Πώς οι ελίτ μεταθέτουν την ευθύνη τους για την παράνομη μετανάστευση

Γράφει ο ΣΤΟΪΛΟΠΟΥΛΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ  

 

Πέρασαν ήδη ένδεκα χρόνια από την έναρξη της πολιτικής των “ανοιχτών συνόρων” που τυπικά ξεκίνησε με την περίφημη φράση της πρώην καγκελαρίου Μέρκελ «θα τα καταφέρουμε» (“Wir schaffen das”). Ήταν ένα αμφιλεγόμενο σύνθημα για το μεταναστευτικό, που όμως σε μια νύχτα αναζωπύρωσε την μαζική κουλτούρα του “Refugees Welcome”, η οποία λειτούργησε κατόπιν και σαν αυταρχικός, ηθικός καταναγκασμός.  

 

Για μερικά χρόνια, συνθήματα όπως το “no border – no nation” έμοιαζαν σαν πολεμικές ιαχές φανατικών και το αντεθνικό μένος αναγορεύτηκε σε δυτικό “Zeitgeist”. Ο δημόσιος διάλογος για το μεταναστευτικό μετατράπηκε σε λεκτικό πόλεμο ανάμεσα στους καλούς “φωταδιστές” των ελίτ και των συνοδοιπόρων τους και στους “κακούς σκοταδιστές” του λαϊκισμού.

 

Έκτοτε, οι συνεχιζόμενες μεταναστευτικές ροές από την Αφροασία προς την Ευρώπη οργανώθηκαν καλύτερα και να συστηματοποιήθηκαν χωρίς τυμπανοκρουσίες, χαμήλωσαν οι υψηλοί τόνοι και παράλληλα εδραιώθηκε η πολυδάπανη “μεταναστευτική βιομηχανία”, μια και υπάρχει πλέον και το περίφημο «Σύμφωνο για τη μετανάστευση» του ΟΗΕ που ουσιαστικά αναγορεύει την μετανάστευση σε δικαίωμα και επιβάλει κυβερνητικές «υποχρεώσεις ανθρωπιστικού τύπου».

 

Οι ελίτ και οι παράλληλες κοινωνίες

 

Όμως, η αλήθεια είναι ότι το μεταναστευτικό εξακολουθεί να διχάζει βαθιά τις ευρωπαϊκές κοινωνίες, να διαβρώνει οικεία πολιτισμικά-ταυτοτικά πρότυπα και στέρεα θεμέλια κοινωνικής συναίνεσης, να συμβάλει στη κλιμάκωση της έντασης στο δημόσιο διάλογο, να δημιουργεί “παράλληλες κοινωνίες” στις ευρωπαϊκές μεγαλουπόλεις, να διογκώνει την αμφιλεγόμενη “μεταναστευτική βιομηχανία”, να υποβαθμίζει την γενική εκπαίδευση στα σχολεία, να προκαλεί κρίση αξιοπιστίας στο πολιτικό σύστημα σε όλη την Ευρώπη και, παράλληλα,, να φορτώνει με επιπλέον δισεκατομμύρια τον προϋπολογισμό και τα χρέη των ήδη καταχρεωμένων δυτικών κρατών.

 

Αυτό αποτυπώνεται άλλωστε και στις εκλογικές αναμετρήσεις πανευρωπαϊκά, με την ραγδαία άνοδο της ριζοσπαστικής «Νέας Δεξιάς» ή «Ακροδεξιάς». Η επίμονη ανάδειξη του μεταναστευτικού από τα λεγόμενα «λαϊκιστικά- ακροδεξιά» κόμματα σε ύψιστο ευρωπαϊκό και εθνικό ζήτημα προκαλεί όμως και μια καινοφανή νευρικότητα, όχι μόνο σε ευρύτατα τμήματα της πληττόμενης κοινωνίας, αλλά και στο συνώνυμο της επιτυχίας, της ισχύος και της εξουσίας, τις ελίτ – και στα πολύτροπα φερέφωνά τους.

 

Γι αυτό και δεν είναι τυχαίο που οι ευρωπαϊκές πολιτικές ελίτ κάνουν ό,τι περνά από το χέρι τους, καθώς διαθέτουν “άφθονα μέσα” για να το υποβαθμίζουν και να το κουκουλώνουν, επικαλούμενες εκτός από ηθικούς λόγους και την πολυδάπανη, αν και ανεπιτυχή “ενσωμάτωση”, καθώς και το ότι υποχρεώνονται να ψηφίζουν “αυστηρότερους” μεταναστευτικούς νόμους.

 

Οι ελίτ ανησυχούν

 

Όποιος παρακολουθεί νηφάλια τα πολιτικά τεκταινόμενα των τελευταίων ετών σε όλη τη Δύση διαπιστώνει και κάτι το εντελώς νέο. Μεγαλοπολιτικοί, μεγαλοτραπεζίτες, μεγαλομέτοχοι, μεγαλοβιομήχανοι, οργανικοί διανοούμενοι, μεγαλοδημοσιογράφοι, επίσκοποι κ.ά., αντιλαμβάνονται πως το εξουσιαστικό σύστημά τους παύει να είναι άτρωτο, ενώ απειλείται και η μεταπολεμική “φιλελεύθερη” ιδεολογική τους ηγεμονία.

 

Εν προκειμένω, αυτό που τους φοβίζει περισσότερο είναι εκείνοι που υποτιμητικά χαρακτηρίζονται συλλήβδην στα Κοινοβούλια και στα ελεγχόμενα ΜΜΕ “εθνο-λαϊκιστές, “ακροδεξιοί”, “αρνητές του καλού” κλπ. Είναι αυτοί οι εν γένει «εχθροί της δημοκρατίας μας, οι οποίοι «εργαλειοποιούν το προσφυγικό ζήτημα», «μεγαλοποιούν την ισλαμική διείσδυση» στην Ευρώπη, και ως «φιλορώσοι/πουτινιστές» έχουν βασικό σκοπό «να υποσκάψουν την δημοκρατική τάξη» στην ήδη παραπαίουσα Ευρώπη και «ν’ αναδείξουν την αναξιοπιστία του κατεστημένου».

 

Μεταναστευτικό και πολιτισμική υποχώρηση

 

Αυτός είναι και ο λόγος που οι ευρωπαϊκές ελίτ καταφεύγουν σ’ ένα διαρκές προσκλητήριο σε «κατευθυνόμενα συναισθήματα», σε ηθικολογικούς πειθαναγκασμούς και που επιμένουν σε αφηρημένες έννοιες και όχι στην ουσία της πολιτικής. Αδιάφορο αν έτσι το ηθικό πρόταγμα στο προσφυγικό-μεταναστευτικό, που κυριαρχεί επί της πολιτικής, επιβάλει τελικά την πολιτισμική υποχώρηση, αποδυναμώνει το αίσθημα ασφάλειας και δημιουργεί “γκρίζες ζώνες” δισεκατομμυρίων ευρώ στους κρατικούς προϋπολογισμούς, με τους πόρους να μην κατευθύνονται εκεί όπου υπάρχει άμεση κοινωνική ανάγκη, αλλά σε πολεμικές προπαρασκευές.

 

Για τους αντιπάλους τους όμως “ακροδεξιούς”, είναι σαφές ότι είναι οι ελίτ που μέσα στο κυκεώνα της πολιτικής ορθότητας, του άδικου υπαρκτού καπιταλισμού, της άρνησης της εθνικής ταυτότητας, της ελλειμματικής παιδείας, της κοινωνικής αδικίας και του πολυπολιτισμικού ψεύδους, εγκαθιδρύουν σταδιακά την “μεταδημοκρατία” του μέλλοντος (“δημοκρατορία”).

 

Κι επιπλέον, ισχυρίζονται, πως είναι οι ελίτ που επιδιώκουν μια «μεταθρησκευτική θεοκρατία», όπου, στο πλαίσιο μιας «σταδιακά διογκωμένης υπερηθικής και μιας ακατανόητης ανθρωπολογικής υπεραισιοδοξίας», το χειραγωγούμενο συναίσθημα θα καταλαμβάνει όλο και μεγαλύτερο χώρο στα πολιτικά δρώμενα, με αποτέλεσμα να επιβάλλεται στη κοινωνία μια μεταπραγματική εικόνα, πέρα από τα πραγματικά γεγονότα, το δίκαιο και την αλήθεια.

 

Ψηφίζουν το αφήγημα της κυβερνησιμότητας

 

Επιπλέον, για τους “νεοδεξιούς” και τους “λαϊκιστές”, το θλιβερό κοινωνικό παιχνίδι κατά τη διάρκεια του οποίου τόσο το νεοφιλελεύθερο-σοσιαλφιλελεύθερο όσο και το αριστερό παγκοσμιοποιητικό κατεστημένο βαφτίζουν αυθαίρετα και κατ’ εξακολούθηση “εθνικιστικό”, “λαϊκιστικό” κλπ, οτιδήποτε αντιστρατεύεται στα συμφέροντα των πλούσιων και ως εκ τούτου παγκοσμιοποιημένων ελίτ είναι μια «μόνιμη κι ανήθικη επίθεση στο σύνολο της κοινωνίας».

 

Η κοινωνική πλειοψηφία, επηρεασμένη από το διαρκές ηθικολογικό κρεσέντο και εθισμένη στη χρόνια “σιωπή των αμνών”, μπορεί να ακολουθεί ακόμα τις επιταγές των ελίτ, παρά την αποτυχία του συστήματος. Και παρά την διάχυτη οργή, την έλλειψη εμπιστοσύνης και την απογοήτευση, τελικά να ψηφίζει ακόμη στην πλειοψηφία της “ορθολογικά”, σχεδόν κατά παραγγελία, με κύριο αφήγημα την πολιτική “σταθερότητα” και την δημοκρατική “κυβερνησιμότητα”.

 

Η αμφισβήτηση αυξάνεται

 

Όμως, οι “αποπροσανατολισμένοι” από τις “λαϊκιστικές σειρήνες” που αμφισβητούν την υπάρχουσα πολιτική Τάξη Πραγμάτων στην Ευρώπη, αυξάνονται διαρκώς. Αυτοί που αμφισβητούν ευθέως τις ελίτ πολλαπλασιάζονται, ιδιαίτερα στις νεώτερες ηλικίες. Είναι εκείνοι που αναρωτιούνται αν η Ευρώπη ή τμήμα της θα βιώσει, μετά τον εθνικοσοσιαλισμό και τον υπαρκτό σοσιαλισμό, και τον ολοκληρωτισμό της ελιτίστικης «δημοκρατορίας» – και ίσως σε βάθος χρόνου και του Ισλάμ.

 

Είναι οι ίδιοι που αναρωτιούνται εναγωνίως αν βρισκόμαστε πράγματι μπροστά σε μια ιστορική απειλή, όπου δεν αποκλείεται ακόμα και ένας νέος ευρωπαϊκός πόλεμος – και με πολιτισμικά χαρακτηριστικά. Είναι τέλος εκείνοι που πιστεύουν ότι η ελευθερία και η αποκλίνουσα αξιακή ιεράρχηση μεταξύ διαφορετικών πολιτισμών είναι σαφέστατο ιστορικό αποτέλεσμα και όχι μια επινόηση ή ένα αφήγημα.

 

Όπως και να έχει, κάποιοι εκ δεξιών “αντισυστημικοί” φτάνουν πλέον στο σημείο να μιλούν ακόμη και για το επερχόμενο «λυκόφως των ελίτ», που απεγνωσμένα εξακολουθούν ν΄ αναλαμβάνουν πανάκριβες διαπαιδαγωγικές πρωτοβουλίες, ειδών-ειδών ηθικολογικές νουθεσίες, για την αναμόρφωση του “προβληματικού”, με τις πλείστες “φοβίες” του, υποτελούς λαού.

 

Σε κάθε περίπτωση, το τελευταίο εκλογικό αποτέλεσμα σ΄ ένα ασήμαντο πληθυσμιακά γερμανικό κρατίδιο ακούστηκε όντως σαν “καμπανάκι” πολλών ντεσιμπέλ μέχρι τις έδρες των ελίτ, στο Βερολίνο, στις Βρυξέλλες, στο Παρίσι και αλλού. Κάποιοι/-ες μάλιστα και στην Αθήνα κινδύνεψαν να πάθουν εγκεφαλικό μέσα στην καθεστωτική αλαζονεία τους. Και αυτό, από μόνο του κάτι σαν να λέει…

 

πηγή

Η Μάχη του Μαραθώνα σαν σήμερα το 490 π.Χ.

 Η Μάχη του Μαραθώνα ήταν μία μάχη που διεξήχθη το 490 π.Χ. ανάμεσα στους Έλληνες και τους Πέρσες στην πεδιάδα του Μαραθώνα της Αττικής. Έληξε με νίκη των Ελλήνων και σήμανε το τέλος της πρώτης απόπειρας της Περσικής αυτοκρατορίας (υπό τον Δαρείο Α') να υποτάξει τις πόλεις της ηπειρωτικής Ελλάδας.

Πριν την Μαχη 
Ο Αθηναϊκός στρατός ξεκίνησε την ίδια μέρα της απόβασης των Περσών στο Μαραθώνα και έφθασε στην πεδιάδα την αυγή της επομένης, χρησιμοποιώντας τον εσωτερικό δρόμο που περνά από την Κηφισιά και συνεχίζεται με ορεινή διαδρομή. Εγκατέστησε το στρατόπεδο του στο ΝΔ. τμήμα της πεδιάδος, κοντά σε τέμενος του Ηρακλέους, θέση στην οποία έφθασαν το βράδυ της ίδιας μέρας οι Πλαταιείς όπως γράφει ο Ηρόδοτος: «Αθηναίοισι δε τεταγμένοι εν τεμένεϊ Ηρακλέος επήλθον βοηθένοντες Πλαταιέες πανδημεί». Στο μεταξύ οι Πέρσες που είχαν αρχίσει την αυγή της προηγούμενης ημέρας την απόβασή τους στην πολύ κατάλληλη για αποβατική επιχείρηση παραλία του σημερινού Σχοινιά, ήταν ήδη εγκατεστημένοι στην ανατολική πλευρά της πεδιάδος, ανάμεσα στον χείμαρρο Χάραδρο και στο μεγάλο έλος και ιδιαίτερα προς τη ΒΑ. άκρη της. Η θέση ήταν ισχυρή, προστατευόμενη προς βορρά από το όρος Σταυροκοράκι, και γενικά εξαιρετικά κατάλληλη για στρατόπεδο, καθώς διέθετε το νερό της Μακαρίας πηγής, ευχέρεια δράσεως του ιππικού και επιπλέον παρείχε εύκολη επικοινωνία από τη θάλασσα με την Εύβοια για τον εφοδιασμό. Ύστερα από την άφιξη των Αθηναίων, οι Πέρσες μετακίνησαν το πεζικό τους προς τα δυτικά, πέρα από τον Χάραδρο στην πεδιάδα παράλληλα προς τη θάλασσα σε αρκετή απόσταση από αυτή απέναντι από τη θέση των Αθηναίων και τοποθέτησαν το ιππικό τους πριν από το πεζικό επιζητώντας έτσι τη μάχη υπολογίζοντας σε βέβαιη νίκη με βάση την αριθμητική τους υπεροχή και τον γενικότερο συσχετισμό δυνάμεων. Στην πρόκληση αυτή των Περσών για μάχη δεν ανταποκρίθηκαν αμέσως οι Αθηναίοι και επί επτά ημέρες οι δύο στρατοί παρέμεναν αντιμέτωποι στις θέσεις τους. Οι στρατηγοί ήταν διχασμένοι: μερικοί δεν ήθελαν να δώσουν μάχη, γιατί δεν επαρκούσαν οι δυνάμεις τους για την αντιμετώπιση των Περσών (προφανώς περίμεναν την Σπαρτιατική βοήθεια).

Ο Μιλτιάδης ο οποίος επιζητούσε τη μάχη απ’ το να επικρατήσει η χειρότερη γνώμη απευθυνόμενος στον πολέμαρχο Καλλίμαχο ο οποίος θα έπαιρνε την τελική απόφαση ανέφερε τα εξής: «Από σένα εξαρτάται τώρα Καλλίμαχε ή να υποδουλώσεις την πόλη των Αθηνών ή να την καταστήσεις ελεύθερη και να αφήσεις ανάμνηση αιώνια στην ιστορία τέτοια που δεν άφησαν ούτε ο Αρμόδιος και ο Αριστογείτων. Γιατί τώρα οι Αθηναίοι βρίσκονται εμπρός στον μεγαλύτερο κίνδυνο της ιστορίας τους και αν υποκύψουν στους Μήδους είναι γνωστό τι θα υποστούν όταν παραδοθούν στον Ιππία, αν αντίθετα σωθεί η πόλη είναι σε θέση να γίνει η πρώτη ανάμεσα στις Ελληνικές πόλεις». Όταν λοιπόν και με την ψήφο του Καλλιμάχου επέτυχε την έγκριση της γνώμης του για μάχη σχεδίασε την στρατηγική με την οποία θα αντιμετώπιζαν τους Πέρσες.

Το σχέδιο της μάχης
Εκτελώντας το σχέδιο μάχης Ο Μιλτιάδης παρέταξε τη δύναμη των οπλιτών που διέθετε των 10.000 Αθηναίων και 1.000 Πλαταιέων κατά τον ακόλουθο τρόπο: Από δεξιά προς αριστερά όπως έβλεπαν τον εχθρό τοποθέτησε στο άκρο τις 4 πρώτες φυλές με κανονικό βάθος 8 ζυγών. Έπειτα τις 2 επόμενες φυλές στο κέντρο με βάθος 4 ζυγών και στο άλλο άκρο τις άλλες 4 φυλές σε βάθος πάλι 8 ζυγών. Στο αριστερό άκρο οι Πλαταιείς τιμητικά. Στο δεξί άκρο έλαβε την τιμητική ηγετική θέση ο πολέμαρχος Καλλίμαχος. Την αραιωμένη λεπτή και εύθραυστη γραμμή του κέντρου κάλυψαν οι φυλές Αντιοχίς και Λεοντίς, με στρατηγούς τον Αριστείδη και Θεμιστοκλή, ηγέτες με ικανότητα σθένος και ακτινοβολία τους πιο κατάλληλους να αναλάβουν το άχαρο έργο της καλύψεως του ανίσχυρου κέντρου έως ότου τα δύο Ελληνικά άκρα υπερκεράσουν τα αντίστοιχα Περσικά για την προγραμματισμένη υποχώρηση. Η όλη γραμμή του μετώπου υπερέβαινε τα 1600 μέτρα. Οι 4 πρώτες φυλές στο δεξί κέρας εκτείνονταν σε 500 μέτρα, 125 η κάθε μία εφόσον είχαν δύναμη 1.000 ανδρών και βάθος 8 ζυγών, ενώ η απόσταση κάθε οπλίτη από τον παραστάτη του ήταν 1 μέτρο, με υπολογισμό σε αυτό και των σωμάτων τους, ώστε οι ασπίδες, που είχαν κανονική διάμετρο 90 εκατοστών και, όπως κρατούνταν με το αριστερό χέρι, κάλυπταν και το δεξί πλευρό του προς τα αριστερά παραστάτη, να απέχουν ελάχιστα η μία απ’ την άλλη. Οι 2 επόμενες φυλές, με το ήμισυ, σε σύγκριση με τις πρώτες, βάθος των τεσσάρων ζυγών, εκτείνονταν και αυτές σε 500 μέτρα, 250 η κάθε μία, και αποτελούσαν το κέντρο του μετώπου. Οι άλλες τέσσερις φυλές, που μαζί με τους Πλαταιείς αποτελούσαν το αριστερό κέρας, εκτείνονταν σε 624 μέτρα.

Το Περσικό πεζικό ήταν παρατεταγμένο στο χώρο της πεδιάδος ανάμεσα στον Τύμβο και στη θάλασσα, παράλληλα προς αυτή και σε απόσταση από την παραλία 600 μέτρα περίπου (γύρω στα 200 μέτρα πριν από τον Τύμβο, όπως προκύπτει από τις αιχμές βέλων, που βρέθηκαν στην περιοχή του). Για την αριθμητική δύναμη του πεζικού αυτού δεν αναφέρει τίποτε ο Ηρόδοτος. Η πληροφορία του όμως για την εξίσωση των δύο στρατοπέδων, των παρατάξεων δηλαδή των δύο στρατών, παρέχει σπουδαίο στοιχείο για τον υπολογισμό της με αρκετή προσέγγιση.

Η παράταξη του πεζικού των Περσών, ως ίση προς την παράταξη των Αθηναίων και Πλαταιέων, θα εκτεινόταν και αυτή γύρω στα 1600 μέτρα. Οι Πέρσες όμως θα παρατάσσονταν πιθανότατα αραιότερα από τους Αθηναίους, για να μπορούν να χειρίζονται άνετα τα τόξα τους, Αν ληφθεί ως χώρος για τον καθένα, αντί του ενός μέτρου των Αθηναίων, χώρος ως 1,40μ. τότε σε κάθε ζυγό και για ολόκληρο το μέτωπο ήταν παρατεταγμένοι τουλάχιστον 1.100. Και αν ληφθεί υπ’ όψιν το βάθος της παρατάξεως από 40 μέχρι 50 ζυγών, όσο επέτρεπε η δύναμη των μαχίμων του εκστρατευτικού σώματος (γιατί οι Πέρσες συνήθιζαν να παρατάσσονται σε βάθος μέχρι και 110 ζυγών), προκύπτει ότι το πεζικό που παρατάχθηκε εναντίον των Αθηναίων και Πλαταιέων ανερχόταν σε 44.000 ως 55.000. Με αυτούς τους αριθμούς μπορεί να εξηγηθεί και η άλλη πληροφορία του Ηροδότου, ότι οι Πέρσες, βλέποντας τους Αθηναίους και Πλαταιείς να επέρχονται τροχάδην εναντίον τους τόσο λίγοι και μάλιστα χωρίς Ιππικό και τοξότες, σκέφθηκαν ότι είχαν καταληφθεί από μανία («οι δε Πέρσαι, ορώντες δρόμω επιόντας παρεσκευάζοντο ως δεξόμενοι μανίην τε τοίσι Αθηναίοισι επέφερον και πάγχυ ολεθρίην, ορώντες αυτούς ολίγους και τούτους δρόμω επειγομένους ούτε ίππου υπαρχούσης σφι ούτε τοξευμάτων»

Η σύγκρουση
Η μάχη μπορεί να διακριθεί σύμφωνα με την εξέλιξή της σε 3 φάσεις για τις οποίες οι πηγές είναι ο Ηρόδοτος και ο Παυσανίας. Μόλις συμπληρώθηκε ταχύτατα, η παράταξη του Αθηναϊκού στρατού κατανεμήθηκαν από τον Μιλτιάδη οι αποστολές των τμημάτων διαφορετικές του κέντρου απ’ των άκρων δόθηκε η διαταγή της επιθέσεως. Οι Έλληνες σύμφωνα με το σχέδιο και τις διαταγές όρμησαν εναντίον των Περσών («δρόμω ιέντο ες τους βαρβάρους»). Η απόσταση ανάμεσα των στρατών ήταν 1.500 μέτρα περίπου («ήσαν δε στάδιοι ουκ ελάσσονες το μεταίχμιον αυτών η οκτώ»). Συνεπώς για να καλύψουν οι Αθηναίοι και Πλαταιείς την απόσταση αυτή, προχωρώντας τροχάδην αλλά όχι πολύ έντονα, ώστε να μην εξαντληθούν, θα χρειάσθηκαν γύρω στα 10 λεπτά ώσπου να φθάσουν στις εχθρικές γραμμές. Εκεί τους περίμεναν οι Πέρσες αμετακίνητοι, και για να μπορούν να χρησιμοποιήσουν τα τόξα τους, και ίσως και επειδή αιφνιδιάσθηκαν όταν τους είδαν να επέρχονται τρέχοντας εναντίον τους. Από καμία ιστορική πηγή δεν αναφέρεται η εμφάνιση του Περσικού ιππικού. Ούτε αναφέρονται απώλειες Αθηναίων από τα τοξεύματα. Αυτό σημαίνει ότι δεν υπήρξαν απώλειες ή ήταν ασήμαντες. Με την ταχύτατη προσπέλαση των Ελληνικών στρατευμάτων επιτεύχθηκε το εμπόδιο των τόξων σύμφωνα με το σχέδιο της μάχης.

Η σύγκρουση ήταν σφοδρή σε όλο το μήκος του μετώπου των 1.600 μέτρων και ο αγώνας σκληρός, καθώς ιδίως η Περσική παράταξη εκτεινόταν σε μεγάλο βάθος, πολλών ζυγών. Ιδιαίτερα σφοδρή ήταν η σύγκρουση στα δύο άκρα, καθώς επέπεσαν «αθρόοι», με τον συμπαγή δηλαδή σχηματισμό της φάλαγγος και με την ορμή και την δύναμη που έδινε η φόρα από την ταχύτητα της εφόδου στα τελευταία ιδίως μέτρα. Η υπεροχή του οπλισμού, τόσο του επιθετικού από το μακρύ δόρυ και το επικουρικό ξίφος, όσο και του αμυντικού, από τις κνημίδες, τον θώρακα, το κράνος και τη μεγάλη μετάλλινη στρογγυλή ασπίδα, και η εφαρμογή της τακτικής του ωθισμού, της ισχυρής πιέσεως δηλαδή του αντιπάλου με το βάρος και τη συντονισμένη ενέργεια των ζυγών εναντίον της πιο χαλαρής παράταξης σε σχέση με το βάθος της αλλά και η εξαιρετική γενναιότητα των Αθηναίων και Πλαταιέων οι οποίοι μάχονταν υπέρ βωμών και εστιών, έθραυσαν την αντίσταση των αντιπάλων και εξασφάλισαν τη νίκη στα δύο άκρα «το δε κέρας εκάτερων ενίκων Αθηναίοι τε και Πλαταιές». Εξασφάλισαν ειδικότερα την κάμψη αρχικά των πρώτων ζυγών οι οποίοι ανεστράφησαν και πίεσαν τους πίσω ζυγούς με αποτέλεσμα την ανατροπή και διάσπαση των γραμμών των άκρων των Περσών σε όλο το βάθος και τη γενική τροπή τους σε άτακτη φυγή προς τη θάλασσα. Στο κέντρο αντίθετα τα επίλεκτα τμήματα του Περσικού στρατού «τη Πέρσαι τε αυτοί και Σάκαι ετετάχατο» όπου η Αθηναϊκή παράταξη ήταν ασθενής ύστερα από σκληρό αμυντικό αγώνα εναντίον του ισχυροτέρου αντιπάλου εκάμφθησαν και άρχισαν υποχώρηση προς τη μεσόγαια, προς τα απέναντι από τη θάλασσα υψώματα που έκλειναν την πεδιάδα καταδιωκώμενες από το Περσικό κέντρο. Εξεπλήρωσαν όμως την αποστολή τους η οποία ήταν να απασχολήσουν το ισχυρό αντίπαλο κέντρο έως ότου επιτευχθεί η υπερκέραση των δύο άκρων του εχθρού και συνέχιζαν να το απασχολούν υποχωρώντας.

Με εξουδετερωμένα τα δύο άκρα των Περσών και το κέντρο τους απασχολημένο και απομονωμένο προς την πεδιάδα τα δύο άκρα των Ελλήνων τα οποία παρέμεναν ακέραια και αξιόμαχα αλλά και σε ευνοϊκή πλέον θέση αφού βρίσκονταν στα μετόπισθεν του Περσικού κέντρου εστράφησαν προς αυτό. Στο Αθηναϊκό κέντρο οι δυνάμεις παρά τις απώλειες όχι μόνο δεν είχαν εκμηδενισθεί αλλά υποχωρώντας προς το εσωτερικό της πεδιάδας παρέμεναν αρκετά αξιόμαχες.

Ο Μιλτιάδης γνώριζε πως οι Πέρσες απέβλεπαν στη δημιουργία ρήγματος και κατακερματισμό του Αθηναϊκού κέντρου και στη συνέχεια με στροφή προς τα δύο άκρα την κατανίκηση των Ελληνικών τμημάτων. Ήταν δηλαδή ακριβώς το αντίθετο προς το σχέδιο που εφάρμοζε ο ίδιος. Για την επικράτηση του ενός ή του άλλου σχεδίου αποφασιστικός παράγων θα ήταν ο χρόνος. 

Ο Μιλτιάδης έχοντας προβλέψει και υπολογίσει με ακρίβεια την πορεία της μάχης, πέτυχε να προηγηθεί στις κινήσεις του και επομένως ο παράγων χρόνος να γείρει υπέρ του Αθηναϊκού στρατού. Έτσι τα Ελληνικά τμήματα μετά την ανατροπή των αντιπάλων και σύμφωνα με το σχέδιο έσπευσαν ταχύτατα να συνενωθούν. Έκλιναν προς το κέντρο στο πεδίο το οποίο είχε αφήσει ελεύθερο το Περσικό κέντρο και σχημάτισαν ισχυρή φάλαγγα με κανονικό βάθος 8 ζυγών συνολικής δυνάμεως 9.000 ανδρών. Η απόσταση των δύο στρατών ήταν τώρα γύρω στα 500 μέτρα.

Η Ελληνική φάλαγγα επιτέθηκε εναντίον των Περσών σε μήκος 1.100 μέτρων. Οι Πέρσες ανεστράφησαν για να αντιμετωπίσουν την επίθεση στα νώτα στους. Διατηρούσαν ακόμη την αριθμητική υπεροχή και ήταν συγκροτημένοι από εκλεκτά τμήματα με ισχυρό οπλισμό, και για αγώνα εκ’ του συστάδην, και διατηρούσαν υψηλό μαχητικό φρόνημα, ενισχυμένο από την νίκη έναντι του Αθηναϊκού κέντρου. Έτσι επακολούθησε σύγκρουση ισχυρότατη. Ο αιφνιδιασμός όμως που υπέστησαν και η βιαστική αναστροφή όπως ήταν φυσικό καθώς μάλιστα αναγκάστηκαν να επεκτείνουν εσπευσμένα το μέτωπό τους προς τα άκρα για να το εξισώσουν με το Ελληνικό, καθώς επίσης και η απειλή των δύο Αθηναϊκών φυλών του κέντρου που έως τότε υποχωρούσε και με τη νέα τροπή της μάχης επανερχόταν, και προπαντός η ορμητική επίθεση των 9.000 Αθηναίων και Πλαταιέων με την ισχυρό οπλισμό και την τακτική της φάλαγγος έδωσαν και πάλι τη νίκη στους Αθηναίους.

Το Περσικό μέτωπο κατέρρευσε κάτω από την ισχυρή πίεση και τράπηκε σε φυγή προς τη θάλασσα στην περιοχή του Σχοινιά προς το ακρωτήρι Κυνόσουρα όπου βρίσκονταν προσαραγμένα τα Φοινικικά πλοία. Ήταν ο μόνος δρόμος διαφυγής καθώς ο συντομότερος προς τη θάλασσα νότια του Τύμβου ήταν φραγμένος από την Ελληνική φάλαγγα ενώ προς το εσωτερικό της πεδιάδος τον δρόμο έφραζαν οι δύο Αθηναϊκές φυλές. Η κυρίως μάχη είχε λήξει καθώς στο πεδίο της μάχης δεν υπήρχαν πια συντεταγμένα τμήματα του Περσικού στρατού. Εξακολούθησε δίωξη των τμημάτων του Περσικού κέντρου και προσπάθεια κατάληψης ή καταστροφής των πλοίων των Περσών προκειμένου να καταφερθεί ισχυρότερο πλήγμα στο εκστρατευτικό σώμα. Πολλοί Πέρσες, μέσα στη σύγχυση της φυγής καθώς δεν γνώριζαν την περιοχή, έχαναν τον προσανατολισμό τους παρασύροντας ο ένας τον άλλον, έπεφταν στο μεγάλο έλος, όπου και είχαν βαριές απώλειες όπως προκύπτει από τη φράση του Παυσανία «της μάχης φεύγοντες εισίν οι βάρβαροι και εις το έλος ωθούντες αλλήλους», σε συνδυασμό με τη φράση του στην περιγραφή της περιοχής του Μαραθώνος, «έστι δε εν τω Μαραθώνι λίμνη τα πολλά ελώδης’ ες ταύτη απειρία των οδών φεύγοντες εσπίπτουσιν οι βάρβαροι και σφίσι τον φόνον τον πολύ επί τούτω συμβήναι λέγουσιν».

Οι Αθηναίοι εισχώρησαν και στη στενή πευκόφυτη λωρίδα της ακτής του σημερινού Σχοινιά και στο χώρο αυτό, στο «Μαραθώνειον άλσος» του επιγράμματος του Αισχύλου, συγκροτήθηκε η αγριότερη συμπλοκή της μάχης, καθώς οι Πέρσες προσπαθούσαν να επιβιβασθούν στα πλοία και να σωθούν και οι Αθηναίοι να τους εμποδίσουν και να καταλάβουν τα πλοία ενώ η μάχη τώρα διεξαγόταν χωρίς σχηματισμούς αλλά σε μεμονωμένους αγώνες σώματος προς σώμα. Επρόκειτο φυσικά για αγώνα με τα τελευταία τμήματα των Περσών, γιατί εν τω μεταξύ είχαν επιβιβασθεί και απομακρυνθεί από την ακτή τόσο το ιππικό, όσο και το μεγαλύτερο μέρος του στρατού. Οι Αθηναίοι κατόρθωσαν να καταλάβουν 7 πλοία ενώ οι Πέρσες με τα υπόλοιπα ανοίχθηκαν στη θάλασσα. 

Στην τελευταία αυτή συμπλοκή έγιναν υψηλές πράξεις ηρωισμού. Εκεί έπεσαν ο ο πολέμαρχος Καλλίμαχος, ο στρατηγός Στησίλαος και ο Κυναίγειρος, γιός του Ευφορίωνος και αδελφός του Αισχύλου. Του Κυναίγειρου ένας Πέρσης του έκοψε το χέρι ενώ αγωνιζόταν να αιχμαλωτίσει ένα πλοίο των εχθρών κρατώντας το απ’ την πρύμνη. Με λιτότητα αναφέρει ο Ηρόδοτος αυτούς τους ηρωισμούς: «και τούτο μεν εν τούτο τω πόνω ο πολέμαρχος διαφθείρεται, ανήρ γενόμενος αγαθός. Από δ’ έθανε των στρατηγών Στησίλεως ο Θρασύλεω, τούτο δε Κυναίγειρος ο Ευφορίωνος ενθαύτα επιλαβόμενος των αφλάστων νεός, την χείρα αποκοπείς πελέκεϊ πίπτει, τούτο δε άλλοι Αθηναίων πολλοί τε και ονομαστοί».

Τη στιγμή που και το τελευταίο Περσικό πλοίο, πιθανότατα κατά τις 8 ως 8.30 το πρωί, απομακρυνόταν από την ακτή έληγε η μάχη του Μαραθώνα. Ήταν μια νίκη περιφανής που οφειλόταν κατά κύριο λόγο στη γενναιότητα και στην αυτοθυσία των Αθηναίων και Πλαταιέων, που το αποδείκνυε εκτός των άλλων, και ο θάνατος στο πεδίο της μάχης δύο εκ’ των δώδεκα μαζί με τον στρατηγό των Πλαταιέων Αρίμνηστο ανωτάτων αξιωματικών, στην ανωτερότητα της Ελληνικής πολεμικής τέχνης και συγκεκριμένα του οπλισμού και της τακτικής και τέλος στη σχεδίαση και διεξαγωγή της μάχης από στρατιωτικό αρχηγό με σπάνια ιδιοφυΐα, τον Μιλτιάδη.

Η μάχη έληξε αλλά ο κίνδυνος από τον στόλο του Δάτη και Αρταφέρνη δεν είχε περάσει. Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο οι απώλειες των δύο στρατών ήταν: 192 άνδρες των Αθηναίων και 6.400 των Περσών. Συνεπώς το Περσικό εκστρατευτικό σώμα διατηρούσε ολόκληρο σχεδόν τον στόλο και το ιππικό και μεγάλο τμήμα του πεζικού άθικτα και ισχυρότατα αν και το ηθικό είχε υποστεί σημαντική πτώση. Κατά τον Ηρόδοτο, ο Περσικός στόλος απέπλευσε από τον Μαραθώνα και αφού παρέλαβε τους αιχμαλώτους Ερετριείς από την Αιγιλία-νησίδα που ανήκε στα Στύρα κατευθύνθηκε προς το Σούνιο με σκοπό να φθάσει πρώτος στο Φάληρο, να αποβιβάσει εκεί τον στρατό και να κινηθεί προς την αφρούρητη Αθήνα πριν επιστρέψουν οι Αθηναίοι απ’ τον Μαραθώνα.

Ο Μιλτιάδης, στη νέα αυτή απειλή αντέδρασε αποφασιστικά και ταχύτατα. Άφησε στο πεδίο της μάχης την Αντιοχίδα φυλή με τον στρατηγό της Αριστείδη και με τον υπόλοιπο στρατό επέστρεψε από τον δρόμο της Κηφισιάς προς την Αθήνα. Ο Αθηναϊκός στρατός παρά την κόπωση κατόρθωσε να καλύψει την απόσταση σε 8 με 9 ώρες. Ο Περσικός στόλος έφθασε λίγο αργότερα στο Φάληρο και είδαν τους Αθηναίους να τους περιμένουν παρατεταγμένοι. Τα πλοία τους παρέμειναν λίγο στα ανοικτά του Φαλήρου και οι αρχηγοί τους απεφάσισαν να επιστρέψουν στην Ασία. Όπως αφηγείται ο Ηρόδοτος οι Πέρσες «ανακωχεύσαντες τας νέας απέπλεον οπίσω ες την Ασίην». Η εκστρατεία του Δάτη και του Αρταφέρνη έληγε με καθαρή ήττα στην περιοχή της Αττικής.

Η σημασία της μάχης του Μαραθώνα
Η νίκη του Μαραθώνος δεν ήταν βέβαια αποφασιστική στην αναμέτρηση μεταξύ Ελλήνων και Περσών, έδειξε όμως την ανωτερότητα των Ελληνικών όπλων και τακτικής. Δεν πήραν θάρρος και υπερηφάνεια μόνο οι Αθηναίοι που νίκησαν, αλλά και οι άλλοι Έλληνες. Και το κέρδος αυτό το ηθικό θα αποδειχθεί πρωταρχικής σημασίας, γιατί οι Έλληνες δεν θα φοβηθούν να αντιμετωπίσουν τους Πέρσες το 480 π.Χ: χάρη στη νίκη του Μιλτιάδη, διαλύθηκε ο μύθος για το αήττητο των Περσών.

Το νέο πολίτευμα των Αθηνών η δημοκρατία που εγκαθιδρύθηκε από τον Κλεισθένη έδωσε το μέτρο της αντοχής του: απεκάλυψε ότι μπορούσε να αναδείξει ικανούς πολιτικούς και στρατιωτικούς ηγέτες. Η νίκη αυτή κυριολεκτικά δημιούργησε μια νέα μεγάλη δύναμη στην Ελλάδα μετά την Σπάρτη. Παράλληλα χάρη στη νίκη αυτή θα ναυαγήσει η απόπειρα παλινορθώσεως της τυραννίας. Από Περσική άποψη η ήττα αυτή επέβαλε την ανταπόδοση. Οι απώλειες των Περσών ήταν ασήμαντες, ιδιαίτερα σε συσχετισμό με την έκταση και τον πληθυσμό του Περσικού Κράτους.

Οι Πέρσες όμως διαπίστωσαν ότι είχαν υποτιμήσει τον αντίπαλό τους και αποφάσισαν να επαναλάβουν την απόπειρα με καλύτερη οργάνωση, με περισσότερα μέσα, σε ευρύτερη κλίμακα. Στους Έλληνες, εκτός των άλλων, έδωσε πίστωση χρόνου 10 ετών διάστημα κατά το οποίο προετοιμάσθηκαν για τον αποφασιστικό μεγάλο αγώνα. Η νίκη στο Μαραθώνα δεν έγινε αισθητή ως μια τοπική Αθηναϊκή νίκη, αλλά ως νίκη που κέρδισε η Αθήνα για την Ελλάδα. Με σεμνότητα και λιτότητα ο Σιμωνίδης δίνει στο επίγραμμά του για τους Μαραθωνομάχους την σημασία της νίκης «Ελλήνων προμαχούντες Αθηναίοι Μαραθώνι χρυσοφόρων Μήδων εστόρεσαν δύναμιν»

“Ιστορία του Ελληνικού Έθνους - Εκδοτική Αθηνών”, “Τόμος Β’ Αρχαϊκός Ελληνισμός”, Κεφ. “Οι Μεγάλοι Εθνικοί Πόλεμοι-Από τον Μαραθώνα στις Θερμοπύλες, στη Σαλαμίνα και στις Πλαταιές ”.

απο Wikipedia

«Η μάχη του Μαραθώνα», μια μελέτη που αποτολμά να καλύψει τα κενά του Ηροδότου

Τι ώρα ξεκίνησε η μάχη του Μαραθώνα- πρωί, όπως οι περισσότερες μάχες στην αρχαιότητα – ή απόγευμα; Ποιο δρόμο επέλεξαν οι Αθηναίοι για να φθάσουν στο πεδίο της μάχης;

Πόσους μαχητές διέθεταν οι Έλληνες και πόσους στρατιώτες οι Πέρσες; Πήραν μέρος και οι δούλοι; Πόσο χρόνο κράτησε η μάχη που έκρινε την τύχη όχι μόνο της Ελλάδας, αλλά και της Ευρώπης; Ποια ήταν η στρατηγική της επίθεσης; Πόσοι ήσαν οι νεκροί εκατέρωθεν; Πού τάφηκαν οι πεσόντες Αθηναίοι; Πόσοι αγγελιοφόροι μετέφεραν το μήνυμα της νίκης στην Αθήνα; Ποια ήταν τα αναθήματα της νίκης;

Σε αυτά και σε άλλα τόσα ερωτήματα επιχειρεί να απαντήσει το βιβλίο με τίτλο «Η μάχη του Μαραθώνα» και υπότιτλο «Ιστορική και τοπογραφική προσέγγιση», του φιλόλογου, ιστορικού και αρχαιολόγου Χρήστου Διονυσόπουλου, που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Καπόν.

Σε αυτή την έκδοση μεγάλου σχήματος 217 σελίδων, ο συγγραφέας, αφού μελέτησε 669 συγγραφείς, 913 άρθρα και βιβλία , αποτολμά να συμπληρώσει τα κενά που άφησε για τη μεγάλη μάχη ο Ηρόδοτος στην Ιστορία του. Ο μελετητής παραθέτει όλες τις μαρτυρίες της αρχαιότητας αλλά και της νεοτερικότητας, όλα τις πηγές, όλες τις εκτιμήσεις , όλα τα ενδεχόμενα, όλες τις ερμηνείες και, όταν έχει δεμένη την δική του εκδοχή, καταλήγει στο συμπέρασμά του.

Είναι ένα πόνημα που διδάσκει ιστορία και ερευνητική μεθοδολογία: Με βάση τη χρονολόγηση από το αττικό και σπαρτιατικό ημερολόγιο, στις 2 Σεπτεμβρίου του 490 π.Χ. το απόγευμα οι Πέρσες άρχισαν την απόβαση αφού το πρωί της ίδιας μέρας συνήλθε στην Αθήνα η Εκκλησία του Δήμου και αποφάσισε να σταλεί έκκληση βοήθειας από τους Σπαρτιάτες. Στις 3 Σεπτεμβρίου το πρωί έφθασε στη Σπάρτη ο Φειδιππίδης μεταφέροντας το αίτημα των Αθηναίων , ενώ το απόγευμα έφθασαν οι Πλαταιείς. Στις 5 Σεπτεμβρίου ενημερώθηκαν οι στρατηγοί για την σπαρτιατική απάντηση, στις 9 Σεπτεμβρίου είχε πανσέληνο, στις 10 Σεπτεμβρίου το απόγευμα αναχώρησαν οι Σπαρτιάτες για τη μάχη, στις 12 Σεπτεμβρίου το απόγευμα προς το δειλινό έγινε η μεγάλη μάχη. Και στις 14 Σεπτεμβρίου το απόγευμα έφθασαν οι Λακεδαιμόνιοι όταν οι Αθηναίοι είχαν κατατροπώσει τον εχθρό…

Ο Ηρόδοτος δεν αναφέρεται στον αριθμό των δυνάμεων εκάστης πλευράς- ίσως για να μην υιοθετήσει τις υπερβολές της αθηναϊκής παράδοσης, επισημαίνει ο συγγραφέας. Ωστόσο άλλοι ιστορικοί της ρωμαϊκής εποχής πληροφορούν ότι οι Πέρσες παρέταξαν περίπου 100.000 πεζούς και 10.000 ιππείς, γεγονός που συνάδει με το επίγραμμα του Σιμωνίδη για 90.000 ηττημένους Μήδους.

Επειδή ο περσικός κίνδυνος απειλούσε την ύπαρξη όλων- ελεύθερων και μη- οι Αθηναίοι , με απόφαση της Εκκλησίας του Δήμου, ψήφισαν την απελευθέρωση των δούλων και τους επιστράτευσαν υιοθετώντας πρόταση του Μιλτιάδη. Πολλοί από τους δούλους ήταν πρώην αιχμάλωτοι πολέμων και άρα διέθεταν πολεμική πείρα , επιπλέον δε οι «οικογενείς» είχαν δεδομένη την αφοσίωσή τους κυρίους τους οπότε ήταν φυσικό να θεωρηθούν έμπιστοι. Αντιθέτως, δεν επιστρατεύθηκαν οι θύτες, που ήταν ακτήμονες, άποροι οι οποίοι, ελλείψει πόρων, δεν διέθεταν βαρύ οπλισμό, για αυτό κρίθηκαν ακατάλληλοι να συμμετάσχουν στη μάχη.

Ο ήρωας Κυναίγειρος

Όσον αφορά τον ακριβή χρόνο της μάχης, ο συγγραφέας είναι αναλυτικότατος: Στις 12 Σεπτεμβρίου του 490 π.Χ. ο ήλιος έδυσε στις 7μ.μ. και στις 8 μ.μ. περίπου βράδιασε. Τα άλογα τα πήγαιναν οι Πέρσες στους στάβλους τους στις 5 μ.μ. περίπου, όπως συμβαίνει και σήμερα στα ιπποφορβεία. Άρα, η αποχώρηση των ιππέων από το χώρο παράταξης πρέπει να έγινε στις 4 μ.μ. περίπου για να τα προφυλάξουν από τυχόν νυχτερινή επίθεση των Ελλήνων. Ο Μιλτιάδης μόλις έμαθε από Ίωνες πληροφοριοδότες ότι τα άλογα δέθηκαν στις φάτνες τους, έδωσε τη διαταγή για την ελληνική επίθεση κατά του περσικού πεζικού. Οι πεζικάριοι και οι τοξότες αιφνιδιάστηκαν από τη μανιασμένη ορμή των Ελλήνων οι οποίοι διέτρεξαν απόσταση 1.500 μέτρων τρομοκρατώντας τον εχθρό.

Σύμφωνα με το Ηρόδοτο και πλειάδα πηγών, στη μάχη εφαρμόσθηκε το δόγμα της «δρομαίας εφόδου» που χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά ως στρατιωτική τακτική. Οι Πέρσες θεώρησαν την επίθεση ως τρέλα γιατί οι Έλληνες δεν διέθεταν ούτε ιππικό μήτε τοξότες. Ο Μιλτιάδης είχε ενισχύσει τα δύο άκρα του σχηματισμού αφήνοντας το κέντρο ασθενέστερες δυνάμεις. Έτσι, η αντεπίθεση των Περσών είχε ως αποτέλεσμα να αναγκάσει τις ελληνικές δυνάμεις σε υποχώρηση προς το στενό εγκλωβίζοντας όμως τον περσικό σχηματισμό, με τις δύο ακραίες πτέρυγες των Ελλήνων να επιστρέφουν δριμύτερες.

Στη σημερινή περιοχή Μεσοπορίτισσα έσπευσε για ενίσχυση το αργοπορημένο περσικό ιππικό ,καθώς και άλλες μηδικές δυνάμεις, χωρίς όμως αποτέλεσμα. Εκεί κάμφθηκε η τελευταία αντίσταση των Περσών και άρχισε η δραματική καταδίωξή τους. Οι περισσότεροι Πέρσες βρήκαν καταφύγιο στα πλοία καθώς έπεσε ο ήλιος και οι Έλληνες σταμάτησαν . Η μάχη διήρκησε 2,5 περίπου ώρες. Ξεκίνησε από τη περιοχή Σωρός, συνεχίστηκε στο στενό της πεδιάδας και τελείωσε στη Μεσοσπορίτισσα. Η καταδίωξη κράτησε μισή ώρα περίπου από τις 7.30 μ.μ. έως τις 8 μ.μ. γεγονός που επέτρεψε τη σχετικά ακώλυτη επιβίβαση των Περσών στις τριήρεις. 

Πρόκειται για μια μελέτη γύρω από τη μάχη των μαχών η οποία , εδώ και αιώνες, δεν έπαψε να απασχολεί τους ειδικούς. Απόδειξη του αδιάπτωτου παγκόσμιου ενδιαφέροντος της μάχης είναι ότι δεν υπάρχει χρονιά που να μην δημοσιεύονται σχετικά έργα για μια νίκη ελληνική που αποδείχθηκε κοσμοϊστορική … 

gr.greekreporter.gr
το είδαμε στο Ανατολική Ακτή Αττικής

Ο διπλός στραγγαλισμός – Ορμούζ και Μπαμπ ελ-Μαντέμπ

Γράφει ο ΛΟΥΚΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ 

 

Η πρόσφατη κατάληψη (09-09) της στρατηγικής πόλης-λιμανιού Μόχα από τους αντάρτες Χούθι και η προώθησή τους προς το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, στα ελληνικά “Πύλη των Δακρύων”, δεν είναι απλά μία ακόμη εξέλιξη στον μακρόχρονο εμφύλιο της Υεμένης. Πρόκειται για ένα γεγονός με ευρύτερες γεωπολιτικές, οικονομικές-ενεργειακές συνέπειες, καθόσον συμπίπτει με την ήδη σοβαρή διατάραξη της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.

 

Να θυμίσουμε ότι το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους “λαιμούς” του πλανήτη. Συνδέει τον Κόλπο του Άντεν με την Ερυθρά Θάλασσα και, μέσω του Σουέζ, την Ασία με τη Μεσόγειο και την Ευρώπη. Περίπου 7% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου διέρχεται από την περιοχή, ενώ η στρατηγική του σημασία είναι ακόμη μεγαλύτερη για το παγκόσμιο εμπόριο και την ανεφοδιαστική αλυσίδα.

 

Γιατί αυτή η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα; Οι Χούθι δεν περιορίζονται πλέον στην κατοχή εδαφών στο βόρειο και δυτικό τμήμα της σπαραζόμενης Υεμένης. Με την κατάληψη της Μόχα και την προώθηση προς τα στρατηγικά νησιά Χάνις, ενισχύουν την δυνατότητά τους να απειλήσουν πλέον πιο εύκολα και καίρια την θαλάσσια κυκλοφορία σε ένα από τα σημαντικότερα περάσματα του διεθνούς εμπορίου.

 

Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι απαραίτητα η πλήρης στρατιωτική κατάληψη του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ. Για να δημιουργηθεί σοβαρό πρόβλημα στη διεθνή ναυσιπλοΐα, αρκεί η δυνατότητα αξιόπιστης απειλής εναντίον εμπορικών πλοίων. Τα υπόλοιπα θα τα… “κάνουν” οι ασφαλιστικές στο Λονδίνο!

 

Οι Χούθι διαθέτουν ήδη πυραύλους, drones και άλλα μέσα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν εναντίον πλοίων. Οι αμερικανικές ναυτιλιακές οδηγίες εξακολουθούν να χαρακτηρίζουν την περιοχή υψηλού κινδύνου και καταγράφουν ως πιθανές απειλές πυραυλικές επιθέσεις, UAV, USV, UUV, επιθέσεις από μικρά σκάφη και παράνομες επιβιβάσεις.

 

Ορμούζ και Μπαμπ ελ-Μαντέμπ

 

Το Στενό του Ορμούζ αποτελεί την πύλη από την οποία περνά μεγάλο μέρος της ενεργειακής παραγωγής του Περσικού Κόλπου προς τις διεθνείς αγορές. Το Στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ αποτελεί την πύλη της Ερυθράς Θάλασσας προς τον Ινδικό Ωκεανό και, μέσω Σουέζ, προς τη Μεσόγειο.

 

If the Houthis decide to close the Bab al Mandeb Strait, a wild scenario would be Saudi Arabia and Israel working together, alongside the U.S., to reopen it. pic.twitter.com/yRUyUxc3dg— Open Source Intel (@Osint613) July 16, 2026

 

Εάν η ασφάλεια και των δύο διαδρομών υπονομευθεί ταυτόχρονα, δημιουργείται μία εξαιρετικά δυσμενής κατάσταση για το παγκόσμιο εμπόριο και ιδιαίτερα για την Ευρώπη. Δεν πρόκειται απλώς για δύο τοπικές κρίσεις. Πρόκειται για δύο στρατηγικά σημεία ελέγχου πάνω στις θαλάσσιες αρτηρίες, που συνδέουν την ενεργειακή καρδιά της Μέσης Ανατολής με τις διεθνείς αγορές. Τα στοιχεία της 10ης Σεπτεμβρίου δείχνουν ότι η κυκλοφορία πλοίων μέσω Ορμούζ έχει περιοριστεί δραματικά, ενώ ταυτόχρονα η δραστηριότητα στο Μπαμπ ελ-Μαντέμπ βρίσκεται υπό αυξανόμενη πίεση και η τιμή Brent ξεπέρασε χθες τα 100 δολάρια το βαρέλι.

 

Οι Χούθι δεν χρειάζεται να εγκαταστήσουν φυσικό αποκλεισμό στο Στενό. Αρκεί να καταστήσουν τη διέλευση επικίνδυνη, ακριβή και απρόβλεπτη. Ακριβώς αυτό είχε συμβεί και κατά την προηγούμενη περίοδο των επιθέσεων των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα. Πλοία και μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες αναγκάστηκαν να επιλέξουν τη διαδρομή γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας. Το αποτέλεσμα είναι γνωστό, περισσότερες ημέρες ταξιδιού, αυξημένη κατανάλωση καυσίμων, υψηλότερα ασφάλιστρα, αυξημένο κόστος μεταφοράς και τελικά μετακύλιση του κόστους στον καταναλωτή.

 

Άρα, η πραγματική ισχύς ενός chokepoint δεν βρίσκεται μόνο στην ικανότητα να το κλείσεις, αλλά στην ικανότητα να πείσεις τους άλλους ότι δεν μπορούν να το χρησιμοποιούν με ασφάλεια.

 

Σαουδική Αραβία και Ιράν

 

Η εξέλιξη είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη για τη Σαουδική Αραβία. Οι Χούθι έχουν ήδη κηρύξει ναυτικό αποκλεισμό σε βάρος της Σαουδικής Αραβίας και έχουν εντείνει τις επιθέσεις εναντίον σαουδαραβικών στόχων. Η προώθησή τους προς το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ δημιουργεί επιπλέον πίεση στις εναλλακτικές διαδρομές εξαγωγής πετρελαίου της χώρας.

 

Αυτό εξηγεί και την έντονη σαουδαραβική αντίδραση. Το Βασίλειο των Σαούντ δεν αντιμετωπίζει πλέον μόνο την απειλή πυραυλικών και drone επιθέσεων στο έδαφός του. Αντιμετωπίζει την προοπτική ενός αντιπάλου που μπορεί να απειλήσει τις θαλάσσιες ενεργειακές αρτηρίες της.

 

Εδώ χρειάζεται προσοχή. Οι Χούθι δεν είναι απλώς το μακρύ χέρι της Τεχεράνης. Διαθέτουν δική τους πολιτική, στρατιωτική ατζέντα και συμφέροντα. Ωστόσο, η δράση τους αντικειμενικά ενισχύει τη στρατηγική θέση του Ιράν. Η Τεχεράνη μπορεί να ασκεί πίεση από την ανατολική πλευρά της Αραβικής Χερσονήσου μέσω του Ορμούζ, ενώ οι σύμμαχοί της στην Υεμένη μπορούν να δημιουργούν πίεση στη δυτική πλευρά μέσω του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ.

 

Δεν σημαίνει ότι το Ιράν ελέγχει απόλυτα τους Χούθι. Σημαίνει όμως ότι η γεωγραφία και η συγκυρία παράγουν ένα αποτέλεσμα ιδιαίτερα ευνοϊκό για την ιρανική στρατηγική. Δύο chokepoints… (δύο “λαιμοί”)! Δύο μέτωπα και η αβεβαιότητα πολλαπλασιάζεται.

 

Ευρώπη και ελληνική ναυτιλία

 

Η Ευρώπη βρίσκεται στο τέλος αυτής της αλυσίδας. Πετρέλαιο, φυσικό αέριο, πρώτες ύλες και βιομηχανικά προϊόντα που κινούνται μεταξύ Ασίας, Μέσης Ανατολής και Ευρώπης εξαρτώνται από ασφαλείς θαλάσσιες διαδρομές. Εάν ταυτόχρονα διαταράσσονται το Ορμούζ και το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, η Ευρώπη αντιμετωπίζει έναν συνδυασμό, ενεργειακής αβεβαιότητας, αύξησης μεταφορικού κόστους, καθυστερήσεων, πληθωριστικών πιέσεων και γεωπολιτικού κινδύνου. Και όλα, αυτά όταν η ευρωπαϊκή οικονομία ήδη αντιμετωπίζει υψηλό κόστος ενέργειας και μειωμένα περιθώρια ανταγωνιστικότητας.

 

Για την Ελλάδα η εξέλιξη έχει ξεχωριστή σημασία. Η ελληνόκτητη ναυτιλία αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες ναυτιλιακές δυνάμεις παγκοσμίως και δραστηριοποιείται σε όλες τις μεγάλες διεθνείς θαλάσσιες αρτηρίες. Η ανασφάλεια στην Ερυθρά Θάλασσα σημαίνει ότι κάθε ελληνόκτητο πλοίο που σχεδιάζει διέλευση από την περιοχή πρέπει να συνυπολογίζει, όχι μόνο τον εμπορικό χρόνο και το κόστος, αλλά και τον στρατιωτικό κίνδυνο.

 

Η επιλογή του περίπλου της Αφρικής μπορεί να αυξήσει σημαντικά τη διάρκεια του ταξιδιού και το κόστος λειτουργίας. Και υπάρχει μία ακόμη διάσταση: Όσο περισσότερο οι εμπορικές εταιρείες αποφεύγουν το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, τόσο περισσότερο ενισχύεται στην πράξη η στρατηγική αποτελεσματικότητα των Χούθι. Αυτό είναι το παράδοξο των σύγχρονων υβριδικών συγκρούσεων, διότι δεν χρειάζεται να καταστρέψεις το παγκόσμιο εμπόριο. Αρκεί να το κάνεις να αλλάξει διαδρομή.

 

Τι σημαίνει για τον Τραμπ

 

Η εξέλιξη αποτελεί επίσης σοβαρή δοκιμασία για την αμερικανική στρατηγική. Ο στόχος της Ουάσιγκτον είναι να περιορίσει την ιρανική ισχύ και να αποκαταστήσει την ασφάλεια των θαλάσσιων οδών. Όμως η ταυτόχρονη πίεση στο Ορμούζ και στο Μπαμπ ελ-Μαντέμπ δείχνει πόσο δύσκολο είναι να επιβληθεί στρατιωτικά μία τέτοια τάξη.

 

Η στρατιωτική ισχύς μπορεί να καταστρέψει εκτοξευτές, drones και πυραυλικές εγκαταστάσεις. Δεν μπορεί όμως εύκολα να εξαλείψει τη γεωγραφία, όπως ο γράφων διαρκώς επισημαίνει στην αρθρογραφία του. Και η γεωγραφία είναι αυτή που δίνει στους Χούθι τη στρατηγική τους αξία.

 

Ένα κρίσιμο στοιχείο

 

Η εξέλιξη της Πέμπτης στην Υεμένη μας υπενθυμίζει κάτι που συχνά παραβλέπουμε στις αναλύσεις των πολέμων. Η στρατηγική αξία μιας δύναμης δεν μετριέται μόνο από το μέγεθος του στρατού της. Μετριέται και από το σημείο στο οποίο βρίσκεται. Οι Χούθι είναι μία μη κρατική δύναμη με περιορισμένους πόρους. Βρίσκονται όμως δίπλα σε ένα από τα σημαντικότερα chokepoints του πλανήτη. Αυτό τους επιτρέπει να μετατρέπουν μία περιφερειακή στρατιωτική σύγκρουση σε παγκόσμιο οικονομικό πρόβλημα.

 

Η κατάληψη της Μόχα δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί ως μία ακόμη αλλαγή στον χάρτη της Υεμένης. Εάν οι Χούθι κατορθώσουν να εδραιώσουν τον έλεγχό τους στις παράκτιες περιοχές και να αποκτήσουν αποτελεσματική δυνατότητα απαγόρευσης της ναυσιπλοΐας, τότε η Ερυθρά Θάλασσα θα μετατραπεί σε ένα δεύτερο στρατηγικό μέτωπο. Και τότε η εικόνα γίνεται ιδιαίτερα ανησυχητική. Ορμούζ από τη μία πλευρά. Μπαμπ ελ-Μαντέμπ από την άλλη. Σουέζ στη μέση. Και η «εύθραυστη» Ευρώπη στο τέλος της αλυσίδας να …τραυματίζεται! Να μην ξεχνάμε και πως ξεκίνησε όλο αυτό.

 

Το πραγματικό διακύβευμα επομένως δεν είναι ποιος θα κερδίσει μερικές δεκάδες χιλιόμετρα εδάφους στην Υεμένη. Είναι ποιος θα έχει τη δυνατότητα να επηρεάζει τις θαλάσσιες αρτηρίες από τις οποίες εξαρτάται η παγκόσμια οικονομία. Και εάν η διεθνής κοινότητα επιτρέψει σε δύο στρατηγικά chokepoints να μετατραπούν ταυτόχρονα σε εργαλεία πολιτικού και στρατιωτικού εκβιασμού, τότε δεν θα έχουμε απλώς έναν ακόμη πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Θα έχουμε τεράστια παγκόσμια γεωπολιτική και ενεργειακή-οικονομική κρίση.

 

πηγή

11η Σεπτεμβρίου: Η μέρα που ο τρόμος έγινε παγκόσμιο δόγμα διακυβέρνησης

Γράφει ο Ελευθέριος Ανδρώνης 

 

Εικοσιπέντε έτη συμπληρώνονται σήμερα από εκείνη την αποφράδα μέρα της 11ης Σεπτεμβρίου του 2001, όταν δύο αεροπλάνα πολιτικής αεροπορίας καρφώθηκαν στους Δίδυμους Πύργους του Παγκόσμιου Κέντρου Εμπορίου στη Νέα Υόρκη, με τραγικό απολογισμό 2.977 θανάτων. 

 

Δεν θα ενδώσω στον πειρασμό να σχολιάσω τις υποθέσεις, τα σενάρια και τις πολλές θεωρίες συνομωσίας που συνοδεύουν αυτό το τρομοκρατικό χτύπημα της Αλ Κάιντα στην καρδιά των ΗΠΑ. Όμως μπορώ να μιλήσω για κάτι πολύ πιο απτό, έγκυρο και διαπιστωμένο που δεν είναι άλλο από τις κοσμοϊστορικές επιπτώσεις που είχε αυτό το γεγονός στη συλλογική συνείδηση των λαών.

 

Το χτύπημα της 11ης Σεπτεμβρίου ήταν η πρώτη και καθοριστική στιγμή της νεότερης ιστορίας όπου ο τρόμος παγκοσμιοποιήθηκε και μάλιστα ακαριαία. Για πρώτη φορά μετά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο, μια είδηση έκανε σμπαράλια την αυτοαναφορικότητα κάθε κράτους, διέλυσε την εσωτερική τους επικαιρότητα και ουσιαστικά «διεθνοποίησε» τον τρόπο σκέψης των λαών – εθνών.

 

Η τραγική εικόνα των δύο ουρανοξυστών που κατέρρεαν, χαράχτηκε εν ριπή οφθαλμού στο «λογισμικό» της ανθρωπότητας. Μια παγκόσμια απειλή που παρουσιαζόταν ως παγκόσμιο πρόβλημα και αναζητούσε παγκόσμια λύση. Ο πόλεμος δεν είχε πια σύνορα και άρα γιγάντωσε την ιδέα του αντιθέτου: μιας παγκοσμιοποιημένης ειρήνης με ένα κοινό κέντρο εξουσίας και έναν κοινό εχθρό. Τα εθνικά κοινοβούλια ξαφνικά άρχισαν να μοιάζουν παρωχημένα και ανίσχυρα. Οι πολιτικές αποφάσεις έπρεπε να μπουν σε τροχιά υπερσυγκέντρωσης και επιτάχυνσης. Τα υπερεθνικά μπλοκ ξαφνικά φάνταζαν μονόδρομος σωτηρίας.

 

Τα εσωτερικά δίπολα της κάθε χώρας, έδωσαν τη θέση τους σε ένα οικουμενικό δίλημμα. «Πολιτισμένη» Δύση εναντίον ισλαμικού μεσαίωνα. Που να γνώριζαν οι πολίτες της Δύσης ότι είκοσι χρόνια αργότερα θα πήγαιναν φυλακή για «ισλαμοφοβικά» σχόλια, θα είχαν τη Σαρία ως δεύτερο τους «σύνταγμα», θα έχτιζαν ατελείωτα τζαμιά, θα επέτρεπαν παρελάσεις Μουσουλμάνων μέσα στις πρωτεύουσές τους, και θα έβλεπαν ως «αξιότιμο εταίρο» έναν πρώην χασάπη της Αλ Κάιντα που έγινε ηγέτης της Συρίας.

 

Το πρελούδιο της δυστοπίας

 

Μέσα από τους καπνούς του Παγκόσμιου Κέντρου Εμπορίου αναδύθηκε και το δόγμα της θεσμικής καχυποψίας. Το τεκμήριο αθωότητας του πολίτη, μετετράπη σε τεκμήριο ενοχής μέχρι αποδείξεως του αντιθέτου. Ο κάθε επιβάτης αεροπλάνου έγινε υποψήφιος τρομοκράτης. Ο κάθε πολίτης θα μπορούσε να είναι κρυφός σύνδεσμος των Τζιχαντιστών. Η καταπάτηση της ιδιωτικότητας, είχε πλέον τέλειο νόημα. Η εγκατάσταση καμερών σε κάθε χώρο, βρήκε το ιδανικό άλλοθι. Η κρατική επιτήρηση έλαβε μορφή καθολικότητας. Ο συνεκτικός ιστός της κοινωνίας άρχισε να μολύνεται από λοξά και φοβικά βλέμματα. Τα εθνικά σύνορα είχαν καταλυθεί και κάθε πολίτης καλείτο να υψώσει προσωπικά του «σύνορα», υιοθετώντας μια στάση ατομικής άμυνας και αργότερα, ατομικής ευθύνης.

 

Η 11η Σεπτεμβρίου γέννησε και το σύμπλεγμα του «αβοήθητου πολίτη». Η έννοια της ασφάλειας έγινε εξολοκλήρου σχετική. Ολόκληρες πολιτικές (διοικητικής, οικονομικής, νομικής, κοινωνικής, οικολογικής φύσεως) άρχισαν να θεμελιώνονται πάνω στην ιδέα ότι η μη συμμόρφωση του πολίτη σε αυτές, ισοδυναμεί με «εθνική απειλή», άρα με πράξη «τρομοκρατίας». Η διεκδίκηση κοινωνικών δικαιωμάτων άρχισε να ατονεί κάτω από τη σκιά ενός νέου διακυβεύματος: την «κατανάλωση» ασφάλειας με κάθε κόστος. Η προστασία του πολίτη έγινε καταναλωτικό προϊόν αφού η κατάσταση «έκτακτης ανάγκης» έγινε συλλογική φοβία, μονίμως αιωρούμενη πάνω από τους λαούς.

 

Αμέσως μετά την τραγωδία στους Δίδυμους Πύργους, η πληροφορία άρχισε να χάνει τον πολυσυλλεκτικό και αντικειμενικό της χαρακτήρα. Και ξεκίνησε να μετατρέπεται σε μονομερές αφήγημα που δεν επιδέχεται αμφισβήτηση και δεν γνωρίζει σύνορα. Η νοοτροπία του «άσπρου ή μαύρου» έπεσε σαν πρέσα πάνω στην αξία της ελεύθερης πληροφόρησης. Τα παγκόσμια δίκτυα ενημέρωσης ευθυγραμμίστηκαν σε κοινές θέσεις και κοινές αποσιωπήσεις.

 

Το λίκνο της «πολιτικής ορθότητας»

 

Ο σκεπτικισμός άρχισε να ταυτίζεται με τη «συνομωσιολογία». Η αντίθετη γνώμη έγινε «ύποπτη». Ο δημόσιος διάλογος έγινε «χάσιμο χρόνου». Το πνεύμα άρχισε να διχοτομείται και να συρρικνώνεται μέσα σε πολωτικά αδιέξοδα. Η λογική της διπλής «κερκίδας» έγινε σταδιακός εθισμός.

 

Μέσα από αυτή την «ασπρόμαυρη» συνθήκη, ο δυτικός τρόπος ζωής ταυτίστηκε εύκολα (αλλά ψευδώς) με την ελευθερία. Προκειμένου να μπορέσει αργότερα η ελευθερία να ταυτιστεί με την ακολασία και η ακολασία με την πολιτική ορθότητα. Οι δε συντηρητικοί πολίτες, ωθήθηκαν βίαια στη μαύρη λίστα της «τρομοκρατίας», όπως αυτή ξεκίνησε να γράφεται μετά την 11η Σεπτεμβρίου.

 

Η ατζέντα της ξενοφοβίας μπορεί να άλλαξε σε ισλαμολαγνεία, αλλά η πλύση εγκεφάλου συνέχισε να λειτουργεί ως σήμερα. Τρανό παράδειγμα ο άθλιος χαρακτηρισμός των Χριστιανών ως «Ταλιμπάν», από εκείνους που ζητούν ανοιχτά σύνορα ώστε οι πραγματικοί νοσταλγοί των Ταλιμπάν να επελαύνουν στη Δύση.

 

Μια εθνική τραγωδία των ΗΠΑ επεκτάθηκε ως συλλογικό τραύμα και έπειτα χρησιμοποιήθηκε ως αφετηρία για τις όλες τις πολιτικές της Νέας Τάξης. Πρώτα ήρθε το σοκ και ύστερα ακολούθησε το διαρθρωτικό δέος. Τα επόμενα 25 χρόνια, το σκιάχτρο της παγκόσμιας απειλής χρησιμοποιήθηκε ξανά και ξανά, με νέες αφορμές: την κλιματική κρίση, την πανδημία, το οικονομικό κραχ, το ενεργειακό blackout και τα γεωπολιτικά φόβητρα, πραγματικά ή φανταστικά.

 

Προσπερνώντας τις θερμοκέφαλες αναγνώσεις και κοιτάζοντας αυτό το ανείπωτο γεγονός από την απόσταση της ιστορίας, υπήρξε πράγματι το πρώτο μεγάλο κεφάλαιο στους καιρούς των εσχάτων…

 

πηγή