Ακούσαμε όλοι, αγαπητοί μου, την σπουδαιοτάτην παραβολήν του πλουσίου και του Λαζάρου. Στην παραβολή αυτή δίδονται πολλές απαντήσεις που ενδιαφέρουν όλους τους ανθρώπους. Μία απάντησις είναι ότι ο θάνατος είναι ένα καθολικό φαινόμενο. Ότι δηλαδή όλοι οι άνθρωποι πεθαίνουν, σε μικρή ή μεγάλη ηλικία και σε όποια κοινωνική κατάσταση κι αν βρίσκονται. Πλούσιοι και φτωχοί. Όλοι πεθαίνουν.
Μας πληροφορεί, λοιπόν, η παραβολή του πλουσίου και του Λαζάρου ότι «ἐγένετο ἀποθανεῖν τὸν πτωχόν… ἀπέθανε δὲ καὶ ὁ πλούσιος καὶ ἐτάφη». «Και ο ένας πέθανε και ο άλλος πέθανε». Και δεν είναι απαραίτητο σαν θέμα πίστεως αυτό. Γιατί απλούστατα είναι μία καθημερινή πραγματικότητα, που την ζούμε όλοι μας. Εξάλλου λέγει ο Ψαλμωδός: «Τίς ἐστιν ἄνθρωπος, ὅς ζήσεται καί οὐκ ὄψεται θάνατον;(:Ποιος άνθρωπος που υπάρχει, -λέγει- που να μην δοκίμασε τον θάνατον;)». Και τον θάνατον όλοι τον βλέπομε και τον γνωρίζομε. Εκείνο που μας αποκαλύπτεται, όμως, είναι ότι μετά θάνατον υπάρχει άλλη ζωή. Αυτό δεν το ξέρουμε. Μας αποκαλύπτεται. Βλέπομε μόνον το φαινόμενον του θανάτου. Και αυτή η ζωή δεν είναι στην ποιότητά της όμοια - κι αυτό μας αποκαλύπτεται- με εκείνη που ζήσαμε σε τούτη την ζωή. Αν φυσικά δεν υπάρξει μετάνοια. Όποια η ζωή μας εδώ, εκεί και η ζωή εκεί. Ίδια ποιότητα.
Τι είναι ο θάνατος; Ένα βαθύ μυστήριο, που έξω από την αποκάλυψη του Θεού, δηλαδή να μας το αποκαλύπτει ο Θεός τι είναι, τίποτα δεν μπορούμε να γνωρίζομε. Ο θάνατος είναι ένας ακατανόητος παραλογισμός. Πώς, δηλαδή, ο άνθρωπος, αυτό το θαυμαστό δημιούργημα του Θεού, που έβαλε τόση επιμέλεια για να το δημιουργήσει και δημιουργήθηκε, για να υπάρχει, φθάνει να εξαφανίζεται; Να γιατί είναι ένας παραλογισμός ο θάνατος.
Και βεβαιώνει επιπλέον η Γραφή: «Ἀπόκειται τοῖς ἀνθρώποις ἅπαξ ἀποθανεῖν(: Απόκειται εις τους ανθρώπους μια φορά να πεθάνουν)». Αλλά … πούθε ο θάνατος; Αυτό θα παρακαλέσω να το προσέξουμε. Γιατί υπάρχει και εις τους Χριστιανούς μας μία εσφαλμένη αντίληψη. Μάλιστα πολλοί λέγουν: «Ε, ο Θεός…», λέει, «έτσι, έδωσε τον θάνατον». Για να παρηγορήσομε πολλές φορές τους συγγενείς κεκοιμημένων αδελφών λέμε: «Ε, τι να κάνομε; -Κοιτάξτε: «Ε, τι να κάνομε;»-. Ο Θεός έδωσε τον θάνατον». Ο Θεός έδωσε τον θάνατον;… Κι εκείνο το «Ε, τι να κάνομε;» είναι μία μοιρολατρία. Ότι δηλαδή υπακούομε σε έναν νόμον αδυσώπητον. «Κι εμείς θα πεθάνομε», λέμε, «ε, τι να κάνομε;». Δεν είναι τα πράγματα έτσι.
Καταρχάς, πούθε ο θάνατος; Από πού; Ο θάνατος ρητά και κατηγορηματικά, δεν είναι δημιούργημα του Θεού. Γιατί θα ερχόταν σε αντίφαση ο θάνατος με εκείνο που ο Θεός δημιουργεί, σας είπα, τον άνθρωπο, την ζωή, να ζήσει αιωνίως ο άνθρωπος. Αν θέλετε, θα μπορούσε να ζήσει αιωνίως επάνω εις την Γην. Μην σας κάνει εντύπωση. Άλλο τώρα, εν όψει ότι θα επήρχετο ο θάνατος, ο Θεός οικονομεί· οικονομεί τον μεν πλανήτη μας μικρόν αφενός, μπροστά σε ένα τρομακτικά μεγάλο σύμπαν. Αφετέρου κάνει τον άνθρωπο υπό τα δύο φύλα, άρρεν-θήλυ, για μία διαιώνιση. Εν όψει τι θα εγίνετο. Ως παντογνώστης ο Θεός. Ο Θεός γνωρίζει όχι μόνο τα περασμένα και τα παρόντα, αλλά και τα μέλλοντα. Άλλο θέμα αυτό. Ο θάνατος δεν είναι δημιούργημα του Θεού. Ο Θεός, ό,τι δημιουργεί, μένει. Μας λέγει δια του προφήτου Ησαΐου: «Ἃ ἐγὼ ποιῶ, μένει». «Εκείνα τα οποία Εγώ δημιουργώ, παραμένουν».
Εν παρόδω, και η Δημιουργία, δεν πρόκειται να γίνει μηδέν, ούτε ένα άτομον της ύλης. Αλλά τι; Έχουμε μετασχηματισμούς, όπως τους θέλει ο Θεός. Αλλά ό,τι ο Θεός φέρει εκ του μηδενός, εκ της ανυπαρξίας εις το είναι, εις την ύπαρξιν, αυτό μένει. Αυτό μην το ξεχνάμε αυτό.
Τότε; Λέγει η «Σοφία Σολομῶντος», εις το δεύτερο κεφάλαιο, «ὅτι ὁ Θεὸς ἔκτισε τὸν ἄνθρωπον ἐπ᾿ ἀφθαρσίᾳ». «Ο Θεός», λέγει, «έκανε τον άνθρωπο να μένει άφθαρτος». Συνοδά και αθάνατος. Ο αθάνατος είναι και άφθαρτος. Ο άφθαρτος είναι και αθάνατος. Προσέξτε, υπάρχει διαφορά ανάμεσα στα δυο. Η αφθαρσία είναι η μη μεταβολή. Η αθανασία είναι ο μη θάνατος. Τώρα η μη μεταβολή στην αφθαρσία είναι όταν το παιδί από τη στιγμή που σπείρεται εις την μήτραν της μάνας του, αρχίζει ταυτοχρόνως να σπείρεται το σπέρμα της φθοράς. Η φθορά θα πει: «μεγαλώνω, τρώω, πίνω, κοιμάμαι, αρρωσταίνω, πεθαίνω». Αυτές είναι μεταβολές. Όλες αυτές οι μεταβολές λέγονται φθαρτότης.
Ο Θεός, λοιπόν, έκανε τον άνθρωπο να μην υπάρχει η φθαρτότητα. Άλλο τώρα αν είπε: «αὐξάνεσθε καὶ πληθύνεσθε» κ.λπ. κ.λπ. Ενόψει της αμαρτίας των πρωτοπλάστων, ο Θεός μάς έβαλε εις το σχήμα, σχήμα, το υπογραμμίζω, εις το σχήμα να υπάρχει και η φθορά και ο θάνατος. Μεγαλώνουμε, γηράσκουμε, πεθαίνουμε.
Έτσι, λοιπόν, λέει εδώ η Σοφία Σολομώντος «ὅτι ὁ Θεὸς ἔκτισε τὸν ἄνθρωπον ἐπ᾿ ἀφθαρσίᾳ καὶ εἰκόνα τῆς ἰδίας ἰδιότητος ἐποίησεν αὐτόν (:τον έκανε σύμφωνα με την δική Του εικόνα)· φθόνῳ δέ διαβόλου θάνατος εἰσῆλθεν εἰς τόν κόσμον». Να, λοιπόν, πώς μπήκε ο θάνατος. Από τον φθόνον του διαβόλου. «Α», λέει στους πρωτοπλάστους, πρώτα στην Εύα, «ο Θεός σας είπε να μην δοκιμάσετε από τον καρπόν αυτόν» -που δεν ήταν τίποτε άλλο παρά μία δοκιμασία σταθεροποιήσεως του αγιασμού, να γίνει άγιος ο Αδάμ και οι απόγονοί του. Έρχεται και λέει, λοιπόν, ο διάβολος, αυτός, όπως μας είπε ο Χριστός, ο απ’ αρχής ανθρωποκτόνος. Δεν θέλει την παρουσία του ανθρώπου. Φθονεί. Φθονεί, φθονεί. Γι'αυτό ο φθονερός άνθρωπος μοιάζει με τον διάβολο. Είναι φοβερό αμάρτημα, φοβερό έγκλημα ο φθόνος. Και πάει και λέει: «Α», λέει, «σας είπε ψέματα ο Θεός». Διαβάλλει τον Θεόν. Εξ ου και «διάβολος». «Αντιθέτως, σας φθονεί», λέει, «ο Θεός και δεν θέλει να γίνετε σαν θεοί. Γι΄αυτό, λοιπόν, σας είπε να μην δοκιμάσετε από τον καρπόν αυτόν. Δοκιμάστε και θα δείτε, θα γίνετε θεοί. Θα ανοίξουν -λέει- τα μάτια σας, θα δουν, θα κατανοήσουν». Τι ψεύδος! Τι διαβολή!
Έτσι, λοιπόν, μπήκε ο θάνατος γιατί; Γιατί απλούστατα, τι είπε ο Θεός στους πρωτοπλάστους; Σας είπα, ήταν μία δοκιμασία, ή προς αγιασμόν ή προς θάνατον. Διάλεξε και πάρε. Να, λοιπόν, και η αφετηρία της ελευθερίας: «Ἐν ᾗ δ᾿ ἂν ἡμέρᾳ φάγητε, θανάτῳ ἀποθανεῖσθε». «Την ημέρα που θα παραβείτε την εντολή μου και θα δοκιμάσετε τον καρπόν, θα πεθάνετε». Αυτό ήταν όλο. Πεινούσαν; Όλα τα δένδρα του Παραδείσου ήταν δικά τους. Όλοι οι καρποί ήταν δικοί τους. Συνεπώς ήταν ένα πειρατήριον, ένα δοκιμαστήριον της ελευθερίας. Είδατε ο Θεός, ε; Έκανε τον άνθρωπο ελεύθερο. Δεν είναι εξαναγκασμός η αγιότητα. Αν εσύ θέλεις να γίνεις άγιος, θα γίνεις άγιος. Αρκεί να το θέλεις. Διαλέγεις τον θάνατον; Δικαίωμά σου. Κάπου αλλού λέει στον προφήτην: «Σου έβαλα μπροστά και την ζωήν και τον θάνατον. Διάλεξε». Συμφέρει να διαλέξει κανείς τον θάνατον; Ο απόστολος Παύλος λέει: «Πάντα μοὶ ἔξεστι, ἀλλ΄ οὐ πάντα συμφέρει». Όλα μου επιτρέπονται. Δεν μου επιτρέπεται να πάρω… ποιος θα με εμποδίσει άμα θέλω, να πάρω ένα περίστροφο και να τινάξω τα μυαλά μου. Δεν μου επιτρέπεται; Δεν μπορώ; Άμα το θέλω; Βεβαίως μπορώ. Αλλά δεν συμφέρει. «Πάντα μοὶ ἔξεστι(:όλα μου επιτρέπονται), ἀλλ΄ οὐ πάντα συμφέρει». Κι αυτό είναι για πάρα πάρα πολλά πράγματα στη ζωή μας. Μη νομίζετε, κακίζομε τον Αδάμ ότι στάθηκε εκείνος ο οποίος στάθηκε αιτία να πεθαίνομε. Όχι. Κι εμείς ακολουθούμε την ιδίαν πορείαν με τον Αδάμ. Κάνομε κακή χρήση της ελευθερίας μας.
Ωστόσο, εισηγητής του θανάτου είναι μεν ο διάβολος αλλά ο άνθρωπος, παραβαίνοντας την εντολή ελευθέρως, απεδέχθη τελικά τον θάνατον. Έτσι έρχεται η αμετάτρεπτος εντολή του Θεού: «Γῆ εἶ καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ». «Χωματένιος είσαι, από τα υλικά της Δημιουργίας. Ε, εκεί θα ξανακαταλήξεις πάλι». Και συνεπώς μπαίνει ο θάνατος.
Έκτοτε, όπως μας λέγει η Γραφή, «ἄνθρωπος, ὡσεὶ χόρτος αἱ ἡμέραι αὐτοῦ· ὡσεὶ ἄνθος τοῦ ἀγροῦ, οὕτως ἐξανθήσει». «Τι είναι», λέει, «οι ημέρες της ζωής του ανθρώπου; Σαν το λουλούδι. Ε, εξανθίζει το λουλούδι και μετά μαραίνεται και χαλάει». Και ο άγιος Ιάκωβος ο Αδελφόθεος μάς λέγει: «Ποία ἡ ζωὴ ἡμῶν; (:Ποια είναι η ζωή μας;) Ἀτμὶς ἔσται ἡ πρὸς ὀλίγον φαινομένη, ἔπειτα δὲ καὶ ἀφανιζομένη». «Ἀτμίς», συννεφάκι. Βλέπετε τα σύννεφα πώς μετασχηματίζονται πάνω στον ουρανόν, τον μετεωρολογικό ουρανό; Παίρνουν διάφορα σχήματα. Έτσι, λέγει, είναι και η ζωή μας. Εξαφανίζεται.
Ίσως έβγαινε το συμπέρασμα, απ΄όλα αυτά τα οποία είπαμε μέχρι στιγμή, ότι ο άνθρωπος εις μάτην επλάσθη. Ματαίως. Και πάλιν η Γραφή μάς βεβαιώνει, στον 88ον Ψαλμόν: «Μὴ γὰρ ματαίως ἔκτισας πάντας τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων;», ερωτά ο Δαβίδ. «Τάχα μάταια, που έτσι είναι τα πράγματα και πεθαίνουν οι άνθρωποι, μάταια έκανες τους ανθρώπους;». Βεβαίως όχι! Αν ο Θεός επέτρεψε τον θάνατον, ετοίμασε, όμως, την αναγέννηση του ανθρώπου. Φαινομενικώς μοιάζει ότι ματαίως ο άνθρωπος κινείται. Και η μέθοδος είναι η ιδία που ετέθη κάποτε εις τον Αδάμ. Τι του είπε; «Δεν θα δοκιμάσεις από τον καρπόν αυτόν». Δηλαδή, «θα πιστέψεις αυτό που σου είπα». Διότι δεν προϋπήρξε κάποιος του Αδάμ να δει ότι πεθαίνει ο άνθρωπος. Δεν ήξερε ο Αδάμ τι πράγμα είναι ο θάνατος. «Συνεπώς θα με πιστέψεις αυτό που σου είπα». Ο Αδάμ, λοιπόν, δεν επίστεψε εις τους λόγους του Θεού και εζημιώθη φυσικά την φοβερή, αυτή, ζημία.
Πάλι τίθεται η μέθοδος τώρα ή η οδός, αν θέλετε, της πίστεως, εις το θεανθρώπινον πρόσωπον του Χριστού. Πάλι η πίστις. Θα ‘λεγε κανείς: «Εκείνος ο καρπός τότε, θα είχε την δύναμη να με κάνει να πεθάνω; Τώρα, αυτό το πρόσωπο που λέγεται Ιησούς, είναι ικανό, αν πιστέψω εις αυτό», εντελώς ανθρώπινη διάσταση, «να μην πεθάνω; Να σωθώ;». Ναι, αγαπητοί μου, εάν πιστεύσεις στο θεανθρώπινον πρόσωπον του Χριστού, τότε δεν θα πεθάνεις. Θα ζεις αιωνίως. Όλοι εξάλλου θα αναστηθούν. Δεν υπάρχει αντίρρησις. Οι πιστοί, όμως, θα δικαιωθούν· Διότι επίστευσαν εις το θεανθρώπινον πρόσωπον του Χριστού. Δέχτηκαν και την θείαν και την ανθρωπίνη φύση του Χριστού.
Ο Θεός συνεπώς δεν δημιουργεί μάταια πράγματα. Και πολύ παραπάνω τον άνθρωπο, που είναι η κορωνίδα της Δημιουργίας, να τον έκανε επί ματαίω. Κι όλα αυτά διαζωγραφίζονται και απαντώνται, αν κανείς ψάξει, αναλύσει στην παραβολή του πλουσίου και του Λαζάρου. Είναι η επέκεινα πραγματικότητα. Πέθανε ο ένας, πέθανε και ο άλλος. Πού βρέθηκαν; Όλοι, λοιπόν, θα πεθάνομε. Το πρόβλημα όμως, σας είπα, δεν βρίσκεται εκεί. Το πρόβλημα είναι το πώς θα πεθάνομε. Σε ποια, δηλαδή, ποιοτική κατάσταση θα βρεθούμε.
Βλέπομε σαφώς από την παραβολή ότι η ζωή του πλουσίου και του Λαζάρου αλλάζει απερχόμενοι από τον κόσμον αυτόν. Αλλάζει. Βλέπομε ότι η αιωνιότητα είναι ηχώ αυτής της παρούσης ζωής. Με τις διαθέσεις που πεθαίνει κανείς εδώ, με τις ίδιες διαθέσεις θα ξυπνήσει στην αιωνιότητα. Γιατί στον Άδη δεν υπάρχει μετάνοια. Δεν μπορεί να υπάρξει μετάνοια, δεν μπορεί. Όπως ακριβώς και εις τους δαίμονες, δεν μπορεί μετά την πτώσιν των να υπάρξει μετάνοια. Υπάρχει μία παγίωσις της καταστάσεως σε εκείνη την οποία βρέθηκε ο άνθρωπος φεύγοντας από την παρούσα ζωή. Σε μια παγίωση. Προσέξτε, είναι κάτι το καταπληκτικό.
Τώρα θα χρησιμοποιήσω την ελληνική σοφία. Φεύγω από την Αγία Γραφή για μια στιγμή. Μας διασώζεται το εξής. Ένα πολύ πολύ χαρακτηριστικός μύθος, που κάποτε, λέγει, αφού βρέθηκαν οι ψυχές εις τον Άδη, λένε οι αρχαίοι Έλληνες, οι προ Χριστού, ερωτήθηκαν αν ήθελαν να γυρίσουν πίσω στη Γη. Και αν γύριζαν τι θα επιθυμούσαν να ήσαν. Και από πλευράς ενδιαφερόντων και από πλευράς χαρακτήρος. Ξέρετε τι απήντησαν οι ψυχές; Λένε οι αρχαίοι Έλληνες: «Εκείνο που ήσαν στη Γη». Καμία μεταβολή; Όχι. «Αυτό που ήμουνα στη Γη». «Μα ήσουνα κλέφτης». «Κλέφτης θέλω να είμαι πάλι». Δηλαδή οσφράνθηκαν οι αρχαίοι Έλληνες την παγίωση της ψυχής, όταν φύγει από τον παρόντα κόσμο. Σας κάνει εντύπωση αυτό; Το λέγαν οι αρχαίοι Έλληνες. Αλλά μας το λέει και η Αγία Γραφή. Σωστότατα και ορθότατα. Ο άνθρωπος αγαπάει τον εαυτόν του, εκείνος που είναι. Καλός; Καλός. Κακός; Κακός. Όπως είναι. Τον αγαπάει τον εαυτόν του.
Η μετάνοια, αγαπητοί, ενεργείται εν χώρω και χρόνω εδώ στη Γη. Γι'αυτό ας σπεύσομε να μετανοούμε καθημερινά. Δεν γνωρίζομε την ώρα του θανάτου μας, δεν γνωρίζομε. Μάλιστα ο άγιος Εφραίμ ο Σύρος ευλογούσε το κρεβάτι του κι έλεγε: «Ω κλίνη μου, απόψε μπορείς να γίνεις το φέρετρό μου». Πόσοι δεν πεθαίνουν από μία καρδιακή προσβολή, απ’ ό,τι άλλο και δεν ξυπνούν... Είναι γνωστό αυτό. Πάντως, δεν γνωρίζομε ούτε τον τρόπο του θανάτου μας, ούτε την ώρα του θανάτου μας. Γι'αυτό η μετάνοια, μόνον η μετάνοια σώζει. Όταν όμως αυτή είναι έγκαιρη, έγκαιρη, το ξαναλέγω. Μη λέμε εκείνο το επικίνδυνο αλλά και ανόητο ότι «όταν θα γεράσομε τότε θα μετανοήσουμε». Πόσες φορές το έχω ακούσει αυτό και ασφαλώς κι εσείς το έχετε ακούσει, ελπίζω, σεις που ακούτε τον λόγο του Θεού, ότι αυτό εσείς δεν το έχετε πει. Ελπίζω.
Και πρώτιστα, δεν γνωρίζομε αν θα γεράσομε. Ξέρεις, άνθρωπέ μου, αν θα γεράσεις; Ξέρεις, παιδί μου, αν θα γεράσεις; Πόσα παιδιά πεθαίνουν και μάλιστα από ατυχήματα. Μάλιστα ο αριθμός των θανάτων στη νεανική ηλικία είναι μεγαλύτερος από τον αριθμό των θανάτων των ηλικιωμένων ανθρώπων. Ο ηλικιωμένος κάπου προσέχει. Όταν θέλει να περάσει τον δρόμο, κοιτάζει από δω, κοιτάζει από κει. Ο νέος περνάει, ακάθεκτος... Γι’ αυτό έχομε και πολλά ατυχήματα κ.λπ. κ.λπ.
Αλλά και να γεράσομε, όταν οι ψυχοσωματικές μας δυνάμεις μας εγκαταλείπουν, τότε τι μετάνοια μπορούμε να έχομε, όταν έχομε διαμορφωμένη πλέον νοοτροπία κοσμική; Δεν αλλάζει η νοοτροπία του ηλικιωμένου ανθρώπου. Έλεγε ο πατέρας μου μια παροιμία: «Παλιός γάιδαρος δεν αλλάζει αντίληψη, τρόπους». Έτσι έμαθε. Ο ηλικιωμένος άνθρωπος; Έχει αποκρυσταλλωμένη την νοοτροπία του. Κι αν αυτή η νοοτροπία, παρακαλώ, είναι κοσμική, πώς τώρα θα μπορεί αυτή να μεγαλώσει, να μαλακώσει, να γίνει εκείνη η οποία θα πρέπει να αλλάξει…
Ακόμα, αν θέλετε, η ώρα εκείνη του τέλους, δεν είναι ώρα μυστηρίων, όπως μας λέγει ο Ιερός Χρυσόστομος, αλλά… ώρα διαθηκών. Τελειώνοντας η ζωή μας, κάνομε πια την διαθήκη μας. Όχι βεβαίως ότι δεν θα μπορούσαμε να μετανοήσομε, αν μπορούσαμε. Αλλά ένας άνθρωπος παγιωμένος πλέον εκεί που παγιώθηκε, τι είδους μετάνοια μπορεί να έχει; Ξέρετε τι λέγει ο άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης; Ότι… πηγαίνομε βέβαια και κοινωνούμε έναν άνθρωπο που ετοιμάζεται να πεθάνει. Πηγαίνομε, γιατί μας το ζήτησαν. Δεν μπορούμε να το αρνηθούμε. Αλλά αμφιβάλλομε για τη σωτηρία αυτού του ανθρώπου. Αμφιβάλλομε. Προσέξατέ το αυτό. Ο Θεός να φυλάξει. Μη χάσουμε την αιώνιον ζωήν. Βεβαίως.
Και το σπουδαιότερον; Το σπουδαιότερον… η μετάνοια δεν είναι μία λέξις, μετανοώ, φερειπείν. Είναι μία κουβέντα αυτό το πράγμα. Αλλά είναι ένας καρπός. Θα το επαναλάβω. Είναι ένας καρπός η μετάνοια. Γι'αυτό έλεγε ο άγιος Ιωάννης ο Βαπτιστής στα πλήθη που τον επεσκέπτοντο στην έρημο: «Ποιήσατε οὗν καρποὺς ἀξίους τῆς μετανοίας». «Να κάνετε καρπούς αξίους της μετανοίας». Ναι. Όταν όμως γεράσω, πότε θα αποφέρω καρπόν; Ο καρπός τώρα, τώρα πρέπει να αρχίσω, από μικρό παιδί. Είναι μακάριες οι μητέρες που οδηγούν τα μικρά τους παιδάκια από νήπια -μακαριστή και η μάνα μου- που τα οδηγούν στην εξομολόγηση από νήπια. Πάρα πολλά πράγματα θυμάμαι από την νηπιακή μου ηλικία. Σε καταπληκτικό βαθμό. Δεν θυμάμαι όμως, περιέργως, πότε πρωτοεξομολογήθηκα. Δεν ξέρω. Πάντως η μητέρα μου, εξομολογουμένη μας έπαιρνε και μας έβαζε κάτω από το επιτραχήλιο κι εμάς. Και έμαθα από την μάνα μου να εξομολογούμαι. Είναι εφεξής αδιανόητο ένας άνθρωπος να μην μπορεί, να μην θέλει να εξομολογηθεί. Γι'αυτό, μάθετε τα παιδάκια σας από νήπια. «Μα έχουν αμαρτία τα παιδάκια;». Πρώτα πρώτα, γιατί δεν έχουν; Ξέρετε τα παιδιά είναι εγωκεντρικά. Δεν χρειάζεται πιο πολλά να σας πω. Συνεπώς έχουν αμαρτίες. Αλλά το σπουδαίο: Συνηθίζουν.
Λοιπόν, μη επικαλούμεθα, αγαπητοί μου, εκείνο…την μετάνοια του ληστού. Ότι δηλαδή: «Να, είδες; Τελευταία στιγμή μετανόησε». Το θαύμα του ληστού, η μετάνοια του ληστού είναι ένα θαύμα. Γιατί έγινε κάτω από φοβερές συνθήκες. Και οι συνθήκες στάθηκαν ένα μεγάλο έργο της μετανοίας, όπως και εκείνων των μαρτύρων που μεταπήδησαν από τους βασανιστές, μάρτυρες, τους βασανιζομένους μάρτυρες κι έγιναν οι βασανισταί -όπως τον άγιο Χαράλαμπο- έγιναν μάρτυρες. Κάποια στιγμή ξύπνησαν. Κι αυτοί οι άνθρωποι έγιναν άγιοι.
Αγαπητοί, «το δένδρον πέφτει από κει που κλίνει», λέει μία παροιμία. Και η ελαχίστη πιθανότης να υπάρξει ότι μπορούμε να φθάσομε στον θάνατον χωρίς μετάνοια, είναι τραγικό και απελπιστικό. Ελαχίστη πιθανότης. Και τούτο γιατί έχομε να κάνομε με την αιωνιότητα. Δεν έχομε συλλάβει τι σημαίνει αιωνιότης. Πρέπει να εννοήσομε ότι, κατά δυστυχίαν, δεν θα σωθούν όλοι οι άνθρωποι. Βέβαια «ὁ Θεὸς θέλει πάντας σωθῆναι καὶ εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας ἐλθεῖν», αλλά δεν θέλουν όλοι οι άνθρωποι να σωθούν· γιατί δεν πιστεύουν στο θεανθρώπινο πρόσωπο του Ιησού Χριστού. Και συνεπώς γι’ αυτούς, ό,τι ο Χριστός είπε, όπως εν προκειμένω τούτη την παραβολή, πέφτει στο κενό.
Πάντως ο Χριστός μάς είπε: «Ἐὰν μὴ πιστεύσητε, ἀποθανεῖσθε ἐν ταῖς ἁμαρτίαις ὑμῶν». Φυσικά φεύγοντας από τον κόσμον αυτόν, δεν παίρνομε τίποτα μαζί μας. Και φυσικά, ό,τι δεν πάρομε μαζί μας είναι μία ματαιότης. Και η ανθρωπίνη δόξα και ο πλούτος και όλα. Τα ακούμε στην ακολουθία της κηδείας. Είναι κι αυτή μία ματαιότης. Τα πουλιά, αγαπητοί, που πετούν, κανένα σημάδι δεν αφήνουν στον αέρα. Τα καράβια που αρμενίζουν, κανένα ίχνος δεν αφήνουν στο υγρό στοιχείο. Τα λουλούδια σήμερα ανθούν κι αύριο μαραίνονται. Γιατί, λοιπόν, εμείς έχομε την εντύπωση ότι το πέρασμά μας από την ζωή αυτή θα μείνει αιώνιο; Εννοείται στην Ιστορία. Μαζί μας δεν θα πάρομε παρά μόνον ό,τι εργαστήκαμε στο όνομα του Ιησού Χριστού. Κι αυτό είναι η αγιότητα. Μια αγιότητα με κίνητρο την υπερηφάνεια ή την κενοδοξία… Θα μου πείτε: «Είναι δυνατόν;». Ναι, ναι. Δεν αντέχει στην αιωνιότητα. «Πᾶν ὃ οὐκ ἐκ πίστεως –λέει ο απόστολος Παύλος- ἁμαρτία ἐστίν». Ο Κύριος μάς είπε ότι ένα ποτήρι κρύο νερό να δώσουμε, αλλά στο όνομά Του, αυτό θα μείνει στην αιωνιότητα. Θα μείνει.
Αγαπητοί, ένας τρόπος για να μην αμαρτάνομε είναι να θυμόμαστε τον θάνατόν μας. Λέγει η Σοφία Σειράχ στο 7ον κεφάλαιον: «Ἐν πᾶσι τοῖς λόγοις σου μιμνήσκου τὰ ἔσχατά σου (:όπως κι αν κινείσαι, να θυμάσαι ότι θα πεθάνεις) καὶ εἰς τὸν αἰῶνα οὐχ ἁμαρτήσεις (:και αιωνίως δεν θα αμαρτήσεις)». Όταν θυμόμαστε τον θάνατο, δεν θα αμαρτάνουμε. Ναι, αγαπητοί. Έτσι, η μνήμη του θανάτου είναι ο καλύτερος παιδαγωγός για την σωτηρία μας. Αμήν.
(μας εστάλλει από τον κ Φώτιο Μιχαήλ)
Σημειώνει ο ευαγγελιστής Λουκάς: «Ἤκουον δὲ ταῦτα πάντα καὶ οἱ Φαρισαῖοι φιλάργυροι ὑπάρχοντες, καὶ ἐξεμυκτήριζον αὐτόν». Κάθε κήρυγμα του Κυρίου, προπαντός περί πτωχείας, περί εκουσίου πτωχείας, όταν οι Φαρισαίοι άκουγαν αυτά, φιλάργυροι υπάρχοντες, ήσαν φιλοχρήματοι και φιλάργυροι άνθρωποι, τον εξεμυκτήριζον, τον κορόιδευαν τον Ιησούν. «Καὶ εἶπεν αὐτοῖς· ὑμεῖς ἐστε οἱ δικαιοῦντες ἑαυτοὺς ἐνώπιον τῶν ἀνθρώπων, ὁ δὲ Θεὸς γινώσκει τὰς καρδίας ὑμῶν· ὅτι τὸ ἐν ἀνθρώποις ὑψηλὸν, βδέλυγμα ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ». «Σεις», λέει, «είσαστε εκείνοι οι οποίοι δικαιώνετε τους εαυτούς σας μπροστά στους ανθρώπους και δείχνετε ότι έχετε αγιότητα. Όμως ο Θεός γνωρίζει τις καρδιές σας, και εκείνο που είναι εις τους ανθρώπους υψηλόν, -δηλαδή υπερηφάνεια-, αυτό στον Θεό μπροστά είναι βδέλυγμα, είναι σίχαμα».
Κι έτσι ο Κύριος είπε την παραβολήν αυτήν, του πλουσίου και του Λαζάρου και ήθελε να τους δείξει ότι δεν πρέπει να καυχώνται δια τον πλούτον των, δια την τιμή των, δια την αξιοπρέπειά των κ.τ.λ., γιατί τα πράγματα αλλάζουν μετά τον θάνατον. Αλλάζει το σκηνικό. Και τους είπε ότι υπάρχουν δύο σκηνικά. Το ένα στη Γη, με την παρούσα ζωή. Το άλλο στον ουρανό, μετά τον θάνατο. Κι εκεί ακριβώς ο Κύριος οικοδομεί την παραβολήν αυτήν.
Όμως, όπως πάντα, κάθε λόγος του Κυρίου είναι πολυσήμαντος. Έτσι και η παραβολή αυτή, δεν θέλει μόνον απλώς να διδάξει ό,τι είπαμε, αλλά έχει και άλλες πολλές πλευρές, τις οποίες εξυπηρετεί. Ο λόγος του Θεού, ποτέ δεν εξαντλείται. Και το σημαντικόν, ότι σε κάθε εποχή κατανοείται ο λόγος του Θεού περισσότερο και περισσότερο, ανακαλύπτεται πάντοτε κάτι καινούριο, το οποίον έχει να μας δώσει ως απάντηση.
Εμείς ας μείνομε, στην αγάπη σας, σε μία ψυχογραφία σύντομη, των δύο προσώπων της παραβολής. Και πρώτα ο πλούσιος της παραβολής. Σημειώνει ο ευαγγελιστής: «Ἄνθρωπος δέ τις ἦν πλούσιος, καὶ ἐνεδιδύσκετο πορφύραν καὶ βύσσον εὐφραινόμενος καθ᾿ ἡμέραν λαμπρῶς». «Κάποιος άνθρωπος», λέει, «ήτο πλούσιος. Και αυτός εντύνετο με πορφύραν, εξωτερικά ιμάτια, που ήσαν χρώματα βαθέος κοκκίνου», ένα χρώμα και μία ποιότητα υφάσματος, που φορούσαν την εποχή εκείνη οι βασιλείς. Και ο βύσσος είναι ένα βαμβακερόν εσωτερικότερον ένδυμα, από αιγυπτιακό βαμβάκι, βεβαίως την εποχή εκείνη πανάκριβο. Και το πρώτο και το δεύτερο. «Και ακόμη, έξω από την πολυτελή του ένδυση, ήτο ευφραινόμενος. Ευφραινόμενος κάθε μέρα. Και όχι μόνο κάθε μέρα, αλλά και λαμπρώς!».
Ένας πλούσιος άνθρωπος, όπως όλοι οι πλούσιοι άνθρωποι, έτσι κι αυτός ζούσε και επολιτεύετο. Το πώς βέβαια τώρα απέκτησε τον πλούτον αυτόν, αυτό εις την παραβολή δεν αναφέρεται. Μπορεί με απάτες. Μπορεί όμως και τίμια. Αλλά δεν έχει καμία σημασία αυτό. Η αμαρτία του δεν είναι εις τον πλούτον, γιατί κι ο Θεός είναι πλούσιος. Κι Εκείνος δίδει τον πλούτον. Και ο Αβραάμ, ο οποίος θα μπει σαν τρίτο πρόσωπο μέσα εις την παραβολήν του πλουσίου και του Λαζάρου, κι αυτός ήτο όχι απλώς πλούσιος, αλλά σφόδρα-σφόδρα πλούσιος. Πάρα πολύ πλούσιος. Αλλά ποτέ δεν έκανε σκοπό της ζωής του τον πλούτον ο Αβραάμ. Και ακόμη, επειδή δεν έκανε σκοπό της ζωής του τον πλούτον, γι’ αυτό και δεν προσεκολλήθη στον πλούτον τον επίγειον. Μας λέγει ο Απόστολος εις την προς Εβραίους επιστολήν του ότι ο Αβραάμ «ἐξεδέχετο γὰρ τὴν τοὺς θεμελίους ἔχουσαν πόλιν, ἧς -της οποίας- τεχνίτης καὶ δημιουργὸς ὁ Θεός». Ποια είναι αυτή η πόλις, της οποίας τεχνίτης και δημιουργός είναι ο Θεός; Είναι η Βασιλεία του Θεού. Δηλαδή ζούσε στη Γη αλλά επολιτεύετο εις τον ουρανόν. Και εξεδέχετο και απεδέχετο και ανέμενε την βασιλείαν του Θεού. Κάπου αλλού θα μας πει ο Απόστολος Παύλος, ότι από πλευράς γης, δεν είχε αποκτήσει ούτε τόσην έκτασιν όση είναι η έκταση μιας ανθρωπίνης πατούσας, ποδός, πατούσας, πέλματος. Γιατί; Γιατί ο Αβραάμ έλεγε πάντοτε ότι είναι πάροικος και παρεπίδημος. Όχι στη γη Χαναάν, που του είπε ο Θεός να εγκατασταθεί μονίμως, αλλά εις τον παρόντα κόσμον. Και το σπουδαίον είναι ότι βρίσκομε τον Αβραάμ μες την παραβολή που είπε ο Κύριος, να υπάρχει εις τον Παράδεισον. Εδώ είναι το σπουδαίο. Ότι όντως ο Αβραάμ εκέρδισε τον Παράδεισον.
Θα μπορούσαμε να πούμε ότι οικονομείται η παραβολή στη δομή της, ώστε να ανοιχθεί διάλογος ανάμεσα δύο πλουσίων. Του Αβραάμ και του πλουσίου, που μετά θάνατον βεβαίως επήγε όχι εις τον Παράδεισον, αλλά εις τον Άδη. Και οικονομείται, σας είπα, γιατί, όπως ακούσατε στην παραβολή και δεν μπορούμε να τα πούμε όλα, είναι πολυσήμαντη παραβολή, ότι «χάσμα μέγα», λέει, «ἐστήρικται ανάμεσα σε σας και σε μας. Δεν μπορούμε ούτε σε σας να περάσομε, ούτε σεις σε μας να έρθετε». Αλλά οικονομείται, δομείται η παραβολή για να ανοιχθεί διάλογος μεταξύ δύο πλουσίων! Είναι καταπληκτικό. Του Αβραάμ και του πλουσίου της παραβολής. Αυτό σημαίνει ότι ο πλούτος δεν είναι κάτι καθ’ εαυτό κακόν. Αλλά εκείνο που είναι κακό είναι η στάση του ανθρώπου απέναντι εις τον πλούτον. Ποια είναι η στάση που παίρνει απέναντι εις τον πλούτον.
Αφού λοιπόν ο πλούτος είχε γίνει για τον πλούσιον σκοπός της ζωής, επόμενον ήτο να απολαμβάνει ό,τι ο πλούτος μπορούσε να του δώσει, όλα τα αγαθά. Και πρώτα ησθάνετο και ήθελε και επιζητούσε ένα αίσθημα ασφαλείας ότι… «Ἒχω κείμενα πολλά ἀγαθά», όπως λέει και μία άλλη παραβολή. Ξέρετε ο πλούσιος έχει πάντοτε αυτό το αίσθημα της ασφαλείας. Ότι έχει χρήματα. Ό,τι πείνα και να ‘ρθει, όπως και αν γυρίσουν τα πράγματα, αυτός έχει χρήματα. Βεβαία αυτό είναι μία απάτη, γιατί ο πλούτος είναι μία ρόδα που γυρίζει. Και τα χρήματα είναι τα πιο άπιστα πράγματα. Αλλάζουν με πάσαν ευκολίαν τσέπη με τσέπη. Φεύγουν από την τσέπη μου και πηγαίνουν στην τσέπη του αλλουνού. Έτσι, ωστόσο, ζει ο πλούσιος αυτήν την αίσθηση. Γι΄αυτό θέλει να είναι πλούσιος. Για να έχει το αίσθημα της ασφάλειας. Αλλά και της ανέσεως, αλλά και της ευημερίας. Να τρώγει, να πίνει καλά. Έτσι, τι λέει; Πώς αισθάνεται; Όλα πηγαίνουν καλά. Όλα είναι για μας. Έτσι, σιγά σιγά δημιουργείται ένας εγωκεντρικός τύπος εις τον πλούσιον, που όλοι πρέπει να στρέφονται γύρω από αυτόν. Στον εγωκεντρισμό δεν υπάρχει περιθώριο ή χώρος ούτε ακόμη γι’ Αυτόν τον Θεόν. Δεν χωράει… Και ο Θεός πρέπει να στρέφεται, αντίθετα, να στρέφεται γύρω από τον άνθρωπο, για να τον ικανοποιεί διαρκώς. Έτσι ζητάει ο άνθρωπος ο πλούσιος τον Θεό· κάνει τον σταυρό του, ανάβει ένα κεράκι, για να εξασφαλίσει την εύνοια του Θεού. Για να μην λιγοστέψουν τα αγαθά του. Συνεπώς βλέπετε μίαν θρησκευτικότητα ιδιοτελέστατη. Μία θρησκευτικότητα η οποία βεβαίως στα μάτια του Θεού απορρίπτεται.
Ακόμη, πώς σκέπτεται; Όπως και τα σύγχρονα παιδιά που ζητούν χρήματα από τον πατέρα τους. Το είχα ακούσει αυτό… Να λέει ο ένας πιτσιρίκος στον άλλον πιτσιρίκο: «Κοίταξε, ο πατέρας σου που σε γέννησε, είναι υποχρεωμένος να σου δώσει χρήματα!». Έτσι και ο άνθρωπος, ο άφρων άνθρωπος, ο άφρων πλούσιος, τι λέγει; «Ο Θεός, ο Θεός είναι υποχρεωμένος να μου δώσει αγαθά». Γίνεται ακόμη και τύπος ηδονιστικός. Λέγει ο Θεοφύλακτος: «Καί οὐ μόνον ἐνεδίδετο πορφύραν καί βύσσον -όχι μόνο ντυνόταν όπως ντυνόταν- ἀλλά καί τήν ἂλλην τρυφήν ἐτρύφα πᾶσαν -αλλά και όλη την άλλη τρυφή ετρυφούσε- εὐφραινόμενος οὐ νῦν μέν νῦν δέ οὐ -όχι σήμερα κι όχι αύριο, μέρα παρά μέρα, μία φορά την εβδομάδα- ἀλλά καθ’ ἡμέραν- καθημερινά!. Καί οὐ μετρίως, ἀλλά λαμπρῶς- Και όχι μέτρια, αλλά με λαμπρότητα». Γι΄αυτό, αυτό το «λαμπρῶς» ο ίδιος ο Θεοφύλακτος το αποδίδει: «ἀσώτως και πολυτελῶς». Και ο ηδονιστικός τύπος ουσιαστικά τι είναι; Είναι τύπος υλιστικός. Αυτός είναι υλιστής, είναι ειδωλολάτρης. Λατρεύει την ύλη. Λατρεύει τη σάρκα.
Είναι κατ’ εξακολούθησιν άσπλαχνος άνθρωπος. Δεν τον ενδιαφέρει τι κάνουν οι άλλοι. Μάλιστα, πόσον καιρό είχε, αλήθεια, ο άνθρωπος αυτός, έξω απ’ τον πυλώνα του σπιτιού του, τον φτωχό τον Λάζαρο; Πολύ καιρό. Εντούτοις, δεν συνεκινείτο που τον έβλεπε από το παράθυρο και από το μπαλκόνι του σπιτιού του να χορταίνει από τα ψίχουλα του τραπεζομανδήλου που τίναζαν οι υπηρέται. Δεν συνεκινείτο. Και ο άσπλαχνος είναι α-κοινώνητος. Δεν έχει κοινωνίαν. Μένει στον εαυτόν του. Είναι ακοινώνητος. Εντούτοις, εντούτοις διατηρούσε πολλές φορές, για να καθησυχάζεται η συνείδησις, διατηρούσε και μίαν υποτυπώδη θρησκευτικότητα. Διότι ανεφώνησε εις τον Άδη. Τι είπε; «Πάτερ Ἀβραάμ, ἐλέησόν με». Ανεγνώριζε τον Αβραάμ, πρόγονον και ζητούσε το έλεός του. Αλλά… είναι τόσο στοιχειώδες, δεν ήτο ικανό αυτό βεβαίως να τον βοηθήσει. Ακόμη διατηρούσε και μίαν φυσικήν αγάπην, αλλά στα σαρκικά του αδέλφια, εις τους στενούς του συγγενείς, όταν ενδιαφέρθηκε να μην φθάσουν κι εκείνοι εις εκείνον τον τόπον της βασάνου. Τι είπε; «Καλά, δεν μπορώ να ΄ρθω εγώ σε εσένα, ούτε εσύ σε μένα. Ούτε ο Λάζαρος να ‘ρθει σε μένα, για να μου δώσει μίαν λιγάκι κατάψυξη, μια ευχαρίστηση. Να βουτήξει- λέει- το μικρό του δαχτυλάκι μες το νερό και να ‘ρθει να μου το βάλει στα χείλη μου, τα φρυγμένα μου χείλη. Δεν είναι δυνατόν. Σε παρακαλώ όμως πάτερ Αβραάμ, αν είναι δυνατόν, στείλε τον Λάζαρο εις την Γη -δηλαδή να αναστηθεί ο Λάζαρος- και να πει στους αδελφούς μου, τους σαρκικούς μου αδελφούς, γιατί έχω πέντε αδέλφια, να προσέξουν τη ζωή τους, για να μην έρθουν κι αυτοί εδώ». Βλέπετε λοιπόν ότι υπήρχε μία αγάπη· τελείως περιορισμένη. Μόνον εις τον συγγενικόν κύκλον. Στον φτωχό Λάζαρο, που τον έβλεπε κάθε μέρα εκεί απέναντι στον πυλώνα του ουδεμία ευσπλαχνία, ουδέ μία αγάπη. Βλέπετε λοιπόν ότι είχε λίγη, στοιχειώδη ανθρωπιά. Δυστυχώς όχι ικανή να τον σώσει.
Η ζωή του ήταν έκφραση βίου αλαζονικού. Η παρουσία του βεβαίως ήταν πρόκλησις στην πτωχείαν. Είναι εκείνο που λέγει η Αγία Γραφή, είναι ο πλούτος που κάνει τους πτωχούς να εμπυρίζονται. Να παίρνουν φωτιά. Να πυρώνουν. Είναι η ζήλεια. Είναι το νεύρο εκείνο που κινεί τον φθόνον και την κακίαν, εναντίον εκείνου που απολαμβάνει τα αγαθά του ως πλούσιος κι ο άλλος δεν έχει να φάει. «Ὁ πτωχός», λέγει, «ἐμπυρίζεται», μας λέγει η Γραφή. Και το αξιοπαρατήρητον στην όλη ιστορία είναι το εξής: Δεν είχε όνομα. Πώς το έλεγαν; Λέγει, σχολιάζοντας ο Ιερός Χρυσόστομος: «Καί ποῦ τό ὂνομα τοῦ πλουσίου; -Πού είναι το όνομα του πλουσίου;-. Οὐδαμοῦ -Πουθενά-. Ἀνώνυμος γάρ ἐστίν(Δεν έχει όνομα. Είχε. Αλλά δεν αναφέρεται). Πόσος πλοῦτος! Και ὂνομα αὐτῷ οὐχ εὐρίσκεται-Τόσος πλούτος, ε; Το όνομά του δεν υπάρχει».
Και ένας άλλος ερμηνευτής, ο Θεοφύλακτος, λέγει: «Τόν μέν πλούσιον ἀνωνύμως ἐν τῇ παραβολῇ παρέλαβεν, οἶα μηδέ ἂξιον παρά Θεῷ ὀνομάζεσθαι». «Δεν ήταν άξιος ο άνθρωπος αυτός καν να ονομασθεί από τον Θεό». Και ένας άλλος, τρίτος ερμηνευτής: «Γέγραπται γάρ περί τῶν πονηρῶν· οὐ μή μνησθῶ τῶν ὀνομάτων αὐτῶν διά χειλέων μου - Ο Θεός λέει: Δεν θέλω να θυμηθώ, ούτε καν να προσφέρω το όνομα των πονηρών ανθρώπων». Ο Θεός τα πάντα γνωρίζει. Εκείνο που λέει: «Δεν θέλω να θυμηθώ», όχι ότι ο Θεός ξεχνάει. Αλλά είναι μία έκφρασις που θα το λέγαμε κι εμείς. «Δεν θέλω να ξέρω το όνομά του!». Το ξέρομε. Το λέμε σαν έκφραση περιφρονήσεως. Ότι «δεν μπορεί αυτός ο άνθρωπος να έχει καμίαν σχέση με εμένα». Έτσι λοιπόν λέγει ο Θεός: «Δεν θέλω να θυμηθώ το όνομα του ασεβούς, του αμαρτωλού. Ούτε καν να το προφέρω με τα χείλη μου».Ο πλούσιος λοιπόν της παραβολής δεν είχε όνομα. Δηλαδή ξέρετε; Δεν είχε πρόσωπο. Το όνομα είναι εκείνο που δίδει το πρόσωπον.
Έχομε και την ψυχογραφία του φτωχού Λαζάρου. Γι’ αυτόν η παραβολή μάς αναφέρει αρκετά χαρακτηριστικά. Ήταν πτωχός. Από συγκυρία ή όχι, έτσι τα πράγματα ήρθαν, μας είναι άγνωστο. Πάντως δεν ήταν πτωχός από ασωτία· διότι είχε μίαν ευσέβειαν. Δεν ήταν λοιπόν πτωχός, γιατί ήταν άσωτος. Έτσι, πολλές φορές, η πτωχεία είναι ένας μόνιμος σύντροφος σε πολλούς ανθρώπους και χωρίς βέβαια αυτοί να ευθύνονται για την πτωχεία τους. Αλλά εκείνο που τον καθιστά πρόσωπον, τον φτωχόν, είναι ότι ήτο επώνυμος. Ελέγετο Λάζαρος. Και Λάζαρος, εδώ θέλω να προσέξομε κάτι, σημαίνει: «Ο Θεός είναι βοηθός μου». Θα ‘θελα να ρωτήσω: Αφού ο Θεός ήτο βοηθός του, γιατί δεν τον έβγαζε από την πτωχείαν; Γιατί δεν τον έβγαζε από την ασθένειαν; Από τις πληγές· που ήταν, λέγει, γεμάτος από έλκη. Γιατί; Πολλάκις το λέγω. Θα το πω άλλη μία φορά. Πρέπει να αλλάξομε αντίληψη περί θείας βοηθείας. Θεία βοήθεια δεν σημαίνει να με βγάλει ο Θεός από τη φτώχεια μου. Δεν σημαίνει να με βγάλει από την αρρώστιά μου. Να με βγάλει από τις αντίξοες καταστάσεις. Αλλά βοήθεια του Θεού είναι να μπορώ να υπομένω όλα αυτά, για να φθάσω να δω το πρόσωπό Του, το πρόσωπο του Θεού. Αυτό είναι η βοήθεια. Δηλαδή, να σωθώ. Και όπως λέγει εδώ ο Θεοφύλακτος: «Τοῦ πένητος ὀνομαστί μνημονεύει -Δίδει όνομα εις τον φτωχόν». Και ξέρετε ότι είναι το μόνο όνομα μέσα σε παραβολή; Σε καμία άλλη παραβολή δεν υπάρχει όνομα. Είναι η μοναδική περίπτωσις. Είναι κι άλλα πράγματα…
Επιτρέψατέ μου μία παρένθεση πολύ γρήγορα. Σας είπα, είναι πολυσήμαντη παραβολή. Ξέρετε ότι ο Λάζαρος, ο αδελφός της Μαρίας και της Μάρθας, ανεστήθη από τους νεκρούς. Τετραήμερος νεκρός ανεστήθη. Όχι μόνον δεν πίστεψαν οι Εβραίοι, αλλά έκαναν συμβούλιον να θανατώσουν το αντικείμενον του θαύματος του Ιησού Χριστού. Για να μην φαίνεται. Γιατί, λέει, πήγαινε όλη η Ιερουσαλήμ εκεί εις την Βηθανία, για να δουν τον Λάζαρο· που ανεστήθη. Και οι ταλαίπωροι σχεδιάζουν τον φόνον του Λαζάρου. Πίστεψαν; Όχι. Γι΄αυτό βάζει όνομα ο Κύριος στην παραβολή. Σαν να ήθελε να τους πει: «Κι ο Λάζαρος ανεστήθη». Στην παραβολή χαλκεύεται το πράγμα, οικοδομείται ότι και αν, λέει, αναστηθεί, «Παιδάκι μου», του λέει, «τέκνον», του λέει ο Αβραάμ του πλουσίου, «δεν πρόκειται να πιστέψουν. Εάν δεν δεχθούν τον Μωυσέα και τον νόμο και τους προφήτας, δεν πρόκειται να πιστέψουν». Ο Λάζαρος ανεστήθη. Τους το ‘κανε αυτό. Τον είδαν. Πίστεψαν; Επαναλαμβάνω· επαναλαμβάνω: Ετοιμάζουν την δολοφονία του.
Έδωσε απάντηση ο Χριστός. Τοποθετημένος, να επανέλθω, εις τον πτωχόν της παραβολής, τοποθετημένος εις τον πυλώνα του πλουσίου, δημιουργεί μία ζωηρή αντιπαράθεση με τον πλούσιον ιδιοκτήτη του. Παρά ταύτα, δεν διαμαρτύρεται. Δεν επικαλείται κοινωνική ισότητα. Δεν βρίζει τον πλούσιο. Ή την κοινωνία μέσα στην οποία ζει. Δεν σήκωσε ποτέ τη γροθιά του. Αυτό το σύγχρονο σύμβολον της εκδικήσεως της κοινωνικής. Ποτέ δεν χόρτασε φαγητό. Και αυτό προήρχετο, που έτρωγε, από τα ψιχουλάκια, από τα σκουπίδια του πλουσίου σπιτιού. Αυτό τι δείχνει; Είχε πολλή ταπείνωση. Δεν ήταν απλώς πτωχός. Αλλά ήταν και άρρωστος. Κάτι περισσότερο. Ήταν πληγιασμένος. Αυτό τον έκανε να απομονούται από τους άλλους ανθρώπους. Τον εσιχαίνοντο. Γεμάτος από πληγές. Κι έτσι ανέπτυσσε και την αρετή της υπομονής. Συντροφιά του είχε τα αδέσποτα σκυλιά. Μόνον αυτά έδειχναν μία φιλική διάθεση απέναντί του. Φαίνεται ότι η πτωχεία στον άνθρωπο, τον καθιστά πιο κοντινό στη Δημιουργία. Όπως αυτή, κατά φυσικό τρόπο προσφέρεται. Το φτωχό παιδί θα παίξει με το χώμα. Πιο κοντά στη δημιουργία. Το πλουσιόπαιδο δεν ξέρω με τι παιγνίδια παίζει. Ο πλούτος, για σκεφθείτε το, απομακρύνει τον άνθρωπο από τη φύση. Η πτωχεία κάνει τον άνθρωπο να είναι πιο κοντά εις την φύσιν. Τον κάνει πιο φυσικόν άνθρωπον. Και οι τροφές του είναι πιο φυσικές. Ο τρόπος του είναι πιο φυσικός. Ο πλούτος δημιουργεί έναν τεχνητό κόσμο, έναν ψεύτικο κόσμο.
Στον φτωχό Λάζαρο ακόμη βρίσκομε και μία αξιοζήλευτη αρετή. Την αγία σιωπή! Στην αγία σιωπή, που πολλά έχει να πει, υπάρχει το μυστήριον της ανθρωπίνης προσωπικότητος. Βρίσκομε τον Ιησούν, ο Οποίος εσιώπα. «Δεν μου αποκρίνεσαι;», του λέει ο Πιλάτος. «Ὁ δέ Ἰησοῦς ἐσιώπα». Ακριβώς γιατί είχε πολλά να πει. Σιωπά εκείνος που έχει πολλά να πει.
Τέλος, η παρουσία του φτωχού απέναντι στον πλούσιο, ήταν μία πρόκληση στον πλούτο. Μία πρόκληση, που θα ΄πρεπε να κάνει αίσθηση και να προκαλεί την ντροπή. Ο πλούσιος έπρεπε να κρύβει το πρόσωπό του μπροστά στη φτώχεια του Λαζάρου. Αλλά όταν λείπει η ντροπή, τότε αναφαίνεται η πρόκληση.
Αγαπητοί, ο Κύριος σήμερα, μας παρουσίασε στην παραβολή του πλουσίου και του Λαζάρου, δύο πρόσωπα. Πρόκειται για δύο θέσεις στη ζωή. Για δύο στάσεις απέναντι στον Θεό και εις τους συνανθρώπους. Σε αυτές ο καθένας μας πρέπει να καθρεπτίζεται. Ούτε ο πλούτος είναι ικανός καθ’ εαυτόν, όπως είπαμε, ούτε η πτωχεία καθ’ εαυτή είναι καλή. Απλώς είναι δύο ευκαιρίες να αναπτύξει ο άνθρωπος την προσωπικότητά του. Και ο φτωχός και ο πλούσιος. Είναι δύο διαφορετικά επίπεδα, που δημιουργούν μία διαφορά δυναμικού θα λέγαμε· που αναπτύσσεται το ανθρώπινον ενδιαφέρον και η ανθρωπίνη αγάπη. Δεν φταίει η διαφοροποίηση στη ζωή. Αλλά η κοινωνική απομόνωση. Αυτή γέννησε τις κοινωνικές επαναστάσεις, τον φθόνο, το μίσος, τον πόλεμο. Η παραβολή του πλουσίου και του Λαζάρου, είναι, αγαπητοί μου, μία μικρογραφία δύο ψυχογραφιών· που πρέπει πάντοτε να μελετούμε και να μαθαίνομε πώς πρέπει να στεκόμαστε απέναντι στον Θεό και τους ανθρώπους.
Ο ΑΓΙΟΣ ΚΥΡΙΛΛΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΒΟΛΗ ΤΟΥ ΠΛΟΥΣΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΛΑΖΑΡΟΥ
«Ἄνθρωπος δέ τις ἦν πλούσιος, καὶ ἐνεδιδύσκετο πορφύραν καὶ βύσσον εὐφραινόμενος καθ᾿ ἡμέραν λαμπρῶς(:Υπήρχε κάποιος πλούσιος άνθρωπος, ο οποίος φορούσε βασιλικά ενδύματα. Απέξω φορούσε ένα μάλλινο κόκκινο και πανάκριβο ρούχο και από μέσα φορούσε λευκό χιτώνα πολυτελή από λεπτό αιγυπτιακό λινάρι. Και διασκέδαζε σε πλούσια συμπόσια κάθε μέρα με μεγαλοπρέπεια)» [Λουκ. 16,19].
Θα ρωτούσε ίσως κάποιος : «Άραγε, σύμφωνα με την ευαγγελική ιστορία, η οποία λέγει ότι ο φτωχός πήγε στον τόπο της ανάπαυσης, ενώ ο πλούσιος στην κόλαση, έχουν ήδη γίνει αυτά, και κληρώθηκε ανταπόδοση αντάξια στον καθένα, ή με αυτά που λέγει ο Κύριος παριστάνει την εικόνα της μελλοντικής κρίσεως; Αλλά βέβαια», θα συνέχιζε τον συλλογισμό του, «επειδή αναφέρει τον Λάζαρο, πραγματικά έγινε και πραγματοποιήθηκε. Και γιατί δεν είπε ‘’κάποιος φτωχός άνθρωπος’’, αλλά είπε ‘’Λάζαρος’’; Μήπως για να δείξει με την ονομασία ότι αυτά έγιναν πραγματικά και αληθινά και δεν είναι παραβολή;».
Σε αυτόν όμως που έτσι συλλογίζεται, θα πούμε: Η κρίση, λέγει παντού η Αγία Γραφή, θα γίνει μετά την ανάσταση των νεκρών, και η ανάσταση δε θα γίνει, αν δεν έρθει και πάλι ο Χριστός, σε εμάς από τον ουρανό με τη δόξα του Πατέρα μαζί με τους αγίους αγγέλους. Έτσι και ο πάνσοφος Παύλος λέγει ότι «αὐτὸς ὁ Κύριος ἐν κελεύσματι, ἐν φωνῇ ἀρχαγγέλου καὶ ἐν σάλπιγγι Θεοῦ καταβήσεται ἀπ᾿ οὐρανοῦ, καὶ οἱ νεκροὶ ἐν Χριστῷ ἀναστήσονται πρῶτον(:κι αυτό θα συμβεί, διότι ο ίδιος ο Κύριος με πρόσταγμα, με φωνή αρχαγγέλου και με σάλπιγγα Θεού θα κατεβεί από τον ουρανό, και οι νεκροί που είχαν πεθάνει πιστοί στο Χριστό θα αναστηθούν πρώτοι)»[Α΄Θεσ.4,16]. Χωρίς λοιπόν να κατεβεί από τους ουρανούς ο Κριτής όλων, ούτε και η ανάσταση των νεκρών θα γίνει. Και πώς τότε δεν είναι απίθανο να σκεφτούμε ότι έγινε ήδη σε κάποιους η ανταπόδοση ή των πονηρών ή των αγαθών έργων; Αυτά λοιπόν που λέγονται από τον Χριστό και για τον πλούσιο και για τον Λάζαρο είναι τρόπος παραβολής διατυπωμένος με ευφυΐα.
Η διήγηση, όπως διασώζει η παράδοση των Εβραίων, αναφέρει ότι εκείνο τον καιρό υπήρχε κάποιος Λάζαρος στα Ιεροσόλυμα, που ζούσε σε έσχατη φτώχεια και ασθένεια, τον οποίο και ανάφερε ο Κύριος, παίρνοντάς τον ως παράδειγμα προς φανερότερη απόδειξη των όσων έλεγε. Γιατί, αφού δεν είχε έρθει ακόμα από τους ουρανούς ο Χριστός, ούτε ανάσταση είχε γίνει, ούτε ακολούθησε σε κάποιους ανταπόδοση των πράξεών τους. Αλλά σαν σε εικόνα, περιγράφτηκε με την παραβολή ένας πλούσιος που ζούσε μέσα σε απολαύσεις και χωρίς ευσπλαχνία, και ένας φτωχός και άρρωστος, για να γνωρίσουν ότι, αν αυτοί που έχουν τον πλούτο στη γη δε θελήσουν να γίνουν καλοκάγαθοι και μεταδοτικοί και κοινωνικοί και δε θελήσουν να βοηθήσουν τις ανάγκες των φτωχών, θα υποστούν φοβερή και αναπόφευκτη τιμωρία.
Νομίζω όμως ότι είναι αναγκαίο να πω προηγουμένως ποια υπήρξε η αφορμή του λόγου ή ποιο πράγμα θέλησε ο Χριστός να αποδείξει και διαμόρφωσε και διατύπωσε άριστα την παραβολή αυτή. Σκοπός δηλαδή του Σωτήρα ήταν να μας καθιστά τεχνίτες στην αγαθοεργία και να διαπρέπουμε στα καυχήματα των αρετών. Γιατί ήθελε να καλλιεργούμε τη φιλαλληλία και να φροντίζουμε για τη φιλοπτωχία, και να αγωνιζόμαστε γενναία για την πραγματοποίηση αυτών των έργων και μάλιστα απευθύνοντας τις παραινέσεις Του για το θέμα αυτό στους πλούσιους του κόσμου αυτού και οδηγώντας τους στο δρόμο που ταιριάζει πάρα πολύ στους αγίους, έλεγε: «πωλήσατε τὰ ὑπάρχοντα ὑμῶν καὶ δότε ἐλεημοσύνην. ποιήσατε ἑαυτοῖς βαλάντια μὴ παλαιούμενα, θησαυρὸν ἀνέκλειπτον ἐν τοῖς οὐρανοῖς ὅπου κλέπτης οὐκ ἐγγίζει οὐδὲ σὴς διαφθείρει· ὅπου γάρ ἐστιν ὁ θησαυρὸς ὑμῶν, ἐκεῖ καὶ ἡ καρδία ὑμῶν ἔσται(:κι αν για την εξασφάλιση της ουράνιας αυτής βασιλείας τα υλικά αγαθά σας γίνονται εμπόδιο, πουλήστε όσα έχετε και δώστε τα ελεημοσύνη στους φτωχούς. Και με την ελεημοσύνη και την αγαθοεργία κάντε για τον εαυτό σας πουγκιά που δεν παλιώνουν, θησαυρό που δεν χάνεται και δεν λιγοστεύει˙ θησαυρό στους ουρανούς, όπου ούτε κλέφτης πλησιάζει για να τον αρπάξει, ούτε σκόρος τον καταστρέφει)»[Λουκ.12,33]. Και η εντολή βέβαια ήταν καλή και αγαθή και σωτήρια, όμως ο Χριστός δεν αγνοούσε ότι η δυνατότητα εφαρμογής αυτού που συνιστούσε δεν είναι δυνατή στους πολλούς, γιατί ο ανθρώπινος νους αδυνατεί πάντοτε μπροστά στα δυσχερή και δύσκολα να κατορθωθούν έργα. Επειδή όμως είναι αγαθός και φιλάνθρωπος, επινόησε κάποιο τρόπο βοήθειας προς αυτούς, για να μη διαδεχθεί τον εδώ πλούτο διαρκής και δύσκολα να αποβληθεί φτώχεια, και τις πρόσκαιρες απολαύσεις αιώνια κόλαση.
«Εάν λοιπόν», λέγει, «δεν ανέχεστε να εγκαταλείψετε τον φιλήδονο πλούτο και να πωλήσετε όλες τις περιουσίες σας και να τις μοιράσετε σε αυτούς που έχουν ανάγκη, προσπαθήστε να ευδοκιμήσετε έστω και λιγότερο· κάνετε για τους εαυτούς σας φίλους, από τον άδικο μαμωνά, δηλαδή μη χρησιμοποιείτε τον πλούτο μόνο για τον εαυτό σας αλλά απλώστε χέρι και σε αυτούς που έχουν ανάγκη. Πονέστε μαζί με αυτούς που υποφέρουν, παρηγορήστε τους αγίους, που αγαπούν την εκούσια φτώχεια, για να λατρεύουν απερίσπαστα τον Θεό. Αυτό δεν θα σας είναι χωρίς αμοιβή γιατί όταν θα σας λείψει ο επίγειος πλούτος, επειδή θα έχετε καταληφθεί από το τέλος της ζωής σας, τότε θα σας κάνουν μετόχους της ελπίδας τους και η παρηγοριά που θα δοθεί σε αυτούς από τον Θεό. Γιατί αυτούς που καταπονήθηκαν σε αυτήν τη ζωή και βάσταξαν με υπομονή το δυσβάστακτο φορτίο της φτώχειας, ως αγαθός θα τους κάνει πάλι δικούς Του».
Κάτι ανάλογο συμβουλεύει και ο Παύλος στους πλουσίους, λέγοντας σχετικά με αυτούς που ταλαιπωρούνται σε τούτη τη ζωή: «ἵνα καὶ τὸ ἐκείνων περίσσευμα γένηται εἰς τὸ ὑμῶν ὑστέρημα, ὅπως γένηται ἰσότης(:αλλά και η δική τους παρρησία στον Θεό, που εξαιτίας των δοκιμασιών τους πλεονάζει, να συμπληρώσει το δικό σας τυχόν πνευματικό υστέρημα, για να υπάρξει έτσι ισότητα και στα σωματικά και στα πνευματικά)»[Β΄Κορ.8,14]. Και αυτό σημαίνει ότι δεν παραγγέλλει τίποτε άλλο, παρά εκείνο που είπε ο Χριστός: «Ποιήσατε ἑαυτοῖς φίλους ἐκ τοῦ μαμωνᾶ τῆς ἀδικίας, ἵνα, ὅταν ἐκλίπητε, δέξωνται ὑμᾶς εἰς τὰς αἰωνίους σκηνάς(:Όπως ο άδικος αυτός διαχειριστής φρόντισε εγκαίρως να εξασφαλίσει τη φιλία των οφειλετών του κυρίου του, έτσι και εσείς φροντίστε να κάνετε για το καλό σας φίλους απ’ τον πλούτο που είναι άδικος˙ διότι οι μεγάλες περιουσίες με αδικία συνήθως συγκεντρώνονται˙ αλλά και όποιος κατακρατά τα πλούτη μόνο για τον εαυτό του διαπράττει μεγάλη αδικία. Κάντε λοιπόν κι εσείς φίλους απ’ τον άδικο πλούτο ευεργετώντας με φιλανθρωπίες τους συνανθρώπους σας, ώστε όταν πεθάνετε, να σας υποδεχθούν οι φίλοι σας αυτοί στις αιώνιες σκηνές του παραδείσου)»[Λουκ. 16,9]. Ότι όμως το να μην ανέχονται οι πλούσιοι να το κάνουν ούτε αυτό, γίνεται πρόξενο καταστροφής και φωτιάς που δεν σβήνει, το δείχνει καθαρά λέγοντάς μας την παραβολή του πλουσίου και του Λαζάρου.
«Ἄνθρωπος δέ τις ἦν πλούσιος, καὶ ἐνεδιδύσκετο πορφύραν καὶ βύσσον εὐφραινόμενος καθ᾿ ἡμέραν λαμπρῶς(:Υπήρχε κάποιος πλούσιος άνθρωπος, ο οποίος φορούσε βασιλικά ενδύματα. Απ’ έξω φορούσε ένα μάλλινο κόκκινο και πανάκριβο ρούχο, κι από μέσα φορούσε λευκό χιτώνα πολυτελή από λεπτό αιγυπτιακό λινάρι. Και διασκέδαζε σε πλούσια συμπόσια κάθε μέρα με μεγαλοπρέπεια)» [Λουκ. 16,19].
Εδώ πρόσεξε, σε παρακαλώ, και εξέτασε με ακρίβεια τα λόγια του Σωτήρα που παρουσιάζουν κάτι το πολύ σοφό. Γιατί ,ενώ μπορούσε να πει: «Ο τάδε άνθρωπος,που ονομαζόταν…, ήταν πλούσιος», όπως στην περίπτωση του Ιώβ[βλ. Ιώβ,1,1: «Ἄνθρωπος τις ἦν ἐν χώρᾳ τῇ Αὐσίτιδι, ᾧ ὄνομα Ἰώβ, καὶ ἦν ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος ἀληθινός, ἄμεμπτος, δίκαιος, θεοσεβής, ἀπεχόμενος ἀπὸ παντὸς πονηροῦ πράγματος(:Στην Αυσίτιδα χώρα ζούσε ένας άνθρωπος ο οποίος ονομαζόταν Ιώβ. Ήταν ευθύς και έντιμος, άμεμπτος, δίκαιος απέναντι όλων, ευσεβής προς τον Θεό, απέφευγε κάθε πονηρό πράγμα, κάθε αμαρτωλή πράξη)»], αυτό βέβαια δεν το είπε, αλλά τον ονομάζει απλώς άνθρωπο πλούσιο, ενώ αναφέρει τον φτωχό με τον όνομά του. Ποια λοιπόν είναι η παρατήρηση; Ο πλούσιος, επειδή δεν ήταν φιλεύσπλαχνος, είναι ανώνυμος στον Θεό. Γιατί είπε κάπου με τη φωνή του Ψαλμωδού για εκείνους που δεν τον σέβονται: «Οὐ μὴ συναγάγω τὰς συναγωγὰς αὐτῶν ἐξ αἱμάτων, οὐδ᾿ οὐ μὴ μνησθῶ τῶν ὀνομάτων αὐτῶν διὰ χειλέων μου(:Δεν θα συναθροίσω ποτέ κατά κανένα λόγο και τρόπο σε λατρευτικές συγκεντρώσεις ανθρώπους μολυσμένους με αίματα αθώων ανθρώπων ή με αίματα ειδωλολατρικών θυσιών. Ποτέ δεν θα αναφέρω στα χείλη μου, ούτε καν και θα ενθυμηθώ, τα ονόματα των ασεβών ανθρώπων και των ειδωλολατρικών τους θεών)»[Ψαλμ.15,4]. Αντίθετα, όπως είπα, ο φτωχός αναφέρεται ονομαστικά με τη γλώσσα του Θεού.
Όμως ας δούμε την έπαρση του πλουσίου για όσα από αυτά που κανένα δεν είναι από τα αναγκαία. Τι λέγει λοιπόν γι’ αυτόν ο Χριστός; «Και φορούσε πορφύρα και λινό ένδυμα», δηλαδή φρόντιζε να ντύνεται με πολυτελέστατα ενδύματα. Ο φτωχός όμως ήταν πεταμένος δίπλα στον πυλώνα, δεσμευμένος με την αρρώστια και τη φτώχεια, και δεν του έδινε καμία σημασία. Επειδή δεν είχε καμία φροντίδα και περιποίηση προσπαθούσε να χορτάσει από εκείνα που έπεφταν από το τραπέζι του πλουσίου και τα πιο άχρηστα. Αλλά και «οι σκύλοι», λέγει, «έγλειφαν τις πληγές του», που δεν τον έβλαπταν βέβαια, όπως ήταν φυσικό, αλλά του έδειχναν κατά κάποιο τρόπο τη συμπόνια τους και τον θεράπευαν(γιατί με τη γλώσσα τους αποκαθιστούν και τις δικές τους πληγές), ξύνοντας κατά κάποιο τρόπο το μέρος που του πονούσε και γλείφοντας το με φιλοφροσύνη. Εκείνος όμως που ήταν πλούσιος και σκληρότερος από τα θηρία, αποδεικνυόταν ασυγκίνητος και άσπλαχνος και γεμάτος από κάθε απανθρωπιά.
«Ἐγένετο δὲ ἀποθανεῖν τὸν πτωχὸν καὶ ἀπενεχθῆναι αὐτὸν ὑπὸ τῶν ἀγγέλων εἰς τὸν κόλπον Ἀβραάμ· ἀπέθανε δὲ καὶ ὁ πλούσιος καὶ ἐτάφη(:Κάποτε λοιπόν πέθανε ο φτωχός και οι άγγελοι του Θεού τον μετάφεραν στην αγκαλιά του Αβραάμ, για να βρει ανάπαυση εκεί μέσα στον παράδεισο. Πέθανε κάποτε και ο πλούσιος, και οι άνθρωποι τον έθαψαν με μεγαλοπρέπεια. Πουθενά όμως δεν φάνηκαν γι’ αυτόν οι άγγελοι του Θεού)»[Λουκ.16,22].
Έφυγε όμως ο Λάζαρος αυτός όχι μόνος, αλλά με ολόκληρη συνοδεία δορυφόρων αγγέλων και με τις πιο αγαθές ελπίδες για αιώνια πλέον ανάπαυση· διότι γι’ αυτούς που έχουν τις ελπίδες τους στον Θεό η αποδημία από τα δικά μας είναι μετάθεση από τη θλίψη και τους πόνους. Κάτι ανάλογο δίδαξε και ο Σολομών λέγοντας: «Δικαίων ψυχαὶ ἐν χειρὶ Θεοῦ, καὶ οὐ μὴ ἅψηται αὐτῶν βάσανος. Ἔδοξαν ἐν ὀφθαλμοῖς ἀφρόνων τεθνάναι, καὶ ἑλογίσθη κάκωσις ἡ ἔξοδος αὐτῶν, καὶ ἡ ἀφ’ ἡμῶν πορεία σύντριμμα· οἱ δὲ εἰσιν ἐν εἰρήνῃ(:Η ζωή των δικαίων βρίσκεται κάτω από το παντοδύναμο προστατευτικό χέρι του Θεού, και καμιά θλίψη και βάσανος δεν θα τους αγγίξει, χωρίς ο Θεός να το επιτρέψει. Στα μάτια των αφρόνων φάνηκε ότι πέθαναν και η έξοδός τους από τον κόσμο αυτό θεωρήθηκε δυστύχημα και η αναχώρησή τους από τη ζωή αυτή φάνηκε στους άφρονες ως όλεθρος και απώλεια. Εκείνοι όμως υπάρχουν και ζουν σε ειρήνη)»[Σοφ.Σολ. 3,1-3]. Γιατί τους δίνεται ισάξιο προς τους κόπους τους το μέτρο παρηγορίας ή ενδεχομένως οι αμοιβές είναι περισσότερες από τους πόνους, γιατί το είπε Χριστός: «μέτρον καλόν, πεπιεσμένον καὶ σεσαλευμένον καὶ ὑπερεκχυνόμενον δώσουσιν εἰς τὸν κόλπον ὑμῶν(: Η πρόνοια, η δικαιοσύνη και η αγαθότητα του Θεού θα σας δώσει στην αγκαλιά σας ένα μέτρο καλό, στοιβαγμένο και κουνημένο, ώστε να μη μένει καθόλου κενός χώρος από το δοχείο της μετρήσεως, ένα μέτρο που θα πλεονάζει και θα ξεχύνεται)»[Λουκ.6,38].
Συμπέρασμα: «Ἐγένετο δὲ ἀποθανεῖν τὸν πτωχὸν(:Κάποτε λοιπόν πέθανε ο φτωχός Λάζαρος)», λέγει, «καὶ ἀπενεχθῆναι αὐτὸν ὑπὸ τῶν ἀγγέλων εἰς τὸν κόλπον Ἀβραάμ· ἀπέθανε δὲ καὶ ὁ πλούσιος καὶ ἐτάφη(:και μεταφέρθηκε από τους αγγέλους του Θεού στην αγκαλιά του Αβραάμ, για να βρει ανάπαυση εκεί μέσα στον παράδεισο. Πέθανε και ο πλούσιος, και οι άνθρωποι τον έθαψαν με μεγαλοπρέπεια. Πουθενά όμως δε φάνηκαν γι΄αυτόν οι άγγελοι του Θεού, αλλά βασανιζόταν στον τόπο του Άδη)» [Λουκ.16,22]. Γιατί η απαλλαγή από το σώμα ήταν θάνατος για τον πλούσιο αυτόν που υπήρξε σκληρός και άσπλαχνος γιατί μεταφέρθηκε από την απόλαυση στην κόλαση, από τη δόξα στην ατιμία, από το φως στο σκοτάδι.
 |
.jpg)
