Εδώ, όπως βλέπομε, αγαπητοί, ο Απόστολος ομιλεί για την ελπίδα· που είναι σαν την άγκυρα, που κρατά με ασφάλεια, το πλοίον της ψυχής, προκειμένου να εισέλθομε εντός του καταπετάσματος, δηλαδή στη Βασιλεία του Θεού, που πρώτος από μας εισήλθε ο Ενανθρωπήσας Θεός Λόγος. Και βέβαια εισήλθε με την ανθρωπίνη Του φύση. Γιατί ως Θεός, είναι πανταχού παρών και εις τον ουρανόν.
Το βάρος εν προκειμένω πέφτει στην ελπίδα. Αλλά τι είναι η ελπίδα; Προσέξτε τι είναι η ελπίδα. Είναι η προέκτασις της πίστεως. Βλέπομε τις τρεις θεολογικές αρετές· πίστις, ελπίς, αγάπη. Τι είναι, λοιπόν, η ελπίδα; Τοποθετημένη μετά την πίστη, είναι η προέκτασις της πίστεως. Τι είναι; Μία τονισμένη πίστις. Όπως λέγει ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς: «Ἡ ἐλπὶς ἐκ πίστεως συνέστηκεν (:Από τι συνίσταται η ελπίδα; Από την πίστη). Αἷμα τῆς πίστεως ἡ ἐλπίς, ὑφ΄ἧς συνέχεται (:Είναι το αίμα της πίστεως –λέει- από το οποίον αίμα συνέχεται η πίστις, είναι η ελπίδα) διαπνευσάσης δὲ τῆς ἐλπίδος(:όταν, όμως, απέλθει η ελπίδα) τὸ ζωτικὸν τῆς πίστεως ὑπεκλείεται (:Τότε η ζωντάνια, η ζωή της πίστεως εξασθενίζει)».
Ουσία της ελπίδος είναι ο πόθος, η επιθυμία. «Ἐλπὶς δέ –λέει ο αυτός- ἐν τῷ αὐτὰ ποθεῖν (:να ποθείς εκείνα που η πίστη σου λέγει ότι υπάρχουν)». Η πίστη σού λέγει ότι στον ουρανό υπάρχουν τα αγαθά. Αυτό είναι θεωρητικό. Εάν αρχίσεις να τα ποθείς αυτά τα αγαθά, τότε αυτός είναι ο πόθος της ελπίδος, που είναι πραγματικά η ζωή και το αίμα της πίστεως. Είναι «ἡ προσδοκία τῶν ἀγαθῶν», όπως λέγει ένας αρχαίος εκκλησιαστικός συγγραφεύς. Είναι η χαρά, όπως λέγει ο Απόστολος Παύλος, είναι η χαρά πριν από τη χαρά. Πώς λέμε σε ένα μικρό παιδί: «Θα σου φέρω καραμέλες» κι εκείνο, όλη την ημέρα χαίρεται περιμένοντας τον πατέρα του να του φέρει καραμέλες. Βλέπετε, λοιπόν, ότι είναι η χαρά πριν από τη χαρά. Πριν από την απολαβή του αντικειμένου. Είναι… «τῇ ἐλπίδι χαίροντες» λέει ο απόστολος Παύλος.
Είναι, όπως λέγει ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακος, που σήμερα τελούμε την μνήμη του, την μνήμη του όχι ακριβώς, αλλά τον προβάλλει η Εκκλησία μας, επειδή είναι ασκητικός πατήρ του 7ου αιώνος, ακριβώς για να τονωθούμε στην άσκηση, μέσα στην Μεγάλη Τεσσαρακοστή. Λέγει λοιπόν ότι είναι η ελπίδα «ἀδήλου πλούτου πλοῦτος». «Είναι ο πλούτος αφανέρωτου πλούτου». «Είναι -λέει ο ίδιος- ἀνενδοίαστος πρὸ θησαυροῦ θησαυρός». «Είναι ανεμπόδιστος πριν από τον θησαυρό θησαυρός». Ποιος είναι ο θησαυρός; Η Βασιλεία του Θεού. Ο θησαυρός, λοιπόν, πριν από τον θησαυρό. Δηλαδή η ελπίδα προσδοκά, χαίρει, πλουτίζει, για ό,τι η πίστις αποκαλύπτει, πριν ο άνθρωπος εγγίσει, δει και απολαύσει τα αγαθά του Θεού. Αυτό είναι η ελπίδα.
Η ελπίδα έχει θεολογικό υπόβαθρο. Και θεωρείται θεολογική αρετή. Γιατί από τον Θεό ξεκινά κι αφού ο Θεός είναι ο Θεός της ελπίδος, όπως λέγει ο Απόστολος Παύλος, και φθάνει στον άνθρωπο σαν άκτιστος ενέργεια και την αποδεχθεί ο άνθρωπος, τότε γίνεται αρετή. Και λέγεται «θεολογική αρετή». Γιατί από τον Θεό έρχεται, στον Θεό αποτείνεται. Πού ελπίζω; Στον Θεό. Πού πιστεύω; Στον Θεό. Ποιον αγαπώ; Τον Θεό. Πίστις, ελπίς, αγάπη, οι τρεις μεγάλες θεολογικές αρετές.
Όπως το δένδρον της γνώσεως, αγαπητοί, έγινε αφορμής υπακοής και πίστεως, διότι αυτό ήθελε ο Θεός από το δένδρον της γνώσεως, όταν είπε εις τους πρωτοπλάστους να μη δοκιμάσουν, να πιστέψουν στα λόγια Του και να υπακούσουν, έτσι και το δένδρον της ζωής, το άλλο δένδρον, έγινε αφετηρία ελπίδος. Θα το δούμε. Όταν απίστησαν οι πρωτόπλαστοι, έχασαν την ελπίδα να γευθούν από το δένδρον της ζωής. Τους έβγαλε ο Θεός έξω από τον Παράδεισον. Τα δύο δένδρα ήσαν κοντά κοντά. Και εις το μέσον του Παραδείσου, όπως μας πληροφορεί το βιβλίον της Γενέσεως, η Αγία Γραφή. Το ένα ήταν για την δοκιμή της πίστεως. Και το άλλο για την απόλαυση της ζωής. Πίστις και ελπίδα, βλέπετε; Το ένα δένδρο κοντά στο άλλο. Πίστις και ελπίδα, το ένα προέκτασις του άλλου. Έχασες το ένα, έχασες και το άλλο. Χάθηκε η πίστις, έφυγε η ελπίδα.
Οι πρωτόπλαστοι εξορίστηκαν, όπως γνωρίζομε. Εξεβλήθησαν του Παραδείσου. Μία, μόλις, φωτεινή ακτίνα ελπίδος βρίσκομε στην υπόσχεση του Θεού, σε εκείνο το «πρωτευαγγέλιο», όπως λέγεται, εκείνο το δειλινό της ημέρας της παραβάσεως των πρωτοπλάστων, ότι από το «σπέρμα» της γυναικός -η γυναίκα δεν έχει σπέρμα· υπαινίσσεται την εκ παρθένου γέννησιν του Σωτήρος- θα ήρχετο Εκείνος που έγινε η προσδοκία και η ελπίδα των Εθνών, όπως λέγει ο Ιάκωβος, ο εγγονός του Αβραάμ, ο Ισραήλ, ο Ιάκωβος. «Κι εσύ, παιδί μου», του λέγει, «στον Ιούδα, «θα φέρεις Εκείνον που είναι η προσδοκία, η αναμονή των Εθνών». Κι Αυτός είναι ο Ιησούς Χριστός.
Την βιβλικήν, αυτήν, ιστορία απηχούν πολλοί μύθοι των αρχαίων λαών. Και βέβαια, κατά μείζονα λόγο, απηχεί αυτήν την Ιστορία, ο μύθος της Πανδώρας σε μας τους Έλληνες, που θεωρείται ότι είναι η πρώτη γυναίκα. «Γεμάτη εκείνη», λέγει, έδωσαν οι θεοί ένα κουτί και ειπώθηκε να μην το ανοίξει κανείς. Ούτε ο άνδρας ούτε η γυναίκα. «Γεμάτη, όμως, από περιέργεια η Πανδώρα, άνοιξε το κουτί, ‘’τόν πίθον’’ (:το πιθάρι) και τότε από εκεί», λέει, «έφυγαν όλα τα εγκλεισμένα αγαθά και κακά. Τα αγαθά χάθηκαν. Έμειναν τα κακά. Αλλά… ξαφνικά, μπήκε το καπάκι από πάνω από το πιθάρι και πρόλαβε να μείνει μόνον μία αρετή, ένα αγαθό. Η ελπίδα. Αυτό μόνο έμεινε μες στο πιθάρι». Ποιητικά αυτό το εκφράζει ο Ησίοδος. Δεν σας λέω το αρχαίο κείμενο. Την μετάφραση: «Μόνη εκεί η ελπίδα ατόφια έμεινε μέσα, κάτω από τα χείλη του πιθαριού. Δεν πετάχτηκε έξω, γιατί μπήκε το καπάκι στο πιθάρι».
Όμως, με την πίστη, αγαπητοί μου, σωζόμαστε. Όπως και με την ελπίδα σωζόμαστε. «Τῇ ἐλπίδι ἐσώθημεν», λέγει, εις τους Ρωμαίους ο Απόστολος Παύλος.
Τι ήταν το «δένδρον της ζωής»; Ο Ιησούς Χριστός. Ο αρχηγός της ζωής. Το σώμα Του και το αίμα Του. Το δένδρον της ζωής είναι ο Σταυρός. Και οι καρποί αυτού του δένδρου είναι ότι κρεμάστηκε επάνω στο ξύλο. Ξύλον και δένδρον… το ξύλον λέγεται δένδρον, το δένδρο λέγεται «ξύλον» Στην αρχαία γλώσσα. Οι καρποί κρέμονται από το δένδρον. Όπως κρεμάστηκε ο Χριστός επάνω στο ξύλο. Ο Χριστός είναι. Το σώμα Του και το αίμα Του είναι ο καρπός του δένδρου της ζωής. Έτσι, η ελπίδα της αιωνίου ζωής, ο Χριστός δεν χάθηκε τελικά. Χάρις στην αγάπη και στην Ενανθρώπηση του Ιησού Χριστού. Η ελπίδα μας τώρα είναι ένα πρόσωπον. Το πρόσωπον του Ιησού Χριστού. Αυτός είναι η ελπίδα μας. Πιστεύομε στο πρόσωπό Του ότι είναι Θεάνθρωπος. Πιστεύομε. Και ελπίζομε στο πρόσωπό Του ότι θα μας δώσει ό,τι χάσαμε στον παλιό Παράδεισο. Ακόμη, κρείττονα αγαθά από τον παλιό Παράδεισο. Γι΄αυτό λέγει ο Απόστολος σήμερα ότι την ελπίδα έχομε σαν άγκυρα, που εισέρχεται εις το κατώτερον του καταπετάσματος, που είναι ο ουρανός, να το πω έτσι, ελπίδα έχομε την άγκυρα -ξέρετε ότι πάντοτε έχομε σαν σύμβολο της ελπίδος την άγκυρα- που αγκυροβόλιασε, αγκυροβόλησε μέσα εις την Βασιλεία του Θεού. Μέσα από το καταπέτασμα. Κι εκεί, σ΄ αυτό το καταπέτασμα, εισήλθε ο Χριστός, όταν ανελήφθη εις τον ουρανόν. Συνεπώς εκεί εισήλθε και η ελπίδα μας· που είναι ο Χριστός.
Πώς μπορούμε να αποκτήσουμε την ελπίδα; Πώς μπορούμε; Καλή είναι, θαυμασία, με αυτή σωζόμαστε. Προσέξτε, αγαπητοί. Με την γνώση των υποσχέσεων του Θεού· που γίνεται με τη μελέτη της Αγίας Γραφής. Και με την υπομονή. Μ΄ αυτά τα δυο. Με τη μελέτη των υποσχέσεων του Θεού, που είναι οι υποσχέσεις Του μέσα στη Γραφή. Είναι οι προφητείες, ό,τι είπε ο Ίδιος. Είναι γνωστό ότι στην Αγία Γραφή περιέχονται όλες οι προφητείες και οι υποσχέσεις του Θεού. Αυτές που αφορούν στο πρόσωπον του Ιησού Χριστού και εις το μέλλον το δικό μας. Προσέξτε. Είμεθα μετά Χριστόν. Οι εννέα από τις δέκα προφητείες έχουν πραγματοποιηθεί. Μένει μόνο μία. Η δευτέρα Του Παρουσία. Εάν πραγματοποιήθηκαν οι εννιά, όπως λέγει ο μαθηματικός και φυσικός Πασκάλ, γιατί δεν θα πραγματοποιηθεί και η δεκάτη; Βλέπετε;
Αν, λοιπόν, δούμε τι πραγματοποιήθηκε και τι μέλλει να πραγματοποιηθεί ακόμη, το ένα δέκατο μόνον, τότε βεβαίως μέσα μας αρχίζει να γεννιέται η ελπίδα. Γιατί τάχα να έχομε την ελπίδα στο λαχείο, όταν η πιθανότης να κερδίσομε είναι τόσο μικρή, στο προ-πο και δεν ξέρω τι άλλα τέτοια τυχερά παιχνίδια που υπάρχουν και σας συνιστώ ποτέ μην ποντάρετε στην τύχη. Είναι η λατρεία της θεάς τύχης και είναι ειδωλολατρία. Ποτέ, μα ποτέ! Προσέξατέ το! Έτσι, αγαπητοί, γιατί ποντάρομε στο λαχείο, στην τύχη, με την ελπίδα… και πόσα νούμερα είναι εκείνα που θα κερδίσουν; Λίγα. Έναντι του μεγάλου αριθμού που επωλήθη ως λαχεία; Εκεί, έχομε την ελπίδα μας. Γιατί δεν έχομε την ελπίδα μας στη Γραφή, που ο Θεός είναι αδιάψευστος; Και αφού, σας είπα, τα 9/10 των προφητειών έχουν ήδη πραγματοποιηθεί;
Ακόμη μένει και η υπομονή. Η υπομονή είναι εκείνη που θα μας κρατήσει την ελπίδα, διότι αργούν να έρθουν τα αγαθά αυτά. Όχι και πολύ. Σκεφθείτε ότι το πρώτο μήνυμα το έδωσε ο Θεός εις τους πρωτοπλάστους. Το έδωσε στην Εύα. Ότι θα σωθεί η Εύα. Και συνεπώς και ο Αδάμ. Δίδεται εις αυτήν, γιατί αυτή πρώτη παρέβη την εντολή του Θεού. Ο Αβραάμ πήρε υποσχέσεις, ο Ισαάκ και ο Ιακώβ. Ο Αβραάμ έζησε το 2100 προ Χριστού. Εμείς είμαστε 2000 χρόνια μετά Χριστόν. Η Ιστορία τελειώνει. Δεν μένουν πια περιθώρια σ’ αυτήν. Αντιληφθείτε το. Η ιστορία τελειώνει. Εάν προ Χριστού ελέγοντο οι προφητείες για μετά Χριστόν και εδίδετο ο χαρακτηρισμός ότι αυτά αργούν, και πέρασαν πράγματι 2100 χρόνια, όμως δίδεται ο εξής χαρακτηρισμός στην Καινή Διαθήκη: «Έρχονται γρήγορα».
Λέει ο Χριστός στην «Ἀποκάλυψη»: «Ἰδοὺ ἔρχομαι ταχύ, ναί, ἔρχομαι ταχύ (:έρχομαι γρήγορα)!». Και πέρασαν 2000 χρόνια. Δεν νομίζετε, λοιπόν, ότι αντιλαμβανόμεθα ότι το τέλος είναι κοντά; Κι έχομε πάμπολλες μαρτυρίες, κατατεθειμένες στη Γραφή, ότι το τέλος είναι κοντά. Αλλά οι προηγούμενοι από μας, οι προηγούμενες γενιές, έχομε την ελπίδα αλλά πρέπει να περιμένομε. Μας χρειάζεται συνεπώς η υπομονή. Γι΄αυτό ο Παύλος γράφει στην προς Ρωμαίους 15,4: «Διὰ τῆς ὑπομονῆς καὶ τῆς παρακλήσεως τῶν γραφῶν τὴν ἐλπίδα ἔχωμεν». Δηλαδή να έχομε, ας έχομε. Τι; Την ελπίδα· η οποία από πού βγαίνει; Από την υπομονή και την παρηγορία των Γραφών. Στις Γραφές έχομε, τι έχομε; Τις υποσχέσεις και τις προφητείες του Θεού. Και με την υπομονή ας έχομε την ελπίδα.
Η ελπίδα, αγαπητοί, σε γενική έννοια, αποτελεί το τελευταίο οχυρό της ζωής μας και της δραστηριότητός μας. Το τελευταίον οχυρό. Όταν όλα χαθούν, όλα χαθούν. Περνάει μια ριπή ανέμου πολεμικού, σεισμού, ασθενειών και τα γκρεμίζει όλα! Τα υπάρχοντά μας, και την υγεία μας ακόμη και βρεθήκαμε… πώς βρεθήκαμε; Εμείς κι ο εαυτός μας. Μη έχοντες τίποτα. Όλα εάν χαθούν, ένα μόνο αν μείνει, η ελπίδα, μπορεί όλα να τα επανασυστήσει. Όλα. Που λέει εκεί ο Σολωμός: «Το χάσμα που άνοιξε ο σεισμός κι ευθύς εγιόμισ’ άνθη». Ο σεισμός άνοιξε χάσμα. Αλλά αμέσως γιόμισε άνθη. Ποια είναι αυτά τα «άνθη»; Πώς γέμισε από άνθη; Είναι η ελπίδα. Η ελπίδα όλα τα επανασυστήνει. Και την πίστη επανασυστήνει. Και την αγάπη επανασυστήνει. Και την δραστηριότητα και τη μετάνοια. Ποιος μπορεί κανείς να πει ότι αν δεν έχει ελπίδα να μετανοήσει; Μόνον αν έχομε την ελπίδα ότι θα μας συγχωρήσει ο Θεός, θα μετανοήσομε. Αλλιώτικα δεν θα μετανοήσομε.
Αλλά ακόμη και αυτό το ζῆν, αυτήν την ζωή έχομε με την ελπίδα. Αν δεν ελπίζεις, τότε; «Δεινὸν γὰρ ἐστιν –λέγει ο άγιος Κύριλλος Ιεροσολύμων- τὸ μὴ πιστεύειν εἰς μετανοίας ἐλπίδα». «Φοβερό πράγμα να μην πιστεύεις ότι μπορεί να έχεις την ελπίδα της μετανοίας». Ότι θα συγχωρηθείς από τον Θεό. Εάν το οχυρό της ελπίδος αλωθεί, τότε και αυτό το ζῆν ακόμη είναι μπροστά σε αδιέξοδο. Ναι. Η αυτοκτονία φανερώνει απώλεια ελπίδος. Αν ελπίζομε ότι θα αναστηθούμε, τότε όλος ο βίος μας ρυθμίζεται σύμφωνα με την ελπίδα μας αυτή. Θα πεθάνω. Και θα αναστηθώ. Θα ρυθμίσω, λοιπόν, την ζωή μου, σύμφωνα με αυτήν μου την πίστη και ελπίδα.
Η ελπίδα μάς παρέχει μια σταθερότητα αγιασμού. Λέγει ο ευαγγελιστής Ιωάννης στην πρώτη του επιστολή εκείνο το περίφημο: «Πᾶς ὁ ἔχων τὴν ἐλπίδα ταύτην- ποια;- ἐπ᾿ αὐτῷ -ποια;- ὅτι ὅμοιοι αὐτῷ ἐσόμεθα… Τεκνία», λέει, «οὕπω ἐφανερώθη τί ἐσόμεθα· οἴδαμεν δὲ ὅτι ἐάν φανερωθῇ –το ἐάν είναι χρονικόν. Όταν θα φανερωθεί. Τότε;- ὅμοιοι αὐτῷ ἐσόμεθα, ὅτι ὀψόμεθα αὐτὸν καθώς ἐστι (:ότι θα Τον δούμε όπως είναι. Πώς έφυγε από τη Γη; Έτσι θα Τον δούμε εκεί)». «Και τότε, όταν έχομε», λέει, «αυτήν την ελπίδα», λέγει ο ευαγγελιστής Ιωάννης, «εκείνος που την έχει ἁγνίζει ἑαυτόν (:καθαρίζει τον εαυτό του), καθὼς ἐκεῖνος ἁγνός ἐστι (:όπως κι Εκείνος, ο Χριστός είναι αγνός)».
Βλέπετε ,λοιπόν, ότι η ελπίδα παρέχει πράγματι μια σταθερότητα αγιασμού; Υποκινεί και στην υπομονή. «Ὃ οὐ βλέπομεν –λέει στους Ρωμαίους ο Απόστολος- ἐλπίζομεν (:εκείνο που δεν το βλέπουμε, το ελπίζομε), δι᾿ ὑπομονῆς ἀπεκδεχόμεθα (:με την υπομονή περιμένομε)». Να, λοιπόν, ότι εκεί η ελπίδα ακόμη υποκινεί την υπομονή και η υπομονή τρέφει την ελπίδα. Άλλοτε γίνεται μάνα και άλλοτε γίνεται θυγατέρα, για να θυμηθούμε τον άγιο Ιωάννη της Κλίμακος, που έχομε σήμερα την μνήμη του.
Αγαπητοί, πλήθος και πελώρια αναστήματα της ελπίδος έχομε στον χώρο και της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης. Ο Αβραάμ, ο Μωυσής, ο Ιώβ, διακρίνονται. Ερωτήθηκε ο Ιώβ από τη γυναίκα του, ύστερα από τη μεγάλη εκείνη συμφορά που τους βρήκε: «Μέχρι τίνος καρτερήσεις;». «Πόσο θα περιμένεις;», είπε η γυναίκα του. Και ξέρετε, δεν την πήρε ο διάβολος, για να την έχει δίπλα να τον βασανίζει με τέτοια πράγματα· που του είπε κι άλλα, κι άλλα. «Μέχρι τίνος καρτερήσεις;», λέει η γυναίκα του Ιώβ στον Ιώβ. Κι εκείνος απήντησε: «Ἀναμένω χρόνον ἔτι μικρόν, προσδεχόμενος τὴν ἐλπίδα τῆς σωτηρίας μου». «Θα περιμένω λίγο ακόμα· και θα έλθει η σωτηρία μου. Η ελπίδα της σωτηρίας μου». Και πράγματι ήλθε. Και η λέπρα του έφυγε, επαναπέκτησε δέκα παιδιά, όσα είχε και πρώτα, και περισσότερα αγαθά απ’ ό,τι είχε πρώτα.
Τα σαράντα εκατομμύρια γνωστών μαρτύρων, αγαπητοί, των τριών πρώτων αιώνων, προτίμησαν τον μαρτυρικό θάνατο, επειδή η ελπίδα των είχε μετατεθεί στον ουρανό. Όταν τους εζητήθη να ειδωλολατρήσουν. Αλλιώτικα το μαρτύριον γι’ αυτούς θα ήταν ακατόρθωτο, αλλά και αδιανόητο. Είναι χαρακτηριστικό ότι ένα από τα ονόματα του Χριστιανισμού είναι και τούτο: «Ελπίδα». Να πώς το λέγει αυτό ο απόστολος Πέτρος: «Ἕτοιμοι δὲ ἀεὶ (:πάντοτε) πρὸς ἀπολογίαν παντὶ τῷ αἰτοῦντι ὑμᾶς λόγον(: σε όποιον σας ζητάει λόγο) περὶ τῆς ἐν ὑμῖν ἐλπίδος (:για την ελπίδα μας)». Δηλαδή για τον Χριστιανισμό. Είναι ένα όνομα του Χριστιανισμού το όνομα «Ελπίδα».
Εκείνο που λείπει από τον σύγχρονο κόσμο σήμερα είναι η ελπίδα. Προπαντός στους Χριστιανούς. Λείπει η ελπίδα της αιωνίου ζωής. Γι'αυτό πρέπει να την ξαναζωντανέψουμε, για να κρατήσει η ελπίδα αυτή και την πίστη και την αγάπη. Γιατί στα έσχατα η πίστις, «όταν θα ‘ρθει ο Υιός του ανθρώπου –λέει ο Χριστός- θα βρει την πίστη επί της γης;». Αλλά και η αγάπη, που είπε πάλι ο Χριστός, «ἡ ἀγάπη τῶν πολλῶν ψυγήσεται». Θα παγώσει. Πρέπει να κρατήσομε την ελπίδα, για να διατηρεί ζωντανή μέσα μας και την πίστη και την αγάπη. Και η ελπίδα καλλιεργείται με την γνώση των υποσχέσεων του Θεού, όπως είπαμε, και με την υπομονή. Αγαπητοί, ας αγωνιστούμε. Αμήν.
.png)
.jpg)
