2 Νοεμβρίου 2026

Δελτία Τύπου της ΝΙΚΗΣ για τους ομογενείς μας, το επταετές πάρτι των ΜΚΟ και τις δηλώσεις του Πρωθυπουργού στο Υπουργικό Συμβούλιο

Αθήνα, 02/11/2026
 
NIKH: Κάτω τα χέρια από τους ομογενείς μας
 
Το Δημοκρατικό Πατριωτικό Λαϊκό Κίνημα ΝΙΚΗ, μόλις προ ημερών, ανακοίνωσε την δημιουργία της 60ής Τοπικής Κοινότητας στη Μελβούρνη της Αυστραλίας, της πρώτης Τοπικής Κοινότητας του Κινήματος στο εξωτερικό. Επιπλέον, ανακοινώθηκε ότι σύντομα στην περιοχή θα ανοίξουν γραφεία της ΝΙΚΗΣ.
 
Η είδηση δεν ήχησε ευχάριστα στα αυτιά των άσπονδων πολιτικών “φίλων” μας. Πριν ακόμα στεγνώσει το μελάνι της ανακοίνωσης της Κοινότητας Μελβούρνης, με πρακτικές που παραπέμπουν σε μαφία, κάποιοι επιχείρησαν τον εκφοβισμό των μελών μας, κάνοντάς τους τις «απαραίτητες» συστάσεις για να σταματήσουν να δραστηριοποιούνται με τη ΝΙΚΗ.
 
Σε μια περιοχή, η οποία, δυστυχώς, τις τελευταίες δεκαετίες έχει γίνει φωλιά των Σκοπιανών και πεδίο φιλοσκοπιανής προπαγάνδας, είναι επιτακτικό και χρέος μας να υπάρχει μια ελληνική πατριωτική φωνή. Κι όσο κι αν προσπαθούν κάποιοι να ματαιώσουν την παρουσία μας χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από την πατρίδα και να εμποδίσουν να ανθίσει και πάλι ο ελληνορθόδοξος σπόρος, να είναι βέβαιοι ότι δεν θα μας λυγίσουν οι «προειδοποιήσεις» και οι απειλές.
 
Όχι μόνο δεν θα παραιτηθούμε της προσπάθειας, αλλά οι σημαίες του Κινήματος θα κυματίζουν, πλάι στις γαλανόλευκες, σε όλο και περισσότερες πόλεις της Αυστραλίας αλλά και άλλων χωρών που βρίσκονται ομογενείς μας.
 
H ασυδοσία, που απολάμβαναν τόσα χρόνια κάποια κόμματα στην ομογένεια, θα σταματήσει. Ήρθε η ώρα να χτυπήσει πάλι ελληνικά κάθε καρδιά που πάλλεται για τις αξίες του ελληνισμού και αγωνίζεται για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.
 
Δυο τελευταία λόγια προς κάθε ενδιαφερόμενο:
 
Κάτω τα χέρια από τις αγνές ψυχές των ομογενών μας! Μην τους διαχέεται το πολιτικό δηλητήριο που έχετε ποτίσει την ελληνική πολιτική σκηνή επί δεκαετίες. Βάλτε καλά στο μυαλό σας ότι η ΝΙΚΗ ήρθε για να μείνει και να ΝΙΚΗσει, τόσο στην Μελβούρνη, όσο και σε κάθε γωνία της γης που ζουν Έλληνες.
 
Επτά χρόνια παρακολουθεί το πάρτι των ΜΚΟ η κυβέρνηση… παιδική χαρά
 
Για υπεξαίρεση 3 εκατομμυρίων ευρώ κατηγορείται ο επικεφαλής της ΜΚΟ Παιδική Χαρά και οι συνεργάτες του, που εκμεταλλεύονταν τον παιδικό πόνο και την αγωνία των γονιών.
 
Επί οκτώ χρόνια λειτουργούσε αυτό το σύστημα κάτω από τη μύτη των αρχών και καθ’ όλη τη διάρκεια της κυβέρνησης Μητσοτάκη, ο οποίος, από την προεκλογική περίοδο του 2019, είχε προαναγγείλλει αυστηροποίηση του πλαισίου καταγραφής, λειτουργίας και ελέγχου των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων.
 
“Θα βάλουμε τέλος στη μπίζνα ορισμένων για να αποκομίσουν οικονομικά οφέλη” προεξοφλούσε και αργότερα επαιρόταν ότι “μπήκε τάξη στις δραστηριότητες των ΜΚΟ που θα έχουν στο εξής ονοματεπώνυμο και θα ελέγχονται από το κράτος”.
 
Κι όμως, επτά χρόνια αργότερα, οι Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις που έχουν ταυτιστεί με τη λαθρομετανάστευση συνεχίζουν τη μπίζνα τους, όπως αποδεικνύεται από τις αθρόες εισροές στην Κρήτη, και, όπως αποδείχθηκε εσχάτως, κανένας ουσιώδης έλεγχος δεν γίνεται για το καθεστώς λειτουργίας και τα οικονομικά των ΜΚΟ από το κράτος… παιδική χαρά.
 
«Διαβατήριο αναξιοπιστίας» οι δηλώσεις του Πρωθυπουργού στο Υπουργικό Συμβούλιο 
 
Διαβατήριο αναξιοπιστίας και σε καμία περίπτωση αξιοπιστίας όπως ισχυρίστηκε, τα όσα είπε ο πρωθυπουργός στο υπουργικό συμβούλιο. 
 
Ιδίως αυτά που αφορούν στην οικονομική κατάσταση των πολιτών, στην ακρίβεια που βιώνουν, στους άδικους φόρους που πληρώνουν.
 
Για ακόμα μια φορά δικαιολόγησε τη μόνιμη ακρίβεια ως “εισαγόμενη”, συνδέοντάς τη με την παγκόσμια ενεργειακή και οικονομική αναταραχή. Για ακόμα μια φορά περιαυτολόγησε για φόρους που συνεχώς μειώνει, ξεχνώντας, προφανώς, ΦΠΑ και Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης, οι οποίοι αποτελούν βρόγχο για όλους και κυρίως τους πιο ευάλωτους.
 
Για ακόμα μια φορά κατέφυγε στα αγαπημένα του τεχνοκρατικά τρικ θέτοντας τις εντυπωσιακές στο άκουσμα, “90 προτεραιότητες”, έτσι αόριστα, χωρίς παραμέτρους, χωρίς dead lines.
 
Το ερώτημα δεν είναι πόσες προτεραιότητες μετρά ο κ. Μητσοτάκης, αλλά πόσα από τα προβλήματα των πολιτών σκοπεύει επιτέλους να αντιμετωπίσει.
 
Διότι, ύστερα από επτά χρόνια διακυβέρνησης, δεν αρκεί να επικαλείται κανείς όσα σχεδιάζει. Οφείλει πρωτίστως να λογοδοτεί για όσα έχει πράξει.

Ζωϊκό κεφάλαιο Ελλάδας: Τάσεις μείωσης σε βάθος 9(10)-τίας και σύγκριση των στοιχείων της “ΕΛΣΤΑΤ” (2019-2024) και της “Eurostat”

 
1).«Αριθμός των προβάτων» στην «Ελλάδα»:
 
Ο «Αριθμός των προβάτων», όσον αφορά την «Ελλάδα», για «το έτος 2019»,ήταν «8.917.973 κεφάλια» («ΕΛΣΤΑΤ»), ενώ ο αντίστοιχος «Αριθμός των προβάτων» όσον αφορά την «Ελλάδα», για «το έτος 2024», ήταν «8.286.804 κεφάλια» («ΕΛΣΤΑΤ»), γεγονός που αποδεικνύει ότι μεταξύ των ετών «2019-2024» υπήρξε μείωση κατά περίπου «7,08 %» («1/10») («631.169 κεφάλια»)(«ΕΛΣΤΑΤ») [1,2].
 
Αντίστοιχα, ο «Αριθμός των προβάτων», όσον αφορά την «Ελλάδα», για «το έτος 2016», ήταν «8.739.000 κεφάλια» («Eurostat»), ενώ ο αντίστοιχος «Αριθμός των προβάτων» όσον αφορά την «Ελλάδα», για «το έτος 2025», ήταν «6.439.150 κεφάλια» («Eurostat»), γεγονός που αποδεικνύει ότι μεταξύ των ετών «2016-2025» υπήρξε μείωση κατά περίπου «26,32 %» («1/4») («2.299.850 κεφάλια»)(«Eurostat») [1,2].
 
Εικόνα 1. Στην παραπάνω εικόνα απεικονίζεται το «ιστόγραμμα / διάγραμμα τύπου θερμομέτρου» με το «Σύνολο των προβάτων», όσον αφορά την «Ελλάδα» για το χρονικό εύρος των ετών «2019-2024» όσο αφορά την «ΕΛΣΤΑΤ» (απόχρωση «σκούρο μπλε») και για το χρονικό εύρος των ετών «2016-2025» όσο αφορά την «Eurostat» (απόχρωση «ανοιχτό γαλάζιο»), [1,2].
 
2).«Αριθμός των αιγών» στην «Ελλάδα»:
 
Ο «Αριθμός των αιγών», όσον αφορά την «Ελλάδα», για «το έτος 2019», ήταν «3.944.691 κεφάλια» («ΕΛΣΤΑΤ»), ενώ ο αντίστοιχος «Αριθμός των αιγών» όσον αφορά την «Ελλάδα», για «το έτος 2024», ήταν «3.186.212 κεφάλια» («ΕΛΣΤΑΤ»), γεγονός που αποδεικνύει ότι μεταξύ των ετών «2019-2024» υπήρξε μείωση κατά περίπου «19,23 %» («1/5») («758.479 κεφάλια») («ΕΛΣΤΑΤ») [1,2].
 
Αντίστοιχα, ο «Αριθμός των αιγών», όσον αφορά την «Ελλάδα», για «το έτος 2016», ήταν «3.888.000 κεφάλια» («Eurostat»), ενώ ο αντίστοιχος «Αριθμός των αιγών» όσον αφορά την «Ελλάδα», για «το έτος 2025», ήταν «2.340.620 κεφάλια» («Eurostat»), γεγονός που αποδεικνύει ότι μεταξύ των ετών «2016-2025» υπήρξε μείωση κατά περίπου «39,80 %» («1/2 – 1/3») («1.547.380 κεφάλια») («Eurostat»)[1,2].
 
Εικόνα 2. Στην παραπάνω εικόνα απεικονίζεται το «ιστόγραμμα / διάγραμμα τύπου θερμομέτρου» με το «Σύνολο των αιγών», όσον αφορά την «Ελλάδα» για το χρονικό εύρος των ετών «2019-2024» όσο αφορά την «ΕΛΣΤΑΤ»(απόχρωση «σκούρο μπλε») και για το χρονικό εύρος των ετών «2016-2025» όσο αφορά την «Eurostat» (απόχρωση «ανοιχτό γαλάζιο»), [1,2].
 
3).«Αριθμός των χοίρων» στην «Ελλάδα»:
 
Ο «Αριθμός των χοίρων», όσον αφορά την «Ελλάδα», για «το έτος 2019», ήταν «705.736 κεφάλια» («ΕΛΣΤΑΤ»), ενώ ο αντίστοιχος «Αριθμός των χοίρων» όσον αφορά την «Ελλάδα», για «το έτος 2024», ήταν «743.002 κεφάλια» («ΕΛΣΤΑΤ»), γεγονός που αποδεικνύει ότι μεταξύ των ετών «2019-2024» υπήρξε αύξηση κατά περίπου «5,28 %» («1/20») («37.266 κεφάλια») («ΕΛΣΤΑΤ») [1,2].
 
Αντίστοιχα, ο «Αριθμός των χοίρων», όσον αφορά την «Ελλάδα», για «το έτος 2017», ήταν «744.000 κεφάλια» («Eurostat»), ενώ ο αντίστοιχος «Αριθμός των χοίρων» όσον αφορά την «Ελλάδα», για «το έτος 2025», ήταν «729.230 κεφάλια» («Eurostat»), γεγονός που αποδεικνύει ότι μεταξύ των ετών «2017-2025» υπήρξε μείωση κατά περίπου «2,00 %» («1/50») («14.770 κεφάλια») («Eurostat») [1,2].
 
Εικόνα 3. Στην παραπάνω εικόνα απεικονίζεται το «ιστόγραμμα / διάγραμμα τύπου θερμομέτρου» με το «Σύνολο των χοίρων», όσον αφορά την «Ελλάδα» για το χρονικό εύρος των ετών «2019-2024» όσο αφορά την «ΕΛΣΤΑΤ»(απόχρωση «σκούρο μπλε») και για το χρονικό εύρος των ετών «2017-2025» όσο αφορά την «Eurostat» (απόχρωση «ανοιχτό γαλάζιο»), [1,2].
 
4).«Αριθμός των αγελάδων (θήλεα και άρρενα)» στην «Ελλάδα»:
 
Ο «Αριθμός των αγελάδων (θήλεα και άρρενα)», όσον αφορά την «Ελλάδα», για «το έτος 2019», ήταν «738.276 κεφάλια» («ΕΛΣΤΑΤ»), ενώ ο αντίστοιχος «Αριθμός των αγελάδων (θήλεα και άρρενα)» όσον αφορά την «Ελλάδα», για «το έτος 2024», ήταν «637.514 κεφάλια» («ΕΛΣΤΑΤ»), γεγονός που αποδεικνύει ότι μεταξύ των ετών «2019-2024» υπήρξε μείωση κατά περίπου «13,65 %» («1/6 – 1/7»)(«100.762 κεφάλια») («ΕΛΣΤΑΤ») [1,2].
 
Αντίστοιχα, ο «Αριθμός των αγελάδων (θήλεα και άρρενα)», όσον αφορά την «Ελλάδα», για «το έτος 2017», ήταν «556.000 κεφάλια» («Eurostat»), ενώ ο αντίστοιχος «Αριθμός των αγελάδων (θήλεα και άρρενα)» όσον αφορά την «Ελλάδα», για «το έτος 2025», ήταν «519.170 κεφάλια» («Eurostat»), γεγονός που αποδεικνύει ότι μεταξύ των ετών «2017-2025» υπήρξε μείωση κατά περίπου «6,62%» («1/15 – 1/16») («36.830 κεφάλια») («Eurostat») [1,2].
 
Εικόνα 4. Στην παραπάνω εικόνα απεικονίζεται το «ιστόγραμμα / διάγραμμα τύπου θερμομέτρου» με το «Σύνολο των αγελάδων (θήλεα και άρρενα)», όσον αφορά την «Ελλάδα» για το χρονικό εύρος των ετών «2019-2024» όσο αφορά την «ΕΛΣΤΑΤ» (απόχρωση «σκούρο μπλε») και για το χρονικό εύρος των ετών «2017-2025» όσο αφορά την «Eurostat» (απόχρωση «ανοιχτό γαλάζιο»), [1,2].
 
5).«Αριθμός των προβάτων και αιγών (αιγοπροβάτων)» στην «Ελλάδα»:
 
Ο «Αριθμός των προβάτων και αιγών (αιγοπροβάτων)», όσον αφορά την «Ελλάδα», για «το έτος 2019», ήταν «12.862.664 κεφάλια» («ΕΛΣΤΑΤ»), ενώ ο αντίστοιχος «Αριθμός των προβάτων και αιγών (αιγοπροβάτων)» όσον αφορά την «Ελλάδα», για «το έτος 2024», ήταν «11.473.016 κεφάλια» («ΕΛΣΤΑΤ»), γεγονός ου αποδεικνύει ότι μεταξύ των ετών «2019-2024» υπήρξε μείωση κατά περίπου «10,80 %» («1/9 – 1/10») («1.389.648 κεφάλια») («ΕΛΣΤΑΤ») [1,2].
 
Αντίστοιχα, ο «Αριθμός των προβάτων και αιγών (αιγοπροβάτων)», όσον αφορά την «Ελλάδα», για «το έτος 2016», ήταν «12.627.000 κεφάλια» («Eurostat»), ενώ ο αντίστοιχος «Αριθμός των προβάτων και αιγών (αιγοπροβάτων)» όσον αφορά την «Ελλάδα», για «το έτος 2025», ήταν «8.779.770 κεφάλια» («Eurostat»), γεγονός που αποδεικνύει ότι μεταξύ των ετών «2016-2025» υπήρξε μείωση κατά περίπου «30,47 %» («1/3 – 1/446») («3.847.230 κεφάλια»)(«Eurostat») [1,2].
 
Εικόνα 5. Στην παραπάνω εικόνα απεικονίζεται το «ιστόγραμμα / διάγραμμα τύπου θερμομέτρου» με το «Σύνολο των προβάτων και αιγών (αιγοπροβάτων)», όσον αφορά την «Ελλάδα» για το χρονικό εύρος των ετών «2019-2024» όσο αφορά την «ΕΛΣΤΑΤ» (απόχρωση «σκούρο μπλε») και για το χρονικό εύρος των ετών «2016-2025» όσο αφορά την «Eurostat» (απόχρωση «ανοιχτό γαλάζιο»), [1,2].
 
6).«Αριθμός των “προβάτων”, “αιγών” και “αγελάδων (θήλεα και άρρενα)”» στην «Ελλάδα»:
 
Ο «Αριθμός των “προβάτων”, “αιγών” και “αγελάδων (θήλεα και άρρενα)”»,όσον αφορά την «Ελλάδα», για «το έτος 2019», ήταν «13.600.940 κεφάλια» («ΕΛΣΤΑΤ»), ενώ ο αντίστοιχος «Αριθμός των “προβάτων”, “αιγών” και “αγελάδων (θήλεα και άρρενα)”» όσον αφορά την «Ελλάδα», για «το έτος 2024»,ήταν «12.110.530 κεφάλια» («ΕΛΣΤΑΤ»), γεγονός που αποδεικνύει ότι μεταξύ των ετών «2019-2024» υπήρξε μείωση κατά περίπου «10,96 %» («1/9 – 1/10») («1.490.410 κεφάλια») («ΕΛΣΤΑΤ») [1,2].
 
Αντίστοιχα, ο «Αριθμός των “προβάτων”, “αιγών” και “αγελάδων (θήλεα και άρρενα)”», όσον αφορά την «Ελλάδα», για «το έτος 2017», ήταν «12.917.000 κεφάλια» («Eurostat»), ενώ ο αντίστοιχος «Αριθμός των “προβάτων”, “αιγών” και “αγελάδων (θήλεα και άρρενα)”» όσον αφορά την «Ελλάδα», για «το έτος 2025», ήταν «9.298.940 κεφάλια» («Eurostat»), γεγονός που αποδεικνύει ότι μεταξύ των ετών «2017-2025» υπήρξε μείωση κατά περίπου «28,01 %» («1/3 – 1/4») («3.618.060 κεφάλια») («Eurostat») [1,2].
 
Εικόνα 6. Στην παραπάνω εικόνα απεικονίζεται το «ιστόγραμμα / διάγραμμα τύπου θερμομέτρου» με το «Σύνολο των “προβάτων”, “αιγών” και “αγελάδων (θήλεα και άρρενα)”», όσον αφορά την «Ελλάδα» για το χρονικό εύρος των ετών «2019-2024» όσο αφορά την «ΕΛΣΤΑΤ»(απόχρωση «σκούρο μπλε») και για το χρονικό εύρος των ετών «2017-2025» όσο αφορά την «Eurostat» (απόχρωση «ανοιχτό γαλάζιο»), [1,2].
 
Επιπλέον, στην παρακάτω εικόνα απεικονίζεται ο χάρτης με την θέση της«Ελλάδας» (όπου εμφανίζονται και τα όρια των επί μέρους Δήμων), της «Ελλάδας»,[1,2].
 
Εικόνα 7. Στην παραπάνω εικόνα απεικονίζεται ο χάρτης με την θέση της «Ελλάδας» (όπου εμφανίζονται και τα όρια των επί μέρους Περιφερειώντης «Ελλάδας»), [1,2].
 
Παρατήρηση: Τα πραγματικά οικονομικά δεδομένα, αλιεύτηκαν από την επίσημη ιστοσελίδα της «Elstat», [2].
 
Οι μέχρι τώρα επιστημονικές δημοσιεύσεις σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά, τόσο στην Αγγλική όσο και στην Ελληνική γλώσσα, καθώς και η γενικότερη έρευνα σχετικά με τους υδατικούς πόρους σε διάφορα μέρη της Ελλάδας, του “Θωμά Κ. Παπαλάσκαρη”, μπορούν να βρεθούν στους παρακάτω διαδικτυακούς συνδέσμους:
 
και (ειδικά, αποκλειστικά και μόνο, για αντίστοιχα/ανάλογα θέματα που αφορούν την υπόλοιπη “Ελλάδα”), [όπως π.χ. 3.1-3.10],
 
Βιβλιογραφία-Παραπομπές:
 
1. COPERNICUS.EU,
2.1. STATISTICS.GR,
2.2. EC.EUROPA.EU/EUROSTAT,
3.1. FOCUSTONEVRO.GR,
3.2. KAVALAPOINT.GR,
3.3. KARDITSAPRESS.GR,
3.4. ENIMEROSI.COM,
3.5. NEAKRITI.GR,
3.6. RODOSREPORT.COM,
3.7. LIMNOSREPORT.COM,
3.8. KOZAN.COM,
3.9. E-PTOLEMEOS.GR,
3.10. MESOGEIOSTV.GR,

πηγή

Το πεδίο μάχης στην Ουκρανία αλλάζει – Νέες τακτικές πολέμου

 
Ο πόλεμος στην Ουκρανία εξελίσσεται σε ένα εκτεταμένο εργαστήριο στρατιωτικής προσαρμογής. Από το 2022 έως σήμερα, η χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών, οι ηλεκτρονικές παρεμβολές και η ταχεία μετάδοση πληροφοριών, έχουν μεταβάλει τις συνθήκες υπό τις οποίες οι μονάδες επιχειρούν στο μέτωπο. 
 
Η αλλαγή δεν συνίσταται στην αντικατάσταση του πεζικού, του πυροβολικού, ή των τεθωρακισμένων από την τεχνολογία. Συνίσταται κυρίως στον διαφορετικό τρόπο με τον οποίο αυτά τα μέσα πρέπει να συνεργάζονται, ώστε να εντοπίζουν τον αντίπαλο, να πλήττουν αποτελεσματικά και να αποφεύγουν τον εντοπισμό τους.
 
Μία από τις σημαντικότερες μεταβολές αφορά την επιβιωσιμότητα των στρατευμάτων. Η διάδοση των μικρών drones επιτήρησης και των συστημάτων προσβολής FPV έχει περιορίσει τη δυνατότητα συγκέντρωσης προσωπικού, οχημάτων και εφοδίων, χωρίς να γίνονται αντιληπτά. Θέσεις διοίκησης, οχήματα ανεφοδιασμού, πυροβολαρχίες και ομάδες πεζικού μπορούν να εντοπιστούν και να αποτελέσουν στόχους, σε πολύ μικρότερο χρονικό διάστημα από ό,τι σε προηγούμενες συγκρούσεις.
 
Η μελέτη του Royal United Services Institute (RUSI), “Preliminary Lessons in Conventional Warfighting from Russia’s Invasion of Ukraine”, που δημοσιεύθηκε τον Νοέμβριο του 2022, υπογράμμισε ότι η επιβιωσιμότητα εξαρτάται όλο και περισσότερο από τη διασπορά, την κινητικότητα και την ικανότητα αποφυγής της εχθρικής αλυσίδας εντοπισμού και προσβολής.
 
Παράλληλα, σημείωσε ότι τα μη επανδρωμένα συστήματα πρέπει να είναι διαθέσιμα σε χαμηλότερα κλιμάκια, τόσο για αναγνώριση, όσο και για τον εντοπισμό στόχων. Η ίδια μελέτη προειδοποίησε ότι οι απώλειες drones μπορεί να είναι εξαιρετικά υψηλές, γεγονός που καθιστά κρίσιμη την οικονομική παραγωγή και την αντικατάστασή τους.
 
Μικρότερες ομάδες και μεγαλύτερη αυτονομία
 
Η διασπορά, ωστόσο, δεν σημαίνει απουσία συντονισμού. Αντίθετα, όσο περισσότερο διασπείρονται οι φυσικές δυνάμεις, τόσο περισσότερο χρειάζονται κοινή επιχειρησιακή εικόνα, αξιόπιστες επικοινωνίες και διοίκηση που να μπορεί να συντονίζει μικρότερες ομάδες, χωρίς να απαιτεί τη διαρκή φυσική συγκέντρωσή τους.
 
Η διαρκής επιτήρηση ευνοεί μικρότερες ομάδες που μπορούν να κινηθούν, να παραμείνουν λιγότερο ορατές και να εκτελέσουν συγκεκριμένες αποστολές, χωρίς να εκθέτουν μεγάλο αριθμό στρατιωτών. Αυτό δεν συνεπάγεται ότι οι μεγάλες μονάδες παύουν να είναι αναγκαίες. Σημαίνει ότι η αποτελεσματικότητά τους εξαρτάται περισσότερο από την ικανότητά τους να λειτουργούν ως συντονισμένο σύνολο διακριτών στοιχείων.
 
Η έκθεση του RUSI “Tactical Developments During the Third Year of the Russo-Ukrainian War”, που δημοσιεύθηκε τον Φεβρουάριο του 2025, βασίστηκε σε επιτόπια έρευνα στην Ουκρανία και σε επισκέψεις σε ουκρανικές ταξιαρχίες και μονάδες που επιχειρούσαν σε διαφορετικά μέτωπα.
 
Κατέγραψε τις διαρκείς προσαρμογές των δύο πλευρών σε τομείς όπως η μάχη εκ του σύνεγγυς, τα πυρά, τα μηχανικά έργα, η υγειονομική υποστήριξη, η εφοδιαστική και η αντιαεροπορική άμυνα. Οι συγγραφείς διευκρίνισαν ότι πρόκειται για επιχειρησιακές παρατηρήσεις και όχι για ακαδημαϊκή μελέτη, υπογραμμίζοντας έτσι την ανάγκη προσεκτικής ερμηνείας των συμπερασμάτων.
 
Η τάση προς μικρότερες ομάδες δημιουργεί νέες απαιτήσεις από τους κατώτερους διοικητές. Χρειάζονται πρωτοβουλία, κατανόηση της συνολικής αποστολής και δυνατότητα λήψης αποφάσεων, όταν οι επικοινωνίες διακόπτονται ή οι συνθήκες μεταβάλλονται γρήγορα. Η αυστηρά συγκεντρωτική διοίκηση δυσκολεύεται να ανταποκριθεί, όταν η εικόνα του πεδίου αλλάζει ταχύτερα από τον χρόνο που απαιτείται για την έκδοση νέων διαταγών.
 
Τα drones ως μέρος ενός ενιαίου συστήματος μάχης
 
Η ουσιαστική καινοτομία δεν είναι απλώς η παρουσία περισσότερων drones, αλλά η σύνδεσή τους με αισθητήρες, πυροβολικό, πεζικό, συστήματα διοίκησης και μέσα ηλεκτρονικού πολέμου. Ένα drone αναγνώρισης μπορεί να εντοπίσει έναν στόχο, να μεταδώσει τις συντεταγμένες του και να επιτρέψει την ταχύτερη αξιοποίηση των διαθέσιμων όπλων. Η αποτελεσματικότητα, επομένως, εξαρτάται από το πόσο γρήγορα και αξιόπιστα λειτουργεί ολόκληρη η αλυσίδα από τον εντοπισμό έως την προσβολή.
 
Η μελέτη του Center for Security Studies του ETH Zürich, “Learning from the Ukrainian Battlefield” (2024), επισημαίνει ότι τα μικρά, σχετικά φθηνά και συχνά εμπορικά διαθέσιμα drones έχουν αποκτήσει σημαντική αξία τόσο ως μέσα επιτήρησης όσο και ως φορείς όπλων. Ταυτόχρονα, τονίζει ότι τα μη επανδρωμένα συστήματα δεν αποτελούν πανάκεια: Η απόδοσή τους εξαρτάται από την ποιότητα του προσωπικού, την ενσωμάτωσή τους στις μονάδες και την ικανότητα αντιμετώπισης των αντίστοιχων εχθρικών συστημάτων.
 
Η μεταβολή επεκτείνεται και στο ηλεκτρομαγνητικό πεδίο. Οι παρεμβολές μπορούν να διακόψουν την επικοινωνία ανάμεσα σε χειριστές και drones, να υποβαθμίσουν την πλοήγηση ή να δυσκολέψουν τον συντονισμό μονάδων. Καμία τεχνολογική λύση δεν παραμένει για πολύ αποκλειστικό πλεονέκτημα: Κάθε νέα δυνατότητα προκαλεί προσπάθεια αντιμετώπισης και, στη συνέχεια, νέα προσαρμογή. Η ταχύτητα αυτού του κύκλου αποτελεί πλέον κρίσιμο παράγοντα της τακτικής αποτελεσματικότητας.
 
Το πεδίο μάχης γίνεται πιο διαφανές
 
Η συνεχής παρουσία αισθητήρων περιορίζει την παραδοσιακή αντίληψη της απόκρυψης. Η κάλυψη από το άμεσο οπτικό πεδίο δεν αρκεί πάντα, καθώς διαφορετικοί αισθητήρες, πληροφορίες και μέσα επιτήρησης μπορούν να συνδυαστούν για να αποκαλύψουν κινήσεις ή εγκαταστάσεις. Οι στρατιωτικές δυνάμεις χρειάζονται, επομένως, όχι μόνο φυσική προστασία, αλλά και δυνατότητα να περιορίζουν την έκθεσή τους, να μετακινούνται και να αποφεύγουν τη σταθεροποίηση, σε θέσεις που μπορούν να πληγούν επανειλημμένα.
 
Αυτό δεν σημαίνει ότι το πεδίο μάχης είναι πλήρως διαφανές. Η κακοκαιρία, το ανάγλυφο, τα τεχνικά όρια των συστημάτων και οι ηλεκτρονικές παρεμβολές εξακολουθούν να δημιουργούν κενά στην εικόνα. Η διαφάνεια είναι άνιση και προσωρινή, ενώ η υπεροχή εξαρτάται από το ποια πλευρά μπορεί να μετατρέψει τις πληροφορίες σε έγκαιρη και αποτελεσματική δράση.
 
Η ανάλυση του James Patton Rogers και του JW Hutto, που δημοσιεύθηκε το 2026 στο Contemporary Security Policy, υποστηρίζει ότι τα μικρά drones δεν καταργούν τις θεμελιώδεις αρχές της σύγχρονης χερσαίας μάχης – διασπορά, κάλυψη, απόκρυψη, καταστολή και ελιγμό μικρών μονάδων – αλλά αλλάζουν το ποιος μπορεί να τις εφαρμόσει αποτελεσματικά.
 
Όταν μία πλευρά ενσωματώνει καλύτερα τα drones, μπορεί να αντισταθμίσει ελλείψεις σε προσωπικό ή πυροβολικό. Όταν όμως και οι δύο διαθέτουν εκτεταμένες δυνατότητες επιτήρησης και προσβολής, ο ελιγμός γίνεται δυσκολότερος και ενισχύονται οι συνθήκες φθοράς.
 
Από την κατοχή εδάφους στον έλεγχο της πρόσβασης
 
Οι αλλαγές αυτές επηρεάζουν και την έννοια του ελέγχου του εδάφους. Η φυσική παρουσία σε μια περιοχή δεν εγγυάται ότι μια δύναμη μπορεί να κινηθεί ελεύθερα, να ανεφοδιαστεί ή να διατηρήσει ασφαλείς γραμμές επικοινωνίας. Μια θέση μπορεί να παραμένει υπό κατοχή, αλλά η χρήση της να περιορίζεται από την επιτήρηση και τα πυρά του αντιπάλου. Αντίστροφα, μια μικρή μονάδα μπορεί να επηρεάζει την πρόσβαση σε μια περιοχή, χωρίς να ελέγχει συνεχώς κάθε σημείο της.
 
Η εξέλιξη αυτή δεν ακυρώνει τη σημασία της κατάληψης και διατήρησης εδάφους. Υποδεικνύει ότι ο έλεγχος πρέπει να αξιολογείται και με βάση τη δυνατότητα χρήσης μιας περιοχής, την ελευθερία κινήσεων και τη βιωσιμότητα της εφοδιαστικής υποστήριξης. Η διατήρηση μιας θέσης χωρίς δυνατότητα ενίσχυσης ή ανεφοδιασμού, μπορεί να έχει περιορισμένη επιχειρησιακή αξία.
 
Η τεχνολογία δεν καταργεί τη φθορά και την εφοδιαστική
 
Η αυξανόμενη ακρίβεια δεν εξαλείφει την ανάγκη για μεγάλες ποσότητες πυρομαχικών, ανταλλακτικών, μέσα επισκευής και συνεχή αναπλήρωση απωλειών. Αντίστοιχα, η παραγωγή drones σε μεγάλη κλίμακα δεν αρκεί εάν λείπουν οι χειριστές, οι τεχνικοί, οι ασφαλείς επικοινωνίες, ή οι δυνατότητες επεξεργασίας των πληροφοριών που συλλέγονται.
 
Η μελέτη του RUSI για την πρώτη φάση του πολέμου τόνισε ότι η διάρκεια των επιχειρήσεων εξαρτάται από τα αποθέματα και την ικανότητα διατήρησης του ρυθμού μάχης. Παράλληλα, οι μεταγενέστερες αναλύσεις για τα μη επανδρωμένα συστήματα δείχνουν ότι η προσαρμογή απαιτεί συνεχή παραγωγή, εκπαίδευση και ενσωμάτωση νέων δυνατοτήτων στη δομή των μονάδων. Η τεχνολογική καινοτομία, συνεπώς, δεν αντικαθιστά τη βιομηχανική και οργανωτική αντοχή· εξαρτάται από αυτήν.
 
Συμπέρασμα: Διασπορά στο έδαφος, συνοχή στο δίκτυο
 
Η εμπειρία της Ουκρανίας υποδεικνύει ότι η σύγχρονη τακτική μάχη απαιτεί έναν συνδυασμό φυσικής διασποράς και πληροφοριακής συνοχής. Οι μονάδες πρέπει να αποφεύγουν την εύκολη ανίχνευση, να διατηρούν κινητικότητα και να περιορίζουν την έκθεσή τους, χωρίς να χάνουν τη δυνατότητα συντονισμένης δράσης. Τα drones έχουν ενισχύσει την επιτήρηση και την ακρίβεια, αλλά ταυτόχρονα έχουν αυξήσει τις απαιτήσεις σε διοίκηση, ηλεκτρονικό πόλεμο, εκπαίδευση και εφοδιαστική.
 
Το βασικό δίδαγμα δεν είναι ότι ο πόλεμος των τεθωρακισμένων, ή του πεζικού έχει τελειώσει. Είναι ότι αυτά τα μέσα δεν μπορούν πλέον να αξιοποιούνται αποτελεσματικά με τις ίδιες παραδοχές για την απόκρυψη, τη συγκέντρωση δυνάμεων και την ασφάλεια των μετόπισθεν. Η υπεροχή θα ανήκει πιθανότατα όχι σε εκείνον που διαθέτει απλώς περισσότερα drones, αλλά σε εκείνον που μπορεί να ενσωματώνει ταχύτερα τις πληροφορίες, να προσαρμόζει τις τακτικές του και να διατηρεί τη μαχητική του ικανότητα υπό συνεχή πίεση.
 
Οι παραπάνω διαπιστώσεις πρέπει να αντιμετωπίζονται ως εξελισσόμενα συμπεράσματα και όχι ως οριστικοί κανόνες. Ο πόλεμος συνεχίζεται, οι τεχνολογίες μεταβάλλονται και οι δύο πλευρές προσαρμόζονται. Ωστόσο, ένα μοτίβο γίνεται σαφές: Η διασπορά των φυσικών δυνάμεων αποκτά μεγαλύτερη σημασία, ενώ η επιτυχία εξαρτάται όλο και περισσότερο από τη συνοχή των πληροφοριών, τη διοίκηση και την ικανότητα συνδυασμού διαφορετικών μέσων στο κατάλληλο χρονικό σημείο.
 

Από το Multiplex στο Multiversal διεθνές σύστημα

Γράφει ο ΓΡΙΒΑΣ ΚΩΣΤΑΣ
 
 
Μια καινοφανής γεωπολιτική πραγματικότητα στην Ιστορία: Στη συζήτηση για τη μεταμόρφωση του διεθνούς συστήματος, ο Ινδοαμερικανός καθηγητής Διεθνών Σχέσεων Amitav Acharya, έχει προτείνει σε άρθρο του (δημοσιεύτηκε το 2017) μια νέα έννοια, τον “multiplex κόσμο”. Στο άρθρο του “After Liberal Hegemony: The Advent of a Multiplex World Order” υποστηρίζει ότι η υποχώρηση της αμερικανοκεντρικής τάξης δεν συνεπάγεται απλώς επιστροφή στην παλαιά πολυπολικότητα, αλλά την ανάδυση ενός νέου κόσμου.  
 
Ενός κόσμου πολιτισμικά και πολιτικά διαφοροποιημένου μεν, πλην όμως οικονομικά και θεσμικά διασυνδεδεμένου, στον οποίο συνυπάρχουν και αλληλεπιδρούν διαφορετικές, διασταυρούμενες διεθνείς τάξεις. Η κινηματογραφική μεταφορά του Acharya είναι παραστατική. Χρησιμοποιεί ως μοντέλο ένα συγκρότημα πολλών κινηματογραφικών αιθουσών, όπου προβάλλονται ταυτόχρονα διαφορετικές ταινίες κάτω από την ίδια στέγη. Διαφορετικοί πρωταγωνιστές, δημιουργοί και αφηγήσεις συμμετέχουν σε μια κοινή, σύνθετη πραγματικότητα.
 
Η προσέγγιση αυτή προσφέρει μια αφετηρία για να προχωρήσουμε σε μια συμπληρωματική υπόθεση. Μήπως αυτές οι διαφορετικές “ταινίες” αλληλοδιεισδύουν τόσο έντονα, ώστε οι πρωταγωνιστές τους να βρίσκονται ταυτόχρονα μέσα σε περισσότερες από μία ιστορίες; Δηλαδή, η μία ταινία να εισέρχεται μέσα στην άλλη. Εδώ μπορεί να μας βοηθήσει ένα διήγημα επιστημονικής φαντασίας. Στο “Sidewise in Time” (Πλάγια στον Χρόνο), που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Astounding Stories τον Ιούνιο του 1934, ο Murray Leinster περιγράφει έναν κόσμο όπου τμήματα διαφορετικών ιστορικών πραγματικοτήτων εισβάλλουν το ένα στο άλλο. Εναλλακτικές διαδρομές της Ιστορίας συναντώνται στον ίδιο χώρο και χρόνο. Η πραγματικότητα παύει να διαθέτει μία αποκλειστική ιστορική συνέχεια.
 
Το διήγημα αυτό θεωρείται ένα από τα πρώτα και πιο επιδραστικά έργα στην ιστορία της λογοτεχνίας που εισήγαγε την έννοια της “παράλληλης μετατόπισης” (sidewise), επηρεάζοντας σε τεράστιο βαθμό τη μεταγενέστερη λογοτεχνία και τις τηλεοπτικές σειρές sci-fi γύρω από το Multiverse (Πολυσύμπαν). Στα ελληνικά, έχει πρωτοκυκλοφορήσει το 1977 στον συλλογικό τόμο “Θεματική Ανθολογία Επιστημονικής Φαντασίας – Τόμος 3: Ταξίδια στο Χρόνο” από τις Εκδόσεις Εξάντας, σε μετάφραση της Άννας Δάρδα.
 
Το multiversal διεθνές σύστημα
 
Δανειζόμενοι αυτήν τη λογοτεχνική εικόνα, μπορούμε να μιλήσουμε για ένα Multiversal Διεθνές Σύστημα. Ο όρος προτείνεται ως εργαλείο διερεύνησης μιας πραγματικότητας όπου διαφορετικές αρχιτεκτονικές ισχύος, συνεργασίας και αντιπαλότητας λειτουργούν ταυτόχρονα, ενώ διαφορετικές αντιλήψεις της Ιστορίας επηρεάζουν τις ίδιες αποφάσεις. Οι κόσμοι αυτοί συνδέονται, συγκρούονται και μετασχηματίζονται αμοιβαία. Η υπόθεση αυτή απαιτεί να αλλάξουμε το ερώτημα. Αντί να αναζητούμε αποκλειστικά ποιο σύστημα διαδέχεται το προηγούμενο, χρειάζεται να εξετάζουμε ποιες συστημικές λογικές συνυπάρχουν, σε ποια πεδία επικρατεί καθεμία και πώς αλληλεπιδρούν.
 
Η μετάβαση μπορεί να παράγει μια διαρκή συνύπαρξη διαφορετικών μορφών οργάνωσης, χωρίς να καταλήγει σύντομα σε μία αναγνωρίσιμη τελική τάξη. Η ιδιαιτερότητα του σημερινού κόσμου βρίσκεται στον συνδυασμό χαρακτηριστικών που παλαιότερα εμφανίζονταν με διαφορετική έκταση και ένταση. Η παγκόσμια διασύνδεση συναντά την πολιτισμική ετερογένεια, την παρουσία πολλών κέντρων ισχύος, τις τεχνολογικές μεταλλάξεις και την πυκνότητα των οικονομικών εξαρτήσεων. Η ποσοτική διεύρυνση των αλληλεπιδράσεων δημιουργεί έτσι μια ποιοτική μεταβολή στη λειτουργία του συστήματος.
 
Οι ιστορικές αναλογίες παραμένουν χρήσιμες, αλλά έχουν όρια. Η πολυπολικότητα των ελληνικών πόλεων της αρχαιότητας ή της ευρωπαϊκής ισορροπίας δυνάμεων στο βεστφαλιανό σύστημα αναπτύχθηκε σε διαφορετικά γεωγραφικά, τεχνολογικά και πολιτισμικά περιβάλλοντα. Σήμερα, αποφάσεις που λαμβάνονται σε μια περιοχή μπορούν να μεταβάλουν ταυτόχρονα εφοδιαστικές αλυσίδες, ενεργειακές προσδοκίες και υπολογισμούς ασφαλείας σε ολόκληρο τον πλανήτη. Η απόσταση εξακολουθεί να έχει σημασία, αλλά λειτουργεί μέσα σε πυκνά δίκτυα αλληλεξάρτησης.
 
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον μπορούμε να διακρίνουμε μια κλασική πολυπολική λογική: κράτη και συνασπισμοί επιδιώκουν ισορροπίες, συνεργασίες και περιορισμό των ανταγωνιστών τους. Παράλληλα, μια διπολική ανάγνωση οργανώνει την προσοχή γύρω από τον ανταγωνισμό Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας. Καμία από αυτές τις λογικές δεν χρειάζεται να εξαφανιστεί για να λειτουργήσει η άλλη. Συνυπάρχει επίσης η προσδοκία ενός αναβιωμένου Ψυχρού Πολέμου, όπου ένας υποτιθέμενα ομοιογενής “Ελεύθερος Κόσμος” συγκρούεται με ένα εξίσου ομοιογενές υποτιθέμενο “αυταρχικό στρατόπεδο”.
 
Περί Δύσης και “Υπερασίας”
 
Το προβληματικό στοιχείο αυτής της αφήγησης εμφανίζεται όταν η ιστορική αναλογία μετατρέπεται σε βεβαιότητα επανάληψης, όπου θεωρείται δεδομένο ότι η αντιπαράθεση θα ολοκληρωθεί με τον ίδιο τρόπο και με ένα νέο 1991. Μια τέτοια προσδοκία έχει πρακτική σημασία ακόμη και όταν αποδεικνύεται ανακριβής. Μπορεί να είναι μια παρανοϊκή φαντασίωση στη βάση της, αλλά παράγει απτά αποτελέσματα στον πραγματικό κόσμο. Μεταξύ των άλλων, μπορεί να καθορίσει ποια περιθώρια συμβιβασμού θεωρούνται αποδεκτά, ποιες απώλειες προσωρινές και ποια συμφέροντα διαπραγματεύσιμα. Οι κυβερνήσεις ενεργούν με βάση όσα πιστεύουν ότι συμβαίνουν και όσα αναμένουν ότι θα συμβούν. Οι αντιλήψεις τους εισέρχονται, συνεπώς, στην ίδια την παραγωγή της γεωπολιτικής πραγματικότητας.
 
Εδώ βρίσκεται μια κρίσιμη διάσταση του Multiversal: η συνύπαρξη διαφορετικών ιστορικών προσδοκιών στο ίδιο παρόν. Ένας δρων μπορεί να προσβλέπει σε συμφωνία μεγάλων δυνάμεων, ένας άλλος στην τελική επικράτηση του δικού του πολιτικού προτύπου και ένας τρίτος σε διαρκώς μεταβαλλόμενες συνεργασίες. Η ίδια διπλωματική κίνηση μπορεί επομένως να διαβαστεί ως περιορισμένη συναλλαγή, στρατηγική μετατόπιση ή ιστορική προδοσία. Η έννοια της Δύσης χρειάζεται επίσης να εξεταστεί μέσα σε αυτήν την πολλαπλότητα. Η ύπαρξη κοινών θεσμών και δεσμεύσεων δεν εξασφαλίζει ταυτόσημη ιεράρχηση συμφερόντων σε κάθε ζήτημα. Η συνοχή μπορεί να είναι ισχυρή σε ένα πεδίο και περιορισμένη σε άλλο. Αντίστοιχα, η Ανατολή δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως ενιαίος δρων, μόνο και μόνο επειδή ορισμένες χώρες αντιτίθενται σε συγκεκριμένες δυτικές πολιτικές.
 
Μπορούμε, ακόμη, να εξετάσουμε ως υπόθεση μια ευρασιατική διάταξη ανοικτής αρχιτεκτονικής, μια “Υπερασία”, στην οποία συνεργασίες και ανταγωνισμοί συνυπάρχουν. Η συμμετοχή σε ένα τέτοιο πλέγμα δεν θα απαιτούσε πλήρη σύμπτωση συμφερόντων. Θα μπορούσε να επιτρέπει σε έναν δρώντα να συνεργάζεται με έναν εταίρο, επιδιώκοντας ταυτόχρονα να περιορίσει την επιρροή ενός άλλου μέσα στην ίδια διάταξη. Οι εσωτερικές αντιπαλότητες ενδέχεται, υπό προϋποθέσεις, να διευρύνουν τα περιθώρια συμμετοχής, εμποδίζοντας τη μονοπώληση του συστήματος. Ενδέχεται όμως και να παραλύσουν τη συνεργασία. Γι’ αυτό η “Υπερασία” πρέπει να αντιμετωπιστεί ως ερευνητική υπόθεση. Η άθροιση πληθυσμών, πόρων και στρατιωτικών δυνατοτήτων δεν δημιουργεί αυτομάτως συλλογική ισχύ χωρίς μηχανισμούς συντονισμού και διαχείρισης των διαφορών.
 
Μια διαφορετική λογική θα ήταν η επιλεκτική συνεννόηση των μεγάλων δυνάμεων για ζητήματα κοινού ενδιαφέροντος, ακόμη και εις βάρος προτιμήσεων των εταίρων τους. Η λογική αυτή μπορεί να συνυπάρχει με τον ανταγωνισμό τους. Μια συμφωνία σε έναν τομέα δεν προϋποθέτει συνολική συμφιλίωση, όπως μια αντιπαράθεση σε άλλον δεν αποκλείει κάθε δυνατότητα συναλλαγής. Στο ίδιο περιβάλλον, οι μεσαίες και μικρότερες δυνάμεις μπορούν να αναζητούν συνδυασμούς σχέσεων που αυξάνουν την αυτονομία τους. Η δυνατότητα αυτή παραμένει άνιση και εξαρτάται από τη θέση, τις ικανότητες και τις εναλλακτικές κάθε χώρας. Ωστόσο, η εικόνα ενός κόσμου αποτελούμενου αποκλειστικά από μεγάλες δυνάμεις και πειθήνιες “αυλές” περιορίζει την αναλυτική μας ικανότητα.
 
Ισχύς και τεχνολογία
 
Οι ιεραρχίες εξακολουθούν να υπάρχουν, αλλά δεν συμπίπτουν υποχρεωτικά μεταξύ τους. Η στρατιωτική ισχύς, η παραγωγική ικανότητα, η τεχνολογική εξάρτηση και η δυνατότητα οργάνωσης συνεργασιών δημιουργούν διαφορετικές κατανομές επιρροής. Ένας δρων μπορεί να διαθέτει σημαντική ισχύ σε ένα πεδίο και να είναι εξαιρετικά ευάλωτος σε κάποιο άλλο. Η συνολική κατάταξη των χωρών σε μία σταθερή κλίμακα αποκρύπτει αυτές τις αποκλίσεις.
 
Η τεχνολογική μετάλλαξη προσθέτει έναν ακόμη παράγοντα αστάθειας. Οι επενδύσεις του χθες δεν εγγυώνται αντίστοιχη αποτελεσματικότητα στο αύριο. Καθώς μεταβάλλονται οι συνθήκες επιτήρησης, προστασίας, πρόσβασης και προσβολής, μεταβάλλεται και η εκτίμηση της διαθέσιμης ισχύος. Διαφορετικές ηγεσίες μπορούν να καταλήγουν σε ασύμβατα συμπεράσματα για το ίδιο ισοζύγιο και να ενεργούν στηριζόμενες σε αυτά.
 
Επίσης, η σχέση χερσαίας και θαλάσσιας ισχύος χρειάζεται να εξεταστεί υπό αυτό το πρίσμα. Η γεωγραφία παραμένει ενεργή, ενώ οι τεχνολογικές δυνατότητες μεταβάλλουν τους τρόπους αξιοποίησής της. Αντίστοιχα, ενεργειακές υποδομές, διαδρομές και οικονομικές εξαρτήσεις προσθέτουν σχέσεις που τέμνουν τις στρατιωτικές ευθυγραμμίσεις. Η εξάρτηση μπορεί να λειτουργεί ταυτόχρονα ως κίνητρο συνεργασίας, πηγή ευπάθειας και μέσο πίεσης.
 
Η πολιτισμική διάσταση αφορά και τους τρόπους με τους οποίους νοηματοδοτούνται αυτές οι σχέσεις. Η υπόθεση ότι ορισμένες δυτικές πολιτικές αφηγήσεις διατηρούν εκκοσμικευμένα εσχατολογικά χαρακτηριστικά αξίζει συστηματική διερεύνηση. Η προσδοκία τελικής δικαίωσης, η μανιχαϊστική δαιμονοποίηση του αντιπάλου και η πεποίθηση ότι η Ιστορία οδηγεί σε ένα συγκεκριμένο τέλος, στο πλαίσιο της αντίληψης της Κλειστής Ιστορίας, όπως την αναλύει ο π. Νικόλαος Λουδοβίκος, μπορούν να επηρεάζουν τις κρίσεις και δράσεις των πολιτικών ηγεσιών.
 
Διαφορετικές γεωπολιτικές αντιλήψεις
 
Μια τέτοια διερεύνηση απαιτεί συγκεκριμένες ιστορικές διαδρομές και τεκμήρια. Ο χριστιανισμός και η Δύση περιλαμβάνουν διαφορετικές, συχνά αντιμαχόμενες παραδόσεις. Παρόμοια προσοχή απαιτείται απέναντι στις μη δυτικές κοσμοαντιλήψεις. Η πολιτισμική ετερότητα δεν εγγυάται αυτομάτως ανοικτή σκέψη, όπως η δυτική προέλευση δεν συνεπάγεται αναγκαστικά ιστορικό ντετερμινισμό. Για να αποκτήσει αναλυτική αξία το Multiversal, χρειάζεται να εξετάζουμε πότε οι διαφορετικές διατάξεις διατηρούν σχετική αυτονομία και πότε μια σύγκρουση τις υπάγει σε έναν κυρίαρχο ανταγωνισμό. Χρειάζεται επίσης να εντοπίζουμε πώς μια αντίληψη μετατρέπεται σε απόφαση και πώς η απόφαση αλλάζει τις σχέσεις. Διαφορετικά, η πολλαπλότητα κινδυνεύει να γίνει ένας όρος που περιγράφει τα πάντα χωρίς να εξηγεί αρκετά.
 
Για την Ελλάδα, αυτή η προσέγγιση θέτει συγκεκριμένες απαιτήσεις. Ορισμένες εξ αυτών αφορούν τη σαφή αντίληψη των δεσμεύσεών της, την κατανόηση των διαφοροποιήσεων μεταξύ των εταίρων της και την ανάπτυξη ικανοτήτων που την καθιστούν χρήσιμη σε επιλεγμένα πεδία. Η στρατηγική αυτονομία προϋποθέτει δυνατότητες, αξιοπιστία και εναλλακτικές. Η διεθνής πολυπλοκότητα δημιουργεί περιθώρια δράσης, αλλά και κινδύνους λανθασμένης εκτίμησης.
 
Η μετάβαση από το Multiplex στο Multiversal διεθνές σύστημα προτείνεται, επομένως, ως πρόσκληση για βαθύτερη διερεύνηση. Ζούμε μέσα σε διασταυρούμενες σχέσεις ισχύος και συνεργασίας, αλλά και μέσα σε διαφορετικές προσδοκίες για την πορεία της Ιστορίας. Το ζητούμενο είναι να κατανοήσουμε πώς αυτοί οι κόσμοι συναντώνται και μεταβάλλονται. Η Ιστορία παραμένει ανοικτή, και η στρατηγική ευθύνη αρχίζει από την αναγνώριση αυτού του ανοικτού χαρακτήρα της.
 

Αντιχριστιανισμός

Γράφει ο Απόστολος Παπαδημητρίου
 
Στην ευρωπαϊκή ήπειρο πλείστοι αυτόχθονες κάτοικοι έχουν από καιρού απομακρυνθεί από τη χριστιανική πίστη, ώστε να μην είναι υπερβολικό να γραφεί ότι έχουμε μεταβεί στη μεταχριστιανική εποχή. Και ενώ θα ανέμενε κάποιος να μην απασχολεί πλέον το σύστημα εξουσίας η πίστη αυτή, διαπιστώνει ότι ακούγονται ή γράφονται κατά της πίστης αυτής κατηγορίες για σκοταδισμό, ρατσισμό και πολλά άλλα από ανθρώπους, οι οποίοι ασκούν εξουσία ή επηρεάζουν την κοινή γνώμη, όπως πανεπιστημιακοί, διανοούμενοι και δικαιωματιστές. Είναι εντυπωσιακό ότι όλοι αυτοί δεν έχουν ακόμη αντιληφθεί τον κίνδυνο που διατρέχει η ήπειρός μας τόσο από την αυξανόμενη παρουσία του μουσουλμανικού στοιχείου, όσο και από την καταφυγή πολλών ανερμάτιστων, οι οποίοι βιώνουν σε υπαρξιακό κενό, προς τον ανατολικό μυστικισμό, τις παραθρησκείες και τη σατανολατρεία. Είναι εκπληκτικό ότι η εξέλιξη αυτή αφήνει παγερά αδιάφορους εκείνους που ακόμη αντιμάχονται με ακραίο φανατισμό τη χριστιανική πίστη στο όνομα του ορθολογισμού! 
 
Η χριστιανική πίστη βρίσκεται υπό διωγμό σε χώρες, όπου κυριαρχεί το ισλάμ. Αυτό δεν αποτελεί έκπληξη, καθώς η θρησκευτική αυτή πίστη ευνοεί τη χρήση βίας και μέσω αυτής εξαπλώθηκε, κατά το παρελθόν, σε πολλές χώρες. Βέβαια είναι σφάλμα να θεωρούμε τον κάθε μουσουλμάνο εν δυνάμει τρομοκράτη, όπως επιχείρησαν ιθύνοντες των ΗΠΑ να πείσουν τη διεθνή κοινή γνώμη, μετά το πλήγμα στους δίδυμους πύργους (2001). Είναι σαφής η διάκριση μεταξύ μετριοπαθών και φανατικών, φονταμενταλιστών αποκαλουμένων, μουσουλμάνων. 
 
Οι δεύτεροι κατακτούν έδαφος στον βαθμό που οι δυτικοί προκαλούν με τη στάση τους έναντι των χωρών τους και έναντι της πίστης τους. Μουσουλμανικές χώρες υφίστανται την άγρια εκμετάλλευση των οικονομικά ισχυρών δυτικών χωρών και μετά την απόκτηση της ανεξαρτησίας τους. Άφρονες καυχώμενοι για τα δικαιώματα που τους παρέχουν οι κοινωνίες τους προκαλούν κατά καιρούς τους μουσουλμάνους με απαράδεκτες ενέργειες. Να θυμηθούμε τους δημοσιογράφους του περιοδικού Charlie Hebdo του Παρισιού, οι οποίοι βέβαια υπέστησαν τις συνέπειες της αφροσύνης τους. Όμως δεν υπήρξαν τα μόνα θύματα. Στον Νίγηρα της Αφρικής θανατώθηκαν χριστιανοί από τον φανατισμένο όχλο, επειδή «χριστιανοί» στην Ευρώπη είχαν προσβάλει τον προφήτη τους! 
 
Στη Δανία των ελευθεριοτήτων άκρως ανόητος έκαψε δημόσια αντίτυπο του Κορανίου υπό την προστασία αστυνομικών. Βέβαια είναι άκρως προσεκτικός πλέον στις μετακινήσεις του. Υπάρχουν χώρες στις οποίες οι χριστιανοί διώκονται από φανατικούς μουσουλμάνους στα πλαίσια της απόλυτης επικράτησης. Θύματα διωγμού υπήρξαν κατά καιρούς χριστιανοί στη Μέση Ανατολή. Ο πληθυσμός αυτών μειώθηκε σημαντικά στο Ιράκ και στην Αίγυπτο. Στόχος έχουν καταστεί οι χριστιανοί στη Συρία, μετά την ανατροπή του Άσαντ, τον οποίο τα δυτικά μέσα ενημέρωσης πρόβαλλαν ως αιμοσταγή δικτάτορα. Τώρα σιωπούν, ενώ υπό τον νέο ηγέτη, όντως αιμοσταγή τζιχαντιστή, οι χριστιανοί και οι αλεβίτες υφίστανται δολοφονικές επιθέσεις. Πρόσφατη είναι η επίθεση τζιχαντιστών από τη Συρία κατά ορθοδόξων χριστιανών της Ιορδανίας. Βέβαια ορθόδοξοι υπάρχουν και μεταξύ των υφισταμένων γενοκτονία κατοίκων της Γάζας μακριά πλέον από τα βλέμματά μας.
 
Η κυβέρνησή μας αλλά και ο λαός ελάχιστο ενδιαφέρον δείχνει για τους διωκόμενους αυτοαποκαλούμενους «ρουμ ορτοδόξ». Διωγμοί κατά χριστιανών βρίσκονται σε εξέλιξη σε χώρες όπως ο Νίγηρ, η Νιγηρία, η Κεντραφρικανική Δημοκρατία, η Κένυα, η Αιθιοπία, στην Αφρική, στις οποίες εσωτερικές αναταραχές έχουν καταστήσει ανασφαλή τη διαβίωση. Επίσης στο Πακιστάν, αλλά δεν φαίνεται οι ιθύνοντες στη χώρα μας να θορυβούνται στο ελάχιστο από τον αυξανόμενο ρυθμό αφίξεων εδώ πολιτών της χώρας, της πλέον φιλικής προς την Τουρκία, για να προβάλουμε το θέμα και από εθνικής πλευράς, με την οποία και τη Σαουδική Αραβία η γείτων υπέγραψαν πρόσφατα το σύμφωνο της Μέκκας. Αλλά εμείς, οι πανίσχυροι, διαθέσαμε στην τελευταία πυραύλους patriot προς ενίσχυση της άμυνάς της!
 
Και στη χώρα μας, με καθυστέρηση βέβαια, εξαπολύθηκε διωγμός κατά της πίστης με εμφανή την κήρυξη αυτού κατά τη μεταπολίτευση. Πέρα από το πλήθος των αντιχριστιανικών νόμων προς «εναρμόνιση» του οικογενειακού δικαίου με το «προοδευτικό» ευρωπαϊκό έχουμε συνεχιζόμενη επιχείρηση αποχριστιανισμού της χώρας με ποικίλους τρόπους.
 
Η όποια ενέργεια εναντίωσης πιστών στον επιχειρούμενο εκμαυλισμό του λαού μας με στόχο την απομάκρυνση του από την πατροπαράδοτη πίστη, εγείρει φωνές διαμαρτυρίας «προοδευτικών» με κατηγορίες περί σκοταδισμού και προσπάθειας επανόδου στον Μεσαίωνα! Δεν υπήρξε μικρός ο θόρυβος με την αποκαθήλωση βλασφήμων έργων από την εθνική (;) πινακοθήκη εκ μέρους βουλευτού. Οι Έλληνες (;) καλλιτέχνες έχουν πλέον την ελευθερία να ασχημονούν επί ιερών της πατρογονικής πίστης υπό την προστασία των ιθυνόντων της χώρας. Βέβαια η σιωπή ιχθύος των ιεραρχών αποθρασύνει τους εργολαβικά αναλαβόντες τον αποχριστιανισμό του λαού μας.
 
Κατά τα τελευταία έτη ακούγεται ολοένα και περισσότερο η ξενόφερτη γιορτή Halloween και επιχειρείται να εισαχθεί αυτή στα σχολεία και να εορτάζεται μάλιστα λαμπρότερα από τις άτονα εορταζόμενες πλέον εκκλησιαστικές εορτές. Συνδυάζει αυτή τον τρόμο, τη μεταμφίεση και τη διασκέδαση. Τώρα πώς μπορεί να διασκεδάζει κάποιος με τον τρόμο δεν μας απασχολεί. Ίσως θέλουν να μας εξοικειώσουν μ’ αυτόν, όπως συνέβη με τους πολίτες των ΗΠΑ, οι οποίοι έχουν καθηλωθεί από την πληθώρα ταινιών τρόμου και καταστροφής, που παρακολουθούν. Το σύμβολο που χρησιμοποιείται στη γιορτή είναι φαναράκια από σκαλιστές κολοκύθες με κεριά, για να διώχνουν τα κακά πνεύματα (υπάρχουν αυτά στην εποχή του «ορθολογισμού»;)! Δεσπόζουν τα χρώματα μαύρο και πορτοκαλί (Ο τα φαύλα πράσσων μισεί το φως!). Διαμορφώνεται ατμόσφαιρα τρομακτική με «διακόσμηση» ομοιοτύπων ιστού αράχνης, σκελετών, μαγισσών, νυχτερίδων και μαύρων γάτων. Διευθύντρια σχολείου της Χαλκιδικής κάλεσε ιερέα να ενημερώσει τους μαθητές σχετικά με τη «γιορτή». Μητέρα ενός κατήγγειλε διευθύντρια και ιερέα με την κατηγορία ότι η ενημέρωση είχε ως συνέπεια να βλέπει το παιδί της εφιάλτες. Ευτυχώς ο σύλλογος γονέων υπερασπίστηκε τους εναγόμενους. Ίσως, διαφορετικά, να επενέβαινε το υπουργείο Παιδείας (;), θρησκευμάτων και αθλητισμού θέτοντας σε αργία την εκπαιδευτικό! Αυτό έπραξε όταν άλλος στη Μέση Εκπαίδευση τόλμησε να ενημερώσει τους μαθητές του ότι, σύμφωνα με την Αγία Γραφή, η ομοφυλοφιλία είναι πάθος ατιμίας!
 
Ενορχηστρωμένη επίθεση δέχεται από τα χρυσοπληρωμένα του συστήματος μηδενικά, παρουσιαστές των πρωινών ζωνών, πρωινάδικων στη λαϊκή γλώσσα, καθώς και από κριτικούς τέχνης κάθε καλλιτεχνική δημιουργία με θέμα την πίστη του λαού μας. Είχε ενοχλήσει πολύ η παρακολούθηση από πλήθος λαού της ταινίας για τον βίο του αγίου Νεκταρίου, την οποία κριτικοί υποκριτικά τόνισαν ότι κρίνουν αποκλειστικά από καλλιτεχνικής απόψεως. Η μεγάλη τηλεθέαση της σειράς για τον άγιο Παΐσιο τους έκανε κάπως να συγκρατηθούν. Τώρα που είναι έτοιμη για προβολή νέα σειρά με τον βίο του αγίου Ιωσήφ του ησυχαστού, του αγιορείτη, επανήλθαν στην επίθεση. Στόχος κατά καιρούς είναι κάθε καλλιτέχνης, που έχει το θάρρος να ομολογεί δημόσια την πίστη στον Θεό και πιο συγκεκριμένα στον Ιησού Χριστό, καθώς βέβαια και οι κατήγοροι δηλώνουν ότι πιστεύουν σε θεό, σε κάποιον θεό της αρεσκείας τους! Πρόσφατα κατέστη στόχος με σκοπό την απαξίωση ως φανατικού κοσμοκαλόγερου, ο πρωταγωνιστής τόσο της ταινίας για τον άγιο Νεκτάριο όσο και της νέας σειράς για τον άγιο Ιωσήφ. Αλλά αυτός παραμένει απτόητος, καθώς στον βίο του τα έχει δοκιμάσει όλα, πριν γνωρίσει τον Χριστό.
 
Όταν γνωστοποιήθηκε το «σκάνδαλο» της «Κιβωτού του κόσμου» έσπευσαν οι τηλεεισαγγελείς να κατατροπώσουν τον «άθλιο» ρασοφόρο. Στη συνέχεια γνωστοποίησαν «θριαμβευτικά» την καταδίκη του στη δίκη της Αθήνας όχι όμως και τη συγκέντρωση του σημαντικού ποσού του προστίμου από τους συμπατριώτες του σε διάστημα μικρότερο της εβδομάδας! Αφελείς Χιώτες! Ούτε πάλι μας ενημέρωσαν για την πανηγυρική αθώωσή του στη δίκη των Ιωαννίνων. Βέβαια δεν θα μάθουμε ποτέ για τη διαχείριση της «Κιβωτού» από τους «έντιμους» εκλεκτούς διορισμένους της εξουσίας. Κάποτε πάντως η αλήθεια θα λάμψει.
 
Πόση ευθύνη έχουμε όσοι παρακολουθούμε με απάθεια τα συμβαίνοντα χωρίς διάθεση παραμικρής αντίδρασης;
 
«Μακρυγιάννης»

Επιστολή των Ορθοδόξων πιστών της Κύπρου προς όλους τους κληρικούς της Εκκλησίας της Κύπρου

Η Ιερά Σύνοδος της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Κύπρου αναφέρεται δημοσίως στην επιστολή αυτή, χωρίς ωστόσο να δημοσιοποιεί το περιεχόμενό της, παρουσιάζοντάς την μάλιστα με διαστρεβλωμένο τρόπο.
 
“[..]Αναγνωρίζουν ότι υπάρχουν μέλη της Εκκλησίας εκτός των τειχών της (extra muros) και ότι αυτά ανήκουν, κατά τον ένα ή τον άλλο τρόπο (aliquo modo), στην Εκκλησία, καθώς και ότι υπάρχει Εκκλησία εκτός της Εκκλησίας (ecclesia extra ecclesiam [σημ.: εκτός της Ορθοδόξου Εκκλησίας υπάρχει Εκκλησία]).» 
 
Παρατηρείται ότι επαναπροσδιορίζονται τα όρια της Εκκλησίας και ότι πλέον δεν υφίστανται ούτε αιρετικοί ούτε αιρέσεις” 
 
“Οι δόλιες αυτές διατυπώσεις αποδεικνύουν επίσης ότι στην εγκύκλιο διά της οποίας η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Κύπρου αποδέχθηκε την ψευδοσύνοδο του Κολυμπαρίου της Κρήτης του 2016, διατυπώνεται ψευδώς ότι «η Ορθόδοξη Εκκλησία παραμένει η Μία, Αγία, Καθολική και Αποστολική Εκκλησία και ότι Αυτή κατέχει και διαφυλάσσει το πλήρωμα της Αληθείας».
 
Αυτή η ψευδοσύνοδος, στην πραγματικότητα, διαστρεβλώνει το δόγμα περί της Εκκλησίας και διαδίδει την εκκλησιολογική αίρεση εντός της Εκκλησίας.”
 
“Κατά το παράδειγμα του ΙΑ΄ Αναθέματος, το οποίο διακηρύσσει ότι όσοι δεν αναθεματίζουν τις αιρέσεις που έχουν αναθεματισθεί από τις Συνόδους είναι ανάθεμα, έτσι και εμείς, το ορθόδοξο ποίμνιο, επιθυμούμε να σας ερωτήσουμε εάν η Υμετέρα Σεβασμιότης αναθεματίζει μαζί με εμάς τα αιρετικά κείμενα της λεγομένης «Αγίας και Μεγάλης Συνόδου της Ορθοδόξου Εκκλησίας» της Κρήτης (2016).
 
Η διακήρυξη αυτού του αναθέματος θα αποτελέσει την ομολογία πίστεως διά της οποίας θα σας αναγνωρίσουμε ως Ορθόδοξο Ποιμένα μας και θα συμμετέχουμε στις ιερές ακολουθίες που τελείτε ή στις οποίες μνημονεύεσθε από τους Πρεσβυτέρους.”
 
Επιστολή προς τη Σύνοδο της Εκκλησίας της Κύπρου σχετικά με την εκκλησιολογική αίρεση της λεγόμενης Συνόδου της Κρήτης του 2016
 
Πρὸς τὴν Αὐτοῦ Σεβασμιότητα…
 
16 Ιουνίου 2026
Σεβασμιώτατε, 
 
Λαμβάνοντας υπόψη ότι τον Μάιο του 2025 η Ιερά Σύνοδος της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Κύπρου ζήτησε από τον Σεβασμιώτατο Τυχικό να υπογράψει ομολογία πίστεως,1 με την οποία θα αποδεχόταν τη λεγόμενη «Αγία και Μεγάλη Σύνοδο της Ορθοδόξου Εκκλησίας» της Κρήτης του 2016, μας δημιουργήθηκε σοβαρό ερώτημα σχετικά με την ορθοδοξία της πίστεως των μελών της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας μας.
 
Η λεγόμενη «Αγία και Μεγάλη Σύνοδος της Ορθοδόξου Εκκλησίας» της Κρήτης του 2016 περιλαμβάνει το επίσημο κείμενο με τίτλο «Οι σχέσεις της Ορθοδόξου Εκκλησίας προς τον λοιπόν χριστιανικόν κόσμον»2 το οποίο επικύρωσε τη Διακήρυξη του Τορόντο του 1950, με τίτλο «Η Εκκλησία, οι εκκλησίες και το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών»3. Η συμμετοχή των κατά τόπους Ορθοδόξων Εκκλησιών στο Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών, καθώς και η βάση του διαλόγου με τους αιρετικούς, πραγματοποιούνται με την αποδοχή των αιρετικών προϋποθέσεων της εν λόγω Διακηρύξεως, οι οποίες θεωρούνται υψίστης σημασίας στο προαναφερθέν επίσημο κείμενο4.
 
Στα έγγραφα αυτά, τα οποία έγιναν αποδεκτά από την Ιερά Σύνοδο της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Κύπρου5, αλλοιώνεται το δόγμα περί της Εκκλησίας, πλήττοντας ουσιαστικά το Σύμβολο της Πίστεως (της Νικαίας–Κωνσταντινουπόλεως). Παρότι το Σύμβολο της Πίστεως διατηρεί τη διατύπωση «Εἰς Μίαν, Ἁγίαν, Καθολικὴν καὶ Ἀποστολικὴν Ἐκκλησίαν», ο ορισμός της Εκκλησίας ως δογματικού όρου έχει μεταβληθεί. Έτσι, η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν ορίζεται πλέον ως το μοναδικό Σώμα του Χριστού, ούτε ταυτίζεται πλέον με τη Μία Εκκλησία του Συμβόλου της Πίστεως. Αυτό συνάγεται από τις αμφίσημες και αντιφατικές διατυπώσεις του κειμένου «Οι σχέσεις της Ορθοδόξου Εκκλησίας προς τον λοιπόν χριστιανικόν κόσμον», ενώ εκφράζεται με μεγαλύτερη σαφήνεια στη Διακήρυξη του Τορόντο (1950).
 
Στα δύο αυτά κείμενα, η Εκκλησία του Χριστού, ή η Μία, Αγία, Καθολική και Αποστολική Εκκλησία, νοείται ως μία αόρατη Οικουμενική Εκκλησία (μυστικό σώμα)6 η οποία περιλαμβάνει όλες τις χριστιανικές ομολογίες που «πιστεύουν στον Κύριο Ιησού Χριστό ως Θεό και Σωτήρα, σύμφωνα με τις Γραφές, και ομολογούν τον Τριαδικό Θεό, Πατέρα, Υιό και Άγιο Πνεύμα, σύμφωνα με το Σύμβολο της Πίστεως»7. 
 
Επιπλέον, η ενότητά της θεωρείται ότι έχει χαθεί και ότι πρέπει να αποκατασταθεί, ενώ παρουσιάζεται ως μία Εκκλησία υπό κατασκευή/ διαμόρφωση, την οποία οικοδομεί ο Θεός, συγκεντρώνοντας τα τέκνα Του8. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η Ορθόδοξη Εκκλησία εντάσσεται στην «αόρατη Οικουμενική Εκκλησία» μαζί με άλλες αιρετικές ομάδες. 
 
Τούτο καθίσταται εμφανές και από το ακόλουθο απόσπασμα: «Οι Εκκλησίες-μέλη αναγνωρίζουν ότι η συμμετοχή στην Εκκλησία του Χριστού είναι ευρύτερη από τη συμμετοχή στο δικό τους εκκλησιαστικό σώμα. […] Όλες οι χριστιανικές εκκλησίες, συμπεριλαμβανομένης και της Εκκλησίας της Ρώμης, υποστηρίζουν ότι δεν υπάρχει πλήρης ταύτιση μεταξύ της συμμετοχής στην Οικουμενική Εκκλησία και της συμμετοχής στη δική τους Εκκλησία. Αναγνωρίζουν ότι υπάρχουν μέλη της Εκκλησίας εκτός των τειχών της (extra muros) και ότι αυτά ανήκουν, κατά τον ένα ή τον άλλο τρόπο (aliquo modo), στην Εκκλησία, καθώς και ότι υπάρχει Εκκλησία εκτός της Εκκλησίας (ecclesia extra ecclesiam [σημ.: εκτός της Ορθοδόξου Εκκλησίας υπάρχει Εκκλησία]).»9 
 
Παρατηρείται ότι επαναπροσδιορίζονται τα όρια της Εκκλησίας10 και ότι πλέον δεν υφίστανται ούτε αιρετικοί ούτε αιρέσεις. Τούτο αντιβαίνει στην ορθόδοξη διδασκαλία, σύμφωνα με την οποία μόνον οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί είναι μέλη της Εκκλησίας, ενώ οι αιρετικοί βρίσκονται εκτός Αυτής. Επιπλέον, το ορθόδοξο δόγμα διδάσκει ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία κατέχει την Αλήθεια και ότι μόνον Αυτή είναι η αληθινή Εκκλησία, σε αντίθεση προς όσα διακηρύσσονται στη Διακήρυξη του Τορόντο, σύμφωνα με την οποία «οι Εκκλησίες (οι χριστιανικές ομολογίες) θα οδηγηθούν προς την Αλήθεια» και ότι «οι Εκκλησίες-μέλη του Παγκοσμίου Συμβουλίου αναγνωρίζουν σε άλλες Εκκλησίες [σημ.: αιρέσεις] στοιχεία της αληθινής Εκκλησίας».11[της Εκκλησίας του Χριστού, όπως ομολογείται στο Σύμβολο της Πίστεως]. 
 
Όλες αυτές οι αιρέσεις περιλαμβάνονται στο ανάθεμα που εξέδωσε η Σύνοδος της Ρωσικής Ορθοδόξου Εκκλησίας της Διασποράς (ROCOR) τον Αύγουστο του 198312. Οι δόλιες αυτές διατυπώσεις αποδεικνύουν επίσης ότι στην εγκύκλιο13 διά της οποίας η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Κύπρου αποδέχθηκε την ψευδοσύνοδο του Κολυμπαρίου της Κρήτης του 2016, διατυπώνεται ψευδώς ότι «η Ορθόδοξη Εκκλησία παραμένει η Μία, Αγία, Καθολική και Αποστολική Εκκλησία και ότι Αυτή κατέχει και διαφυλάσσει το πλήρωμα της Αληθείας»14. Αυτή η ψευδοσύνοδος, στην πραγματικότητα, διαστρεβλώνει το δόγμα περί της Εκκλησίας και διαδίδει την εκκλησιολογική αίρεση εντός της Εκκλησίας.
 
Σύμφωνα με τον καθηγητή Δογματικής Δημήτριο Τσελεγγίδη, ομότιμο καθηγητή της Θεολογικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, η λεγόμενη «Αγία και Μεγάλη Σύνοδος της Ορθοδόξου Εκκλησίας» της Κρήτης (2016) θεσμοθέτησε και εδραίωσε τον Οικουμενισμό, εισάγοντας και προωθώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο την εκκλησιολογική σύγχυση στις συνειδήσεις των πιστών. Η οικουμενιστική σκέψη βρίσκεται σε αντίθεση προς το ορθόδοξο χριστιανικό φρόνημα και την ομολογία της πίστεως. 
 
Κατά συνέπεια, ο οικουμενιστής αποβάλλει την ιδιότητα του Ορθοδόξου Χριστιανού. Το να είναι κανείς Ορθόδοξος Χριστιανός (πέραν της λήψεως του Μυστηρίου του Βαπτίσματος και των λοιπών Ιερών Μυστηρίων) σημαίνει και την αποδοχή ολόκληρης της διδασκαλίας της Εκκλησίας, συμπεριλαμβανομένης της ορθοδόξου εκκλησιολογίας, η οποία διδάσκει ότι μόνον η Ορθόδοξη Εκκλησία είναι η Μία και μοναδική, Αγία, Καθολική και Αποστολική Εκκλησία, ενώ όσοι βρίσκονται εκτός Αυτής είναι αιρετικοί και στερούνται της σωτηρίας· και ότι, προκειμένου να σωθούν, οφείλουν να ενωθούν με την Ορθόδοξη Εκκλησία· διαφορετικά παραμένουν εκτός του Χριστού. Οι προαναφερθείσες εκκλησιολογικές αιρέσεις, όπως η θεωρία των κλάδων, η θεωρία των ατελών εκκλησιών και η θεωρία της αοράτου εκκλησίας, έχουν καταδικασθεί ως αιρέσεις τόσο από τους Πατέρες15 όσο και από τις Ιερές Συνόδους της Εκκλησίας.16.
 
Σεβασμιώτατε,
 
Η Ε΄ Οικουμενική Σύνοδος, διά του ΙΑ΄ Αναθέματος, ορίζει: «Εἴ τις οὐκ ἀναθεματίζει Ἄρειον, Εὐνόμιον, Μακεδόνιον, Ἀπολινάριον, Νεστόριον, Εὐτυχῆ καὶ Ὠριγένην, σὺν τοῖς ἀσεβέσιν αὐτῶν συγγράμμασι, καθώς και όλους τους λοιπούς αιρετικούς που έχουν ήδη καταδικασθεί και αναθεματισθεί από την Αγία Καθολική και Αποστολική Εκκλησία και από τις τέσσερις προαναφερθείσες Αγίες Συνόδους, καθώς επίσης και όλους εκείνους που συμμερίσθηκαν ή συμμερίζονται τις απόψεις τους ή που επιμένουν μέχρι τέλους στην ίδια ασέβεια με τους προαναφερθέντες αιρετικούς, ας είναι ανάθεμα.»17.
 
Κατά το παράδειγμα του ΙΑ΄ Αναθέματος, το οποίο διακηρύσσει ότι όσοι δεν αναθεματίζουν τις αιρέσεις που έχουν αναθεματισθεί από τις Συνόδους είναι ανάθεμα, έτσι και εμείς, το ορθόδοξο ποίμνιο, επιθυμούμε να σας ερωτήσουμε εάν η Υμετέρα Σεβασμιότης αναθεματίζει μαζί με εμάς τα αιρετικά κείμενα της λεγομένης «Αγίας και Μεγάλης Συνόδου της Ορθοδόξου Εκκλησίας» της Κρήτης (2016).
 
Η διακήρυξη αυτού του αναθέματος θα αποτελέσει την ομολογία πίστεως διά της οποίας θα σας αναγνωρίσουμε ως Ορθόδοξο Ποιμένα μας και θα συμμετέχουμε στις ιερές ακολουθίες που τελείτε ή στις οποίες μνημονεύεσθε από τους Πρεσβυτέρους.
 
Σύμφωνα με τον Άγιο Γρηγόριο Παλαμά, η σιωπή σε καιρό αιρέσεως αποτελεί το τρίτο είδος αθεΐας18. Εμείς ελπίζουμε ότι θα απαντήσετε στην παρούσα επιστολή και θα ομολογήσετε την Ορθοδοξία έναντι της εκκλησιολογικής αιρέσεως. Διαφορετικά, η σιωπή της Υμετέρας Σεβασμιότητος θα καταστεί οδός διά της οποίας η αίρεση θα επεκτείνεται εντός της Εκκλησίας και θα θέτετε τον εαυτό σας εκτός της Εκκλησίας του Χριστού.
 
Εμείς επιθυμούμε να υπακούμε στους επισκόπους μας, αλλά αυτοί οφείλουν να είναι φύλακες της πίστεώς μας. Διαφορετικά, η υπακοή σε αδιάφορους, αιρετικούς ή αθέους ποιμένες θα σήμαινε και τη δική μας έξοδο από την Εκκλησία του Χριστού.
 
Αναμένουμε την απάντηση της Υμετέρας Σεβασμιότητος!
Ασπαζόμεθα τη δεξιάν Σας και ζητούμε τις προσευχές Σας,
 
Με όλη μας την αγάπη εν Χριστώ,
 
Υπογράφουν οι Ορθόδοξοι πιστοί
 

Υποσημειώσεις τέλους
 
1. Συνοδική Απόφαση της Ιεράς Συνόδου της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Κύπρου της 22ας Μαΐου 2025, [Archbishop expects ousted Bishop Tychikos to sign declaration of faith](https://cyprus-mail.com/2025/05/30/archbishop-expects-ousted-bishop-tychikos-to-sign-declaration-of-faith ), ημερομηνία πρόσβασης: 01.06.2026.
2. «Οι σχέσεις της Ορθοδόξου Εκκλησίας προς τον λοιπό χριστιανικό κόσμο», επίσημο κείμενο της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου της Κρήτης, § 19, [Holy and Great Council – Ελληνικό κείμενο](https://www.holycouncil.org/rest-of-christian-world_el ), προσπελάστηκε την 01.06.2026.
3. «Η Εκκλησία, οι Εκκλησίες και το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών» (Διακήρυξη του Τορόντο, 1950), [Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών (WCC) – Toronto Statement](https://www.oikoumene.org/resources/documents/toronto-statement ), προσπελάστηκε την 01.06.2026.
4. «Οι σχέσεις της Ορθοδόξου Εκκλησίας προς τον λοιπό χριστιανικό κόσμο», επίσημο κείμενο της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου της Κρήτης (2016), § 19, [Ελληνικό κείμενο](https://www.holycouncil.org/rest-of-christian-world_el), προσπελάστηκε την 01.06.2026.
5. Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Κύπρου, Συνεδρία της 18ης Ιουλίου 2016, [Επίσημο κείμενο](https://churchofcyprus.org.cy/23849 ), προσπελάστηκε την 13.06.2026.
6. Διακήρυξη του Τορόντο (1950), «Η Εκκλησία, οι Εκκλησίες και το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών». IV. Οι βασικές προϋποθέσεις του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών, 3η εκκλησιολογική προϋπόθεση.
7. «Οι σχέσεις της Ορθοδόξου Εκκλησίας προς τον λοιπό χριστιανικό κόσμο», επίσημο κείμενο της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου της Κρήτης (2016), § 19, [Ελληνικό κείμενο](https://www.holycouncil.org/rest-of-christian-world_el), προσπελάστηκε την 01.06.2026.
8. Διακήρυξη του Τορόντο (1950), «Η Εκκλησία, οι Εκκλησίες και το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών», IV. Προϋπόθεση, §§ 5, 7, 8.
9. Αυτόθι, IV. Οι προϋποθέσεις επί των οποίων θεμελιώνεται το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών, Εκκλησιολογική προϋπόθεση υπ’ αριθ. 3.
10. Το κείμενο «Οι σχέσεις της Ορθοδόξου Εκκλησίας προς τον λοιπό χριστιανικό κόσμο», § 19.
11. Διακήρυξη του Τορόντο (1950), «Η Εκκλησία, οι Εκκλησίες και το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών», IV. Οι προϋποθέσεις επί των οποίων θεμελιώνεται το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών, Εκκλησιολογική προϋπόθεση υπ’ αριθ. 5.
12. Η Σύνοδος της Ρωσικής Ορθοδόξου Εκκλησίας της Διασποράς (ROCOR), Βανκούβερ, Αύγουστος 1983, υπό την προεδρία του Αγίου Φιλαρέτου (Βοζνεσένσκι):
«Ανάθεμα σε όσους εξεγείρονται κατά της Ορθοδόξου Εκκλησίας και ισχυρίζονται ότι η Εκκλησία του Χριστού έχει διαιρεθεί σε δήθεν “κλάδους”, οι οποίοι διαφέρουν μεταξύ τους ως προς το δόγμα και τον τρόπο ζωής, ή ότι η Εκκλησία δεν υπάρχει ορατώς αλλά πρόκειται να συγκροτηθεί στο μέλλον, όταν όλοι οι “κλάδοι”, ή τα μέρη, ή οι ομολογίες, ακόμη και όλες οι θρησκείες, ενωθούν σε ένα σώμα.
 
Ανάθεμα επίσης σε όσους δεν διακρίνουν την Ιερωσύνη και τα Μυστήρια της Εκκλησίας από την “ιερωσύνη” και τα “μυστήρια” των αιρετικών, αλλά ισχυρίζονται ότι το βάπτισμα και η ευχαριστία των αιρετικών αρκούν για τη σωτηρία.
 
Ανάθεμα ακόμη σε όσους κοινωνούν εν γνώσει τους με τους προαναφερθέντες αιρετικούς ή υποστηρίζουν, διαδίδουν και υπερασπίζονται τη νεοεμφανισθείσα οικουμενιστική αίρεσή τους, με το πρόσχημα της δήθεν αδελφικής αγάπης ή της υποτιθέμενης ενώσεως των διηρημένων χριστιανών!»
 
13. Εγκύκλιος «Μήνυμα της Ιεράς Συνόδου προς το πλήρωμα της Εκκλησίας της Κύπρου για την Αγία και Μεγάλη Σύνοδο της Ορθοδόξου Εκκλησίας» (Λευκωσία, 2016), [PDF έκδοση](https://churchofcyprus.org.cy/wp-content/uploads/2017/01/%CE%92%CE%99%CE%92%CE%9B%CE%99%CE%91%CE%A1%CE%99%CE%9F-%CE%99%CE%95%CE%A1%CE%91%CE%A3-%CE%A3%CE%A5%CE%9D%CE%9F%CE%94%CE%9F%CE%A5-.pdf), ημερομηνία πρόσβασης: 13.06.2026.
14. Αυτόθι, σσ. 30–31.
15. Καταδίκη του Οικουμενισμού από Θεολόγους και Πατέρες της Εκκλησίας
• Σύναξις Ορθοδόξων Κληρικών, Μοναχών και Λαϊκών, «Ομολογία Πίστεως κατά του Οικουμενισμού» (2009), «Σύναξις Ορθοδόξων Κληρικών, Μοναχών και Λαϊκών» (Σύναξις Βόλου), Ὀρθόδοξος Τύπος, 5 Ιουνίου 2015, αρ. 2056, σσ. 1, 7.
• Μακαριώτατος Αρχιεπίσκοπος Σινά κ. Δαμιανός, «Ομολογία Πίστεως κατά πασών των αιρέσεων», [Ομολογία Πίστεως κατά πασών των αιρέσεων](https://filaxisorthodoxias.gr/2025/07/09/%ce%bf%ce%bc%ce%bf%ce%bb%ce%bf%ce%b3%ce%b9%ce%b1-%ce%ba%ce%b1%cf%84%ce%b1-%cf%84%ce%b7%cf%83-%ce%b1%ce%b9%cf%81%ce%b5%cf%83%ce%b5%cf%89%cf%83-2/), ημερομηνία πρόσβασης: 13.11.2025.
• Όσιος Ιουστίνος Πόποβιτς, «Υπόμνημα προς την Ιερά Σύνοδο της Σερβικής Εκκλησίας», [Saint Justin Popovich on the Pan-Orthodox Council](https://www.orthodoxethos.com/post/saint-justin-popovich-on-the-pan-orthodox-council]), ημερομηνία πρόσβασης: 20.11.2025.
• Άγιος Νεκτάριος Κεφαλάς Αιγίνης, Γιατί ο Πάπας και οι οπαδοί του αποσχίσθηκαν από την Εκκλησία του Χριστού, Εκδόσεις Ευαγγελισμός, 2011, σ. 82.
• Γέροντος Εφραίμ Κατουνακιώτου, Λόγοι και Επιστολές, Τόμος Β΄, Εκδόσεις Ιερού Ησυχαστηρίου.
• Πρωτοπρεσβύτερος Φιλόθεος Ζερβάκος, «Να μην έχετε κοινωνία με τους οικουμενιστές· η κοινωνία με αυτούς χωρίζει από τη Χάρη του Θεού», δημοσιευμένο στο περιοδικό Ὀρθόδοξος Τύπος, Αθήνα, αρ. 296, έτος 1975.
• Πρωτοπρεσβύτερος Γεώργιος Μεταλληνός, Ομολογώ εν Βάπτισμα, Εκδόσεις Ευαγγελισμός, Βουκουρέστι, 2011.
• Πρωτοπρεσβύτερος Θεόδωρος Ζήσης, «Η αγάπη συνδέεται ουσιωδώς με την αλήθεια», από συνέντευξη του π. Θεοδώρου Ζήση, [Η αγάπη συνδέεται ουσιωδώς με την αλήθεια](https://ortodoxiacatholica.com/blog/2015/02/18/iubirea-este-legata-esential-de-adevar-fragment-din-interviul-cu-parintele-profesor-theodoros-zisis/), ημερομηνία πρόσβασης: 14.11.2025.
• Αρχιμανδρίτης Σεραφείμ Αλεξίεφ – Αρχιμανδρίτης Σέργιος Γιαζαντζίεφ, Ορθοδοξία και Οικουμενισμός, Εκδόσεις «Κοίμησις της Θεοτόκου», Βουκουρέστι, 2008, σ. 168.
• Μητροπολίτης Πειραιώς Σεραφείμ, «Σύγκληση Τοπικής Συνόδου της Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος προς εξέτασιν και καταδίκην της Παναιρέσεως του Οικουμενισμού», Θεοδρομία, 2013/2, σ. 219.
16. «Πανορθόδοξη Συνοδική Απόφαση κατά του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών», Μόσχα 1948, στο: Βιορέλ Ιονίτσα, Αποφάσεις των Πανορθοδόξων Συναντήσεων από το 1923 έως το 2009, σσ. 151–154.
17. Ε΄ Οικουμενική Σύνοδος Κωνσταντινουπόλεως (553), Ανάθεμα ΙΑ΄, στο: «Κανόνες και Αποφάσεις της Ε΄ Οικουμενικής Συνόδου», [Fordham University Sourcebook – Second Council of Constantinople (553)](https://sourcebooks.fordham.edu/basis/const2.asp ), ημερομηνία πρόσβασης: 13.06.2026.
18. Γρηγόριος Παλαμάς, Άγιος, «Επιστολή προς τον ευλαβέστατο μοναχό Διονύσιο», στο: Άπαντα τα Έργα, Τόμος Δ΄, Θεσσαλονίκη, Πατερικαί Εκδόσεις «Γρηγόριος ο Παλαμάς», 1983, σ. 404.
 
 

Λίγες οδηγίες πριν επισκεφθείτε το ιστολόγιό μας (Για νέους επισκέπτες)

1. Στην στήλη αριστερά βλέπετε τις αναρτήσεις του ιστολογίου μας τις οποίες μπορείτε ελεύθερα να σχολιάσετε επωνύμως, ανωνύμως ή με ψευδώνυμο, πατώντας απλά την λέξη κάτω από την ανάρτηση που γράφει "σχόλια" ή "δημοσίευση σχολίου" (σας προτείνω να διαβάσετε με προσοχή τις οδηγίες που θα βρείτε πάνω από την φόρμα που θα ανοίξει ώστε να γράψετε το σχόλιό σας). Επίσης μπορείτε να στείλετε σε φίλους σας την συγκεκριμένη ανάρτηση που θέλετε, απλά πατώντας τον φάκελλο που βλέπετε στο κάτω μέρος της ανάρτησης. Θα ανοίξει μια φόρμα στην οποία μπορείτε να γράψετε το email του φίλου σας, ενώ αν έχετε προφίλ στο Facebook ή στο Twitter μπορείτε με τα εικονίδια που θα βρείτε στο τέλος της ανάρτησης να την μοιραστείτε με τους φίλους σας.

2. Στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας μπορείτε να βρείτε το πλαίσιο στο οποίο βάζοντας το email σας και πατώντας την λέξη Submit θα ενημερώνεστε αυτόματα για τις τελευταίες αναρτήσεις του ιστολογίου μας.

3. Αν έχετε λογαριασμό στο Twitter σας δινεται η δυνατότητα να μας κάνετε follow και να παρακολουθείτε το ιστολόγιό μας από εκεί. Θα βρείτε το σχετικό εικονίδιο του Twitter κάτω από τα πλαίσια του Google Friend Connect, στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας.

4. Μπορείτε να ενημερωθείτε από την δεξιά στήλη του ιστολογίου μας με τα διάφορα gadgets για τον καιρό, να δείτε ανακοινώσεις, στατιστικά, ειδήσεις και λόγια ή κείμενα που δείχνουν τις αρχές και τα πιστεύω του ιστολογίου μας. Επίσης μπορείτε να κάνετε αναζήτηση βάζοντας μια λέξη στο πλαίσιο της Αναζήτησης (κάτω από τους αναγνώστες μας). Πατώντας την λέξη Αναζήτηση θα εμφανιστούν σχετικές αναρτήσεις μας πάνω από τον χώρο των αναρτήσεων. Παράλληλα μπορείτε να δείτε τις αναρτήσεις του τρέχοντος μήνα αλλά και να επιλέξετε κάποια συγκεκριμένη κατηγορία αναρτήσεων από την σχετική στήλη δεξιά.

5. Μπορείτε ακόμα να αφήσετε το μήνυμά σας στο μικρό τσατάκι του blog μας στην δεξιά στήλη γράφοντας απλά το όνομά σας ή κάποιο ψευδώνυμο στην θέση "όνομα" (name) και το μήνυμά σας στην θέση "Μήνυμα" (Message).

6. Επίσης μπορείτε να μας στείλετε ηλεκτρονικό μήνυμα στην διεύθυνσή μας koukthanos@gmail.com με όποιο περιεχόμενο επιθυμείτε. Αν είναι σε προσωπικό επίπεδο θα λάβετε πολύ σύντομα απάντησή μας.

7. Τέλος μπορείτε να βρείτε στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας τα φιλικά μας ιστολόγια, τα ιστολόγια που παρακολουθούμε αλλά και πολλούς ενδιαφέροντες συνδέσμους.

Να σας υπενθυμίσουμε ότι παρακάτω μπορείτε να βρείτε χρήσιμες οδηγίες για την κατασκευή των αναρτήσεών μας αλλά και στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας ότι έχει σχέση με δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ

Χρήσιμες οδηγίες για τις αναρτήσεις μας.

1. Στις αναρτήσεις μας μπαίνει ΠΑΝΤΑ η πηγή σε οποιαδήποτε ανάρτηση ή μερος αναρτησης που προέρχεται απο άλλο ιστολόγιο. Αν δεν προέρχεται από κάποιο άλλο ιστολόγιο και προέρχεται από φίλο αναγνώστη ή επώνυμο ή άνωνυμο συγγραφέα, υπάρχει ΠΑΝΤΑ σε εμφανες σημείο το ονομά του ή αναφέρεται ότι προέρχεται από ανώνυμο αναγνώστη μας.

2. Για όλες τις υπόλοιπες αναρτήσεις που δεν έχουν υπογραφή ΙΣΧΥΕΙ η αυτόματη υπογραφή της ανάρτησης. Ετσι όταν δεν βλέπετε καμιά πηγή ή αναφορά σε ανωνυμο ή επώνυμο συντάκτη να θεωρείτε ΩΣ ΑΥΣΤΗΡΟ ΚΑΝΟΝΑ ότι ισχύει η αυτόματη υπογραφή του αναρτήσαντα.

3. Οταν βλέπετε ανάρτηση με πηγή ή και επώνυμο ή ανώνυμο συντάκτη αλλά στη συνέχεια υπάρχει και ΣΧΟΛΙΟ, τότε αυτό είναι ΚΑΙ ΠΑΛΙ του αναρτήσαντα δηλαδή είναι σχόλιο που προέρχεται από το ιστολόγιό μας.

Σημείωση: Να σημειώσουμε ότι εκτός των αναρτήσεων που υπογράφει ο διαχειριστής μας, όλες οι άλλες απόψεις που αναφέρονται σε αυτές ανήκουν αποκλειστικά στους συντάκτες των άρθρων. Τέλος άλλες πληροφορίες για δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα μπορείτε να βρείτε στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας.