Τα διδάγματα από τους σημερινούς πολέμους – Μαθαίνουμε στην Ελλάδα;

Γράφει ο ΓΚΑΡΤΖΟΝΙΚΑΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ  

 

Δεν παρακολουθούν όλοι οι εθνικοί στρατοί εξίσου τους πολέμους άλλων χωρών για να αντλούν διδάγματα από αυτούς και να προσαρμόζουν όσα μαθαίνουν, στο δικό τους στρατό. Οι Αμερικανοί είχαν εγκαινιάσει ήδη από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο την πρακτική της “άμεσης ιστορίας”, με ομάδες ιστορικών που ακολουθούσαν τα στρατεύματα και, αμέσως μετά τις μάχες έπαιρναν συνεντεύξεις από τους συμμετέχοντες για να παίρνουν διδάγματα και να μαθαίνουν. 

 

Ο Αμερικανικός Στρατός ίδρυσε το 1985 το Κέντρο Διδαγμάτων του Στρατού (Center for Army Lessons Learned – CALL), ενώ τον επόμενο χρόνο ιδρύθηκε το αντίστοιχο Διακλαδικό Κέντρο Διδαγμάτων (Joint Center for Lessons Learned – JCLL). Ενδεικτικά, η ομάδα μελέτης που συγκρότησε ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Στρατού για την άμεση μελέτη των διδαγμάτων από την Επιχείρηση “Ιρακινή Ελευθερία” το 2003 περιλάμβανε 84 άτομα, τα οποία εργάστηκαν επ’ αυτού για περίπου έναν χρόνο.

 

Χωρίς υπερβολή, η συστηματική άντληση και αξιοποίηση διδαγμάτων (lessons learned) από τις τρέχουσες επιχειρήσεις αποτελεί μια ιδιαίτερα ανεπτυγμένη δραστηριότητα στις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις. Η πρακτική αυτή μεταφέρθηκε, κατά τις τελευταίες δεκαετίες, και στους υπόλοιπους δυτικούς στρατούς.

 

Το ίδιο το ΝΑΤΟ ίδρυσε το 2002, στη Λισαβόνα, το Διακλαδικό Κέντρο Ανάλυσης και Διδαγμάτων (Joint Analysis and Lessons Learned Centre – JALLC). Το JALLC, ως μέρος της Δομής Διοίκησης του ΝΑΤΟ, παρέχει υποστήριξη για την ανάλυση επιχειρήσεων, εκπαιδεύσεων, ασκήσεων και πειραματισμών και διατηρεί την Πύλη Διδαγμάτων του ΝΑΤΟ, ένα εργαλείο για τη διευκόλυνση της σχετικής διαδικασίας.

 

Στο ΝΑΤΟ, ο όρος “διδάγματα” δεν αναφέρεται απλώς σε μεμονωμένες διαπιστώσεις από μια επιχείρηση. Πρόκειται για μια θεσμοθετημένη διαδικασία που περιλαμβάνει τη δημιουργία δομών και διαδικασιών για τον εντοπισμό, τη διαχείριση, την αξιολόγηση και την εφαρμογή των διδαγμάτων που προκύπτουν από τις επιχειρήσεις. Η διαδικασία αυτή καλύπτει βασικούς τομείς της στρατιωτικής δραστηριότητας, όπως η εκπαίδευση, ο εξοπλισμός, το προσωπικό, η πληροφόρηση, οι επιχειρησιακές αντιλήψεις και το δόγμα, η οργανωτική δομή, οι υποδομές, η επιμελητεία και ο επιχειρησιακός σχεδιασμός.

 

Στο Ισραήλ “δια βίου μάθηση”

 

Οι ένοπλες δυνάμεις όλων των χωρών, και όχι μόνο εκείνες του ΝΑΤΟ, καταβάλλουν σημαντικές προσπάθειες για να αντλήσουν διδάγματα τόσο από τις δικές τους επιχειρήσεις όσο και από τους πολέμους άλλων χωρών. Το παράδειγμα του Ισραήλ είναι χαρακτηριστικό. Οι Ισραηλινοί έχουν διεξαγάγει πολλούς πολέμους και, ως εκ τούτου, έχουν ιδιαίτερη παράδοση στην άντληση διδαγμάτων από τη δική τους πολεμική εμπειρία.

 

Μετά τον Δεύτερο Πόλεμο του Λιβάνου, το 2006, καθόρισαν αξιωματικούς με αποκλειστική αποστολή την παρατήρηση, τη συλλογή και τη διάδοση διδαγμάτων σε πραγματικό χρόνο. Αρχικά, ένας ή δύο έφεδροι αξιωματικοί ανά μεραρχία αναλάμβαναν τον συγκεκριμένο ρόλο. Στον πρόσφατο πόλεμο στη Γάζα, ο Ισραηλινός Στρατός αύξησε σημαντικά τον αριθμό των αξιωματικών που ασχολούνταν αποκλειστικά με την άντληση διδαγμάτων, φθάνοντάς τους περίπου στους 150, με την επέκταση του θεσμού – με έναν αξιωματικό σε κάθε τάγμα. Το σύστημα αυτό διευκολύνεται από τη μεγάλη δεξαμενή εκπαιδευμένων εφέδρων αξιωματικών που διαθέτει το Ισραήλ, από τον βαθμό του ταγματάρχη έως τον βαθμό του συνταγματάρχη.

 

Το Ισραήλ, όμως, δεν περιορίζεται στη μελέτη των δικών του πολέμων. Προσπαθεί να διδαχθεί και από την εμπειρία άλλων στρατών. Την άνοιξη του 2022, το Γενικό Επιτελείο των Ισραηλινών Ενόπλων Δυνάμεων συγκρότησε ειδική ομάδα για την άντληση διδαγμάτων από την παρακολούθηση του πολέμου στην Ουκρανία. Σκοπός της ήταν να μελετήσει τον πόλεμο σε βάθος, να εντοπίσει διδάγματα και να εξετάσει τον τρόπο με τον οποίο αυτά θα μπορούσαν να προσαρμοστούν στις ανάγκες των Ισραηλινών Ενόπλων Δυνάμεων. Παράλληλα, κάθε Κλάδος συγκρότησε τη δική του ομάδα μελέτης, ώστε να επικεντρωθεί σε ζητήματα ιδιαίτερου ενδιαφέροντος.

 

Το υλικό που παρήγαγαν οι ομάδες μελέτης διανεμόταν γραπτώς μεταξύ τους, στους διοικητές και σε όλα τα επίπεδα των ενόπλων δυνάμεων. Παράλληλα, άρχισαν να οργανώνονται μονοήμερα σεμινάρια για τον πόλεμο στην Ουκρανία, καθώς και μεμονωμένες διαλέξεις ειδικών για ανώτερους και κατώτερους αξιωματικούς σε στρατιωτικές σχολές και επιτελεία ταξιαρχίας και μεραρχίας.

 

Οι παγίδες των διδαγμάτων

 

Ο πόλεμος στην Ουκρανία, ο πρώτος μεγάλης κλίμακας πόλεμος στην Ευρώπη μετά το 1945, έχει προσελκύσει, λόγω και της μεγάλης διάρκειάς του, το ενδιαφέρον δημοσιογράφων, στρατιωτικών, ακαδημαϊκών και κάθε είδους ειδικών, οι οποίοι επιχειρούν να αντλήσουν διδάγματα. Με την ευρεία διάδοση του διαδικτύου και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, μια απλή αναζήτηση για “διδάγματα από τον πόλεμο στην Ουκρανία” στο διαδίκτυο, μπορεί να οδηγήσει σε χιλιάδες αποτελέσματα. Ωστόσο, η άντληση πραγματικών διδαγμάτων από έναν πόλεμο δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση. Αντίθετα, κρύβει σημαντικές παγίδες.

 

Πρώτον, τα διδάγματα πρέπει να προκύπτουν από ανάλυση και όχι απλώς από παρατήρηση. Η παρατήρηση ενός γεγονότος δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με τη γνώση της αιτίας του ούτε με τη δυνατότητα γενίκευσής του. Συχνά, μάλιστα, οι αρχικές παρατηρήσεις αποδεικνύονται λανθασμένες. Δεν υπάρχουν πάντοτε ξεκάθαρα διδάγματα, τα οποία όλοι μπορούν να αναγνωρίσουν και να εφαρμόσουν με τον ίδιο τρόπο.

 

Δεύτερον, δεν αναζητούν διδάγματα στα άτομα, αλλά κυρίως σε πρακτικές, διαδικασίες, οργανώσεις και συστήματα. Η θεσμική διαδικασία άντλησης διδαγμάτων τείνει, επομένως, να αντιμετωπίζει τους στρατιωτικούς ηγήτορες ως εναλλάξιμα μέρη ενός μεγάλου και σύνθετου συστήματος. Η στρατιωτική ιστορία, όμως, μας υπενθυμίζει ότι τα αποτελέσματα στον πόλεμο καθορίζονται συχνά από τις ικανότητες και τις αδυναμίες συγκεκριμένων διοικητών, καθώς και από τις αποφάσεις που αυτοί λαμβάνουν.

 

Τρίτον, σε βαθύτερο επίπεδο, η έννοια του “διδάγματος” προϋποθέτει έναν βαθμό βεβαιότητας: ότι τα γεγονότα έχουν κατανοηθεί επαρκώς, ότι οι σχετικές διαδικασίες είναι γνωστές και ότι μπορούν να καθοριστούν σαφείς ενέργειες προς εκτέλεση. Η ίδια, όμως, η λέξη “δίδαγμα” υποδηλώνει μια βεβαιότητα η οποία στην πραγματικότητα μπορεί να είναι επισφαλής ή ακόμη και υπερεκτιμημένη.

 

Τέταρτον, ορισμένες φορές τα βασικά διδάγματα είναι αυταπόδεικτα. Ωστόσο, η άρνηση αναγνώρισης της αλλαγής ή η εμμονή σε ένα ήδη διαμορφωμένο σύνολο πεποιθήσεων μπορεί να εμποδίσει ακόμη και έναν οργανισμό να διδαχθεί από την εμπειρία του. Όπως υποστηρίζει ο Στίβεν Ρόζεν, οι στρατοί είναι μεγάλοι γραφειοκρατικοί οργανισμοί και «σχεδόν όλα όσα γνωρίζουμε θεωρητικά για τις μεγάλες γραφειοκρατίες υποδηλώνουν όχι μόνο ότι είναι δύσκολο να αλλάξουν, αλλά και ότι έχουν σχεδιαστεί για να μην αλλάζουν».

 

Λάθος εφαρμογή “μαθήματος”

 

Να προσθέσουμε ότι δεν είναι βέβαιο πως από τον ίδιο πόλεμο ή ακόμη και από την ίδια μάχη προκύπτει ένα και μοναδικό δίδαγμα. Μερικές φορές μπορούν να εξαχθούν διαφορετικά — ακόμη και αλληλοσυγκρουόμενα— διδάγματα, τα οποία μπορεί να είναι όλα ορθά, αλλά να ισχύουν υπό διαφορετικές συνθήκες.

 

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η εξέλιξη της αμερικανικής αντίληψης για την απόβαση και την επίθεση σε νησιά κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι Αμερικανοί Πεζοναύτες άντλησαν σημαντικά διδάγματα από τη μάχη της Ταράουα το 1943, όπου οι Ιάπωνες είχαν οργανώσει την άμυνά τους κυρίως στην ακτή. Ως αποτέλεσμα, οι Πεζοναύτες θεώρησαν ως δεδομένο ότι το δόγμα του εχθρού προέβλεπε για τα νησιά άμυνα επί των ακτών.

 

Στην Ίβο Τζίμα, όμως, το 1945, οι Ιάπωνες είχαν ήδη προσαρμοστεί. Αξιοποιώντας την προηγούμενη εμπειρία και τα λάθη τους, εγκατέλειψαν ουσιαστικά την ιδέα της αποφασιστικής άμυνας στην ακτογραμμή και δημιούργησαν ένα σύστημα άμυνας σε βάθος, με τις κύριες αμυντικές θέσεις αρκετά βαθιά στην ενδοχώρα. Ο εχθρός δηλαδή στον πόλεμο προσαρμόζει επίσης το δόγμα του και διδάσκεται από τα λάθη του αλλά και τις ενέργειες του αντιπάλου.

 

Ως αποτέλεσμα, ένα δίδαγμα που ήταν ορθό σε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή μπορεί να καταστεί ανεπαρκές όταν αλλάξουν οι συνθήκες. Η μάχη της Ίβο Τζίμα διήρκεσε περισσότερο και υπήρξε πολύ πιο αιματηρή από ό,τι θα αναμενόταν.

 

Τα ξένα πρότυπα – Η αλλαγή νοοτροπίας

 

Είναι σχετικά εύκολο να υιοθετήσει ένας στρατός τεχνικές λύσεις ή επιτυχημένες διαδικασίες που έχουν εφαρμοστεί από άλλους. Πολύ δυσκολότερο είναι να μεταφέρει τρόπους διοίκησης και στρατιωτικές αντιλήψεις που συνδέονται με μια διαφορετική στρατιωτική και ευρύτερα κοινωνική κουλτούρα.

 

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η αποκεντρωτική διοίκηση (Auftragstaktik ή mission command), η οποία αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην πρωτοβουλία των υφισταμένων και αναπτύχθηκε συστηματικά στον γερμανικό στρατό ήδη από τον 19ο αιώνα. Ο Ρώσος στρατηγός Καρλ ντε Βόιντε υπήρξε ο πρώτος ξένος παρατηρητής που ανέδειξε τη σημασία της πρωτοβουλίας των υφισταμένων για τη γερμανική στρατιωτική αποτελεσματικότητα στον Γαλλοπρωσικό Πόλεμο του 1870-1871.

 

Ο ντε Βόιντε έγραψε επίσης δύο βιβλία στα οποία ανέλυε τη γερμανική στρατιωτική υπεροχή, αποδίδοντας σημαντικό ρόλο στην πρωτοβουλία των ηγητόρων όλων των κλιμακίων. Μολονότι τα βιβλία του διδάσκονταν στις ρωσικές στρατιωτικές σχολές, δεν κατάφεραν να επηρεάσουν ουσιαστικά την περιχαρακωμένη σκέψη της ηγεσίας του ρωσικού στρατού. Το βιβλίο του που αφορούσε ειδικά την πρωτοβουλία μεταφράστηκε στα γαλλικά, στα γερμανικά και στα ελληνικά από τον Ιωάννη Βελισσαρίου, χωρίς όμως να οδηγήσει σε αντίστοιχη αλλαγή στον γαλλικό ή στον ελληνικό στρατό.

 

Είναι ενδεικτικό, επίσης, ότι κατά το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα περισσότεροι από 120 Αμερικανοί αξιωματικοί επισκέφθηκαν την Ευρώπη, προκειμένου να ενημερωθούν για τις τελευταίες εξελίξεις στον στρατιωτικό τομέα. Ωστόσο, φαίνεται ότι δεν αντιλήφθηκαν ούτε τη σημασία ούτε το εύρος της ευρωπαϊκής συζήτησης γύρω από την πρωτοβουλία των υφισταμένων. Οι Αμερικανοί “ανακάλυψαν” ουσιαστικά την αποκεντρωτική διοίκηση αρκετές δεκαετίες αργότερα, κατά τη δεκαετία του 1970, και έκτοτε προσπαθούν να την υιοθετήσουν και να την εντάξουν στο στρατό τους, μάλλον χωρίς μεγάλη επιτυχία.

 

Ουκρανία και διοίκηση

 

Επιστρέφοντας στις σύγχρονες επιχειρήσεις, αρκετοί δυτικοί, και ιδίως Αμερικανοί, αναλυτές απέδωσαν την ουκρανική επιτυχία κατά την πρώτη φάση του Ρωσοουκρανικού Πολέμου, όταν οι ρωσικές δυνάμεις επιχείρησαν να καταλάβουν το Κίεβο, στην εφαρμογή της αποκεντρωτικής διοίκησης.

 

Η αποκεντρωτική διοίκηση, όμως, δεν είναι απλώς μια διαδικασία έκδοσης διαταγών. Αποτελεί ευρύτερη φιλοσοφία διοίκησης, η οποία προϋποθέτει συγκεκριμένη σχέση μεταξύ ανωτέρων και υφισταμένων, εμπιστοσύνη, εκπαίδευση, επαγγελματική κουλτούρα και αποδοχή της πρωτοβουλίας. Ως εκ τούτου, δύσκολα μεταφέρεται αυτούσια από έναν στρατό σε έναν άλλο, χωρίς να ληφθεί υπόψη το ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο μέσα στο οποίο έχει αναπτυχθεί.

 

Ο ουκρανικός στρατός, ως απόγονος της σοβιετικής στρατιωτικής παράδοσης, ήταν εξαιρετικά δύσκολο να μετασχηματίσει μέσα σε λίγα χρόνια ή ακόμη και σε λίγους μήνες μια τόσο βαθιά ριζωμένη αντίληψη διοίκησης. Το γεγονός ότι ένας στρατός εφαρμόζει τυπικά ορισμένες διαδικασίες που συνδέονται με το mission command δεν σημαίνει κατ’ ανάγκην ότι έχει υιοθετήσει και τη νοοτροπία που απαιτείται για την αποτελεσματική εφαρμογή του.

 

Τι μαθαίνουμε στην Ελλάδα

 

Ο πόλεμος δεν απαιτεί μόνο σωματική αντοχή. Όπως μας υπενθύμισε ο Κλαούζεβιτς, θέτει διανοητικά προβλήματα αντάξια ενός Νεύτωνα ή ενός Όιλερ. Απαιτεί, επομένως, διαρκή και συστηματική μελέτη — όχι μόνο μέσω της άντλησης διδαγμάτων από τους πολέμους του παρελθόντος και του παρόντος, αλλά και μέσω της παρακολούθησης των διπλωματικών, κοινωνικών και τεχνολογικών εξελίξεων που διαμορφώνουν τον χαρακτήρα του.

 

Στη χώρα μας, οι ένοπλες δυνάμεις στερούνται ενός εξειδικευμένου ερευνητικού κέντρου που να ασχολείται συστηματικά με τη μελέτη του πολέμου και την αξιοποίηση της σχετικής γνώσης. Η θεσμοθέτηση μιας τέτοιας δραστηριότητας θα μπορούσε να συμβάλει όχι μόνο στην καλύτερη κατανόηση των σύγχρονων συγκρούσεων, αλλά και στη συστηματική αξιοποίηση της ελληνικής και διεθνούς στρατιωτικής εμπειρίας.

 

Φυσικά, κανείς δεν μπορεί να προβλέψει με ακρίβεια το μέλλον και, πολύ περισσότερο, τον χαρακτήρα ενός μελλοντικού πολέμου. Ίσως, επομένως, το σημαντικότερο δίδαγμα από τη μελέτη των προηγούμενων πολέμων να είναι η ανάγκη για ένα ευέλικτο δόγμα, το οποίο θα επιτρέπει στις ένοπλες δυνάμεις να προετοιμάζονται για περισσότερες από μία πιθανές εκδοχές του μέλλοντος.

 

Προσαρμογή προτού να είναι αργά

 

Κανένας στρατός, ούτε καν ο πλουσιότερος και τεχνολογικά πιο προηγμένος, δεν μπορεί να προετοιμαστεί πλήρως για κάθε ενδεχόμενο. Ένας στρατός, όμως, που είναι καλά εκπαιδευμένος στις βασικές αρχές της στρατιωτικής τέχνης και έχει μελετήσει σε βάθος την εμπειρία προηγούμενων πολέμων και τα έργα των στρατιωτικών θεωρητικών, μπορεί — ακόμη και όταν έχει επιλέξει μια συγκεκριμένη πρόβλεψη για να οργανώσει την προετοιμασία του — να προσαρμοστεί ταχύτερα όταν η θεωρία συναντήσει το σκληρό τείχος της πραγματικότητας.

 

Τη σημασία της ευελιξίας διατύπωσε με τον πιο περιεκτικό τρόπο ο σερ Μάικλ Χάουαρντ, ο διάσημος Βρετανός στρατιωτικός ιστορικός, ο οποίος είχε υπηρετήσει ως αξιωματικός του πεζικού στην Ιταλία κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο: «Ανεξάρτητα από το πόσο καθαρά σκέφτεται κάποιος, είναι αδύνατον να προβλέψει με ακρίβεια τον χαρακτήρα της μελλοντικής σύγκρουσης. Το ζήτημα είναι να μην βρίσκεται πολύ μακριά από το σημείο από το οποίο είναι πλέον αδύνατο να προσαρμοστεί, μόλις αυτός ο χαρακτήρας αποκαλυφθεί». 

 

πηγή

Τέτοιες μέρες...

Γράφει ο Χαράλαμπος Μηνάογλου

 

Όταν ήμουν μικρός και με ρωτούσαν από πού είμαι, απαντούσα από τον Πειραιά. Εκεί γεννήθηκα, αλλά δεν κατάγομαι από εκεί. Τώρα πλέον απαντάω ότι κατάγομαι από το Ντενιζλί, στην επαρχία Φρυγίας, στην Μ. Ασία. Από την αρχαία Λαοδίκεια, μερικές δεκάδες χιλιόμετρα από την Φιλαδέλφεια. Δεν υπάρχει Μηνάογλου από τον Πειραιά, δεν υπάρχει A.E.K. Athens. Οι Έλληνες της Ανατολής καταγόμαστε από εκεί.  

 

Το ερώτημα, γιατί χάσαμε τις αλύτρωτες πατρίδες, δεν έρχεται μόνον αυτές τις ημέρες στο μυαλό. Μας στοιχειώνει κυριολεκτικά. Και μας τρελαίνει, όταν βλέπουμε ακριβώς τα ίδια λάθη του τότε, να επαναλαμβάνονται στο σήμερα. Όπως, τότε, που "έπρεπε" να δημιουργηθεί το κράτος του Ισραήλ και είχαν αρχίσει από τους Εγγλέζους κυρίως οι σχετικές προπαρασκευαστικές κινήσεις, εμείς αποθέσαμε όλες μας τις ελπίδες στον αγγλικό παράγοντα, με τα γνωστά αποτελέσματα, έτσι και τώρα που "πρέπει" το κράτος του Ισραήλ να επεκταθεί, εμείς αποθέτουμε πάλι όλες μας τις ελπίδες στον αμερικανικό παράγοντα, που ελέγχεται απόλυτα από το Ισραήλ, και στο ίδιο το Ισραήλ, σαν να μην ήταν ακριβώς αυτές οι ίδιες δύο δυνάμεις που μας "άδειασαν" το 1974 και παραχώρησαν στην Τουρκία την Β. Κύπρο ως αντάλλαγμα για την μη ανάμειξή της στην σύγκρουση του Ισραήλ με τα γειτονικά του ισλαμικά κράτη. Οι συμμαχίες με αποδεδειγμένα αναξιόπιστους συμμάχους, μόνον νέα δεινά προοιωνίζονται.

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΗ ΖΩΗ ΤΩΝ ΠΙΣΤΩΝ

Του ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου - Καθηγητού 

 

Η μεγάλη εορτή της Παγκοσμίου Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού είναι ένας ακόμα σημαντικός εορτολογικός σταθμός της Εκκλησίας μας. Οι πιστοί την ημέρα αυτή καλούμαστε να τιμήσουμε και να προσκυνήσουμε τον Τίμιο Σταυρό του Κυρίου ώστε να αντλήσουμε δύναμη και χάρη από αυτόν. Η μεγάλη αυτή Δεσποτική εορτή δίνει επίσης την ευκαιρία σε όλους μας να σκεφτούμε ορισμένες βασικές αρχές και αλήθειες της πίστης μας, οι οποίες είναι συνυφασμένες με τη θεολογία του Σταυρού.

 

Η Ορθόδοξος Καθολική Εκκλησία μας, η οποία διασώζει, μόνη Αυτή, ανόθευτη την βιβλική και πατερική διδασκαλία, αποδίδει την προσήκουσα τιμή στο Σταυρό του Χριστού, ως το κατ’ εξοχήν όργανο και σύμβολο της απολυτρώσεως του ανθρωπίνου γένους. Σε αντίθεση με την ποικίλη ετεροδοξία, η οποία, είτε αδιαφορεί να αποδώσει τιμή στο Σταυρό , είτε πολεμά ευθέως αυτόν, ως ειδωλολατρικό σύμβολο. Η Εκκλησία μας θέσπισε πολλές φορές προσκύνησης και τιμής του Σταυρού καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, με αποκορύφωμα τη μεγάλη εορτή της Παγκοσμίου Υψώσεως, στις 14 Σεπτεμβρίου.

 

Ο Σταυρός του Κυρίου αποτελεί για τη χριστιανική πίστη κορυφαίο σύμβολο θυσίας και αγιασμού, διότι η σημασία του είναι πραγματικά τεράστια. Ο Σταυρός μαζί με την Ανάσταση λειτουργούν ως δυο βασικοί άξονες πάνω στους οποίους κινείται η ζωή των πιστών χριστιανών. Η Ανάσταση έπεται του Σταυρού και προϋποθέτει το Σταυρό και ο Σταυρός προμηνύει την Ανάσταση. Χωρίς Σταυρό δεν γίνεται Ανάσταση. Πάνω σε αυτές τις αρχές στηρίζεται η θεολογία του Σταυρού και η σπουδαία σημασία του για τη ζωή της Εκκλησίας.

 

Ο μέγας απόστολος των Εθνών Παύλος, ο κατ’ εξοχήν θεολόγος του Σταυρού, τονίζει συχνά στις θεόπνευστες επιστολές του ότι ο Σταυρός του Χριστού είναι γι’ αυτόν και για την Εκκλησία καύχηση. «εμοί δε μη γένοιτο καυχάσθαι ει μη εν τω σταυρώ του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού» (Γαλ.6,13), διότι «ο λόγος γαρ ο του σταυρού τοις μεν απολλυμένοις μωρία εστί τοις δε σωζομένοις ημίν δύναμις Θεού εστι» (Α΄Κορ.1,17», επειδή ο Ιησούς Χριστός «εγενήθη εν σοφία από Θεού, δικαιοσύνη τε και αγιασμός και απολύτρωσις» (Α΄Κορ.1,30) ως ο «Εσταυρωμένος» (Α΄Κορ.1,23). Ο Κύριος της δόξης «υπό χειρών ανόμων» καρφώθηκε επάνω στο ξύλο του Σταυρού, για να υποστεί το επώδυνο μαρτύριο της σταυρώσεως και να πεθάνει ως αίσχιστος κακούργος. Αλλά όμως η ανθρώπινη αυτή κακουργία, εξ αιτίας της άμετρης θείας αγάπης, λειτούργησε ευεργετικά για το θεοκτόνο ανθρώπινο γένος, «συνίστησι δε την εαυτού αγάπην εις ημάς ο Θεός, ότι αμαρτωλών όντων ημών Χριστός υπέρ ημών απέθανε. Πολλώ ουν μάλλον δικαιοθέντες νυν εν τω αίματι αυτού σωθησόμεθα δι’ αυτού από της οργής. Ει γαρ εχθροί όντες κατηλλάγημεν τω Θεώ διά του θανάτου του υιού αυτού, πολλώ μάλλον καταλλαγέντες σωθησόμεθα εν τη ζωή αυτού» (Ρωμ.5,8-10). Ο σταυρικός θάνατος του Χριστού είναι η μεγαλύτερη απόδειξη της αγάπης του Θεού για τον άνθρωπο!

 

Ο Σταυρός πριν τη μεγάλη σταυρική θυσία του Χριστού ήταν έχθιστο φονικό όργανο εκτέλεσης κακούργων. Όποιος πέθαινε δια της σταυρώσεως χαρακτηρίζονταν «επικατάρατος» (Γαλ.3,1). Αφότου όμως ο σαρκωμένος Θεός πέθανε ως κακούργος πάνω στο εγκάρσιο ξύλο, αυτό κατέστη πηγή απολυτρώσεως. Από μέσο θανατώσεως μεταβλήθηκε σε ακένωτη πηγή ζωής, από αποκρουστικό και απαίσιο όργανο των δημίων έγινε φωτεινό σύμβολο και δίαυλος ευλογιών, από ξύλο πόνου και ωδίνων κατέστη καταφύγιο ανάπαυσης και χαράς.

 

Η παράδοξη αυτή και μεγάλη αλλαγή συντελέσθηκε επειδή η άμετρη θεία αγάπη και ευσπλαχνία δε λειτούργησε εκδικητικά προς την ανθρώπινη αγνωμοσύνη και κακουργία. Μέσα στην απύθμενη θεία φιλανθρωπία δεν υπάρχει «χώρος» για μίσος, θυμό και εκδίκηση. Ο Θεός, ως η απόλυτη αγάπη (Α΄Ιωάν.4,8,) αντί εκδίκησης ανταπέδωσε στον άνθρωπο ευσπλαχνία και του δώρισε τη λύτρωση από τα πικρά δεσμά της αμαρτίας και του κακού και του χάρισε την αιώνια ζωή. Χάρη λοιπόν στην άμετρη αγάπη του Θεού, το φρικτό φονικό όργανο των ανθρώπων μετεβλήθη σε πηγή αγιασμού και απολυτρώσεως. Σύμφωνα με την υψηλή θεολογία του ουρανοβάμονος Παύλου ο Σταυρός του Χριστού από ατιμωτικό και φρικτό φονικό όργανο θανατώσεως των κακούργων ανθρώπων, μετεβλήθη, μετά το σταυρικό θάνατο του Κυρίου, σύμβολο σωτηρίας, μέσο συμφιλίωσης με το Θεό και πηγή αγιασμού. Η ανθρώπινη κακία έδωσε στο Θεό πόνο και θάνατο δια του ξύλου του Σταυρού, η θεία ανεξικακία και άκρα φιλανθρωπία, έδωσε, αντίθετα, στο δήμιό Του αγάπη και λύτρωση! Η δύναμη λοιπόν του Σταυρού έγκειται στην ακένωτη αγάπη του Θεού, η οποία διοχετεύεται πλέον στην ανθρωπότητα και σε ολόκληρη τη δημιουργία μέσω του Σταυρού.

 

Οι Πατέρες της Εκκλησίας μας έχοντας υπόψη τους αυτή τη μεγάλη αλήθεια, διατύπωσαν την περίφημη θεολογία του Σταυρού. Το ιερότατο αυτό σύμβολο είναι πια συνυφασμένο με τον Κύριο Ιησού Χριστό. Από Εκείνον αντλεί την ανίκητη δύναμή του, τον αγιασμό και τη χάρη. Γι’ αυτό και δεν είναι ειδωλολατρία να προσκυνείται από τους πιστούς, διότι προσκύνηση του Τιμίου Σταυρού, σημαίνει προσκύνηση του ιδίου του Χριστού, του Οποίου είναι το σημείο και η ενθύμηση της απολυτρωτικής Του θυσίας.

 

Ο Σταυρός του Χριστού αποτελεί πλέον την ενοποιό δύναμη της ανθρωπότητας. Αν το ξύλο της γνώσεως του καλού και του κακού στην Εδέμ (Γεν.3ο κεφ.) έγινε πρόξενος κακού και έχθρας του ανθρωπίνου γένους, το ξύλο του Σταυρού έγινε σημείο επανένωσης των ανθρώπων στο Σώμα Του Κυρίου Ιησού Χριστού. Τα δύο εγκάρσια ξύλα, που συνθέτουν το σύμβολο του Σταυρού, συμβολίζουν την ένωση των ανθρώπων με το Θεό (κάθετο ξύλο) και την ένωση των ανθρώπων μεταξύ τους (εγκάρσιο ξύλο). Φυσικά η ένωση των ανθρώπων περνά αναγκαστικά από τη σχέση τους με το Θεό. Το εγκάρσιο ξύλο παριστά, επίσης, τα δύο χέρια του Εσταυρωμένου Λυτρωτή μας, τα οποία είναι ανοιγμένα για να αγκαλιάσουν ολόκληρη την ανθρωπότητα. Μέσα σε αυτή τη θεώρηση η νέα εν Χριστώ ανθρώπινη κοινωνία έχει διαφορετική υφή από τις προχριστιανικές και εξωχριστιανικές κοινωνίες. Η ενοποιός δύναμη του Σταυρού του Χριστού αδελφοποιεί τους ανθρώπους, δημιουργώντας την κοινωνία της αγάπης, της αδελφοσύνης, της δικαιοσύνης και της ειρήνης.

 

Το σύμβολο του Τιμίου Σταυρού είναι ακόμα η φοβερή δύναμη κατά των αντίθεων δυνάμεων. Μέχρι το σταυρικό θάνατο του Χριστού, ως όργανο του κακού, χρησιμοποιούνταν για την καταστροφή και το θάνατο. Αφότου ο Θεός καταδέχτηκε να καρφωθεί και να πεθάνει πάνω σ’ αυτόν μεταβλήθηκε σε όπλο εναντίων εκείνων που το χρησιμοποιούσαν. Η Εκκλησία μας ψάλλει θριαμβευτικά: «Κύριε όπλον κατά του διαβόλου τον σταυρόν Σου ημίν δέδωκας, φρύττει γαρ και τρέμει μη φέρων καθοράν αυτού την δύναμιν, ότι νεκρούς ανιστά και θάνατον κατήργησεν». Το σύμβολο του Τιμίου Σταυρού είναι το θαυμαστό φυλακτήριο των πιστών. Δεν υπάρχει αγιαστική πράξη της Εκκλησίας μας που να μην σταυρώνονται οι πιστοί, δεν υπάρχει στιγμή προσευχής που να μην ποιούμε το σημείο του Σταυρού, δεν υπάρχει δύσκολη στιγμή που να μην αγιάζουμε το σώμα μας με το σημείο του Σταυρού για να θωρακιζόμαστε έτσι κατά των δυνάμεων του κακού. Ο Τίμιος Σταυρός αντικατέστησε όλα τα δεισιδαίμονα και αναποτελεσματικά «φυλακτήρια» του παρελθόντος. Οι πιστοί πλέον φέρουν με καμάρι Αυτόν ως πολύτιμο και αποτελεσματικό φυλακτήριο κατά του κακού, αλλά και ως ομολογία της πίστης τους στην μεγάλη απολυτρωτική θυσία του Χριστού. 

 

Επάνω στο Ξύλο του Σταυρού καταλύθηκε η δύναμη του Σατανά και έγινε η επανένωση του πεσόντος ανθρώπου με το Θεό. Επάνω σ’ αυτόν συνήφθη η νέα διαθήκη, «εν τω αίματι» του Χριστού (Μάρκ.14,21), η οποία έχει αιώνιο και ατελεύτητο κύρος και ισχύ (Εβρ.10,16). Ο Σωτήρας μας Κύριος, επάνω στο Ξύλο του Σταυρού, έγινε «διαθήκης καινής μεσίτης, όπως θανάτου γενομένου εις απολύτρωσιν των επί τη πρώτη διαθήκη παραβάσεων, την επαγγελίαν λάβωμεν οι κεκλημένοι της αιωνίου κληρονομίας» (Εβρ.9,15).

 

Ο Τίμιος Σταυρός είναι το τρομερό όπλο κατά του διαβόλου, το οποίο μισεί θανάσιμα και αποστρέφεται. Το ίδιο κάνουν και τα επί γης όργανά του, μισούν ωσαύτως και καταφρονούν το σημείο του Σταυρού! Πρέπει να επισημάνουμε εδώ την φανερή αποστροφή, ακόμα και την έχθρα προς τον Σταυρό του Χριστού, πολλών αιρετικών χριστιανικών ομάδων. Στο σύνολό του, λοιπόν, ο προτεσταντικός κόσμος δεν αποδίδει καμιά τιμή στο Σταυρό. Είναι γνωστό πως οι προτεστάντες δεν κάνουν το σημείο του Σταυρού και χρησιμοποιούν αυτόν μόνο ως διακοσμητικό στοιχείο! Οι Μάρτυρες του Ιεχωβά μάλιστα, χειρότερα από αυτούς, μάχονται με σφοδρότητα το σημείο του Σταυρού. Δεν προφέρουν καν το όνομα Σταυρός και αντ’ αυτού τον αντικατέστησαν με …πάσαλο, παρ’ όλο που στην αρχή, τιμούσαν τον Σταυρό και τον είχαν ως μόνιμο λογότυπο στα περιοδικά τους! Οι σατανιστές τον αναποδογύρισαν για να τον βεβηλώσουν και να δηλώσουν την …αδυναμία του, μπροστά στη «δύναμη» του Σατανά! Οι σκοτεινές δυνάμεις τον «ξηλώνουν» από τους δημόσιους χώρους. Οι εργοδότες απαγορεύουν στους υπαλλήλους τους να τον φορούν. Οι βιομηχανίες υποδημάτων τον χαράσσουν στις σόλες για να ποδοπατείται. Υπάρχουν και εκείνοι οι οποίοι υβρίζουν και βλασφημούν αναίτια τον Τίμιο Σταυρό, μαζί με όλα τα θεία και ιερά πρόσωπα της πίστεώς μας!

 

Η κατάσταση της κατάνυξης και της χαρμολύπης που δημιουργεί στην ψυχή μας η παρουσία και θέα του Τιμίου Σταυρού μας κάνει να υπομένουμε με καρτερία και υπομονή τα προβλήματα της ζωής, δηλαδή να υπομένουμε τον προσωπικό μας σταυρό (Ματθ.16,24), ελπίζοντας εξάπαντος στην επερχόμενη ανάσταση, μεταφορικά και κυριολεκτικά. Αυτή η ακράδαντη πίστη μας δίνει δύναμη και μας κάνει να αντιμετωπίζουμε τη ζωή με αισιοδοξία, σε αντίθεση με την παποπροτεστατική Δύση, η οποία ζητά εναγωνίως την ευδαιμονία χωρίς τη θυσία, δηλαδή ζητά την ανάσταση χωρίς το σταυρό. Γι’ αυτό και δεν μπορεί να τη συναντήσει πουθενά. Η ελληνορθόδοξη παράδοσή μας έχει ως βάση την παύλειο αρχή «ει δε απεθάνομεν συν Χριστώ, πιστεύομεν ότι και συζήσομεν αυτώ, ειδότες ότι Χριστός εγερθείς εκ νεκρών ουκέτι αποθνήσκει, θάνατος αυτού ουκέτι κυριεύει» (Ρωμ.6,8-9). Αυτό μας κάνει να ξεχωρίζουμε από την αιρετική Δύση, η οποία όζει από απαισιοδοξία, εξαιτίας του πνευματικού της θανάτου, μη έχοντας ελπίδα αναστάσεως, διότι δεν πιστεύει στη δύναμη του Σταυρού του Χριστού και δεν έχει την ταπεινή διάθεση να συσταυρωθεί μαζί Του, για να μπορέσει έτσι να συναναστηθεί με Αυτόν. Για να μπορεί όμως ο άνθρωπος να λάβει τον θείο αγιασμό μέσω του Σταυρού είναι απαραίτητο να πιστέψει στο Λυτρωτή Χριστό και στην σταυρική απολυτρωτική Του Θυσία. Επίσης πρέπει να σταυρώσει και αυτός τον εαυτό του όπως και ο Χριστός, να συσταυρωθεί μαζί Του, όχι βέβαια κυριολεκτικά όπως κάνουν κάποιοι αιρετικοί παπικοί, που κάθε χρόνο τη Μ. Παρασκευή σταυρώνονται σε ξύλο σταυρού, αλλά πρέπει να σταυρώσει ο άνθρωπος όχι το σαρκίο του, αλλά τον αμαρτωλό και κακό εαυτό του, «ταις του βίου ηδοναίς», όπως προτρέπει ο ιερός υμνογράφος της Μ. Εβδομάδος, «ίνα και συζήσωμεν αυτώ (τω Χριστώ)».

 

Ο Τίμιος Σταυρός ορίζεται ως το «Πολίτευμα της Εκκλησίας μας». Ψάλλουμε κατά την αγιώνυμη ημέρα: «Σώσον Κύριε τον λαόν Σου και ευλόγησον την κληρονομίαν Σου … διά του Σταυρού Σου πολίτευμα». Τι είναι όμως το πολίτευμα του Σταυρού και πως βιώνεται στην ζωή των πιστών; Δια της αγάπης! Ο Χριστός έπαθε και πέθανε στο Σταυρό, εξαιτίας της άμετρης αγάπης Του για τον πεσόντα άνθρωπο (Ιωάν.3,16), φανερώνοντας το σταυρικό της χαρακτήρα. Δείχνοντας και σε μας πως και η δική μας αγάπη, δηλαδή η αγαπητική σχέση μας με τους συνανθρώπους μας, θα πρέπει να είναι σταυρική. Να είναι αποτέλεσμα θυσίας και «κενώσεως» από κάθε εγωιστική μας διάθεση και κατάσταση. Αγάπη χωρίς το στοιχείο του Σταυρού δεν υπάρχει. Αγάπη ξέχωρη από το Σταυρό, χωρίς προσωπική «σταύρωση» είναι κάλπικη και εγωιστική. Η αληθινή αγάπη πραγματώνεται και εκδηλώνεται μόνο δια της «κενώσεως», «έως θανάτου, θανάτου δε σταυρού» (Φιλιπ.2,8). Πρότυπο αυτής της αγάπης είναι η «θεία κένωση», η Ενανθρώπηση του Θεού, το «άδειασμα» της θείας δόξας και η «ένδυση μορφής δούλου», για να επιτευχθεί η σωτηρία μας. Δεν μπορούμε να ισχυριζόμαστε ότι «αγάπην έχομεν», αν δεν «σταυρώσουμε» τον εαυτό μας, αν δηλαδή δεν «σκοτώσουμε» το εγώ μας, το ατομικό μας θέλημα, εάν δεν αποκολληθούμε από την ατομικιστική μας περιχαράκωση και αυτάρκεια.

 

Ο Χριστός μας δίδαξε πως αν θέλουμε να σώσουμε την ψυχή μας, πρέπει να την χάσουμε, «ος γαρ αν θέλῃ την ψυχὴν αυτού σώσαι, απολέσει αυτήν· ος δ᾿ αν απολέσῃ την εαυτού ψυχὴν ένεκεν εμού και του ευαγγελίου, ούτος σώσει αυτήν» (Μαρκ.8,34). Λόγος παράξενος και ακατανόητος για τον «κόσμο». Εδώ με την λέξη ψυχή εννοείται η ζωή, όχι η βιολογική, αλλά ο λόγος της υπάρξεώς μας, ο προορισμός μας. Ο Κύριος μας παραγγέλλει με τον παράξενο και ακατανόητο για τον «κόσμο» αυτό λόγο, να «απολέσουμε» θεληματικά την εγωιστική μας περιχαράκωση και αυτάρκεια, να αποβάλλουμε το δαιμονικό αυτό σύμπτωμα στην πτωτική μας φύση, το οποίο μας οδηγεί αναπόφευκτα στην απώλεια, στον πνευματικό θάνατο. Όσο εμμένουμε στην αφύσικη και παρείσακτη αυτή κατάσταση θα πορευόμαστε στη φθορά και το θάνατο. Το αντίδοτο του ατομικού μας θανάτου είναι η θανάτωση του εγώ μας, δηλαδή ο σταυρικός τρόπος της ζωής μας, η εγκοπή του ατομικού μας θελήματος, η απαγκίστρωσή μας από την εγωιστική μας περιχαράκωση.

 

Ολόκληρος ο βίος του πιστού είναι μια αδιάκοπη «σταύρωση», μια αέναη σταυρική κινησιολογία. Αμέσως μετά τη γέννηση του βρέφους οι παλιές αυτοδίδακτες μαίες την πρώτη κίνηση που έκαναν στο νεογνό, ήταν να το σταυρώσουν, πριν ακόμη του δώσουν πνοή! Η μητέρα δεν παραλείπει να σταυρώνει τα χεράκια του βρέφους και να τοποθετεί ως το πρώτο «αξεσουάρ» στην κούνια του έναν Σταυρό. Πριν το κοιμίσει το σταυρώνει. Το ίδιο και όταν ξυπνάει. Αργότερα θα του μάθει να κάνει το σημείο του σταυρού. Όταν μεγαλώσει δε θα ξεχάσει ποτέ τη συνήθεια αυτή, να σταυροκοπιέται σε κάθε στιγμή της ζωής του. Το πρωί όταν φεύγει για την εργασία του, όταν τρώει, όταν περνά έξω από ιερό ναό, όταν ακούει την καμπάνα να κτυπά, όταν ακούσει κάτι παράξενο, όταν βρεθεί σε κίνδυνο, όταν θέλει να διαβεβαιώσει κάτι ως αληθινό, πριν κατακλιθεί το βράδυ ως ύστατη ενέργεια της ημέρας. Για όλη του τη ζωή κρέμεται στο λαιμό του ο τίμιος Σταυρός, όχι απλά ως στολίδι, αλλά ως πολύτιμο φυλακτό. Αλλά και όταν φύγει από αυτή τη ζωή και θα αναπαύεται στη γη, μοναδική συντροφιά του σκηνώματός του, ως την ανάσταση των νεκρών, θα είναι ο ξύλινος, λίθινος, η μαρμάρινος σταυρός του μνημείου του! Κοντολογίς: δε νοείται Χριστιανός χωρίς το Σταυρό, χριστιανική ζωή χωρίς «σταύρωση»!

 

Οι άγιοι Πατέρες έγραψαν θαυμάσιους λόγους στον Τίμιο Σταυρό, εκθέτοντας την λυτρωτική σημασία για το ανθρώπινο γένος. Παραθέτουμε απόσπασμα από έναν θαυμάσιο λόγο του αγίου Ανδρέα Κρήτης στην Ύψωση του Τίμιου Σταυρού. «Εορτάζομε την πανήγυρη του Σταυρού, και όλο το πλήρωμα της Εκκλησίας καταφωτίζεται. Εορτάζομε την πανήγυρη του Σταυρού, και όλη η οικουμένη φωταγωγείται και γεμίζει με ακτίνες θεϊκής χαράς. Εορτάζομε την πανηγύρι του Σταυρού, διά του οποίου το σκοτάδι (της αμαρτίας) εδιώχθη, και ήλθε το φως (της αρετής). Εορτάζομε την πανηγύρι του Σταυρού, και υψούμεθα πνευματικώς μαζί με τον Σταυρωθέντα Σωτήρα μας, αφήνοντας κάτω την γη με την αμαρτία, δια να κερδίσουμε τα άνω αγαθά. Υψώνεται ο Σταυρός, και υψώνει μαζί του την ανθρωπότητα, που, λόγω της αμαρτίας της, ήταν πεσμένη κάτω. Υψώνεται ο Σταυρός, και ταπεινώνει την αυθάδη έπαρση των δαιμόνων. Υψώνεται ο Σταυρός, και η εναντία δύναμις του πονηρού υποχωρεί και ταπεινώνεται. Υψώνεται ο Σταυρός, και συναθροίζεται το πλήρωμα της Εκκλησίας. Υψώνεται ο Σταυρός, και αι πόλεις εορτάζουν πανηγυρικώς· οι δε λαοί προσφέρουν χαρούμενοι τας αναιμάκτους θυσίας εις τον Θεόν. Διότι και μόνη η μνήμη του Σταυρού είναι υπόθεση μεγάλης χαράς, και αποδίωξη της λύπης. […] Ο Σταυρός είναι ελπίς των Χριστιανών, σωτήρ των απεγνωσμένων, λιμάνι γι’ αυτούς που ευρίσκονται σε δύσκολες βιοτικές περιστάσεις, ιατρός για τους ασθενείς· απομακρύνει τα πάθη, δίδει την υγεία, δίδει την ζωή στους πνευματικά νεκρούς, καθοδηγεί προς την ευσέβεια, αποστομώνει την βλασφημία».

 

Στις δύστηνες ημέρες μας η Εκκλησία μας συνεχίζει να πολιτεύεται με το πολίτευμα του Σταυρού. Υπηρετεί τον άνθρωπο, χωρίς καμιά διάκριση, ως στοργική μητέρα, αθόρυβα και συχνά επικρινόμενη από τις αντίθεες δυνάμεις, δοξολογώντας έτσι το Θεό και δείχνοντας στον πεισματικά εμμένοντα στην πτώση κόσμο, τη πολυπόθητη και «άπιαστη» γι’ αυτόν, λύση του κοινωνικού προβλήματος, η οποία δεν είναι άλλη από το Πολίτευμα του Σταυρού.

 

Η μεγάλη εορτή της Παγκοσμίου Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού είναι μια ακόμα ευκαιρία για όλους μας να σκεφτούμε τις άπειρες δωρεές του Θεού στη ζωή μας. Να στρέψουμε το βλέμμα μας στο εκθαμβωτικό φως του Σταυρού προκειμένου να διαλύσουμε το σκοτεινό έρεβος των αμαρτιών της ψυχής μας. Δεν έχουμε πολλές επιλογές, ή αποδεχόμαστε τη λυτρωτική δύναμη του Σταυρού του Χριστού και σωζόμαστε, ή παραμένουμε δούλοι της αμαρτίας και φορείς του κακού και χανόμαστε. Η κλήση προς τη λύτρωση είναι πάντα ανοιχτή, φτάνει να πάρουμε τη μεγάλη απόφαση και να την αποδεχτούμε. Ας στοχαστούμε τις αστείρευτες ευλογίες, οι οποίες απορρέουν από αυτόν. Ας συνειδητοποιήσουμε πως δεν υπάρχουν πολλές έξοδοι από την τραγικότητα του πτωτικού και δαιμονοκρατούμενου κόσμου, παρά μία, ο Ιησούς Χριστός. Πως δεν υπάρχουν πολλές πηγές αγιασμού, παρά αυτή του Τιμίου Σταυρού, ο οποίος μας αγιάζει δια της μυστηριακής οργανικής μας μετοχής στην Εκκλησία μας. Πως όλα τα δοκιμασμένα πολιτεύματα του κόσμου έχουν αποδειχθεί απόλυτα αναποτελεσματικά να λύσουν τα τραγικά διαχρονικά κοινωνικά προβλήματα, εκτός από ένα: Το Πολίτευμα του Σταυρού, το Σταυρικό Πολίτευμα στης Εκκλησίας μας, την προσωπική και συλλογική μας «σταύρωση» όπως, δι’ αυτής της εκούσιας σταυρώσεως, «τη δικαιοσύνη ζήσωμεν» (Α΄Πέτρ.2,21).

Η εξοικείωση με το αποτρόπαιο ή η διολίσθηση στην λουμπενοποίηση

Γράφει η ΣΑΡΗΓΙΑΝΝΙΔΗ ΕΥΓΕΝΙΑ  

 

Η παρακμή της ελληνικής κοινωνίας είναι συνδεδεμένη με ένα ευρύτερο φαινόμενο πολιτισμικής, ηθικής και κοινωνικής εξαθλίωσης – ούτως ειπείν, “λουμπενοποίησης των πάντων”. Πρόκειται για ένα ψυχοπολιτικό, κοινωνιοπολιτισμικό φαινόμενο, το οποίο διασχίζει την κοινωνία οριζοντίως και καθέτως προσβάλλοντας σχεδόν το σύνολό της. Προφανώς και υπάρχουν εξαιρέσεις.  

 

Προφανώς και όλοι συγκυριακά μπορεί να “φάνε γλύστρα” στον κατήφορο της ψυχο-κοινωνιο-πολιτικής παρακμής της εποχής που ζουν: Όλα τα άτομα ζουν κάτω από την ομπρέλα της ιστορίας που τους επηρεάζει και τους καθορίζει. Προφανώς, η συνειδητοποίηση και η εγρήγορση αναφορικά με αυτόν τον κίνδυνο είναι μια πράξη αντίστασης και ψυχοδιανοητικής ενάργειας.

 

Παρατηρώντας αυτήν την πορεία λουμπενοποίησης, θα σημειώναμε πως κυρίως κατά τη διάρκεια της περιόδου κόβιντ και λίγο μετά παρατηρήθηκε εκ μέρους της κοινωνίας μια προσπάθεια ενεργοποίησης, συνειδητοποίησης των κακώς κειμένων, ανησυχία για το κοινωνιοπολιτικό μέλλον κλπ. Από την άλλη μεριά όμως, «έσκασε το απόστημα» που αποτελούσε τμήμα της «μόλυνσης του κοινωνικού σώματος» από τα μνημόνια και ύστερα.

 

Η ανυπαρξία “θεραπείας”, η κακοδιαχείριση και η σφαλιάρα που έφαγαν οι όποιες τότε αντιδράσεις και αγώνες, χειροτέρευσαν την κλινική εικόνα του “ασθενούς”. Βεβαίως, οι προϋποθέσεις του “σαπίσματος” είχαν ήδη προηγηθεί, τις “καλές εποχές” που “έπεφτε και έρρεε” το χρήμα και εξαγοράζονταν συνειδήσεις, ηθικές υποστάσεις, νοοτροπίες κλπ. Και φτάνουμε στην μετά κόβιντ περίοδο, όπου το “πύον” πλέον ρέει άφθονο και κάνει ακόμα πιο ολισθηρό το έδαφος της ψυχοκοινωνιοπολιτικής και πολιτισμικής κατηφόρας.

 

Λουμπενοποίηση των πάντων…

 

Λουμπενοποίηση λοιπόν, χωρίς σαφή ταξικά σύνορα, μορφωτικά όρια, ιδεολογικές περιχαρακώσεις κλπ. Την βλέπεις παντού: Στον γιο Ελλήνων μεταναστών που είναι ο “πατέρας” της υπόθεσης στην Κυψέλη και σε όλες τις σχετικές υποθέσεις, οι οποίες έχουν δει τα τελευταία χρόνια το φως της δημοσιότητας. Την βλέπεις επίσης στα δημόσια σχολεία, αλλά και στα πανάκριβα ιδιωτικά σχολεία με τις συμμορίες γόνων ευκατάστατων οικογενειών, τα ναρκωτικά και τόσα άλλα.

 

Την βλέπεις στους δημοσιολογούντες και παρεμβαίνοντες που έχουν μπερδέψει την κριτική με την κουλτούρα του κραξίματος. Την βλέπεις στους λογοκλόπους που γράφουν και μιλούν για ιδέες και πράγματα σαν αυτοί να τα σκέφτηκαν πρώτη φορά, χωρίς ποτέ να αναφέρουν τις πηγές ή τους εμπνευστές τους. Την βλέπεις στους Καθηγητές Πανεπιστημίου στις κοινωνικές ιδίως και πολιτικές επιστήμες, που έχουν μπερδέψει την επιστήμη τους με την κυρίαρχη ιδεολογία και σαν τυπικοί δημόσιοι υπάλληλοι συνεισφέρουν στην μετατροπή του πανεπιστημίου σε χώρο πολιτικά ορθής καθεστωτικής προπαγάνδας και παροχής μεταλυκειακών σπουδών.

 

Την βλέπεις στο δρόμο, καθώς οδηγείς. Την βλέπεις στις μαφιοποιημένες νοοτροπίες της αρπαχτής. Την βλέπεις στην απαξίωση της ηθικής της εργασίας και την αντικατάσταση της από την αισθητική της “διακεκριμένης” κατανάλωσης. Την βλέπεις στους πατριδέμπορους και θρησκέμπορους, που δεν θυμίζουν σε τίποτα τον ταπεινό, λαϊκό πιστό του παρελθόντος. Την βλέπεις στο μεσοαστικό καλοβαλμένο διαμέρισμα της Αγίας Παρασκευής, της Πεύκης ή της Κηφισιάς, που το παιδί παίζει gaming από το πρωί ως το βράδυ κάνοντας την μέρα νύχτα. Την βλέπεις στην προσχηματική αγάπη των σύγχρονων γονέων για τα παιδιά τους.

 

Την βλέπεις στην τραπ, στις χοντροκομμένες συμπεριφορές που είναι “μαγκιά”. Την βλέπεις στα πανάκριβα γιοτ της παγκόσμιας ελίτ, αλλά και σε ένα φτωχικό διαμέρισμα στον Άγιο Παντελεήμονα. Την βλέπεις στις λίστες Epstein, αλλά και στις λίστες Μίχου της Ψωροκώσταινας. Την βλέπεις στις δηλώσεις Μασκ και στα βιβλία του Χαράρι. Την βλέπεις στην αγραμματοσύνη της παγκόσμιας, αλλά και εγχώριας ψευτο ελίτ του “πνεύματος” που διακρίνεται για την αμορφωσιά της, συζητώντας με στόμφο θέματα για τα οποία έχει χυθεί άπειρο μελάνι, σαν να τα ανακάλυψαν οι ίδιοι μόλις χθες. Την βλέπεις στα γραφεία των ψυχολόγων, των ψυχιάτρων και στους θαλάμους αναμονής των νοσοκομείων.

 

Την βλέπεις στα ιδιωτικά ιατρεία, όπου η υγεία έχει γίνει το μεγαλύτερο εμπόρευμα και η πιο επικερδής “μπίσνα”. Την βλέπεις στα αεροδρόμια. Την βλέπεις στις στενές διαπροσωπικές σχέσεις. Την βλέπεις στο tinder, στο bubble. Την βλέπεις στο κυρίαρχο lifestyle… ή στον τρόπο που οι γυναίκες (αλλά και οι άντρες) αντιμετωπίζουν τον εαυτό τους σαν «κρέας», είτε στην φροντίδα και συντήρησή του, είτε στην εμπορευματοποίησή του. Την βλέπεις στην μιζέρια, στην ζηλοφθονία, στην κακία, στην εμπάθεια. Την βλέπεις στην έλλειψη χιούμορ (εκεί κι αν την βλέπεις…). Την βλέπεις στους τρόπους επικοινωνίας, που όλα “έχουν γίνει ίσιωμα”. Την βλέπεις στην απαξίωση στοιχειωδών κανόνων κοινωνικής συμβίωσης και πρώτα από όλα στην έλλειψη της καθημερινής ευγένειας.

 

Τεχνητή νοημοσύνη και φαρισαϊσμός

 

Την βλέπεις στην αισθητική του trash. Στην σκουπιδοποίηση των σχέσεων. Στα βαρύγδουπα λόγια, τα τόσο κενά περιεχομένου. Στην παραγωγή κειμένων που γράφονται ή διορθώνονται από την Τεχνητή Νοημοσύνη (Για να «πω κι εγώ κάτι. Να διακριθώ κι εγώ κάπως»… Πόσο κομπλεξικός πρέπει να νιώθεις… Πόσο μίζερα πρέπει να αισθάνεσαι για να θέλεις, σώνει και καλά, να βαφτίσεις «δικό σου» κάτι που στην πραγματικότητα δεν είναι δικό σου, διότι γράφτηκε από την Τ.Ν. κατά παραγγελία από εσένα. Θα μπορούσες απλά να μην πεις τίποτα… θα ήταν πιο έντιμο και αξιοπρεπές).

 

Παράλληλα, η λουμπενοποίηση εδράζεται εν μέρει στις ιδεολογικές επιπτώσεις του διάχυτου δικαιωματισμού: «Θέλω να γίνω ο Ελύτης ή ο Σαίξπηρ ή ο Πλάτωνας ή ο Νταλί, αλλά δεν γράφω, ούτε ζωγραφίζω σαν κανέναν από αυτούς. Ναι, αλλά θέλω… Δεν έχω δικαίωμα; Θα βάλω την Τεχνητή Νοημοσύνη να γράφει ή να ζωγραφίζει σαν αυτούς. Θα δημοσιεύω, όπου μπορώ και έχω προφίλ, τα επιτεύγματά της σαν δικά μου. Θα πουλήσω μούρη».

 

Κατόπιν θα κάνω μαθήματα στους υπόλοιπους για το ότι «πρέπει να είσαι ο εαυτός σου». Θα μιλήσω με στόμφο περί αυθεντικότητας, περί ειλικρίνειας στις σχέσεις με τους άλλους και τον εαυτό… χίλια δυο στερεότυπα δηλαδή, που κι αυτά ενδεχομένως από κάπου θα τα έχω φωτοτυπήσει, λέγοντας πως είναι δικά μου. Κομμάτι της λουμπενοποίησης είναι κι ο φαρισαϊσμός. Το ότι οι άνθρωποι μιλούν ή γράφουν για την φιλοσοφία του Χ ή του Ψ, ενώ δεν μπορούν να “χωρίσουν δυο γαϊδάρων άχυρα”, γιατί έχουν απωλέσει την κοινή λογική (ανεξαρτήτως της τυπικής εγγραμματοσύνης τους), είναι κομμάτι της λουμπενοποίησής τους. Η εξαχρείωση, η εξοικείωση με το αποτρόπαιο είναι κομμάτι της λουμπενοποίησης. Η ανοχή του επίσης.

 

Τι κάνουμε;

 

Άρα στο ερώτημα “τι κάνουμε;” “Τι προτείνετε;” κλπ, που θέτει κάθε φορά ο, όπως υποτίθεται, ρεαλιστικά και “πρακτικά” σκεπτόμενος ενεργός πολίτης που στρουθοκαμηλίζοντας, κοροϊδεύει τον εαυτό του (νομίζει ίσως και τους άλλους), η απάντηση που παριστάνει ότι δεν βλέπει είναι πως το μόνο που γίνεται με επιτυχία είναι η λουμπενοποίηση της κοινωνίας. Για να κάνουμε οτιδήποτε πέραν και έξω από αυτό, πρέπει πρώτα να μπει ένα φρένο σε αυτή την λουμπενοποίηση. Αλλιώς, το μόνο που θα κάνουμε είναι να γυρνάμε σαν τους γύπες, κρώζοντας γύρω από την συμπλεγματική προσομοίωση του “εξέχοντος εαυτού μας” και το ημιθανές κουφάρι της κοινωνίας μας.

 

Κλείνοντας, θα σημειώναμε πως η λουμπενοποίηση όλων των στρωμάτων της κοινωνίας, όλων των κοινωνικοοικονομικών και μορφωτικών επιπέδων, είναι ίσως από τις πιο βασικές ενδείξεις της παρακμής, της απώλειας της αυτοσυντήρησής μας, της πολιτισμικής αποικιοποίησης της σκέψης μας, της καλλιέργειας των σύγχρονων δουλικών συνειδήσεων. Όπως χαρακτηριστικά είχε επισημάνει εδώ και πάνω από 20 χρόνια ο Κονδύλης «η χώρα βυθίζεται στον κοινωνικό λήθαργο και στη συλλογική απραξία, ήτοι η κοινωνική πράξη έχει υποκατασταθεί από αντανακλαστικές κινήσεις: Το νευρόσπαστο κινείται κι αυτό, όμως δεν πράττει.

 

Η αίσθηση της αποσύνθεσης είναι γενική και δεσπόζει σε όλες τις συζητήσεις, ενώ η εξίσου διάχυτη δυσφορία εκτονώνεται όλο και ευκολότερα, όλο και συχνότερα σε προκλητική επιθετικότητα και επιδεικτική χυδαιότητα». Θα προσθέταμε πως οι “κινήσεις του νευρόσπαστου” το βυθίζουν ακόμα περισσότερο στην κινούμενη άμμο επιταχύνοντας την λουμπενοποίησή του, άρα την οριστική και ανεπίστρεπτη (αυτό) καταστροφή του…..

 

πηγή 

Αποτυχημένη Ιεράρχηση Καθηκόντων

Του Κώστα Δημ Χρονόπουλου *

 

Διάφοροι αξιωματούχοι (Πολιτικοί, Ανώτατοι Δημόσιοι Υπάλληλοι, διορισμένοι, θωκούχοι =κάτοχοι θώκων, Διοικητές Τραπεζών, Ανώτατων Δικαστηρίων κ.α προνομιούχων θέσεων, με ανάλογες, υψηλότατες αποδοχές, καθορίζουν τις τύχες του κόσμου. Ενός λαού που σημαντικό μέρος του, βρίσκεται κάτω από τα όρια της φτώχειας. Όχι επειδή το επέλεξε ο ίδιος, αλλά επειδή άλλοι (μεταξύ των οποίων και ορισμένοι προαναφερόμενοι), το επέβαλαν με περισσή αναλγησία. Είναι ιλαροτραγική η κρατική νοοτροπία και διάρθρωση (περί εξάρθρωσης πρόκειται) της λειτουργίας της κρατικής μηχανής. Το απογοητευτικό όμως είναι άλλο: ότι κάποιοι «ξύπνιοι» μαζί με αρκετά παρακοιμώμενα ΜΜΕξαχρείωσης /Εκμαυλισμού που τους αβαντάρουν , έχουν πείσει το πόπολο, πως έτσι (έπρεπε να) είναι και ότι δεν γίνεται διαφορετικά.

 

Παραθέτω ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα:

Την πρόωρη αποπληρωμή χρέους δισεκατομμυρίων ευρώ.

Καλή, πολύ καλή είδηση που πρέπει να πιστωθεί στην παρούσα Κυβέρνηση.

 

- Βέβαια –μετά από αυτό –, το χρέος θα ανέρχεται στο 137% του ΑΕΠ (!). Αλλά μην μηδενίζουμε τα προφανή οφέλη για την οικονομία, καθώς και την σημασία για την αξιοπιστία της χώρας.

 

Ο κος Πρωθυπουργός μίλησε για: «εθνική επιτυχία» και για «εθνικό καθήκον».

(Σε κάθε 1 δις € που αποπληρώνεται πρόωρα, εξοικονομούνται 30 εκατομμύρια ευρώ από το κόστος δανεισμού. Θα συμφωνήσω. Αλλά θα ρωτήσω: «τι προέχει;. η επιβίωση των Ελλήνων – ιδίως των αναξιοπαθούντων, ή η πρόωρη αποπληρωμή του χρέους;». Αδυναμία –μετά αναλγησίας ασφαλώς – ιεράρχησης καθηκόντων !).

 

Πρέπει να αποτελεί πρόταξη, η τακτοποίηση των οικονομικών, ή η διαβίωση (επιβίωση για πολλούς) των πολιτών;. Προέχουν οι αριθμοί ή οι άνθρωποι;. Δεν τίθεται κατά τη γνώμη μου ζήτημα οικονομικό, αλλά εξόχως ανθρωπιστικό !.

 

Προτιμότερο θα ήταν να μη δοθούν στους δανειστές τα 13 δις ευρώ ή έστω να δοθεί ένα μέρος, και τα υπόλοιπα να διατεθούν για ανακούφιση των αναξιοπαθούντων κυρίως, των χαμηλόμισθών και χαμηλοσυνταξιούχων. (Δια)βλέπω τα ειρωνικά μειδιάματα των σπουδαγμένων οικονομολογούντων υψηλά ιστάμενων.

 

Είμαι σίγουρος πως σκέπτονται, ότι κάποιος σχετικά άσχετος περί τα οικονομικά (όπως πχ εγώ), δεν αντιλαμβάνεται τα μέσο ή μακροχρόνια οικονομικά οφέλη από την έγκαιρη /πρόωρη αποπληρωμή χρεών (τα οποία μελλοντικά θα κάνουν καλύτερη τη ζωή των πολιτών). Τους διαβεβαιώνω πως κάτι ….σκαμπάζω. Υπάρχει όμως κάτι το ιδιαίτερα σοβαρό που … έτυχε να το προσέξω, αλλά διέλαθε –ως μη ώφειλε- της δικής τους προσοχής.

 

Α. Γνωρίζουν πόσα χρόνια ταλαιπωρηθήκαμε με τα Μνημόνια;. Θυμίζω 8.

Β. Θυμούνται πόσα πέρασαν από τότε που (όπως μας διαβεβαιώνουν, χωρίς βέβαια να πείθουν), βγήκαμε από αυτά;. 8 περίπου. Σύνολο 16!!!.

Δέκα έξι συναπτά έτη και … συνεχίζουμε να υποφέρουμε.

 

Γ. Έχουν άραγε επίγνωση σχετικά με τον αχαλιναγώγητο καλπασμό των τιμών;. Δεν έχουν σίγουρα.

 

Τα παραπάνω οδηγούν στο θλιβερό συμπέρασμα ότι ο λαός συνολικά, αλλά ιδίως, σημαντική μερίδα των αναξιοπαθούντων, θα συνεχίσει να υποφέρει!....

Ακούει για περισσεύματα δισεκατομμυρίων και ζαλίζεται. Υπάρχουν ;. Όντως υπάρχουν, αφού προπληρώνουμε και χρέη. Ακούγεται η φωνή του απελπισμένου πενόμενου στεντόρεια «τότε εγώ γιατί πρέπει να συνεχίσω να πεινάω;». «Μέχρι πότε;».

 

Ας δούμε ρεαλιστικά τι συμβαίνει:

 

Όντως –όπως προανέφερα – θα ωφεληθούμε οικονομικά και επομένως θα ζήσουμε (τότε) καλύτερα.

Θα ζήσουμε ή θα ζήσουν;. Και ποιοι;.

Εξηγούμαι:

• Αν ένας Συνταξιούχος που υποφέρει 16 έτη (και συνεχίζει…) ήταν τότε 80 ετών, έχουμε: 80+16 = 96 σήμερα. Αυτός πότε θα απολαύσει τα –μακροπρόθεσμα οφέλη της πρόωρης αποπληρωμής;. Πόσοι έχουν φθάσει στα 96 +;. Όσοι (πόσοι;) λίγοι απόμειναν.
• Αν κάποιος –τότε – ήταν 85 ετών: 85+16=101 (!!!...).

Με άλλα λόγια (ευελπιστώντας ότι θα γίνω κατανοητός και από σπουδαγμένους, διπλωματούχους οικονομολόγους εξουσιαστές), πρέπει επιτέλους κάποτε να γίνουν και τα αυτονόητα … κατανοητά, καθώς και τα στοιχειώδη μαθηματικά.

 

Ότι δηλ κάποιον που προσμετρά, ηλικιακά, το ζην του, ή για εκείνον που μας άφησε χρόνους, ή … αριθμητική /λογιστική τακτοποίηση δεν σημαίνει απολύτως τίποτα. (Σ.Σ Ίσως μόνο κυνισμό).

Απλουστεύοντας –προς περαιτέρω κατανόηση – ακόμη το ζήτημα, θα το θέσω διαφορετικά:

Το πρόβλημα μας ήταν και παραμένει αναλλοίωτο /άλυτο.

Ενώ διαθέτουμε μορφωμένους, καλά εκπαιδευμένους αξιωματούχους, πάσχουμε από άτομα με απλές στοιχειώδεις ικανότητες. Άτομα τα οποία να μπορούν πχ να … μοιράσουν κάπως δίκαια, δύο γαϊδουριών άχυρα. (Εύκολο το ΄χετε;. Δυστυχώς δεν είναι!). (Ελαφρώς) σαρκαστικά, σκέπτομαι πως καλό και χρήσιμο θα ήταν, μετά τις πανεπιστημιακές σπουδές, να γίνεται υποχρεωτική μετεκπαίδευση στο … γαϊδούρο μοίρασμα άχυρων (!).

 

Ακούμε κατά καιρούς από υψηλότατα ιστάμενους: Κυβερνητικούς, Πολιτικούς, Τραπεζικούς, Δικαστικούς για:

Το ό, τι οι (διαμαρτυρόμενοι) άνετα μπορούν να τα βγάλουν πέρα με αυτά που παίρνουν ως μισθούς ή συντάξεις.

Ή ότι αν δοθούν το 13ο και 14ο δώρο, που καταργήθηκαν, θα τιναχθεί η Οικονομία στον αέρα.

Να δεχτώ καλόπιστα ότι οι παραπάνω έχουν δίκιο.

 

Ότι πράγματι ενδιαφέρονται («κόπτονται» καλύτερα) περισσότερο από εμάς, για να μην πέσει έξω η Οικονομία. Να μην … εξοκείλει η χώρα και βουλιάξει χτυπώντας πάνω στα βράχια των κοινωνικών παροχών. Να συμφωνήσω, κάνοντας τον «δικηγόρο το διαβόλου» αν προτιμάτε.

Έλα όμως που η φαντασία μου καλπάζει. Έλα που το δίκαιο , για το κραυγαλέο άδικο – με πνίγει;.

Λοιπόν σκέφτηκα κάτι και θα το μοιραστώ μαζί σας, ως πρόταση:

 

Πρόταση (μου):

Αξιόλογοι (υπάρχουν ευτυχώς) επαγγελματίες δημοσιογράφοι, να κάνουν μια ενδελεχή έρευνα και – με επίσημα στοιχεία – να μας πληροφορήσουν τις αποδοχές, μισθούς και συντάξεις: Όχι μόνον των βουλευτών, αλλά και των Δικαστικών, Τραπεζιτών, Καθηγητών ΑΕΙ, κ. α ώστε να δούμε γιατί με τόση … άνεση (αναγλησίας) όταν βρεθούν σε καίρια πόστα, ασχολούνται μόνον με τους «αριθμούς» και όχι –όπως έχουν ιερή υποχρέωση- με τους ταλανιζόμενους συμπολίτες τους.

 

Πως κρίνουν, γιατί αποφαίνονται, όπως αποφαίνονται, πως ακριβώς (όταν και αν) σκέπτονται;.

Από καθ΄ έδρας;. Εκχυλίζουσας ευφυΐας –μετά κροταφικής διαρροής – ή –και – λόγω προσωπικού οικονομικού βολέματος;.

Γιατί για να νοιώσεις τον πόνο, τη δυστυχία, την ανέχεια, το άγχος της επιβίωσης, θα βοηθήσει πολύ αν έχεις περάσει στο παρελθόν ή βιώνεις στο παρόν στερήσεις.

 

Τα πράγματα είναι απλά, ευεξήγητα. Την κοινή λογική επιβάλλεται να επιστρατεύσουμε, καθώς και λίγη ανθρωπιά, που τόσο λείπει στις ημέρες μας !...

 

ΥΓ Ως … υποκατάστατο (ανθρωπιάς), επιλέγεται η επιλεκτική γενναία αύξηση αποδοχών, μισθών, συντάξεων ορισμένων –και μόνον – κατηγοριών συμπολιτών μας (πχ Μητροπολιτών, Δικαστικών, Προέδρου Δημοκρατίας κ. α).

Προφανώς –και δικαίως – για να μην περιπέσουν σε κατάσταση εσχάτης ένδειας, κάτι που ενδέχεται να τους συνεφέρει ώστε να ενισχύσουν τους αναξιοπαθούντες.

 

Βέβαια στην περίπτωση αυτή θα είναι (κατ’ αυτούς) οι όποιες παροχές δοθούν, επικίνδυνες για την σταθερότητα της οικονομίας.

Οπότε …. οπότε ξεχάστε το!.

ΜΙΑ ΚΡΙΤΙΚΗ ΜΑΤΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΙΚΗ ΟΜΙΛΙΑ ΤΗΣ 90ΗΣ ΔΕΘ

Της Μαρίας Νεγρεπόντη-Δελιβάνη 

13.9.2026 στην εφημερίδα Δημοκρατία

 

Η πολυαναμενόμενη ομιλία του Πρωθυπουργού, στην 90η ΔΕΘ συν έπεσε, δυστυχώς, με το θανατηφόρο δυστύχημα των δύο αεροπόρων μας. Η χώρα βυθίστηκε σε βαρύτατο πένθος, και αναπόφευκτα, σε ατέλειωτες τύψεις, καθώς πληροφορίες, που βλέπουν το φως της δημοσιότητας αναφέρονται σε τραγωδία που θα μπορούσε και που θα όφειλε να είχε αποφευχθεί. Εξάλλου, δεν είναι απαραίτητο να είναι κανείς προληπτικός για να χαρακτηρίσει το τραγικό αυτό γεγονός, και ως πολύ κακό οιωνό, για την Ελλάδα.

 

Θα χωρίσω απόψεις και παρατηρήσεις μου, κατά θεματολογία:

 

1. Γενικές παρατηρήσεις

 

To χαρακτηριστικό, που δεσπόζει στην ομιλία του κ. Μητσοτάκη είναι η απουσία κεντρικού σχεδιασμού, απολύτως απαραίτητου για την παρακολούθηση, την αξιολόγηση, τη θεμελίωση αναμονής μελλοντικών εξελίξεων και, γενικά, για τη δυνατότητα εξαγωγής εποικοδομητικών συμπερασμάτων.

 

Η πρωθυπουργική ομιλία αποτελείται, έτσι, από διάσπαρτες δηλώσεις, ασύνδετες αναμεταξύ τους, που εκφράζουν ικανοποίηση, για επιθυμητά επιτεύγματα, που όμως συχνά δεν έχουν επιτευχθεί (όπως μεταξύ άλλων, της ανάπτυξης, της διεθνούς επιρροής μας, της λήψης επιτυχών μέτρων για μικρό-επιχειρηματίες, μέτρων υπέρ του πρωτογενούς τομέα κ.ά.).

 

Από την άλλη πλευρά η πρωθυπουργική ομιλία, κατακλύζεται από σωρεία ανακοινώσεων για «δωράκια», που απευθύνονται σε παραλήπτες πολυπληθών κοινωνικών κατηγοριών. Τα διάσπαρτα αυτά μικροδωράκια ανάγονται σε περίπου 2.2 δισεκατομμύρια Ευρώ, με προοπτική αύξησης στην πορεία. Ως κοινό τους χαρακτηριστικό μπορεί να αναφερθεί η απουσία βάσης για βελτιώσεις διαρκείας της κατάστασης των πολυάριθμων αποδεκτών τους.

 

Η απογοήτευση του αναγνώστη της πρωθυπουργικής ομιλίας οφείλεται στην παντελή απουσία κεντρικού προγραμματισμού, που να επικεντρώνεται στην έναρξη της προσπάθειας κτισίματος μιας «κανονικής» οικονομίας. Της αντικατάστασης, δηλαδή, αυτής, που εξαϋλώθηκε, με την υπογραφή των εγκληματικών εδαφίων των Μνημονίων.

 

Παρότι, κρίνω ξεκάθαρο στο τί αναφέρομαι με την επίκληση «κανονική», ωστόσο να το διευκρινίσω (τηλεγραφικώς, βέβαια). Αναφέρομαι, λοιπόν, σε οικονομία, με θεσμούς που να λειτουργούν, έστω και στοιχειωδώς. Με πολίτες που να έχουν ίσα δικαιώματα και να μην αντιμετωπίζουν, τουλάχιστον με τόσο τραυματικούς τρόπους, διπολικό καθεστώς για ημέτερους και για αποδιοπομπαίους. Σε αποστολή στο πυρ το εξώτερο της, καθόλα, αποκρουστικής, για κράτος δικαίου, δραστηριότητας των Τρολ, για την οποίαν, πριν δύο χρόνια, μας παρέλαβε και γνωστή γαλλική εφημερίδα. Με οικονομία, που να μην αιωρείται επικίνδυνα από την κλωστή ενός μόνο, από τους τρείς βασικούς τομείς της οικονομίας, αλλά αντιθέτως να συμμετέχουν, ενεργά, στην παραγωγική διαδικασία και οι λοιποί δύο. Με ετήσιο, αλλά συνεχόμενο σχεδιασμό επενδύσεων, δημόσιων και ιδιωτικών (οι ιδιωτικές να ενθαρρύνονται προς τις εκάστοτε θεωρούμενες ως αναγκαίες, για το χρονικό σημείο του προγράμματος), ώστε η οικονομία να συμπληρώνεται, να ομαλοποιείται και να αναπτύσσεται. Με επανέναρξη (αφού ήδη πουλήθηκε πρόσφατα και το νερό) απόκτησης των βασικών υπηρεσιών κοινωνικής ωφέλειας, ώστε η χώρα μας να γίνει κράτος και όχι πια αποικία (Εθνική Τράπεζα, Εθνικό Αερομεταφορέα, Εθνικό Σιδηρόδρομο, Εθνικά Αεροδρόμια κλπ.,κλπ. όλα όσα έγινα βορά των Μνημονίων).

 

Συνεχίζοντας από σχεδόν μηδενική βάση το κτίσιμο της δημόσιας υγείας. Με γενική κινητοποίηση υπέρ της παιδείας, που μαστιγώνεται από πολλές πλευρές. Αρχίζω από τα νήπια και το δημοτικό. Αναφέρομαι σε Ελληνόπουλα, που οφείλουν να μάθουν να είναι περήφανα για την ιστορία και τη σημαία του τόπου τους, τις νίκες, τις θυσίες και τα επιτεύγματα των προγόνων τους (μακριά από τα στριμώγματα στη Σμύρνη). Εξυπακούεται, ότι ουδείς έχει το δικαίωμα να τα εμποδίσει, να ακολουθήσουν τρίτο η και πολλαπλό φύλο, αν αυτή είναι η φύση τους. Αλλά και ουδείς έχει το ελεύθερο, εγκληματώντας προφανώς, να σπρώχνει παιδάκια, εκτός των δύο φύλων. Και για την ανώτατη παιδεία, που έφθασε, δυστυχώς, σε ανεπίτρεπτο πυθμένα, παρά τις κάποιες λαμπρές επιδόσεις ορισμένων Ελληνόπουλων στο εξωτερικό, θα έπρεπε να υπάρχει κάποια πρόβλεψη λήψης μέτρων, στην πρωθυπουργική ομιλία, στην 90ή ΔΕΘ. Και, βέβαια, όχι προς την ενίσχυση της πρόωρης κατεύθυνσης της ιδιωτικής εκπαίδευσης, πριν ορθοποδήσει η δημόσια.

 

2. Διαπιστώσεις- επισημάνσεις

 

*Τα δωράκια, προς πολλαπλές κοινωνικές ομάδες, είναι προϊόν ανακύκλωσης. Δηλαδή, διευκρινίζω (παρότι είναι ξεκάθαρο) ότι πρόκειται για εκείνο το τμήμα της ασφυκτικής φορολόγησης των πολιτών, που δεν όδευσε προώρως προς αγαλλίαση των δανειστών, αλλά κρατήθηκε στο εσωτερικό για δωράκια. Παρότι, σίγουρα, το προϊόν τους θα χαρίσει σύντομη ανάσα σε πολίτες που δεν καλύπτουν το μήνα με το εισόδημά τους, η χρήση του πάσχει από το γεγονός ότι τα περί ων ποσά έχουν, κάκιστα, αφαιρεθεί από την κατανάλωση, ή και από την επένδυση, που θα μπορούσε να αποτελέσει έναρξη της αναπτυξιακής διαδικασίας, μετά την ουσιαστική στασιμότητα των 17 ετών.

 

* Δυστυχώς, δεν γίνεται αναφορά στον πρωθυπουργικό λόγο, για το μόνιμο εμπορικό έλλειμμα και για τις δυνατότητες περιορισμού του, που θα απαιτούσαν, βέβαια, αναζωογόνηση των δύο από τους τρεις βασικούς τομείς παραγωγής, που βρίσκονται σε χρόνια αγρανάπαυση.

 

*Δεν αναφέρθηκε πρόβλεψη σοβαρών μέτρων για τον περιορισμό τη ς, εκτός ελέγχου, ανισότητας κατανομής του εισοδήματος. Ο γενικός περιορισμός της θηριώδους φορολογίας, είναι σίγουρα προς καλή κατεύθυνση, αλλά θα όφειλε να συνδυαστεί με προσπάθεια εξισορρόπησης της σχέσης έμμεσων φόρων (που είναι υπερβολικοί και αυξάνουν τις εισοδηματικές ανισότητες) και άμεσων φόρων (που είναι ανεπαρκείς και γι’ αυτό δεν συμβάλουν σε δικαιότερη κατανομή του εισοδήματος).

 

* Απουσιάζει σοβαρός προβληματισμός για την ανεπάρκεια παραγωγικών επενδύσεων, δεν υπάρχει απολογισμός και προσπάθεια δικαιολόγησης του φιάσκου, κατά την εκτέλεση του προγράμματος του Ταμείου Ανάκαμψης, και δεν προετοιμάζεται το έδαφος για τα υψηλά χρέη που οφείλουμε να καταβάλουμε τα προσεχή έτη.

 

*Ήταν απαραίτητες, αν και δεν δόθηκαν εξηγήσεις τού γιατί σπεύσαμε, ελαφρά τη καρδία να συμφωνήσουμε με την καταστρεπτική για τη γεωργία και την κτηνοτροφία μας συμφωνία Mercosur, παρότι χώρες-μέλη της ΕΕ δεν την υπέγραψαν.

 

*Αποφεύγονται εξηγήσεις και απολογία, για το γιατί και το πως επήλθε ανυπολόγιστης έκτασης καταστροφή, όχι απλώς εξαιτίας της παύσης παραγωγής του λιγνίτη, αλλά επιπλέον και εξαιτίας της μανιώδους καταστροφής της εξαγωγικής του βάσης. Αυτό το εθνικό έγκλημα, ποιος μας υποχρέωσε να το εκτελέσουμε, και γιατί υποκύψαμε θυσιάζοντας μια τόσο εξαιρετική, από πολλές πλευρές, παραγωγική δυνατότητα της πατρίδας μας;

 

*Ούτε λέξη για το αν και για το πως θα αντιμετωπίσουμε τη λαίλαπα της παράνομης μετανάστευσης, όταν όλες σχεδόν οι χώρες λαμβάνουν μέτρα για τον περιορισμό της.

 

*Αδιαφορία για την αντιμετώπιση των περιφερειακών ανισοτήτων, που σε ολοένα περισσότερες περιπτώσεις συνδυάζονται και με τη διεύρυνση ή και την αποθράσυνση εθνικών απειλών.

 

*Μια αδικαιολόγητη αισιοδοξία για καλύτερες μελλοντικές μέρες και για περισσότερα έσοδα, ενώ όλα μας προετοιμάζουν για το αντίθετο, όπως:

 

- Οι τεραστίων διαστάσεων ανάγκες σε ενέργεια, για την εξυπηρέτηση και προώθηση των αναγκών της ΤΝ.

- Το ανερχόμενο χρέος οικονομιών της ΕΕ, που προετοιμάζει ακόμη σφικτότερη νομισματική πολιτική από την μέχρι σήμερα ακολουθούμενη.

- Οι τεραστίων διαστάσεων ανάγκες ανασυγκρότησης της Ουκρανίας, που θα αναληφθούν εξ’ ολοκλήρου από την ΕΕ, διότι η Αμερική έχει νίψει τας χείρας της.

- Της στρατικοποίησης της ΕΕ, για να μην καταληφθεί από τη Ρωσία, που προβλέπεται να απαιτήσει το περίπου 5% του ΑΕΠ της για αρκετά χρόνια.

 

*Τελειώνοντας να μην παραλείψω και την παράλειψη της πρωθυπουργικής ομιλίας να αναφερθεί στην ομογένεια, καθώς και στα ενδεδειγμένα δικά μας μέτρα, που θα την καταστήσουν αναπόσπαστο τμήμα μας και συμπαραστάτη μας, σε δύσκολες ώρες.

 

3. Αλλά, βέβαια, στα 7 αυτά χρόνια υπήρξαν και θετικές εξελίξεις

 

Ως πρώτη και σπουδαιότερη επίτευξη της προηγούμενης επταετίας είναι η αμυντική θωράκιση της χώρας. Και απαραίτητη ήταν και, βέβαια, οφείλει να συνεχιστεί και να εντατικοποιηθεί.

 

Έπεται της προηγουμένης, αλλά όχι λιγότερο σημαντική, είναι η ψηφιοποίηση των δημοσίων υπηρεσιών της χώρας, που την κατατάσσουν, ως προς αυτό το σημαντικό θέμα, στην κατηγορία των προηγμένων οικονομιών.

 

Ακόμη, πρέπει να αναγνωριστεί η έναρξη προσπαθειών, για την αντιμετώπιση της υπογεννητικότητας. Χωρίς διόλου να είναι σίγουρο, ότι θα αποφευχθεί η εξαφάνιση της χώρας, λόγω έλλειψης Ελλήνων, θα πρέπει να εξακολουθήσει η ένταση των προσπαθειών, που άρχισαν, προς αυτή την κατεύθυνση.

 

4. Συμπέρασμα-συμπερασμάτων

 

Όλες οι παραπάνω αγωνίες, επισημάνσεις, παρατηρήσεις, κριτικές και προσμονές θα ωχριούσαν από άποψη σημασίας και αποτελεσμάτων, αν οι αρμόδιοι μας, από το 2009 και μέχρι σήμερα, δεν είχαν πιεί το «αμίλητο νερό», σε ότι αφορά στα Μνημόνια, στην ανάγκη αναθεώρησής τους, καθώς και στις απαιτήσεις μας για τις κατοχικές αποζημιώσεις.

 

Θίγω, εδώ απλώς, και για πολλοστή φορά, το ακανθώδες αυτό θέμα. Για περισσότερες πληροφορίες, παραπέμπω στα βιβλία και άρθρα μου, όπου ασχολούμαι συνεχώς από το 2009 μέχρι και σήμερα.

 

Θα είμασταν, σίγουρα, απείρως καλύτερα, αν μιλούσαμε, και αν απαιτούσαμε τα δικαιώματά μας!

 

Πρόκειται, ωστόσο, όπως όλα δείχνουν, περί απαγορευμένης συζήτησης. Και καλό θα ήταν να μάθαινε ο ελληνικός λαός το γιατί.

Καλή Χρονιά Παιδιά, Νηπιαγωγοί, Δάσκαλοι, Καθηγητές, Γονείς!..

Εύχεται ο Γιώργος Πιπερόπουλος

 

Ξεκίνησε σήμερα Δευτέρα 14 Σεπτεμβρίου 2026 η νέα Σχολική χρονιά και στο τελευταίο 10ήμερο του Σεπτέμβρη και στα Πανεπιστήμια μετά τους Αγιασμούς που έγιναν την περασμένη Παρασκευή 11 Σεπτεμβρίου σε Δημοτικά, Γυμνάσια και Λύκεια της Πατρίδας μας…

 

Δυστυχώς δεν θα ανοίξουν οι πόρτες σε πολλές σχολικές μονάδες νηπιαγωγείων, όπως και της πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης μια τραγική πραγματικότητα απότοκο του Εθνικού δράματος του Δημογραφικού για το οποίο ΔΕΝ ακούσαμε τίποτε στην Δ.Ε.Θ.….

 

Σήμερα καταθέτω, όπως κάνω κάθε χρόνο, εδώ στον αγαπημένο ιστότοπο που με φιλοξενεί, κάποιες πρακτικές συμβουλές σε παιδιά, γονείς, συγγενείς και συναδέλφους μου όλων των βαθμίδων Παιδείας στο ξεκίνημα της Νέας Σχολικής Χρονιάς.

 

Για τα «πρωτάκια» και τους γονείς τους τα χτυποκάρδια εμπεριέχουν την ανυπέρβλητη γοητεία και δυσκολία του πώς θα αποχωρισθεί η μανούλα τον κανακάρη ή την κανακάρισσά της, πώς θα φανεί στα παιδιά ο κόσμος του σχολείου όπου θα πρέπει να υποταχθούν σε νέους κανόνες, να μάθουν να συνυπάρχουν με πολλά άλλα παιδάκια, να δεχθούν ότι δεν είναι ΟΛΑ δικά τους, ότι στο σχολείο ΔΕΝ πρόκειται να ικανοποιηθούν όλες οι επιθυμίες τους όπως συνέβαινε μέχρι τώρα στο σπίτι τους;

 

Η συμβουλή μου εδώ ήταν και παραμένει πραγματικά απλή: Απογαλακτισμός!…

 

Μαμάδες (κυρίως και δευτερευόντως μπαμπάδες) κόψτε τον συμβολικό «ομφάλιο λώρο» και αφήστε το παιδί σας να ενταχθεί στην ομάδα, να απελευθερωθεί από την εξάρτηση που άθελά μας, γονείς και συγγενικό περιβάλλον, καλλιεργούμε.

 

Τη νεότερη στην ηλικία και σχετικά άπειρη δασκάλα, αυτήν που θα κληθεί, όπως το έγραψε και ο ποιητής μας, «να σμιλέψει ψυχές», θα συμβούλευα να επιτελέσει το λειτούργημά της με δυνατό αίσθημα Δικαιοσύνης!

 

Να μάθει, ως δασκάλα, να κρατά ίσες αποστάσεις καθώς θα σκύβει με αγάπη πάνω από όλα τα παιδιά, να ξεπεράσει τις δικές της ανθρώπινες υποκειμενικές αδυναμίες διαφορετικής αντιμετώπισης των παιδιών που η Πολιτεία τής εμπιστεύθηκε.

 

Για τους συναδέλφους της μέσης εκπαίδευσης οι συμβουλές μου επικεντρώνονται στο ιδιόμορφα απαιτητικό θέμα της εφηβείας που ταλανίζει κάθε γενιά. Οι έφηβοι δεν αντιμετωπίζουν μόνο τις εγγενείς στα μαθήματα απαιτήσεις και δυσκολίες, αλλά παράλληλα με ιδιαίτερη έμφαση απαιτήσεις ψυχοκοινωνικές καθώς οδεύουν από την παιδική στην εφηβική ηλικία.

 

Στο κρίσιμο σταυροδρόμι της εφηβείας αρχίζουν οι υποκειμενικές δυσκολίες της αποδοχής ή απόρριψης της σωματικής τους οντότητας και του ψυχολογικού τους ΕΓΩ, που ταυτίζεται με το πώς το ίδιο το παιδί «βλέπει» τον εαυτό του, πώς νομίζει ότι το βλέπουν οι άλλοι και κατά πόσο αισθάνεται ότι αυτό που ΕΙΝΑΙ βρίσκεται μέσα ή έξω από τα πρότυπα που το κοινωνικό σύστημα καθιερώνει και προβάλλει με τα ΜΜΕ.

 

Η συμβουλή μου στους γονείς εφήβων περικλείεται πάλι σε απλή αλλά ταυτόχρονα απαιτητική έννοια την Υπομονή!..

 

Στους λιγότερο έμπειρους συναδέλφους της Μέσης Εκπαίδευσης θα συνιστούσα να επιδείχνουν στον σύγχρονο έφηβο Αγάπη και Ανοχή την ίδια στιγμή που θα απαιτούν και την προσήλωση σε κοινωνικά καθιερωμένα και αποδεκτά πλαίσια ευπρέπειας.

 

Στα παιδιά συνιστώ περισσότερη προσπάθεια για δημιουργικότητα και απόκτηση γνώσεων και δεξιοτήτων με συνεπή και σταθερή προσήλωση στην επίτευξη στόχων.

 

Για γονείς παιδιών της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης οι συμβουλές μου αφορούν στις αυξημένες προσδοκίες που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα και εξηγώ: είναι δεδομένο ότι στα Πανεπιστήμια προετοιμάζονται τα αυριανά στελέχη και οι ηγέτες του κοινωνικού και οικονομικού μας συστήματος αλλά το Πανεπιστημιακό πτυχίο από μόνο του ποτέ ΔΕΝ εξασφάλιζε την επιθυμητή θέση εργασίας όμως ήταν και παραμένει το ΚΛΕΙΔΙ με το οποίο οι κάτοχοί του θα ανοίξουν την πόρτα της προσωπικής τους κοινωνικής, οικονομικής και επαγγελματικής ολοκλήρωσης μέσα στα εντυπωσιακά δύσκολα δεδομένα υψηλής ανεργίας και χαμηλών μισθών που επέβαλαν τα περιβόητα «Μνημόνια» στην ελληνική οικονομία.

 

Και εσείς συνάδελφοι καθηγητές Πανεπιστημίων φροντίστε ως «δάσκαλοι» να εμπνεύσετε τους φοιτητές και τις φοιτήτριές σας βοηθώντας τους να αποκτήσουν γνώσεις που απαιτούν οι σύγχρονες εργασιακές συνθήκες.

 

Συνεχίστε άοκνα και δημιουργικά τις προσπάθειες για παραγωγική ζεύξη των γνώσεων και δεξιοτήτων που προσφέρει η τριτοβάθμια εκπαίδευση με τις απαιτήσεις της αγοράς εργασίας (με την οποία προσωπικά δέχομαι τη διασύνδεση αλλά απορρίπτω ΚΑΤΗΓΟΡΗΜΑΤΙΚΑ την υποτέλεια) σε όλα τα γνωστικά αντικείμενα κορεσμένα με πληθώρα πτυχιούχων και περιορισμένες θέσεις εργασίας!…

 

Δεν επιτρέπεται στο σημερινό μου άρθρο να μην αναφερθώ στους μαθητές και τις μαθήτριες, τους δασκάλους, καθηγητές και ειδικό επιστημονικό προσωπικό και τους γονείς των παιδιών που συμμετέχουν σε δομές «Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης».

 

Όσοι έχουν γνωρίσει από κοντά τον κόσμο των παιδιών με ειδικές ανάγκες και τις δομές που προσφέρει η Πολιτεία για την εκπαίδευση και κατάρτισή τους γνωρίζουν ότι γονείς και συγγενείς κουβαλούν τεράστια φορτία ψυχικών και κοινωνικών δυσχερειών και το προσωπικό αυτών των δομών επιτελεί τιτάνιο έργο που δεν είναι, όσο θα έπρεπε, γνωστό!…

 

Σίγουρα η σχολική χρονιά του 2026-2027 ξεκινά με πολλές δυσκολίες σε κάθε ελληνική οικογένεια, σε κάθε ελληνικό σπίτι. Τα πράγματα είναι πολύ πιο δύσκολα για σπίτια με άνεργους και σπίτια με παππούδες και γιαγιάδες χωρίς η με «σακατεμένες» συντάξεις…

 

Κλείνοντας, ως συνταξιούχος Πανεπιστημιακός «δάσκαλος» εύχομαι να είναι δημιουργικά παραγωγική στην απόκτηση γνώσεων η Νέα Σχολική Χρονιά!.