλότοκα ρυθμισμένα δάνεια, για να δανείζεται εκ νέου και με υψηλότερο επιτόκιο από τις αγορές και τους «θεσμικούς επενδυτές, βυθιζόμενο πιο πολύ στην κυλιόμενη χρεοκοπία που αναπόφευκτα κάποια στιγμή θα οδηγήσει σε πιστωτικό γεγονός;

Άγιος Πορφύριος: Αν δεν φύγης από κει, θα τρελλαθής

Όταν ήμουν στα νιάτα μου κατηχητής – διηγείται ο Π. Χ. – είχα ένα κατηχητόπουλο που το έλεγαν Δημήτρη. Προερχόταν από χριστιανική οικογένεια και ήταν πολύ καλό παιδί και καλός χριστιανός. Τον αγαπούσα πολύ, αλλά είχε πολλές ανησυχίες πνευματικές.
 
Τα χρόνια πέρασαν, τέλειωσα το Πανεπιστήμιο, παντρεύτηκα και έχασα τα ίχνη του. Κάποια μέρα γυρίζοντας από την δουλειά μου τον συνάντησα στο λεωφορείο. Χαρήκαμε και οι δύο πολύ. Τον ρώτησα με τι ασχολείται και μου είπε ότι σπουδάζει στο Πανεπιστήμιο, στο 2ο ή 3ο έτος (δεν ενθυμούμαι καλά), και ότι ήταν οπαδός του γκουρού Μαχαράτσι και κάνει αυτοσυγκέντρωση και τα άλλα που κάνουν οπαδοί τέτοιων δοξασιών. Στενοχωρήθηκα πολύ και του πρότεινα να πάμε να συναντήσουμε τον γέροντα Πορφύριο (ήταν δεκαετία του ’80), αφού προηγουμένως του εξήγησα μερικά πράγματα γι’ αυτόν. Συμφώνησε, με τον όρο ότι κάποια στιγμή θα πήγαινα κι εγώ, έστω μια φορά, σε κάποια από τις συναντήσεις που έκαναν οι οπαδοί αυτού του γκουρού, κάπου στον Λυκαβηττό.
 
Στην συνέχεια, μετά από λίγες μέρες, επισκεφθήκαμε τον π. Πορφύριο, που τότε ζούσε στο Μοναστήρι του στο Μήλεσι Ωρωπού. Στην συνάντηση εκείνη, που παραβρέθηκα κι εγώ, ο π. Πορφύριος τον ρωτούσε διάφορα πράγματα για το τι κάνει, πώς προσεύχεται, πώς κάνει αυτοσυγκέντρωση, αν βλέπη “φώτα” κλπ. κι αυτός απαντούσε διάφορα. Του είπε ότι αυτά που κάνει δεν είναι καλά και ν’ απομακρυνθή από εκεί. Μάλιστα εκ των υστέρων ο π. Πορφύριος μου είπε ότι αν δεν απομακρυνθή από εκεί, κινδυνεύει να τρελλαθή. Επίσης μου είπε ότι σε κάποια από αυτά που τον ρωτούσε, δεν του έλεγε την αλήθεια.
✶✶✶
 
Αργότερα ο Δημήτρης μου ζήτησε να πάω κι εγώ σε μια συγκέντρωσή τους, πράγμα που έγινε, αφού προηγουμένως πήρα ευλογία από τον π. Πορφύριο. Φθάνοντας στον Λυκαβηττό, σε μια αίθουσα που είχαν, συνάντησα πολύ κόσμο, άνδρες, γυναίκες, παιδιά, γέρους, νέους, έγκυες γυναίκες κλπ. Αφού βγάλαμε τα παπούτσια μας, μπήκαμε σε μια μεγάλη αίθουσα, στον ένα τοίχο της οποίας υπήρχαν δύο πολύ μεγάλες φωτογραφίες του γκουρού και μπροστά σε κάθε φωτογραφία έκαιγε μια μεγάλη λαμπάδα. Ανάμεσα στις δύο λαμπάδες υπήρχε ένα βάθρο και επάνω του ένα γραφείο. Όλοι οι άνθρωποι ήμασταν όρθιοι (δεν υπήρχαν καρέκλες). Εγώ στάθηκα πλάι σ’ έναν τοίχο και περίμενα να δω τι θα γίνη, ενώ μυστικά έλεγα την ευχή του Ιησού και παρακαλούσα τον γέροντα Πορφύριο για συμπαράσταση· ήξερα ότι και «βλέπει και ακούει».
 
Ανέβηκε κάποιος στο βάθρο και είπε μερικά λόγια για τον γκουρού και στην συνέχεια μας ανακοίνωσε ότι κάποιος (προϊστάμενος πιστεύω), μόλις είχε επιστρέψει από την Ιταλία, όπου τον είχε συναντήσει και έφερνε τις “ευλογίες” και τα νέα του. Πράγματι σε λίγο μπήκε ένας κύριος γύρω στα σαράντα και είπε πρώτα να γονατίσουμε όλοι και να “προσευχηθούμε” στον γκουρού και μετά θα μας έλεγε τα νέα του. Όλοι στην αίθουσα γονάτισαν, εκτός από εμένα που στεκόμουν όρθιος λέγοντας μυστικώς την ευχή και παρακαλώντας τον γέροντα Πορφύριο.
 
Το γονάτισμα θα κράτησε 5 έως 10 λεπτά, κατά την διάρκεια των οποίων ο ομιλητής κατά καιρούς μου έριχνε κάποιες ματιές. Όταν σηκώθηκαν από το γονάτισμα όλοι, ο κύριος που με κοίταζε και που θα μας έλεγε τα νέα του γκουρού, κάτι είπε σε κάποιον διπλανό του κι έφυγε. Ο διπλανός του πήρε τον λόγο και είπε ότι ο κύριος τάδε (ο παρ’ ολίγον ομιλητής) ήταν πολύ κουρασμένος από το ταξίδι στην Ιταλία και δεν θα μας μιλούσε απόψε, αλλά κάποια άλλη φορά. Έτσι έληξε και διαλύθηκε η συγκέντρωση. Ο Θεός δια των ευχών του αγίου Πορφυρίου είχε κάνει το θαύμα του και δεν επέτρεψε στον άνθρωπο αυτόν να πη (τουλάχιστον εκείνη την φορά) τις πλάνες του.
✶✶✶
 
Στην συνέχεια απομακρυνθήκαμε ο Δημήτρης κι εγώ, ο ένας από τον άλλο, κι έχασα πάλι τα ίχνη του. Αργότερα έμαθα ότι και οι γονείς του Δημήτρη πήγαν και συμβουλεύτηκαν τον π. Πορφύριο για το παιδί τους, αλλά απ’ όσο γνωρίζω, δεν ακολούθησαν τις συμβουλές του ώστε να βοηθηθή το παιδί τους. Τελικά, μετά από μερικά χρόνια έμαθα ότι ο Δημήτρης είχε εγκαταλείψει τα πάντα (γκουρού, σπουδές, αναζητήσεις κλπ.) και νοσηλευόταν κάπου με ψυχοφάρμακα, έχοντας τρελλαθεί, όπως είχε προείπει ο άγιος Πορφύριος.
 
Από το βιβλίο: «Ο Όσιος Πορφύριος (Μαρτυρίες – Διηγήσεις – Νουθεσίες)». Α’. Μαρτυρίες. Έκδοση «Ενωμένη Ρωμηοσύνη», σελ. 121.
 

20 Αυγούστου 2026

Η θέση της Ευρώπης στο νέο κόσμο που συγκλονίζεται

Της Μαρίας Νεγρεπόντη-Δελιβάνη
 
Tο προβλέπω ήδη από το 2018, στο βιβλίο μου, «Το τέλος της κυριαρχίας της Δύσης και η εισβολή της Ανατολής».
 
H Δύση, δηλαδή το σύνολο του ανεπτυγμένου κόσμου, που ήταν μέχρι πριν λίγο στην κορυφή της υφηλίου, με σημαία της τη φιλελεύθερη δημοκρατία, υποχωρεί, με ολοένα ταχύτερο βηματισμό, από το βάθρο της πολύχρονης διεθνούς εξουσίας του. 
 
Ωστόσο, η Ευρώπη, πιστή σύμμαχος των ΗΠΑ, από το τέλος του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου, υπόκειται σε βαθύτερη και πιο καταστρεπτική παρακμή, από την αντίστοιχη των ΗΠΑ. 
 
Η διαφορά αυτή οφείλεται πιθανότατα, πρώτον στις κακές ευρωπαϊκές επιλογές, και δεύτερον στο ότι, σε αντίθεση με την Αμερική, η Ευρώπη δεν αναζητεί μέτρα επιβράδυνσης αυτής της παρακμής, αλλά αντιθέτως βουτάει σ’ αυτήν χωρίς αντιστάσεις. 
 
Στις αρχές του Δεκεμβρίου του 2025, δημοσιεύθηκε από τον Λευκό Οίκο, η Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας, έντυπο που περιγράφει την Ευρώπη ως μια ήπειρο σε βαθιά παρακμή και σε απώλεια ταυτότητας, και προβλέπει ότι πιθανότατα δεν θα υπάρχει σε 20 χρόνια. Και ο Τραμπ δεν θέλει να έχει καμιά σχέση μαζί της και γι’ αυτό σπεύδει να απομακρυνθεί, προβάλλοντας το δόγμα MAGA (η Αμερική πρώτη). 
 
Και μόνο το γεγονός ότι στο έντυπο αυτό του Λευκού Οίκου των 29 συνολικά σελίδων, η ΕΕ καταλαμβάνει μόνο τις 3, αποτελεί απόδειξη του πόσο λίγο μετράει για τον Τραμπ η παραδοσιακή του σύμμαχος. 
 
Παρότι οι υπερβολικοί χαρακτηρισμοί του Τραμπ, εναντίον της πολύχρονης πιστής συμμάχου των ΗΠΑ, προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, δυστυχώς οι κατηγορίες εναντίον της ΕΕ, είναι, σε μεγάλο τμήμα τους, δικαιολογημένες. Και δεν αναιρούνται, όσο υποτιμητικοί χαρακτηρισμοί κι αν αποδοθούν στον Τραμπ. Και τούτο επειδή: 
 
*Το κείμενο αποδίδει με τρόπο απολύτως σαφή την παρακμή της ευρωπαϊκής δύναμης και την αποσύνθεση των αρχικών της αξιών, εξαιτίας των ρυθμίσεων, που υιοθέτησε η ΕΕ και που υπονομεύουν τη δημιουργικότητα και το επιχειρηματικό πνεύμα. 
 
*Η «εξάλειψη του πολιτισμού», μια από τις εκφράσεις, που χρησιμοποιεί το αμερικανικό έγγραφο για να περιγράψει την Ευρώπη της Ursula von der Leyen, εξοργίζει την ΕΕ, καθώς καταλήγει στο απογοητευτικό συμπέρασμα ότι «άν οι τρέχουσες τάσεις συνεχιστούν, η ήπειρος θα είναι αγνώριστη σε 20 χρόνια ή και λιγότερο». 
 
Η έκθεση αναφέρεται ειδικότερα: στις «μεταναστευτικές πολιτικές που αλλοιώνουν τον ευρωπαϊκό πληθυσμό και δημιουργούν συγκρούσεις», καθώς και στην «απώλεια των εθνικών ταυτοτήτων». 
 
Μια προσεκτική ανάγνωση του εγγράφου, καταλήγει σε πολύ απογοητευτικά συμπεράσματα για την Ευρώπη, που αρνείται ωστόσο να αποδεχθεί, ότι τη χωρίζει από την παλιά της σύμμαχο ένα αγεφύρωτο χάσμα. 
 
Στο έγγραφο αυτό της Εθνικής Στρατηγικής Ασφάλειας, ο Τραμπ, ανάμεσα και σε άλλα που εξοργίζουν την ΕΕ, εμφανίζεται με προ-ρωσικές τάσεις. Η πιθανή δικαιολογία αυτών των τάσεων δικαιολογούνται, πιθανότατα, από το ότι ο Τραμπ αναγνωρίζει σιωπηρώς κάποιες ιστορικής υφής δικαιολογίες, για τη ρωσική εισβολή στο Κίεβο, σε αντίθεση με την Ευρώπη, αλλά και επιπλέον ενδέχεται να προσπαθεί έτσι να δικαιολογήσει τις δικές του επιθέσεις ή και προθέσεις επιθέσεων, εναντίον κυρίαρχων κρατών. 
 
Η Αμερική, σίγουρα, δεν θέλει να χάσει την Ευρώπη, από φίλη και σύμμαχό της. Ωστόσο, δυσανασχετεί, εναντίον της, επειδή φαίνεται ανέτοιμη να τον ακολουθήσει, στις ανατροπές 90 μοιρών, που ετοιμάζεται να κάνει στο διεθνές προσκήνιο, και αντίθετα τις καθυστερεί ή και κινδυνεύει, με τις δικές της ενέργειες ή παραλείψεις, να ματαιώσει την έλευσή τους. 
 
Είναι, προφανώς, αυτός ο λόγος, για τον οποίον ο Τραμπ εμφανίζεται, τελικά, πιο ανεκτικός, απέναντι στους παραδοσιακούς του αντιπάλους, την Ρωσία, αλλά ακόμη και την Κίνα, από όσο απέναντι στην Ευρώπη, που και βέβαια την θέλει μαζί του, αλλά με ορισμένες προϋποθέσεις. 
 
Και, συγκεκριμένα, εκτός από τη σαφή απαίτησή του Τραμπ, η Ευρώπη, εφεξής, να αναλάβει η ίδια τις δαπάνες για την άμυνά της, επιπλέον απαιτεί μια Ευρώπη απόλυτα υποταγμένη στην Αμερική. Και, επιπλέον, θα προτιμούσε μια Ευρώπη κατακερματισμένη, και όχι με τον μανδύα της Ένωσης. 
 
Αλλά, και από την πλευρά της Ευρώπης, είναι σίγουρο ότι οι επί μέρους χώρες της αντιμετωπίζουν με δυσαρέσκεια, όσο και φόβο τον απογαλακτισμό τους, από τις ΗΠΑ, που εξηγεί άλλωστε και το γιατί ανέχονται τις υποτιμητικές και στα όρια της προσβολής εξάρσεις του Τραμπ, εναντίον τους, προσποιούμενες συχνά, ότι δεν καταλαβαίνουν. 
 
Έτσι, όμως, οι αιτίες τριβής ανάμεσα σε ΗΠΑ και ΕΕ πολλαπλασιάζονται, όπως ανάμεσα και σε άλλες, το πρόστιμο των 120 εκατομμυρίων ευρώ που επέβαλαν οι Βρυξέλλες στο X, στο κοινωνικό δίκτυο του Έλον Μασκ, για παράβαση των ευρωπαϊκών κανόνων, και που έχει εξοργίσει την Ουάσιγκτον. Ακόμη, όπως, πρόσφατα, και ο δασμός 25% στα ευρωπαϊκά αυτοκίνητα, που επέβαλε ο Τραμπ. 
 
Ο Έλον Μασκ σε ένα tweet μίλησε για την ανάγκη διάλυσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πρόταση, που αγκάλιασε με ενθουσιασμό ο Ντμίτρι Μεντβέντεφ, αντιπρόεδρος του Συμβουλίου Ασφαλείας της Ρωσίας! 
 
Το αν οι ΗΠΑ και η ΕΕ θα παραμείνουν ή όχι στενοί σύμμαχοι στο μέλλον, είναι εξέλιξη που δεν μπορεί να προβλεφθεί με σιγουριά. Είναι, ωστόσο σίγουρο, ότι προς το παρόν, οι Ευρωπαίοι προσπαθούν να αποτρέψουν τη ρήξη, παρότι η αμερικανική κυβέρνηση πολλαπλασιάζει τις εχθρικές ενέργειες της, εναντίον τους. 
 
Οι τεταμένες σχέσεις ανάμεσα σε Αμερική και Ευρώπη, κατά την εποχή που διανύουμε, εξηγείται, προφανώς, από τη διάσταση συμφερόντων, ανάμεσα τους. 
 
Ως κυρίαρχος στόχος για την Αμερική, τώρα, είναι αναμφισβήτητα η εξεύρεση τρόπων, που θα της εξασφαλίσει την παραμονή της στην κορυφή του κόσμου, για όσο μεγαλύτερο διάστημα γίνεται. Και για την εκπλήρωση αυτού του στόχου ο Τραμπ δείχνει διατεθειμένος να χρησιμοποιήσει κάθε θεμιτό ή κατά περίπτωση και αθέμιτο μέσον. 
 
Ένα από τα μέσα αυτά, είναι και η απόφαση του Τραμπ για εφαρμογή δασμών στις εμπορικές σχέσεις της Αμερικής με τον έξω κόσμο. Πολιτικής, που όπως είναι γνωστό, ουδέποτε στο παρελθόν ήταν σε θέση να εξασφαλίσει πλήρως τα εκάστοτε επιδιωκόμενα, αποτελέσματα. Και, αντιθέτως, η εφαρμογή δασμών είχε συχνά στο παρελθόν απρόβλεπτα και αντίθετα των αρχικά επιδιωκόμενων αποτελέσματα. 
 
Στην προκείμενη περίπτωση, παρότι είναι πρόωρα τα σχετικά συμπεράσματα, δεν δείχνουν ότι δεν θα είναι ευνοϊκά για την Αμερική, παρότι τα επέβαλε με πολλές ελπίδες. Και όπως είναι γνωστό, ο θανάσιμος αντίπαλος της είναι η Κίνα, εναντίον της οποίας στρέφονται, κυρίως, οι δασμοί. Παρατηρούνται, ωστόσο, αναφορές και κινήσεις του πλανητάρχη προς τον Κινέζο πρόεδρο, που φαίνεται να περιέχουν στοιχεία λυκοφιλίας, τα οποία ενδεχομένως προετοιμάζουν ένα είδος πολύμορφης διακυβέρνησης στην υφήλιο. 
 
Και έρχομαι στις πιθανές βλέψεις της Ευρώπης, από την οποίαν, στην κατάσταση που βρίσκεται, αποκλείονται κυριαρχικές επιδιώξεις, καθώς η μόνη της βλέψη, δεν νοείται άλλη από την προσπάθειά επιβίωσής της. Ως ένωση, ή ως καθεμιά από τις επί μέρους χώρες που την απαρτίζουν. 
 
Συνεπώς, είναι ξεκάθαρο ότι τα προγράμματα και οι επιδιώξεις, που θα υιοθετηθούν από την Ευρώπη, θα είναι εντελώς διαφορετικές από τις αντίστοιχες της Αμερικής. 
 
Έτσι, στο Μέρος Ι της ομιλίας μου, θα προβάλω τα προβλήματα της ευρωπαϊκής οικονομίας, που στην πλειονότητά τους προέκυψαν από τις εγκάρσιες γεωπολιτικές και οικονομικές ανατροπές στην υφήλιο, ενώ στο Μέρος ΙΙ, θα διερευνήσω τις δυνατότητες επιβίωσής της. 
 
 
ΜΕΡΟΣ Ι. ΤΑ ΑΔΙΕΞΟΔΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 
 
Το απόγειο της παγκόσμιας παρουσίας της Ευρώπης τοποθετείται μεταξύ 1870 και 1914. Στη συνέχεια, ο ρόλος της, στην υφήλιο φθίνει, αργά αλλά σταθερά, εξαιτίας της προοδευτικής απώλειας της ανταγωνιστικότητάς της. 
 
Αυτή αντικατοπτρίζεται, κυρίως, με την υποχώρηση του μεριδίου του ΑΕΠ της, σε παγκόσμια βάση, από 25% το 1990, σε 23% το 2000, σε 21% το 2020 και σε 12% το 2050. Δηλαδή μια συρρίκνωση στο μισό, σε διάστημα μισού αιώνα. Και αυτή η συρρίκνωση συνοδεύεται από πληθυσμιακή, οικονομική, τεχνολογική αλλά και ιδεολογική κατάπτωση. 
 
Στην τρέχουσα περίοδο, οι συνέπειες των συχνών πρόσφατων πολεμικών συρράξεων, αρχίζοντας από την Ουκρανία, αλλά και αυτές στις οποίες επιδίδεται ο Τραμπ, και που αποσκοπούν, πάντοτε, στην προσπάθειά του να παραμείνει όσο γίνεται περισσότερο στην κορυφή του κόσμου, επηρεάζουν και αποσταθεροποιούν την Ευρώπη σε βαθμό μεγαλύτερο, από όσο την Αμερική. Επιπλέον, αυξάνει ο βαθμός εξάρτησής της από την Αμερική, αλλά και από την Κίνα, ενώ η οικονομική της μεγέθυνση, μετά το 2020 κινείται γύρω στη μονάδα, και η εικόνα της είναι αυτή του μαρασμού και της ακινησίας. 
 
Θα αφήσω πίσω το σύνολο των αρχικών υποσχέσεων της ΕΕ, που αθετήθηκαν όλες, και που ήταν η σταθερότητα, ειρήνη, δικαιότερη κατανομή του εισοδήματος, πλήρης απασχόληση, δικαιοσύνη, και ταχεία ανάπτυξη. Και θα αρκεστώ στην προσπάθεια επιλογής του κυρίου προβλήματος, στο οποίο μπορεί να αποδοθεί, η γενικότερη σύγχρονη κατάπτωση της Ευρώπης. 
 
Τα προβλήματα είναι πολλά, αλλά αυτό που κυριαρχεί, και περιλαμβάνει εντός του και τα υπόλοιπα, είναι η προϊούσα αποβιομηχάνιση και οι συνέπειες της. 
 
Κατά τη γνώμη μου, πρόκειται για γενικευμένη και προϊούσα παρακμή, που ειδικότερα στον οικονομικό τομέα εμφανίζεται με τις συνέπειες της αποβιομηχάνισης. 
 
Η αποβιομηχάνιση είναι, θα έλεγα, το εμφανέστερο αποτέλεσμα της παρακμής, στον οικονομικό τομέα, με συνύπαρξη εκβιομηχάνισης, στις ταχέως ανερχόμενες οικονομίες, που είναι τώρα αυτές της Ανατολής, με ηγέτιδα την Κίνα. 
 
Αποβιομηχάνιση, ωστόσο, υφίσταται και η Αμερική, ως κυρίαρχο τμήμα της γερασμένης Δύσης. Η διαφορά, ωστόσο, ανάμεσα στην Αμερική και στην Ευρώπη είναι ότι η πρώτη μάχεται με όσα μέσα διαθέτει, αντιμετωπίζει ανάμεσα και σε άλλα, και παρά τις ανυπέρβλητες δυσκολίες, την πιθανότητα να επιδοθεί σε μια προσπάθεια νέας εκβιομηχάνισης, σε αντίθεση με την Ευρώπη, που δέχεται το σύνολο των προβλημάτων της με παθητικό τρόπο. 
 
Θα αναφερθώ σε ορισμένες μόνο συνέπειες της καταστρεπτικής αυτής αποβιομηχάνισης της Ευρώπης, σαφέστατα σοβαρότερης από την αντίστοιχη της Αμερικής. 
 
Α. Κάποιες συνέπειες της αποβιομηχάνισης στην Ευρώπη 
 
Η Κίνα είναι αυτή που ωφελήθηκε, τα μέγιστα, από την παγκοσμιοποίηση την οποίαν, όπως είναι γνωστό, επέβαλε η Αμερική, προσπαθώντας έτσι να αποτρέψει τη διαδοχή της, στην κορυφή της υφηλίου, από την Ευρώπη ή από την Ιαπωνία, που πίστευε ότι την απειλούν. 
 
Να υπενθυμίσω ότι οι φοβίες της Αμερικής, για την αντικατάστασή της από άλλη δύναμη, δεν είναι νέες. Αλλά, η καταστροφή ήρθε από την Κίνα, που χωρίς τυμπανοκρουσίες, δούλεψε επί χρόνια σιωπηλά, αλλά πάντοτε με βάση σχεδίου, που ανανεωνόταν συνεχώς, και που έδινε διαδοχικά προτεραιότητα στη εκβιομηχάνιση, στις νέες τεχνολογίες και στον εξαγωγικό της τομέα. Η υπεροχή της, απέναντι στη Δύση, και ιδιαίτερα απέναντι στην ΕΕ φάνηκαν αμέσως μετά την κρίση του Covid, στις αρχές του 2022. Από την ημερομηνία αυτή οι επιπτώσεις του σχεδίου «Made in China 2025» γίνονται ολοένα και πιο αισθητές, και πιο οδυνηρές για την Ευρώπη. 
 
Η κινεζική βιομηχανία ανταγωνίζεται με εκπληκτική επιτυχία την καρδιά της γερμανικής βιομηχανίας, την αυτοκινητοβιομηχανία της. Οι τιμές των κινέζικων αυτοκινήτων είναι κατά 30% με 40% χαμηλότερες των αντίστοιχων γερμανικών, προσφέροντας την ίδια, αν όχι και καλύτερη ποιότητα. Τα στοιχεία είναι απειλητικά για την ΕΕ, η οποία κυρίως υφίσταται τις συνέπειες. 
 
Το 2019, η Κίνα εισήγαγε περίπου ένα εκατομμύριο οχήματα και εξήγαγε περίπου ένα εκατομμύριο αυτοκίνητα και φορτηγά. Αλλά το 2025, οι εισαγωγές οχημάτων της μειώθηκαν κατά 50 %, φτάνοντας το μισό εκατομμύριο μονάδες, ενώ οι εξαγωγές της ανήλθαν σε 9 εκατομμύρια μονάδες. Το 2025 η Κίνα παράγει τα 2/3 των ηλεκτρικών αυτοκινήτων σε παγκόσμια βάση και αυξάνει τις εξαγωγές της προς την ΕΕ με ετήσιο ρυθμό 20%. 
 
Σύμφωνα με προβλέψεις, η Κίνα είναι σε θέση να καλύψει, με την παραγωγή της το σύνολο του παγκόσμιου εμπορίου αυτοκινήτων, που ανέρχεται σε 85 εκατομμύρια. 
 
Το συνολικό εμπορικό πλεόνασμα της Κίνας διπλασιάζεται στα 1.200 δισ. δολάρια το 2025, δηλαδή στο πρωτοφανές ποσό του 6% του ΑΕΠ της. Το διμερές εμπορικό πλεόνασμα με την ΕΕ διπλασιάζεται επίσης στα 360 δισ. Ευρώ. Μόνο με τη Γερμανία, εκτινάσσεται στα 90 δισ. ευρώ. Η Κίνα φαίνεται να αρπάζει τη βιομηχανία της ΕΕ. 
 
Να παρατηρήσω στο σημείο αυτό, ότι μετά το 2022 η ΕΕ αντιμετωπίζει το πρόβλημα της υψηλής εξωτερικής τιμής του ευρώ, ενώ αντιθέτως η Κίνα, προκειμένου να διατηρήσει το πλεονέκτημα της χαμηλής εξωτερικής αξίας του γιουάν παρεμβαίνει με την κεντρική της τράπεζα, με πάνω από 600 δισεκατομμύρια δολάρια τους τελευταίους μήνες, για να αποτρέψει την άνοδο του γιουάν (1) 
 
Η Κίνα, παράλληλα, είναι αυτή που ελέγχει το 70% της παγκόσμιας παραγωγής μπαταριών αυτοκινήτων, που όπως είναι γνωστό αποτελούν το σπουδαιότερο τμήμα των ηλεκτρικών αυτοκινήτων και το 90% της παγκόσμιας αγοράς τηλεκατευθυνόμενων αεροσκαφών. Είναι η πρώτη αγορά στον κόσμο για ρομπότ. Διαθέτει το μεγαλύτερο σιδηροδρομικό δίκτυο της υφηλίου. Ελέγχει τα ορυχεία στρατηγικών μετάλλων κ.α. 
 
Να παρατηρήσω ότι έλλειμμα εμπορικού ισοζυγίου με την Κίνα έχει και η Αμερική, η οποία και εξοργίζεται εναντίον της, και η οποία, σε αντίθεση με την Ευρώπη, λαμβάνει σκληρά μέτρα, όπως αυτά των δασμών, παρότι, όπως τόνισα ήδη, δεν είναι σίγουρο ότι θα έχει επιτυχία. 
 
Ωστόσο, υπάρχει έντονος ανταγωνισμός μεταξύ των δύο υπερδυνάμεων, που αφήνει χαραμάδες ελπίδας, ότι θα αποφευχθεί προς το παρόν, συντριπτική νίκη της Κίνας, εναντίον των ΗΠΑ. Αν και, ορισμένες αναλύσεις καταλήγουν στο συμπέρασμα, ότι η Κίνα ξεπέρασε, ήδη, την Αμερική από το 2018 σε όρους αγοραστικής δύναμης. 
 
Σε αντίθεση με την Αμερική, που μάχεται εναντίον της υπεροχής της Κίνας, δυστυχώς, οι προβλέψεις είναι απογοητευτικές, για την Ευρώπη, και η μοναδική θεωρητική, προς το παρόν ελπίδα, είναι η έγκαιρη στροφή της προς διαφορετικές κατευθύνσεις και συμμαχίες. 
 
Οι διαφορές της αντιμετώπισης των συνεπειών παρακμής ανάμεσα στην Αμερική και την Ευρώπη θέτουν το ερώτημα του πως και του γιατί η Ευρώπη παρέχει αυτή την εικόνα της εγκατάλειψης και γιατί δεν αντέδρασε εγκαίρως στην καταιγίδα που ερχόταν εναντίον της. Τελικά, ποια ήταν τα βασικά λάθη και οι παραλείψεις της, που την οδήγησαν στα πρόθυρα του χαμού. 
 
Παρότι η Ευρώπη διέβλεψε, αρκετά έγκαιρα, τον κίνδυνο, από πλευράς Κίνας, δεν κατόρθωσε όμως να τον αποτρέψει για λόγους, που όλοι σχεδόν συνοψίζονται, στην πλήρη εξάρτησή της από τις ΗΠΑ. Αυτής της υποτέλειας, που περιόριζε τις όποιας μορφής ανεξάρτητες αποφάσεις και ενέργειές της. 
 
Εκτός του ότι έμεινε, τεχνολογικά, πίσω από τις ταχύρρυθμες εξελίξεις των ημερών μας, βάρυναν πολύ και οι κακές αποφάσεις της ή ορθότερα η απόλυτη συμμόρφωσή της στις εκάστοτε προτιμήσεις των ΗΠΑ, οι περισσότερες από τις οποίες δεν εξυπηρετούσαν δικά της συμφέροντα. 
 
Και για να φέρω ως παράδειγμα, προς το παρόν, μόνο τον πόλεμο στην Ουκρανία, και τους τρόπους αντιμετώπισης του, η Ευρώπη δεν είχε, σε καμιά από τις φάσεις του, σχέδια και προοπτικές, που να εξυπηρετούν τα δικά της συμφέροντα. Έτσι, δεν είναι υπερβολή να υποστηριχθεί ότι η αρχή του τέλους της Ευρώπης οφείλεται στην απώλεια φθηνής ενέργειας από τη Ρωσία, που θα μπορούσε κάλλιστα να συνεχιστεί, με διάφορους τρόπους, ακόμη και κατά τη διάρκεια του πολέμου. Περιττές, επίσης αποδείχθηκαν και οι διάφορες δηλώσεις απόλυτης ισοπέδωσης με τις, κατά καιρούς, επιθυμίες της Αμερικής, σχετικά με τον πόλεμο στην Ουκρανία, που όπως ήδη αποδείχθηκε, κάθε άλλο παρά σαφείς και απόλυτες ήταν. Με αποτέλεσμα, να βρίσκονται σε αντίθεση τώρα Αμερική και ΕΕ, καθώς η πρώτη τα έχει, ουσιαστικά, βρει με τον Πούτιν και επιθυμεί την άμεση λήξη του πολέμου, και τη δεύτερη να ενθαρρύνει τη συνέχισή του. 
 
Έτσι, λοιπόν, η πολιτική της ΕΕ, τις προηγούμενες δεκαετίες, ήταν παντελώς ανύπαρκτη, σε ότι αφορούσε τα δικά της συμφέροντα. Ενεργούσε ως σελήνη, απέναντι στον ήλιο των ΗΠΑ, με δεδομένο ότι η Αμερική θα την έσωζε αν χρειαζόταν. 
 
Δεν πρόβλεψε, έτσι, ότι και η Αμερική, με τις νέες δυσκολίες που ήδη αντιμετωπίζει, δεν έχει πια περιθώρια για φιλίες που καλώς ή κακώς θεωρεί ανήμπορες να της προσφέρουν σημαντικά οφέλη. Και οπωσδήποτε θεωρεί ότι δεν διαθέτει τα μέσα υλικής τους υποστήριξης. Έτσι, η Ευρώπη, σε πείσμα της κακής της οικονομικής κατάστασης, οφείλει να αντιμετωπίσει και τη στρατικοποίησή της, από τη στιγμή που ο Τραμπ έκανε σαφή την απόφασή του, να μη συνεχίσει την πολύχρονη υποχρέωση των ΗΠΑ, να αναλαμβάνουν δηλαδή αυτές, τις δαπάνες της άμυνας της. 
 
Σίγουρα, η ευρωπαϊκή άμυνα θα έπρεπε να είχε αντιμετωπιστεί από την αρχή της σύστασης της ΕΕ. Αλλά και τώρα, αν η ΕΕ δεν είχε ξεπεράσει κάθε όριο εχθρότητας, εναντίον της Ρωσίας, χωρίς λόγο, δεν θα βρισκόταν στην ανάγκη να δράσει με τέτοια βιασύνη, και κάτω από το φόβο επίθεσης, εναντίον της Ρωσίας. 
 
Και, βέβαια, ας μην κάνει το λάθος η ΕΕ να επικαλεστεί ευαισθησίες, απέναντι στη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, ενόσω δεν τις επέδειξε στην περίπτωση της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο. 
 
Β. Γιατι η Ευρωπη είναι πιο προβληματική από τις ΗΠΑ 
 
Ως κυρίαρχη αδυναμία της Ευρώπης, γενικά, αλλά και ειδικότερα σε σύγκριση με την Αμερική, προβάλλει η θέση της στις νέες τεχνολογίες. 
 
Η τεχνολογική οπισθοδρομικότητα της ΕΕ, στις νέες τεχνολογίες, ήρθε πρόσφατα στην επιφάνεια με αφορμή την εξαιρετική πρόοδο, στον τομέα, που επιδεικνύουν αναπτυσσόμενες οικονομίες, όπως οι BRICS. 
 
Αναφέρομαι, ειδικότερα, με αφορμή την πρόσφατη δήλωση των αραβικών εμιράτων, ότι σε δύο χρόνια από σήμερα, το 50% της κυβέρνησής τους θα αποτελείται από ΤΝ, που θα είναι σε θέση να λαμβάνει άμεσες αποφάσεις. 
 
Ήταν, έτσι, φυσιολογικό να έρθει στην επικαιρότητα το ερώτημα του πως και του γιατί η ΕΕ έχει, ουσιαστικά, παραμείνει στο περιθώριο των νέων τεχνολογιών. Ενώ, αντιθέτως, αναπτυσσόμενες και μάλιστα μουσουλμανικές χώρες, που αντιμετωπίζονταν περιφρονητικά από τη Δύση, όπως τα εμιράτα, και όχι μόνο, καταλαμβάνουν ξαφνικά το διεθνές προσκήνιο, ως σημαιοφόροι εξαιρετικά προηγμένων τεχνολογιών, τις οποίες η Ευρώπη δεν είναι σε θέση να προσεγγίσει. 
 
Ξαφνικά, βέβαια, δεν ήταν, γιατί από καιρό έχουν αναπτύξει υποδομές υψηλής απόδοσης, έχουν οργανώσει μια διοίκηση, σε μεγάλο βαθμό, ψηφιοποιημένη, υιοθέτησαν νωρίς ψηφιακή ταυτότητα, και μπόρεσαν να προσελκύσουν στο έδαφός τους γνωστές τεχνολογικές εταιρείες, κεφάλαια και ταλέντα. Στα εμιράτα έχει επενδύσει η Microsoft δισεκατομμύρια, καθώς και η Amazon και άλλα γνωστά ονόματα στο χώρο. 
 
Και το ερώτημα τίθεται επιτακτικό και με οδυνηρό τρόπο, το πως και το γιατί η ΕΕ δεν μπόρεσε να ακολουθήσει τις επαναστατικές εξελίξεις στον ψηφιακό χώρο. 
 
Ανάμεσα σε διάφορες ερμηνείες, σχετικά με την τεχνολογική καθυστέρηση της ΕΕ, αναφέρθηκε εντελώς πρόσφατα και για πρώτη φορά από όσο γνωρίζω η ακόλουθη, που ενδιαφέρει ιδιαίτερα την Ελλάδα. Συγκεκριμένα, υποστηρίζεται ότι η δημοκρατία στην ΕΕ, που συνδυάζεται και με βαριά γραφειοκρατία, αλλά και πολύχρονη υποταγή στις εκάστοτε επιλογές των ΗΠΑ, είναι υπεύθυνη για την πολύ σημαντική καθυστέρηση της ΕΕ στις νέες τεχνολογίες. 
 
Η επιτυχής πρόσβαση και χρήση νέων τεχνολογιών, από χώρες με καθεστώς λιγότερο προσκολλημένο σε δημοκρατικές διαδικασίες, αναγνωρίζεται ότι ευνοεί τη λήψη γρήγορων και επιτυχών αποφάσεων. Ως παράδειγμα, μεταξύ και άλλων, αναφέρονται οι εφαρμογές παρακολούθησης προσώπων, που όπως είναι γνωστό, απαγορεύονται, καταρχήν, σε χώρες που επίσημα αναγνωρίζονται ως δημοκρατικές. Δεν αποτελεί, συνεπώς, έκπληξη το γεγονός ότι, σε χώρες όπου η δημοκρατία δεν κυριαρχεί, υπάρχει λιγότερη επιφυλακτικότητα στο να ανατεθούν ευθύνες στις τεχνολογίες. 
 
Η δημοκρατία θέτει, σε πολλές περιπτώσεις, φραγμούς στη χρήση ορισμένων τεχνολογιών, εξαιτίας των ρυθμίσεων, που απαιτούνται. Όπως ανάμεσα και σε άλλες, για την περίπτωση της Ευρώπης, ο Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων απαιτεί διαδικασίες βαθιά εξαρτημένες από ρυθμίσεις. 
 
Επιπλέον, οι δυσχέρειες και καθυστερήσεις υιοθέτησης νέων τεχνολογιών, στις δημοκρατίες πάντοτε, αφορούν και τις επιχειρηματικές αποφάσεις, οι οποίες οφείλουν να είναι προσεκτικές, διότι διαφορετικά κινδυνεύουν να υποστούν κυρώσεις, σε περίπτωση, που κατηγορηθούν για κακή χρήση προσωπικών δεδομένων. Επίσης, και στον ιατρικό τομέα, και ειδικότερα στο Βέλγιο, έχουν θεσπιστεί κανόνες που δεν επιτρέπουν στα νοσοκομεία να μοιράζονται πληροφορίες, για τη βελτίωση της θεραπείας του καρκίνου, αν δεν δοθεί η συγκατάθεση των ασθενών. 
 
Στις χώρες του Κόλπου ή στην Άπω Ανατολή, τα ζητήματα αυτά τίθενται επί διαφορετικής βάσης. Αυτές οι χώρες δεν εφαρμόζουν τον ΓΚΠΔ και, ως εκ τούτου, αντιμετωπίζουν λιγότερους περιορισμούς, σχετικά με την προστασία της ιδιωτικής ζωής. 
 
Μια γενικότερη ερμηνεία αυτών των δυσχερειών, που επικρατούν στη Δύση, και ειδικότερα στην ΕΕ είναι η, για διαφόρους λόγους, έλλειψη εμπιστοσύνης στο κράτος, που δεν συναντιέται σε χώρες μη δημοκρατικές, όπου εμπιστεύονται το κράτος τους. 
 
Η έλλειψη αυτή εμπιστοσύνης κορυφώνεται στην περίπτωση της ΕΕ, όπου η συνύπαρξη πολλών κρατών, αποτελεί από μόνη της παράγοντα δυσπιστίας. 
 
Στις χώρες με λιγότερες απαιτήσεις δημοκρατίας, από τη Δύση επιτρέπεται με τη χρήση διαφόρων τεχνολογιών, η παρακολούθηση ατόμων και, θεωρητικά τουλάχιστον, εξασφαλίζεται έτσι μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα και ασφάλεια. 
 
Ακόμη, στις χώρες με περιορισμένη δημοκρατία, δεν υπάρχουν συνδικάτα και εκλογές. Υποστηρίζεται ότι η έλλειψή τους ευνοεί την εφαρμογή της ΤΝ, και εξασφαλίζει διαδικασίες αποτελεσματικές και γρήγορες. 
 
Η χρήση τεχνητής νοημοσύνης προσφέρει πολλές δυνατότητες. Αναλύει αιτήματα και προτείνει λύσεις, εξασφαλίζει αυτόνομη λειτουργία μέσα σε πλαίσιο που έχει προκαθοριστεί, κάνει συστάσεις, διευκολύνει αλληλουχία ενεργειών, λαμβάνει γρήγορες αποφάσεις, και όλα αυτά εκτελούνται χωρίς τη συμμετοχή ανθρώπινης παρουσίας. 
 
Το συμπέρασμα, συνεπώς, με βάση τα παραπάνω δεδομένα, είναι ότι οι δημοκρατικές χώρες υστερούν έναντι των μη δημοκρατικών, σε όρους ταχύτητας και αποτελεσματικότητας, κατά τη λήψη αποφάσεων με ΤΝ, διότι αυτή επιτρέπεται σε περιορισμένη κλίμακα σ’ αυτές. 
 
Όμως, στο σημείο αυτό, απαιτούνται ορισμένες διευκρινήσεις σχετικά με τις διαφορές της δημοκρατίας που εφαρμόζεται, σε χώρες που εμφανίζονται ως δημοκρατικές, και ειδικότερα στην περίπτωση της ΕΕ, και σε αυτές που αναγνωρίζονται με καθεστώς ανελεύθερης δημοκρατίας. Κρίνω απαραίτητη την παρατήρηση ότι πραγματική δημοκρατία αναγνωρίζεται ότι εφαρμόζει μόνο το 8% των κατοίκων του πλανήτη μας, ενώ το υπόλοιπο 92% πολλαπλές μορφές υβριδικής δημοκρατίας. Συνεπώς, οι παρατηρήσεις και οι διακρίσεις, που αναφέρονται παραπάνω έχουν μικρότερη απήχηση από αυτήν που γενικά υποστηρίζουν. 
 
Και το ερώτημα που τίθεται είναι, το αν οι δημοκρατίες είναι σε θέση να μεταμορφώσουν το κράτος τους μέσω της τεχνητής νοημοσύνης χωρίς να προδώσουν τις αξίες τους, χωρίς να παραβιάσουν τις δημόσιες και ατομικές ελευθερίες; 
 
Ή και, ακόμη, το κατά πόσον στον προηγμένο ψηφιακό κόσμο θα εξακολουθήσουν οι κάτοικοι του πλανήτη να ενδιαφέρονται για το αν το καθεστώς εντός του οποίου υπάρχουν είναι δημοκρατικό και πόσων καρατιών. 
 
Ριψοκινδυνεύοντας να κάνω μια πρόβλεψη, στο σημείο αυτό, θα έλεγα ότι, για το τελευταίο, για το οποίο θα ενδιαφέρονται, οι μελλοντικοί κάτοικοι του πλανήτη, θα είναι η δημοκρατία, καθώς, ήδη, το πολίτευμα της ανελεύθερης δημοκρατίας ξαπλώνεται, με ταχείς ρυθμούς, στην υφήλιο. 
 
Ωστόσο, προς το παρόν, το δίλημμα της Ευρώπης δεν είναι το κατά πόσον κινδυνεύει η δημοκρατία της, αν εκμεταλλευτεί την ΤΝ, αλλά το αν διαθέτει τις δυνατότητες που απαιτεί η, σε βάθος, χρήση της. Ακόμη, το πρόβλημα της Ευρώπης είναι η χαμηλή ανταγωνιστικότητά της, η έλλειψη καινοτομίας της, αλλά και οι απαιτήσεις του Συμφώνου Σταθερότητας, που την υποχρεώνουν σε μόνιμη λιτότητα, καθώς το ευρώ είναι ένα προβληματικό νόμισμα. 
 
ΜΕΡΟΣ ΙΙ. ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΕΕ 
 
Αναφορικά με το μέλλον της ΕΕ, μετά το διαζύγιό της από τις ΗΠΑ, που φαίνεται οριστικό, υπάρχουν δύο σενάρια: το αισιόδοξο, που προβλέπει τη συνέχιση της ύπαρξής της, με ορισμένες προϋποθέσεις, και το απαισιόδοξο, που προλέγει τη διάλυσή της, εις τα εξ ων συνετέθη. 
 
Α. Προϋποθέσεις επιβίωσης της ΕΕ 
 
Η ΕΕ οφείλει να συνειδητοποιήσει τον απογαλακτισμό της από τη μόνιμη εποπτεία των ΗΠΑ και το ότι εφεξής οφείλει να συνεχίσει μόνη, το σχεδιασμό των μελλοντικών της δραστηριοτήτων, με γνώμονα του τι συμφέρει στην ίδια και στα επί μέρους μέλη της. Αναπόφευκτη θα είναι, παράλληλα, και η ανάγκη απάντησης στο δύσκολο ερώτημα, στον εαυτό της, κατά πόσον θα έχει νόημα η συνέχιση της ύπαρξής της, αλλά και κατά πόσο θα είναι εφικτή. Η ΕΕ οφείλει, δηλαδή, να απαντήσει στο ερώτημα του τι ακριβώς μπορεί να προσφέρει τώρα στα μέλη της, σε μια νέα διεθνή τάξη, που δεν είναι πια η παγκοσμιοποίηση, δεν βασίζεται στη φιλελεύθερη δημοκρατία, το περιβάλλον δεν ευνοεί ενώσεις κρατών, αλλά αντιθέτως έχει επανέλθει δριμύς στο προσκήνιο ο θεσμός του κράτους-έθνους και η Ευρώπη βρίσκεται σε φάση προχωρημένης παρακμής. 
 
Εξυπακούεται, ότι το νέο αυτό περιβάλλον, είναι πολύ πιο προβληματικό, σε σύγκριση με το προηγούμενο, με πολλές περισσότερες αμφιβολίες για το κατά πόσο θα μπορέσει να βοηθήσει τα μέλη της ΕΕ, που βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια ανάπτυξης στο Βορρά και στο Νότο της. 
 
Θεωρητικά, η προχωρημένη αποβιομηχάνισή της, θα απαιτούσε μια νέα εκβιομηχάνιση, που όμως είναι πολύ δύσκολη αν όχι αδύνατη για πολυάριθμους, όσο και εμφανείς λόγους. Θα μπορούσε, ωστόσο να επιδιωχθεί επανεγκατάσταση επιχειρήσεών της που, στο διάστημα της παγκοσμιοποίησης, μετεγκαταστάθηκαν σε άλλες χώρες, και κυρίως στην Κίνα. 
 
Αλλά, και η υλοποίηση αυτής της προσπάθειας προσκρούει σε πολλά και συχνά ανυπέρβλητα εμπόδια, λόγω του κατακερματισμού των παραγωγικών φάσεων, που επικράτησε σε σημαντικό βαθμό, στη μακρά περίοδο της παγκοσμιοποίησης.
 
Κατά την περίοδο του Covid έγινε σαφής η σημαντική εξάρτηση της Ευρώπης, στον τεχνολογικό, οικονομικό, βιομηχανικό και ενεργειακό τομέα. Η αναπλήρωσή αυτών των ελλείψεων φαίνεται προβληματική και εξαιρετικά χρονοβόρα. 
 
Αναφορικά με την αναζήτηση νέων κινήσεων της ΕΕ, στον τομέα του διεθνούς εμπορίου, η ΕΕ θα έπρεπε να αναβαθμίσει τις επαφές της με την Κίνα, που μέχρι τώρα ήταν περιορισμένες και συμπιεσμένες, από φόβο μήπως δυσαρεστηθούν οι ΗΠΑ, αλλά και η προσπάθεια προσέγγισης της Ινδίας. Ακόμη, στο μέτρο του εφικτού, σοφή θα ήταν και η προσπάθεια κάποιας μορφής προσέγγισης της Ρωσίας, τουλάχιστον σε ότι αφορά την άρση κινήσεων και αποφάσεων που χαρακτηρίζονται από παροξυσμό εναντίον της. 
 
Επιβάλλεται, ακόμη και η άρση των αναποτελεσματικών κυρώσεων, εναντίον της Ρωσίας, που ούτως ή άλλως στρέφονται εναντίον της Ευρώπης και που, δυστυχώς, δημιούργησαν ένα αγεφύρωτο χάσμα ανάμεσά τους. Θα έπρεπε, ακόμη, να αναθεωρήσει τις υποχρεώσεις, που ανέλαβε, θα έλεγα με δόση επιπολαιότητας, στη συμφωνία Mercosur, που θα εξασθενίσει τη γεωργία και κτηνοτροφία της, τομείς απολύτως ζωτικούς, σε περίοδο που δυστυχώς αναγγέλλεται, έντονα πολεμική. 
 
Και έρχομαι, τώρα, στο σημαντικό πρόβλημα της ΕΕ, που είναι η απόφασή της για άμεση στρατικοποίηση, 
 
Παρότι ο πόλεμος στην Ουκρανία βαίνει προς το τέλος του, όπως ελπίζεται. Παρότι ο Τραμπ δείχνει περισσότερο από συμφιλιωμένος με τον Πούτιν. Και παρότι οι προθέσεις του πλανητάρχη κάθε άλλο παρά παραπέμπουν σε μελλοντικές πολεμικές δραστηριότητες, ωστόσο η ΕΕ εμφανίζεται πανικόβλητη, με τη βεβαιότητα ότι επίκειται ρωσική επίθεση εναντίον της. 
 
Γι’ αυτό, και προκειμένου να προστατεύσει τα σύνορά της, από τον υποτιθέμενο ρωσικό επεκτατισμό, εγκαταλείπει πλήρως τα προηγούμενα σχέδιά της όπως, ανάμεσα και σε άλλα την πράσινη ανάπτυξη, την προσπάθεια σε κάποιο βαθμό, επαν εκβιομηχάνισης, τη βελτίωση της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης και έρευνας κ.ο.κ. και επικεντρώνεται στην ανάγκη κατεπείγουσας στρατικοποίησης της. 
 
Πράγματι, η ΕΕ, δίνει την εντύπωση ότι θεωρεί περίπου σίγουρο ότι η Ρωσία, με το πέρας του πολέμου στην Ουκρανία, θα επιδοθεί σε συντονισμένες προετοιμασίες, προκειμένου να επιτεθεί σε ολόκληρη την Ευρώπη. Είναι, προς τούτο, χαρακτηριστικές οι δηλώσεις του Γάλλου προέδρου Μακρόν, ο οποίος κρούει τον κώδωνα του κινδύνου υποστηρίζοντας ότι « Η Γαλλία δεν είναι νησί. Το Στρασβούργο-Ουκρανία, περίπου 1500 χιλιόμετρα, δεν είναι μακριά». Συνεχίζοντας ο Γάλλος πρόεδρος προβλέπει ότι: «Σε περίπτωση παύσης του πολέμου στην Ουκρανία, η Μόσχα σίγουρα θα επιτεθεί στη Μολδαβία και στη Ρουμανία». Και συνοψίζοντας την κατάσταση ο κ. Μακρόν δηλώνει: «Είναι άραγε απαραίτητο να κρούουμε τον κώδωνα του κινδύνου στους συμπατριώτες μας, διαπιστώνοντας ότι η ύψιστη απειλή στα σύνορά μας είναι η Ρωσία»; 
 
Η κατεπείγουσας μορφής απόφαση της ΕΕ, να επικεντρωθεί αποκλειστικά στην άμυνά της, φαίνεται πράγματι ακατανόητη, με βάση το τέλος του πολέμου στην Ουκρανία, αλλά και με βάση, κυρίως, την πολύ ειδικής μορφής αξία, που εκπροσωπεί η Ουκρανία, για τη Ρωσία, και που είναι παράλογο να γενικευθεί, όπως φαίνεται να το φοβάται η ΕΕ. Πράγματι, η Ουκρανία αποτελεί την «εθνική» σλαβική και ορθόδοξη καρδιά της παλιάς τσαρικής αυτοκρατορίας, που δεν συγκρίνεται για τη Ρωσία, με καμιά άλλη περιοχή της υφηλίου. 
 
Χωρίς τίποτα να αποκλείεται, σχετικά με το πως είναι δυνατόν να αρχίσει ένας πόλεμος, ωστόσο τίποτα δεν προδικάζει πιθανή απόφαση της Ρωσίας, να καταλάβει την Ευρώπη. Αντιθέτως, θα μπορούσε να υποστηριχθεί, ότι η υποτιμητική και εχθρική συμπεριφορά της ΕΕ απέναντι στη Ρωσία δημιουργεί αναίτιες εντάσεις. 
 
Επανέρχομαι στην απόφαση της ΕΕ για άμεση αντιμετώπιση της άμυνάς της, για να παρατηρήσω ότι αυτή η απόφαση όφειλε να υλοποιηθεί από την αρχή της σύστασής της. Ενώ, η τρέχουσα συγκυρία είναι η λιγότερη κατάλληλη, καθώς βρίσκει την ΕΕ, σε οικονομική στασιμότητα, χρεωμένη, διαιρεμένη και με την προοπτική ότι θα αναλάβει η ίδια τη δαπάνη της ανασυγκρότησης της Ουκρανίας. 
 
Ωστόσο, η απειλή της επίθεσης από τη Ρωσία, που οπωσδήποτε δεν αντέχει σε σοβαρή ανάλυση, φαίνεται να υποκρύπτει μια πιο σοβαροφανή αιτία της απόφασης άμυνας της ΕΕ που, παραδόξως, αναφέρεται ελάχιστα. Πρόκειται, συγκεκριμένα για την απαίτηση του νέου πλανητάρχη, που ενισχύεται και από σωρεία αξιωματούχων, σχετικά με την ανάγκη της ΕΕ να διαθέτει εφεξής, για άμυνα, αντί 2% του ΑΕΠ της, όπως μέχρι σήμερα, 5%. Η διαφορά της επιβάρυνσης για την ΕΕ υπολογίζεται σε 516 δισεκατομμύρια Ε, τα οποία δεν υπάρχουν, αλλά αναζητούνται. 
 
Η, χωρίς, αντίρρηση αποδοχή της απαίτησης αυτής του Τραμπ, από την Ευρώπη, και η προσπάθεια δικαιολόγησης της κάτω από τη δήθεν άμεση απειλή ρωσικής επίθεσης, εναντίον της, μαρτυρεί την αδυναμία ανεξαρτητοποίησης της ΕΕ, από την κηδεμονία των ΗΠΑ, παρά την πρόσφατη απαξιωτική τους συμπεριφορά προς αυτήν. 
 
Οπωσδήποτε, αναλύοντας την πρόταση αυτή του Τραμπ, που φαινομενικά επιδιώκει μια ανεξάρτητη, σε άμυνα, Ευρώπη, αναπόφευκτα καταλήγει στο συμπέρασμα ότι δεν είναι και τόσο ανιδιοτελής. Και τούτο, διότι με το 2% του ΑΕΠ για άμυνα η Ευρώπη προμηθευόταν το 55% των παραγγελιών της πολεμικού υλικού, από τις ΗΠΑ, ποσοστό που δεν αναμένεται να περιοριστεί, 6.8% από τη Γερμανία και 5.3% από τη Γαλλία. 
 
Η πάνω από διπλάσια αύξηση της δαπάνης, για την ευρωπαϊκή άμυνα, τώρα, θα συμβάλλει αποφασιστικά στην προσπάθεια του Τραμπ, να ξαναγίνει η Αμερική μεγάλη. 
 
Από πλευράς ΕΕ, όμως, η άμυνα που καθίσταται ήδη πρωταρχικός της στόχος, και με τη βεβαιότητα ότι το απαιτούμενο τεράστιο ποσό των 516 δισεκατομμυρίων δεν είναι διαθέσιμο και θα πρέπει να αναζητηθεί, παραπέμπει σε εξαιρετικά δυσμενές σενάριο, για την ΕΕ, τα επόμενα χρόνια. Θα απαιτηθεί, προφανώς, υψηλό δάνειο, που αναπόφευκτα θα συνοδευτεί από σκληρή λιτότητα στα κράτη-μέλη, από επιβολή ειδικών φόρων και από ανερχόμενη δυσαρέσκεια των κρατών-μελών, που ουδόλως αποκλείεται να την οδηγήσει σε διάλυση. 
 
Β. Η διάλυση της ΕΕ 
 
Οι συζητήσεις για πιθανή διάλυση της ΕΕ ενισχύονται από την αβεβαιότητα που επικρατεί στις διεθνείς εξελίξεις, καθώς και από τα πολλαπλασιαζομενα αδιέξοδα στο χώρο της ΕΕ. 
 
Ανατρέχοντας στην, μέχρι τώρα πορεία της ενωμένης Ευρώπης, θα πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι αυτή δεν ήταν, δυστυχώς επιτυχής, και σύμφωνη με τις αρχικές της υποσχέσεις. 
 
Καταρχήν, η βιασύνη της δημιουργίας κοινού νομίσματος, πριν ακόμη υπάρξει η πολιτική ενοποίηση, οδήγησε στο ευρώ, που είναι δυστυχώς ελαττωματικό μέσο πληρωμής, ακριβώς επειδή δεν διαθέτει πίσω του κυβέρνηση, που να το κατευθύνει και να το σταθεροποιεί. 
 
Το ρόλο αυτόν ανέλαβε το Σύμφωνο Σταθερότητας, επιβάλλοντας νόμισμα, που είναι σε θέση να λειτουργήσει μόνο σε περιβάλλον σταθερότητας τιμών. Έτσι, όμως, αποκλείονται πολιτικές του Keynes, που εκκινούν από αύξηση της ζήτησης, η οποία αρχικά απευθύνεται σε ανύπαρκτη προσφορά, που ακριβώς, επιδιώκεται έτσι να δημιουργηθεί, αυξάνοντας το επίπεδο εκκίνησης του ΑΕΠ. 
 
Το ευρωπαϊκό αυτό νόμισμα θεωρείται υπεύθυνο για την αναιμική ανάπτυξη της Ευρωζώνης, και επιπλέον, για το μόνιμο ελλειμματικό εμπορικό ισοζύγιο του Νότου, απέναντι στο ενεργητικό εμπορικό ισοζύγιο του ευρωπαϊκού Βορρά.
 
Επιπλέον, η ύπαρξη σημαντικών διαφορών, μεταξύ των μελών της ΕΕ, οι οποίες προβάλλονται περισσότερο σε περίοδο δύσκολων συνθηκών, όπως οι τωρινές, καθιστούν όχι απλώς δύσκολη, αλλά και επικίνδυνη για αποτυχία, την εφαρμογή κοινής πολιτικής για όλα τα μέλη. 
 
Συνεπώς, χωρίς και να εύχεται κανείς τη διάλυση της ΕΕ, δεν δικαιολογείται και να τρομοκρατείται από μια τέτοια πιθανότητα, που δεν αποκλείεται να εξασφαλίσει καλύτερα αποτελέσματα από τα μέχρι τώρα, στις επί μέρους ευρωπαϊκές οικονομίες.
 

Λίγες οδηγίες πριν επισκεφθείτε το ιστολόγιό μας (Για νέους επισκέπτες)

1. Στην στήλη αριστερά βλέπετε τις αναρτήσεις του ιστολογίου μας τις οποίες μπορείτε ελεύθερα να σχολιάσετε επωνύμως, ανωνύμως ή με ψευδώνυμο, πατώντας απλά την λέξη κάτω από την ανάρτηση που γράφει "σχόλια" ή "δημοσίευση σχολίου" (σας προτείνω να διαβάσετε με προσοχή τις οδηγίες που θα βρείτε πάνω από την φόρμα που θα ανοίξει ώστε να γράψετε το σχόλιό σας). Επίσης μπορείτε να στείλετε σε φίλους σας την συγκεκριμένη ανάρτηση που θέλετε, απλά πατώντας τον φάκελλο που βλέπετε στο κάτω μέρος της ανάρτησης. Θα ανοίξει μια φόρμα στην οποία μπορείτε να γράψετε το email του φίλου σας, ενώ αν έχετε προφίλ στο Facebook ή στο Twitter μπορείτε με τα εικονίδια που θα βρείτε στο τέλος της ανάρτησης να την μοιραστείτε με τους φίλους σας.

2. Στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας μπορείτε να βρείτε το πλαίσιο στο οποίο βάζοντας το email σας και πατώντας την λέξη Submit θα ενημερώνεστε αυτόματα για τις τελευταίες αναρτήσεις του ιστολογίου μας.

3. Αν έχετε λογαριασμό στο Twitter σας δινεται η δυνατότητα να μας κάνετε follow και να παρακολουθείτε το ιστολόγιό μας από εκεί. Θα βρείτε το σχετικό εικονίδιο του Twitter κάτω από τα πλαίσια του Google Friend Connect, στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας.

4. Μπορείτε να ενημερωθείτε από την δεξιά στήλη του ιστολογίου μας με τα διάφορα gadgets για τον καιρό, να δείτε ανακοινώσεις, στατιστικά, ειδήσεις και λόγια ή κείμενα που δείχνουν τις αρχές και τα πιστεύω του ιστολογίου μας. Επίσης μπορείτε να κάνετε αναζήτηση βάζοντας μια λέξη στο πλαίσιο της Αναζήτησης (κάτω από τους αναγνώστες μας). Πατώντας την λέξη Αναζήτηση θα εμφανιστούν σχετικές αναρτήσεις μας πάνω από τον χώρο των αναρτήσεων. Παράλληλα μπορείτε να δείτε τις αναρτήσεις του τρέχοντος μήνα αλλά και να επιλέξετε κάποια συγκεκριμένη κατηγορία αναρτήσεων από την σχετική στήλη δεξιά.

5. Μπορείτε ακόμα να αφήσετε το μήνυμά σας στο μικρό τσατάκι του blog μας στην δεξιά στήλη γράφοντας απλά το όνομά σας ή κάποιο ψευδώνυμο στην θέση "όνομα" (name) και το μήνυμά σας στην θέση "Μήνυμα" (Message).

6. Επίσης μπορείτε να μας στείλετε ηλεκτρονικό μήνυμα στην διεύθυνσή μας koukthanos@gmail.com με όποιο περιεχόμενο επιθυμείτε. Αν είναι σε προσωπικό επίπεδο θα λάβετε πολύ σύντομα απάντησή μας.

7. Τέλος μπορείτε να βρείτε στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας τα φιλικά μας ιστολόγια, τα ιστολόγια που παρακολουθούμε αλλά και πολλούς ενδιαφέροντες συνδέσμους.

Να σας υπενθυμίσουμε ότι παρακάτω μπορείτε να βρείτε χρήσιμες οδηγίες για την κατασκευή των αναρτήσεών μας αλλά και στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας ότι έχει σχέση με δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ

Χρήσιμες οδηγίες για τις αναρτήσεις μας.

1. Στις αναρτήσεις μας μπαίνει ΠΑΝΤΑ η πηγή σε οποιαδήποτε ανάρτηση ή μερος αναρτησης που προέρχεται απο άλλο ιστολόγιο. Αν δεν προέρχεται από κάποιο άλλο ιστολόγιο και προέρχεται από φίλο αναγνώστη ή επώνυμο ή άνωνυμο συγγραφέα, υπάρχει ΠΑΝΤΑ σε εμφανες σημείο το ονομά του ή αναφέρεται ότι προέρχεται από ανώνυμο αναγνώστη μας.

2. Για όλες τις υπόλοιπες αναρτήσεις που δεν έχουν υπογραφή ΙΣΧΥΕΙ η αυτόματη υπογραφή της ανάρτησης. Ετσι όταν δεν βλέπετε καμιά πηγή ή αναφορά σε ανωνυμο ή επώνυμο συντάκτη να θεωρείτε ΩΣ ΑΥΣΤΗΡΟ ΚΑΝΟΝΑ ότι ισχύει η αυτόματη υπογραφή του αναρτήσαντα.

3. Οταν βλέπετε ανάρτηση με πηγή ή και επώνυμο ή ανώνυμο συντάκτη αλλά στη συνέχεια υπάρχει και ΣΧΟΛΙΟ, τότε αυτό είναι ΚΑΙ ΠΑΛΙ του αναρτήσαντα δηλαδή είναι σχόλιο που προέρχεται από το ιστολόγιό μας.

Σημείωση: Να σημειώσουμε ότι εκτός των αναρτήσεων που υπογράφει ο διαχειριστής μας, όλες οι άλλες απόψεις που αναφέρονται σε αυτές ανήκουν αποκλειστικά στους συντάκτες των άρθρων. Τέλος άλλες πληροφορίες για δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα μπορείτε να βρείτε στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας.