6 Αυγούστου 2026

Υπέφερε από μεγάλες πυρκαγιές η Αρχαία Ελλάδα;

Γράφει η ΜΑΥΡΟΥ ΟΛΓΑ
 
 
Στα χρόνια που η Ελλάδα ήταν σπουδαία, δηλαδή στην αρχαιότητα, οι πυρκαγιές που την κατέστρεφαν ήταν κυρίως από εμφύλιους πολέμους, ή σπανίως από τους Πέρσες και πάντως όχι λόγω φυσικών αιτίων ή ανθρωπογενούς δραστηριότητας. Δεν μνημονεύονται μεγάλες φυσικές πυρκαγιές και αυτό δείχνει μάλλον ότι πρέπει να ήταν λιγοστές.
 
Όταν ξεσπούσαν πυρκαγιές από κεραυνούς ή άλλα φυσικά αίτια, μαίνονταν μέρες πολλές, όμως δεν έχουμε αναφορές γι’ αυτές. Τούτο μπορεί να οφείλεται σε πολλούς παράγοντες, αλλά και στο ότι τα δάση –με εξαίρεση τα ιερά άλση– ήταν τότε αναλώσιμα, απλά πάροχοι υλικών προς επιβίωση: Καράβια, “χαρτιά”, καυσόξυλα, όπλα, κουτάλια, ξόανα, τροχοί, κάρα, ξυλοδεσία στα σπίτια, σκάλες, εξώστες κλπ, όλα από ξύλο, που πρόσφεραν δωρεάν τα δάση. Με την υπερχρήση του ξύλου και την αποψίλωση των κοντινών δασών οι πρόγονοι μας δημιουργούσαν έτσι, παρεμπιπτόντως, και αντιπυρικές ζώνες τριγύρω τους, τόσο για τυχαίες πυρκαγιές όσο και για τις πολύ συχνότερες, όταν δηλαδή επετίθετο εχθρός.

Ήταν συνήθης πρακτική η πυρπόληση της πολιορκούμενης πόλης. Οι μεγαλύτερες φωτιές που μνημονεύονται, οφείλονταν σε πολέμους και ο Θουκυδίδης αναφέρεται μόνον μια φορά, εν τάχει, σε φυσικές πυρκαγιές. Γράφει συγκεκριμένα -όσον αφορά στους εμπρησμούς- για την προσπάθεια των Σπαρτιατών να γονατίσουν τις Πλαταιές, χωρίς να ξοδέψουν πολύ χρόνο:

«Έφεραν δεμάτια κλαδιά και τα στοίβαζαν στο κενό που ήταν ανάμεσα στο ανάχωμα και στο τείχος της πολιτείας. Και όταν το κενό αυτό γέμισε γρήγορα, (δούλευαν πολλά χέρια) άρχισαν να ρίχνουν δεμάτια απ᾽ το ύψος του αναχώματος, όσο μακριά μπορούσαν και σ᾽ άλλα μέρη του τείχους. Άναψαν φωτιά με θειάφι και πίσσα, κι έγινε μια πυρκαγιά τέτοια που ποτέ, ως τότε, δεν είχε δει κανείς αναμμένη από ανθρώπου χέρι. Στα βουνά, βέβαια, όταν με τον άνεμο τρίβονται ξερόκλαδα στα δάση, πολλές φορές πιάνει φωτιά και ξεσπούν πυρκαγιές [2.77.5]. Οι φλόγες ήσαν τεράστιες κι αν είχε φυσήξει άνεμος, όπως είχαν ελπίσει οι εχθροί, οι Πλαταιείς δεν θα είχαν γλιτώσει». Και έτσι προσπερνά το θέμα που μας απασχολεί.


Έμμεσα συμπεραίνεται ότι οι πυρκαγιές από φυσικά αίτια πρέπει να ήταν τρομερές, γιατί ήταν αδάμαστες. Πιθανόν η μη αναφορά σε αυτές να οφείλεται στη νοοτροπία των συγγραφέων της εποχής: Τις έβλεπαν ως μοιραία φυσικά γεγονότα, στα οποία ο άνθρωπος δεν είχε να αντιτάξει άμυνες, κι άπαξ και οι πολίτες γλίτωναν τη ζωή τους και τα ζώα τους, αυτό θεωρείτο αρκετό. Ουδέν αξιομνημόνευτο δηλαδή, αφού η φύση βασίλευε ακαταμάχητη, οπότε ο πολίτης ήταν τυχερός που είχε επιβιώσει. 

Το κλίμα

Όπως δείχνουν τα γραφτά που μας έχουν απομείνει, οι Έλληνες τότε και οι Ρωμαίοι αργότερα (κυρίως οι Ρωμαίοι πρέπει να πούμε) έβλεπαν χρηστικά τη φύση και αντιμετώπισαν σοβαρό πρόβλημα κάποια στιγμή με τις αποψιλώσεις. Αν σήμερα οι πόλεμοι γίνονται για πολύτιμες γαίες, τότε ήταν πολύτιμα τα δάση ως πρώτη ύλη. Όμως η αιτία για την πιθανή απουσία μεγάλων πυρκαγιών δεν συνδέεται μόνο με την αποψίλωση. Έπαιξε μήπως ρόλο το ότι ίσως έχει αλλάξει σημαντικά το κλίμα τα τελευταία 2.500 χρόνια; Οι ειδικοί θεωρούν ότι το κλίμα δεν έγινε χειρότερο από μόνο του και εκτιμούν ότι όλες οι αρνητικές αλλαγές (πλημμύρες, πυρκαγιές, καύσωνες) οφείλονται στην άμετρη δόμηση και εν γένει σε ανθρωπογενείς δραστηριότητες.

Η αρχαία Ελλάδα δεν ξέρουμε αν είχε ποτέ καύσωνες, που κι αυτοί με την παρατεταμένη ξηρασία προκαλούν φωτιές. Οι καύσωνες δεν αναφέρονται ως κάτι αξιοσημείωτο στην αρχαιότητα. Η παρατεταμένη ζέστη ήταν θέμα που αφορούσε όπως φαίνεται άλλους λαούς, όπως τους Αιθίοπες, όχι τους Έλληνες. Πιθανόν, βέβαια, να ήταν και αυτό αποτέλεσμα της ρεαλιστικής αντιμετώπισης των συγγραφέων και των πολιτών εν γένει. Δεν θεωρούσαν τη ζέστη ως κάτι τρομερό, αλλά είχαν αποδεχθεί ότι ήταν μια φυσιολογική δυσχέρεια, στην οποία δεν μπορούσαν να βρουν τεχνολογικές λύσεις, πέραν από κατάλληλους τρόπους οικοδόμησης των κατοικιών και φύλαξης των τροφίμων.

Τα επίπεδα ανοχής των ανθρώπων στη ζέστη, εξάλλου, άλλαξαν σχετικά πρόσφατα με την καθιέρωση των κλιματιστικών. Πριν από 2.000-3.000 χρόνια στρατιώτες και ζώα άντεχαν σε τρομερές πορείες, κουβαλώντας μάλιστα και οπλισμό σε άνυδρες περιοχές της Μικράς Ασίας και της Μέσης Ανατολής. Η μεγάλη ζέστη παρέμενε ζήτημα για τις μακρινές εκστρατείες και οι Έλληνες, όπως και οι Ρωμαίοι μάλλον άντεχαν. Πιθανόν λοιπόν να υπήρχαν και τότε καύσωνες, αλλά οι άνθρωποι τους άντεχαν και δεν τους θεωρούσαν κάτι αξιοσημείωτο.
 

Ο Ξενοφών πάντως δεν στέκεται σε καύσωνες στα κείμενά του και μόνον για την απειλή φωτιάς που έβαλαν εχθροί μιλά σε κάποιο σημείο της μεγάλης του περιπέτειας. Οι άνδρες του είχαν περάσει τα πάνδεινα και πολλοί νομίζουν ότι μόλις είδαν από μακριά τον Εύξεινο Πόντο ανέκραξαν οι δόλιοι το “Θάλαττα, Θάλαττα” όλο λαχτάρα, λόγω της ζέστης που τους είχε τσακίσει.

Όμως στα βουνά και στα οροπέδια της μακράς πορείας και στις μάχες που έδωσαν (από τις οποίες επέζησαν οι μισοί), όπως προκύπτει από την Κύρου Ανάβαση και την Κάθοδο των Μυρίων, οι Έλληνες είχαν αντιμετωπίσει κυρίως χειμώνα στα δύσβατα αυτά μέρη, χιόνια παρά καύσωνες. Μάλλον από λαχτάρα και νόστο για τον θαλασσινό τόπο τους και τους ήπιους χειμώνες του ανέκραξαν περιχαρείς “Θάλαττα” -και όχι από δίψα ή από την έκθεση σε πολλή ζέστη. Δεν έχουμε κατά συνέπεια γραφτά που να υποδηλώνουν καύσωνες τότε, ούτε όμως και γραφτά περί του αντιθέτου, τα δε σύγχρονα κλιματολογικά μοντέλα αναφέρονται ασαφώς σε σχεδόν ίδιο κλίμα με το σημερινό όσον αφορά στην αρχαία Ελλάδα, χωρίς να υπάρχει βεβαιότητα. 

Μετακινήσεις και πληθυσμός

Άλλος ένας λόγος που οι πυρκαγιές λογικά ήταν μάλλον σπάνιες, ήταν οι λιγοστές μετακινήσεις. Οι άνθρωποι δεν περιδιάβαιναν στα δάση μέρα νύχτα, χωρίς σοβαρό λόγο. Τα μέσα μεταφοράς ήταν λίγα και πολύτιμα. Οι δε πληθυσμοί ήταν μικροί. Σε όλα τα μεσογειακά κράτη, περιλαμβανομένης της Γαλλίας και της Βρετανίας και των Βαλκανίων και της Μέσης Ανατολής στα ενδότερα (δηλαδή όλα τα κράτη στα οποία είχε επεκταθεί ο ρωμαϊκός ιμπεριαλισμός) ήταν όλος κι όλος 60 εκατομμύρια.

Ο δε πληθυσμός της Ελλάδας μαζί με τις αποικίες της στη Μεσόγειο και στον Εύξεινο Πόντο προ Ρωμαίων και συγκεκριμένα γύρω στο 400 π.Χ. εκτιμάται ότι ήταν το πολύ δέκα εκατομμύρια, ενώ κατά τον 8ο αι. π.Χ. οι Έλληνες υπολογίζεται ότι ήταν το πολύ ένα εκατομμύριο όλοι κι όλοι. Την εποχή που οι Έλληνες ήταν θεωρητικά μόλις ένα εκατομμύριο, ο πληθυσμός όλης της γης εκτιμάται ότι ήταν 110 εκατομμύρια.

Ακόμα και η Αθήνα κατά τον 4ο αι. π.Χ. είχε 60.000 πολίτες και μαζί με τους ξένους και τους δούλους έφθανε ίσως τις 300.000. Οι περισσότεροι άνθρωποι ζούσαν τότε για λόγους ασφαλείας σε οικισμούς όπως και σήμερα. Η δε Σπάρτη είχε ακόμη μικρότερο πληθυσμό, αφού οι “καθαρόαιμοι” πολίτες της υπολογίζονταν μαζί με τις γυναίκες τους, στους 20.000 περίπου την ίδια περίοδο.

Απλώς, σε αντίθεση με τους εμπόρους Αθηναίους, οι Σπαρτιάτες ήταν επαγγελματίες πολεμιστές και έτσι παρότι λιγότεροι, ακόμα και με την “ευρεία επιρροή” στην περιοχή τους, ήταν εξίσου υπολογίσιμοι με τους πολυπληθέστερους Αθηναίους στις μάχες. Όπως και να έχει, με ένα εκατομμύριο κατοίκους σε όλη την Ελλάδα όλους κι όλους, ήταν δυσκολότερο να προκληθεί από ανθρωπογενή δραστηριότητα πυρκαγιά στα δάση.

Επιπλέον, η χρήση γης για κτηνοτροφία και αγροτοκαλλιέργειες δεν ήταν συμβατή με δάση. Ακόμα και ο Πεισίστρατος είχε αποψιλώσει την Αττική για να δοθεί γη στους αγρότες και στους κτηνοτρόφους, με αποτέλεσμα οι δασικές πυρκαγιές να σπανίζουν ή να μην απειλούν πάντως την Αθήνα. Στο βιβλίο του καθηγητή Δασολογίας Γεωργίου Τσουμή “Δάση και Περιβάλλον στην Αρχαία Ελλάδα” αναφέρονται μεταξύ άλλων και οι πολλοί νόμοι που προστάτευαν τα ιερά άλση, κάτι που δείχνει ότι ακόμα κι αυτά ήταν υπό σταθερή απειλή για λόγους ξύλευσης.

Στους Νόμους του Πλάτωνα διαβάζουμε ότι όσοι παραβίαζαν το νόμο για τα ιερά άλση και τις ιερές κρήνες, αν ήταν δούλοι μαστιγώνονταν ή αν ήταν πολίτες χρεώνονταν με πολύ υψηλά πρόστιμα (764b). Ενδιαφέρουσα είναι και μια μελέτη για το φυσικό περιβάλλον στην αρχαία Ελλάδα. Εκεί αναφέρεται η πρόταση του Πλάτωνα, οι ιδιοκτήτες γης να πληρώνουν πρόστιμο αν φωτιά από τη δική τους ιδιοκτησία μεταδιδόταν σε ξυλεία που υπήρχε σε γειτονικές εκτάσεις. Αυτό όμως δεν στόχευε τόσο στην προστασία του δάσους από φωτιές, όσο στην προστασία της πολύτιμης ξυλείας, αφού η κατασκευή μιας τριήρους απαιτούσε πάνω από 200 δέντρα και μάλιστα από διαφορετικά είδη. Ο Όμηρος αναφέρει ότι ο Οδυσσέας για το σχετικά μικρό δικό του καράβι είχε κόψει 20 δέντρα.


Ο πρώτος νόμος για την προστασία των δασών στην Ελλάδα ψηφίστηκε το 1861 και μάθημα για τις δασικές πυρκαγιές διδάχτηκε σε ελληνικό πανεπιστήμιο για πρώτη φορά το 1963. Οι πολλές πυρκαγιές, πέραν της κλιματικής αλλαγής, άρχισαν μετά το 1960 στην ουσία, λόγω των ανθρωπογενών δραστηριοτήτων, όπως η κτηνοτροφία, αλλά και του τουρισμού και της ανάπτυξης θερέτρων. Αρνητικό ρόλο έπαιξε και η εγκατάλειψη της περιφέρειας, διότι αυξήθηκε κάθετα η διαθέσιμη βιομάζα. Δραματικό αποτέλεσμα είχε και η δημιουργία οικισμών σε επαφή, ή και μέσα στα δάση…

πηγή

Πυρκαγιές …στο ίδιο έργο θεατές!

Γράφει ο Νικόλαος Ταμουρίδης 
 
Τάλαινα πατρίδα Ελλάδα! Για άλλη μια φορά ξαναζείς τραγικές στιγμές με ήρωες πυροσβέστες να χάνουν τη ζωή τους κατά την εκτέλεση του καθήκοντος, τεράστιες εκτάσεις να γίνονται παρανάλωμα του πυρός, σπίτια να καίγονται, περιουσίες πολιτών και κόποι μιας ολόκληρης ζωής να γίνονται στάχτη, χιλιάδες Έλληνες να βρίσκονται σε απόγνωση!
 
Είναι δεδομένο, εκτιμά ο γράφων, ότι πρόκειται περί οργανωμένου σχεδίου εμπρησμών, που αποτελεί μέρος του υβριδικού πολέμου που είναι σε εξέλιξη εναντίον της πατρίδας μας και τροφοδοτείται τόσο από την γείτονα εξ ανατολών χώρα, όσο και από εγχώριους και ξένους αξιωματούχους, εχθρούς και «συμμάχους». Αυτό αποδεικνύεται και από την ευκολία με την οποία οι αρχές έδωσαν στους εμπρησμούς χαρακτήρα «αμέλειας»!
 
Για άλλη μια φορά, παρά τις επίσημες ρητές διαβεβαιώσεις περί «πλήρους ετοιμότητας» του κρατικού μηχανισμού, είναι πασιφανές ότι πρόκειται περί επίδειξης κυβερνητικής ανικανότητας, που αγγίζει τα όρια της εγκληματικής αδιαφορίας, καθώς και πιθανών βίαιων παρεμβάσεων για άλλους είδους εκμετάλλευση των περιοχών που καίγονται.
 
Μια κυβέρνηση ανικάνων, επιχειρεί να πείσει ότι κάνει ότι μπορεί, ρίχνοντας τις ευθύνες στην αόρατη «κλιματική αλλαγή». Για μια φορά ακόμη αποδεικνύεται ότι δεν έγινε έγκαιρα η ενδεδειγμένη λήψη μέτρων πρόληψης, που είναι περιορισμένου κόστους, με αποτέλεσμα να επακολουθήσει ζημία τεράστιου κόστους.
 
Τα καλοπληρωμένα συστημικά ΜΜΕ, θυσιάζοντας τις τραγικές εικόνες και το δράμα των πυρόπληκτων στο βωμό της τηλεθέασης, εφευρίσκουν γελοίες δικαιολογίες, αφενός περί αμέσου κινητοποιήσεως του ανοργάνωτου κρατικού μηχανισμού, αφετέρου περί ακραίων δυσμενών καιρικών συνθηκών με καύσωνες, αέρηδες και άλλες τέτοιες αηδίες, ένεκα της κλιματικής αλλαγής.
 
Για άλλη μια φορά, βροντοφωνάζουμε ότι «υπάρχουν ευθύνες»! Δεν είναι δυνατόν κάθε χρόνο να έχουμε τα ίδια πράγματα! Υπάρχουν υπεύθυνοι, από τους εμπρηστές μέχρι και τους πολιτικά ανίκανους, τους ανεπαρκείς, τους κομματικά τοποθετημένους υπευθύνους.
 
Οι μόνοι που αξίζουν τον σεβασμό και τα συγχαρητήρια όλων μας, είναι οι απλοί μαχητές της φωτιάς, οι κάτοικοι που υπερασπίζονται τις περιουσίες τους, οι εθελοντές που σπεύδουν να βοηθήσουν, οι πυροσβέστες και οι χειριστές των αεροπορικών μέσων, που μάχονται να σώσουν ότι μπορούν, δίνοντας μάλιστα πολλές φορές ακόμη και τη ζωή τους.
 
Οι κυβερνητικοί υπεύθυνοι, επιβάλλεται να αντιληφθούν ότι η κατάσταση έχει ξεπεράσει κάθε όριο! Δεν μπορεί να έχουμε άλλες φωτιές, άλλους εμπρησμούς, άλλες καταστροφές! Όχι άλλη ολιγωρία! Όχι άλλες φθηνές δικαιολογίες! Επιτέλους, να επενδύσουν σοβαρά στην πρόληψη, με το απαραίτητο προσωπικό και τα κατάλληλα μέσα. Να οργανώσουν σωστά και ρεαλιστικά την διαχείριση καταστροφών και κρίσεων. Να προστατέψουν την Ελλάδα μας, τις πανέμορφες εκτάσεις της και τον περήφανο αλλά «ευκολόπιστο και προδομένο» λαό της!
 
Νικόλαος Ταμουρίδης
Αντγος (ε.α)-Επίτιμος Α’ Υπαρχηγός ΓΕΣ

Η επέλαση της ΑΙ ως πλήγμα για την ενημέρωση – Αγώνας για να προστατευθούμε από την ψεύτικη γνώση

Ο ψηφιακός κόσμος όπως τον ξέραμε, χάνεται. Η ΑΙ έχει αρχίσει να σαρώνει το διαδίκτυο, και την ενημέρωση μέσα από αυτό. Και σταδιακά θα είναι αδύνατο να αναγνωρίσουμε την πραγματική από την ψευδή πληροφορία. 
 
Όποιος θελήσει να κάνει μια απλή αναζήτηση στο διαδίκτυο, θα το διαπιστώσει. Πάνω-πάνω στην αναζήτηση θα εμφανιστεί μια γρήγορη -ή όχι και τόσο γρήγορη ή εκτενής- δημοσίευση από την ΑΙ της Google με «όλες» τις πληροφορίες που αναζητήθηκαν.
 
Τι έχει συμβεί; Στην ουσία, όπως επισημαίνει το Axios, η Google σταμάτησε να μας παρεπέμπει σε ιστότοπους για απαντήσεις και πληροφορίες. Και αυτό αφορά και τους ειδησεογραφικούς ιστότοπους. Αντ’ αυτού, χρησιμοποιεί την ΑΙ για να δώσει απαντήσεις στους χρήστες της. Τι κάνει η τεχνητή νοημοσύνη; Στην ουσία, συγκεντρώνει ό,τι πληροφορίες βρίσκει αριστερά-δεξιά και τις αναπαράγει. Χωρίς κρίση και χωρίς έλεγχο. Ο κίνδυνος για παραπληροφόρηση είναι τεράστιος. Ειδικά όσο η τεχνητή νοημοσύνη εξελίσσεται.
 
Όταν η επισκεψιμότητα μειώνεται 
 
Με αφορμή το πρόβλημα που διαπιστώνει και ο ενημερωτικός ιστότοπος Axios, που βλέπει την επισκεψιμότητά του να μειώνεται, έκανε μια έρευνα. Και διαπίστωσε τα εξής: Τα δεδομένα του Chartbeat δείχνουν ότι η επισκεψιμότητα της Αναζήτησης Google προς τους ενημερωτικούς ιστότοπους μειώθηκε κατά 34% τον τελευταίο χρόνο. 
 
Αλλά το πρόβλημα πάει ακόμη πιο πίσω. Τα τελευταία δύο χρόνια, μικρά ΜΜΕ έχασαν το 60% των παραπομπών από την αναζήτηση συνολικά. Τα μεσαίου μεγέθους το 47% και οι μεγάλοι εκδότες το 22%. 
 
Περιεχόμενο ΑΙ 
 
Το πρόβλημα αυτό είναι πολύ μεγάλο για τα μέσα ενημέρωσης που λειτουργούν στο διαδίκτυο και παράγουν υλικό με την εργασία ανθρώπων. Και οι άνθρωποι που επιλέγουν τα ηλεκτρονικά ΜΜΕ για να ενημερωθούν, πηγαίνουν σε αυτά με συγκεκριμένη πρόθεση και από συγκεκριμένη ανάγκη. Δεν ενδιαφέρονται να διαβάσουν για ένα τυχαίο περιστατικό που αναρτήθηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. 
 
Ταυτόχρονα, τεράστιες πλατφόρμες όπως το LinkedIn, το Reddit και άλλες γεμίζουν με περιεχόμενο που δημιουργείται από ΑΙ. Και μάλιστα σε βαθμό που ο χρήστης να -ή ακόμη και να αποκρυπτογραφήσει- το πραγματικό από ψευδές. 
 
Για τον σκοπό αυτό, η Substack, μια αμερικανική πλατφόρμα που παρέχει συνδρομητικές υπηρεσίες για δημοσίευση περιεχομένου, ξεκίνησε μια συνεργασία με το λογισμικό ανίχνευσης τεχνητής νοημοσύνης Pangram. Και επέκρινε τις πλατφόρμες, όπως το LinkedIn που δεν ελέγχουν το περιεχόμενο που δέχονται. Επίσης, τόνισε ότι «οι πλατφόρμες που επιβραβεύουν την ψεύτικη γνώση θα δημιουργήσουν έναν αγώνα δρόμου προς τα κάτω». 
 
Ένα άλλο «μαύρο κουτί» 
 
Πλέον, σχεδόν όλοι όσοι δραστηριοποιούνται στο διαδίκτυο συνειδητοποιούν ότι μεταβαίνουμε σε έναν κόσμο όπου τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα της ΑΙ, όπως το ChatGPT, το Claude ή κάποιο άλλο αντίστοιχο, θα κυριαρχούν. Ο τρόπος που θα διαμορφώνεται το περιεχόμενο που θα εμφανίζεται θα εξαρτάται από αυτά. Και ονομάζεται GEO. Αν και ακόμη είναι σχετικά νωρίς, δεν υπάρχει πολύς χρόνος για να ληφθούν μέτρα προστασίας από αυτό το «μαύρο κουτί». 
 
Ο συντάκτης του Axios, Τζιμ Βάντεχεϊ, λέει ότι όλοι θα πρέπει να επανεξετάσουμε και να αναδιαμορφώσουμε το περιεχόμενό μας. Με τρόπο ώστε να καλύψουμε τις ανάγκες του ανθρώπου και της ΑΙ. 
 
Ο τρόπος που γράφουμε και δημοσιεύουμε είναι σημαντικός στην εποχή της ΑΙ. Χρειάζεται τεχνική ώστε να μη χάσουμε τους αναγνώστες μας. Και είναι η Smart Brevity, σε ελεύθερη μετάφραση, η «Έξυπνη Συντομογραφία». Δηλαδή, το πιο σημαντικό σημείο πρώτα, το πλαίσιο του θέματος δεύτερο, οι πληροφορίες ακολουθούν κατά σειρά σπουδαιότητας. Ιδανικά, με τη βοήθεια κουκκίδων. Αυτή η μορφή γραφής, λέει, κάνει θαύματα με την τεχνητή νοημοσύνη. 
 
Ο συντάκτης επισημαίνει ότι είναι ζωτικής σημασίας να προλάβουμε αυτό το πρόβλημα. Άλλωστε από αυτό εξαρτάται η επιβίωση των ΜΜΕ και των εργαζομένων σε αυτά. 
 
Και προτείνει τα εξής: 
  • Οι ενημερωτικές πλατφόρμες να εμφανίζονται και σε μεγάλα γλωσσικά μοντέλα.
  • Να βελτιώσουν την απόδοσή τους.
  • Να αντισταθμίσουν την εξάρτηση από την αναζήτηση και τον ανοιχτό ιστό.
  • Και να συνδεθούν με το κοινό σε έναν κόσμο μετά τον ανοιχτό ιστό. Παράδειγμα, με ενημερωτικά δελτία. 
Η ΑΙ ως «μεσάζων» 
 
Ήδη, πολλοί εκδότες έργου έχουν σε μεγάλο βαθμό σταματήσει να αντιμετωπίζουν τις μηχανές τεχνητής νοημοσύνης ως πηγή παραπομπής. Τις χρησιμοποιούν ως επίπεδο διανομής. 
 
Και αυτό έχει σημασία. Γιατί σύντομα, ο «πελάτης» ή ο χρήστης -αν θέλετε- που θα διαβάζει έναν ιστότοπο, θα συγκρίνει τιμές και μαθαίνει για ένα προϊόν, δεν θα είναι ο άνθρωπος. Θα είναι ένας πράκτορας ΑΙ, που θα ενεργεί ως μεσάζων. Δηλαδή πάμε προς μια εποχή που η ΑΙ θα ψωνίζει τα πάντα για εμάς. Από ψυγείο έως ειδήσεις και γνώση. 
 

Δελτία Τύπου της ΝΙΚΗΣ για το μεταναστευτικό και την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας Κύπρου.

Αθήνα, 05/8/2026
 
ΝΙΚΗ για μεταναστευτικό: Απαιτείται αποτροπή, όχι διαχείριση της εισβολής  
 
Αντί για ουσιαστική αποτροπή, ευχολόγια. Αντί για πραγματική φύλαξη των συνόρων, γενικότητες χωρίς αντίκρισμα. Αυτή είναι η ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική που κατέρρευσε στη Θέουτα, με τη μαζική εισβολή χιλιάδων παράνομων μεταναστών.
 
Βαρύγδουπες δηλώσεις για αλληλεγγύη και στήριξη από τις Βρυξέλλες, αλλά αδιαφορία για τις επιπτώσεις. Αντί να προστατεύσουν τα εξωτερικά σύνορα της Ευρώπης, επιμένουν στη λογική «μακριά από την αυλή μου» και σε πολιτικές «κατανομής βαρών» και μετεγκαταστάσεων, μετατρέποντας τις χώρες πρώτης εισόδου, όπως η Ελλάδα, σε χώρες μόνιμης παραμονής μεταναστών.
 
Το τίμημα είναι βαρύ... εθνική ασφάλεια, κοινωνική συνοχή, δημογραφική αλλοίωση. Άλλωστε, η πολιτογράφηση περισσότερων από 100.000 αλλοδαπών από την κυβέρνηση Μητσοτάκη αποτυπώνει με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο την πραγματική κατεύθυνση της κυβερνητικής πολιτικής.
 
Λέγεται αυτό αποτροπή; Λέγεται αυτό προστασία της πατρίδας και των πολιτών της; Λέγεται αυτό διαχείριση; Μάλλον λέγεται πολιτική αποτυχία, που παρουσιάζεται ως ευρωπαϊκή κανονικότητα. Όσο η κυβέρνηση επιλέγει να προσαρμόζεται στις αποτυχημένες συνταγές των Βρυξελλών αντί να διεκδικεί πραγματική αλλαγή πολιτικής, η Ελλάδα θα συνεχίσει να σηκώνει δυσανάλογο βάρος και οι πολίτες θα πληρώνουν το τίμημα.
 
Η ΝΙΚΗ απαιτεί πραγματική προστασία των συνόρων και προτείνει: αποτελεσματική αποτροπή των παράνομων εισόδων, αλλαγή του πλαισίου επιστροφών όσων δεν δικαιούνται άσυλο, ενεργητικές ευρωπαϊκές πολιτικές ανάσχεσης των μεταναστευτικών ροών στις χώρες προέλευσης και διέλευσης, αποτελεσματικούς μηχανισμούς ελέγχου για την καταπολέμηση της παράνομης εργασίας και της εκμετάλλευσης μεταναστών, καθώς και αυστηροποίηση των ποινών για τα κυκλώματα διακίνησης.
 
Η Ελλάδα δεν μπορεί να μετατραπεί σε μόνιμο χώρο διαχείρισης των συνεπειών μιας αποτυχημένης ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής ούτε σε αποθήκη ψυχών.
 
Αν η κυβέρνηση αδυνατεί να υπερασπιστεί έμπρακτα τα εθνικά συμφέροντα και την ασφάλεια των πολιτών, οφείλει να αποχωρήσει. Χθες.
 
Αθήνα, 06/8/2026
 
ΝΙΚΗ για ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας - Κύπρου: Χωρίς αποτροπή, καμία συμφωνία δεν αρκεί
 
Η κυβέρνηση επιχειρεί να παρουσιάσει ως μεγάλη εθνική επιτυχία την είσοδο της γαλλικής Meridiam στο έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου. Η συμμετοχή της Γαλλίας είναι ασφαλώς θετική και ενισχύει τη διεθνή διάσταση ενός έργου εθνικής, ενεργειακής και γεωστρατηγικής σημασίας, το οποίο η ΝΙΚΗ στηρίζει χωρίς αστερίσκους.
 
Όμως, αλήθεια, το έργο «πάγωσε» επειδή έλειπαν οι επενδυτές; Ή μήπως «πάγωσε» όταν τα τουρκικά πολεμικά πλοία εμφανίστηκαν στην περιοχή της Κάσου και η κυβέρνηση απέτυχε να διασφαλίσει την απρόσκοπτη συνέχιση των ερευνών; Αυτή είναι η πραγματική αιτία της πολύμηνης εμπλοκής, κ. Μητσοτάκη, και όχι το ιδιοκτησιακό σχήμα του έργου.
 
Η Ελλάδα λοιπόν δεν μπορεί να μεταθέτει το βάρος της εθνικής αποτροπής ούτε σε ξένους επενδυτές ούτε σε τρίτες χώρες.
 
Καμία γαλλική συμμετοχή, όσο σημαντική κι αν είναι, δεν πρόκειται να αναχαιτίσει την τουρκική προκλητικότητα, εάν η ίδια η ελληνική κυβέρνηση δεν επιδείξει την απαιτούμενη αποφασιστικότητα. Η αποτροπή δεν αγοράζεται, ούτε εισάγεται. Ασκείται.
 
Η κυβέρνηση οφείλει να ξεκαθαρίσει ότι οι έρευνες θα πραγματοποιηθούν κανονικά και ότι κάθε απόπειρα παρεμπόδισης θα αποτραπεί άμεσα και αποφασιστικά. Η υπεράσπιση των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων απαιτεί σχέδιο, πολιτική βούληση και πλήρη επιχειρησιακή ετοιμότητα των Ενόπλων Δυνάμεων.
 
Τα τουρκικά νταηλίκια δεν αντιμετωπίζονται με πανηγυρισμούς, ούτε με επικοινωνιακές φιέστες. Σταματούν μόνο όταν η Ελλάδα αποδεικνύει επί του πεδίου ότι δεν πρόκειται να ανεχθεί νέα τετελεσμένα.

Κυψέλη: Αφγανός δολοφόνησε Βρετανίδα γιατί ήταν Χριστιανή και δεν… τρέχει τίποτα!

 
Οι ισλαμολάγνοι Ευρωπαίοι ηγέτες κάνουν μάθημα φύλαξης… συνόρων στον πρωθυπουργό της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, λόγω της μαζικής εισβολής λαθρομεταναστών από το Μαρόκο στον Ισπανικό θύλακα, Θέουτα, στη Βόρεια Αφρική. Δηλαδή τι λένε στην ουσία οι Μερτς, Φον ντερ Λάιεν, Μελόνι και Σία;

«Εμείς τους μπάζαμε λίγους-λίγους και αθόρυβα και ο Σάντσεθ μας χάλασε την… πιάτσα». Γιατί μην τρελαθούμε και πιστέψουμε ότι ξαφνικά οι ευρωβαρόνοι θυμήθηκαν την αξία των συνόρων! Αν υπολογίσουμε πόσοι έχουν φτάσει Κρήτη και Γαύδο τα τελευταία 3-4 χρόνια, μιλάμε για Θέουτα επί 10! Και μάλιστα με Frontex, με υποτιθέμενες θαλάσσιες περιπολίες και όλα τα συναφή!

Και την ίδια ώρα που οι Ευρωπαίοι παίζουν θέατρο σκιών, οι συνέπειες της ισλαμολάγνας πολιτικής τους απλώνονται σε όλη την Ευρώπη σαν μεταστατικός καρκίνος. Η «αφομοίωση» των βαρβάρων δυστυχώς έφτασε στη χώρα μας ακόμα και με βαλίτσα. Μια ματωμένη βαλίτσα με τη σορό μιας δολοφονημένης 38χρονης Βρετανίδας, η οποία προφανώς πίστεψε ότι αυτά τα άγρια θηρία της Σαρία, μπορούν να εκπολιτιστούν. Το μυστήριο της βαλίτσας με το πτώμα που βρέθηκε στην Κυψέλη, εξιχνιάστηκε και αποκάλυψε κάτι που έχει προκαλέσει λόξυγγα στα συστημικά media.

Ο δολοφόνος της Βρετανίδας αποδείχτηκε ότι ήταν ένας 26χρονος Αφγανός, ο οποίος τη σκότωσε επειδή θεώρησε ότι προσηλύτιζε την σύντροφό του στον Χριστιανισμό. Η 38χρονη Ελίζαμπεθ-Τζέιν Ρος (Elizabeth-Jane Ross) με καταγωγή από το Εδιμβούργο της Σκωτίας και κόρη διακεκριμένου δικηγόρου, είχε εθελοντική δράση σε ιεραποστολικές και ανθρωπιστικές οργανώσεις, με στόχο να βοηθά μετανάστες και αστέγους. Το θύμα φέρεται να έμενε αρχικά σε μια Ελληνίδα φίλη της στο Κερατσίνι και έπειτα σε ένα κοινόχρηστο (κάτι σαν κοινόβιο) σπίτι στα Εξάρχεια που ανήκε σε ΜΚΟ με την οποία συνεργαζόταν. Εκεί διέμενε ο Αφγανός μαζί με τη σύντροφό του.

Ο 26χρονος φέρεται να δολοφόνησε την Ελίζαμπεθ (πιθανότατα πνίγοντας την) και να έκλεψε τις τραπεζικές κάρτες και το κινητό της. Στη συνέχεια «σήκωσε» πάνω από 10.000 ευρώ και ξεκίνησε να μένει σε ξενοδοχεία με τη σύντροφό του, να αγοράζει ακριβά κινητά και να πηγαίνει πολυτελείς διακοπές. Όσο οι οικείοι της Ελίζαμπεθ προσπαθούσαν να επικοινωνήσουν μαζί της, εκείνος απαντούσε με μηνύματα μέσω του κλεμμένου κινητού της προσποιούμενος ότι ήταν εκείνη, ώστε να κερδίσει χρόνο. Πληροφορίες αναφέρουν ότι κατά τη διάρκεια της ανάκρισης, ο Αφγανός φέρεται να απάντησε ότι: «είμαι τζιχαντιστής και τη σκότωσα εξαιτίας της θρησκείας», υποστηρίζοντας ότι το θύμα είχε προσπαθήσει να πείσει τον ίδιο και τη σύζυγό του να ασπαστούν τον χριστιανισμό.

«Θάβουν» την είδηση

Περιέργως, οι φανατικοί υποστηρικτές του όρου «γυναικοκτονία», μασάνε τις γλώσσες τους τα τελευταία 24ωρα, ενώ πολλά ΜΜΕ δεν αναφέρουν καν το θρησκευτικό κίνητρο του δολοφόνου! Η είδηση παραείναι άβολη για εκείνους, γιατί ενσωματώνει όλο το κύκλωμα αυτής της μιαρής επιχείρησης: λαθροεισβολή, βιομηχανία των ΜΚΟ, κρατική ανοχή, «κοινόβια» στην Αθήνα και μηδενική ενσωμάτωση. Μια είδηση – κράχτης για μια κουλτούρα αγρίων όπου η γυναίκα είναι ευτελέστερη και από αντικείμενο, και η χριστιανική πίστη πρέπει να καταλήγει σε… βαλίτσες. Ένα άθλιο υποκείμενο που ταξίδεψε σε νεαρή ηλικία στην Ευρώπη μόνο και μόνο για να κουβαλήσει μαζί του την κόλαση από την οποία υποτίθεται ότι δραπέτευσε. Σαν να μην ήταν αρκετά όλα αυτά, τα ΜΜΕ άλλαξαν μέσα σε μια νύχτα το αφήγημα και πλέον εμφανίζουν τον Αφγανό να έχει ασπαστεί τον... χριστιανισμό.

Την ίδια στιγμή, οι Έλληνες που διατηρούν ακόμα την εγκεφαλική τους λειτουργία, κατανοούν για πολλοστή φορά ότι όχι μόνο μια άμοιρη (και πιθανώς ανυποψίαστη) Βρετανίδα, αλλά ολόκληρη η Ελλάδα και η Ευρώπη προορίζεται να γίνει η ματωμένη αποσκευή του Ισλάμ. Εκατοντάδες χιλιάδες ομόθρησκοι του Αφγανού που βρίσκονται στη χώρα μας, μοιράζονται τις ίδιες παρανοϊκές απόψεις. Απλά άλλοι τις κρύβουν άχρι καιρού και άλλοι τις «εκφράζουν» από τώρα, όλο και συχνότερα.

Πληθαίνουν συνεχώς τα περιστατικά

Μήπως ξεχνάμε πόσο έχουν πυκνώσει τα περιστατικά; Λίγες εβδομάδες πριν, ένας 28χρονος Αιγύπτιος δολοφόνησε έναν πασίγνωστο Έλληνα ποινικολόγο στο γραφείο του στην Αθήνα. Ο ποινικολόγος είχε αναλάβει την υπόθεση της χορήγησης ασύλου στον Αιγύπτιο, το οποίο όμως είχε απορριφθεί. Πριν 10 μέρες Ινδοί μαχαίρωσαν μέχρι θανάτου έναν 59χρονο ψυχολόγο στο Ναύπλιο με σκοπό να τον ληστέψουν.

Πριν 8 μέρες στη Γερμανία είχαμε τη δολοφονική επίθεση στο Pride του Βερολίνου, με έναν μουσουλμάνο Λιβανέζο να ρίχνει βαν πάνω στο πλήθος, σκοτώνοντας μια γυναίκα και τραυματίζοντας 29 άτομα. Πριν 6 μέρες στο Παρίσι, ένας 36χρονος ισλαμιστής βγήκε στο δρόμο με δύο κουζινομάχαιρα και μαχαίρωνε αδιακρίτως γυναίκες, φωνάζοντας ότι «ο Αλλάχ με διέταξε να τις σκοτώσω». Αυτά μόνο ενδεικτικά και μόνο τις 20 τελευταίες μέρες. Ας μη πάμε πιο πίσω, γιατί τα θρησκευτικά εγκλήματα που έχουν μαζευτεί χρειάζονται ολόκληρο τόμο για να αναφερθούν.

Κι όμως, τα ελληνικά ΜΜΕ και τα συστημικά κόμματα σφυρίζουν αδιάφορα σαν να μην έγινε τίποτα. Έχουμε μια κανονικότατη τζιχαντιστική επίθεση, αλλά «έλα μωρέ και τι έγινε, εργατικό δυναμικό να έχουμε, δημογραφικό συμπλήρωμα να έχουμε, κι όλα καλά». Ας εμπορεύονται τις κόρες τους στο Αφγανιστάν από 7 χρονών, επειδή η παιδεραστία εκεί είναι «ιερή» παράδοση για πολλούς.

Μετά από 33 χρόνια ίδρυσης της ΕΕ (και 69 χρόνια από την ΕΟΚ) άνθρωποι δολοφονούνται στο όνομα κάποιου «Θεού», κυριολεκτικά στη διπλανή μας πόρτα. Την ίδια ώρα που σφαγιάζονται χριστιανοί από τις εισαγόμενες ορδές, μπορείς να βλασφημείς όσο (και όπως) θέλεις τον Χριστό, αφού δεν υπάρχει πλέον κανένας ελληνικός νόμος για να σε σταματήσει. Με λίγα λόγια αν ομολογείς τον Χριστό στην Ελλάδα του 2026 μπορεί και να καταλήξεις νεκρός, αλλά αν τον υβρίζεις μπορεί να γίνεις ακόμα και guest σε μουσείο ή σε κινηματογραφική αίθουσα.

Συμπερασματικά, η περίοδος που η Ευρώπη προωθούσε τον wokeισμό και τον ισλαμισμό στην ίδια ατζέντα, τελειώνει οριστικά. Ήρθε η στιγμή που αυτές οι άκρως αντικρουόμενες ιδεολογίες, κατασπαράζονται όπως φαινόταν εδώ και χρόνια ότι θα συμβεί. Το ισλάμ σκοτώνει «αλληλέγγυους», σκοτώνει «πολύχρωμους», αφού πριν από όλα αυτά σκότωνε (και σκοτώνει ακόμα) χριστιανούς. Αλλά όσο βρισκόταν στο στόχαστρο μόνο ο χριστιανισμός, όλα ήταν καλά για τους νεοταξίτες. Τώρα όμως «τρέχουν» για να μαζέψουν τα ερείπια που οι ίδιοι προκάλεσαν. Αλλά είναι πολύ αργά. Το στοίχημα της «ενσωμάτωσης» έχει χαθεί οριστικά. Τώρα (μας) απομένει μόνο το στοίχημα της επιβίωσης…

πηγή

Αδελφοί Bayraktar, Πρόεδρος Erdogan και Drones Akinci…

Γράφει ο Γιώργος Πιπερόπουλος
Και έτσι στα καλά καθούμενα, αρχές Αυγούστου μη-επανδρωμένα αεροσκάφη τύπου Bayraktar Akıncı παραβίασαν τον γαλανό ηλιόλουστο εναέριο χώρο του Αιγαίου ανατρέποντας την Ελληνοτουρκική πολιτική των συμβολικά «ήρεμων νερών» …
Τα Drones Bayraktar Akıncı κατασκευάζονται από την τουρκική αμυντική εταιρεία Baykar λέξη που προκύπτει από τη σύνθεση των λέξεων Bayraktar Kardesler – δηλαδή Αδελφοί, («καρντάσια»). Μπαϊρακτάρ.
Στην κατασκευάστρια Τουρκική εταιρεία Baykar Technology που δημιουργήθηκε από δύο αδέλφια τους Bayraktar το 1986 και έκτοτε έχει γιγαντωθεί Γενικός Διευθυντής είναι ο Selcuk Bayraktar που ανήκει στην οικογένεια των ιδρυτών της Βιομηχανίας και συμβαίνει να είναι ο νεότερος γαμπρός του Τούρκου Προέδρου κ Erdogan καθώς παντρεύτηκε με την θυγατέρα του το 2016 (κάποιοι χαρακτηρίζουν το γεγονός ως δείγμα... Διαπλοκής). 

Ο Γενικός Διευθυντής της Τουρκικής βιομηχανίας παραγωγής και εξαγωγής μη επανδρωμένων σκαφών τύπου drone κ Selcuk Bayraktar γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1979, έχει κάνει λαμπρές σπουδές στο Αμερικανικό Robert College της Κωνσταντινούπολης, και όταν αποφοίτησε το 1997 εισήχθη στο Πολυτεχνείο της Κωνσταντινούπολης και συνέχισε τις σπουδές του στο Αμερικανικό Πανεπιστήμιο της Πολιτείας της Pennsylvania όπου απέκτησε και το μεταπτυχιακό δίπλωμα Μάστερ.

Στη συνέχεια φοίτησε στο διεθνούς φήμης Τεχνολογικό Ίδρυμα της Μασαχουσέτης το M.I.T.(Massachusetts Institute of Technology)… 

Επιβλέπων Καθηγητής του κ Bayraktar στις μεταπτυχιακές του σπουδές για την απόκτηση του πτυχίου εξειδίκευσης επιπέδου Μάστερ ήταν ο ομογενής μας γεννημένος στη Νέα Υόρκη Ελληνικής καταγωγής Καθηγητής Δρ Γιώργος Παππάς, Πρόεδρος του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Συστημάτων του Πανεπιστημίου Pennsylvania.

Δεν θα σταθώ στο συγκεκριμένο θέμα δηλαδή της ύπαρξης κυριολεκτικά αμέτρητων συμπατριωτών επιστημόνων που εργάζονται ως μέλη Διδακτικού Ερευνητικού Προσωπικού (ΔΕΠ) σε Πανεπιστήμια και Ερευνητικά Ιδρύματα σε όλη την Υφήλιο τους οποίους, παρά τις γνωστές πολιτικές «μεγαλοστομίες» περί προγραμμάτων επαναπατρισμού ξενιτεμένων Ελλήνων επιστημόνων, αποδεικνύεται στο πέρασμα των δεκαετιών ότι συστηματικά αγνοεί η Ελληνική Πολιτεία...
Και δεν θα σταθώ, μολονότι με έχει πληγώσει πολύ ως επιστήμονα και πανεπιστημιακό  δάσκαλο, στο γεγονός ότι την τελευταία δεκαετία αναγκάστηκαν να ξενιτευτούν εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες και Ελληνίδες επιστήμονες και άτομα με επαγγελματικές δεξιότητες σε ένα φαινόμενο που ανέλυσα σε σχετικό άρθρο μου που είχε τον τίτλο «χάσαμε μέρος της επιστημονικής και επαγγελματικής μας αφρόκρεμας».
Θα σταματήσουμε επιτέλους κάποια στιγμή τον διωγμό δημιουργικών μυαλών στην Πατρίδα μας Ελλάδα που έχει ως αποτέλεσμα, μεταξύ άλλων, να εξαφανισθούν οι εθνικές πρωτοβουλίες σε επιχειρηματικότητα και καινοτομία και μεθοδικά και σταθερά θα μας καταντήσουνε από ΧΩΡΑ σε «χώρο» όπου ασκούν τις δικές τους επικερδείς δραστηριότητες ξένοι επενδυτές μαζί με ντόπιους «Ολιγάρχες;»
Στην Ελλάδα πριν λίγα χρόνια είχε δημοσιοποιηθεί η επιτυχής κατασκευή του «ΑΡΧΥΤΑ», του καινοτόμου μη επανδρωμένου ελληνικού drone από μέλη ΔΕΠ και φοιτητές των Πολυτεχνικών Σχολών τριών Ελληνικών ΑΕΙ, του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, του Δημοκρίτειου πανεπιστημίου Θράκης και του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας η οποία ολοκληρώθηκε σε συνεργασία με την Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία.

Την Άνοιξη του 2022 «ειρηνόφιλοι αντιρρησίες» φοιτητές και άλλοι «κουκουλοφόροι» βεβήλωσαν γραφεία καθηγητών και αντιτάχθηκαν στην κατασκευή του χαρακτηρίζοντας τον ΑΡΧΥΤΑ «φονικό όργανο πολέμου!...» 

Δείτε το σχετικό άρθρο μου που δημοσιεύθηκε εδώ στον αγαπημένο ιστότοπο που με φιλοξενεί με τίτλο: «Μια νηφάλια κριτική στις αντιρρήσεις Ελλήνων ειρηνόφιλων».

Κλείνω υπογραμμίζοντας ότι κάποτε στην Πατρίδα μας είχαμε μια σχετικά αξιόλογη βιομηχανική υποδομή η οποία στις δεκαετίες του 1980 και του 1990 κυριολεκτικά διαλύθηκε από εργατοπατέρες, εργατικά συνδικάτα ποικιλώνυμους «καλοθελητές « και «αντιρρησίες» και από εγωιστικές αδυναμίες ιδιοκτητών και ελλείψεις δεξιοτήτων διοικητικών στελεχών με αποτέλεσμα η Ελληνική οικονομία να βιώσει δραματική αποβιομηχάνιση...

Να θυμηθούμε οι ηλικιωμένοι και να γνωστοποιήσουμε στους νεότερους εταιρικά σήματα και ονόματα όπως ΙΖΟΛΑ, ΠΙΤΣΟΣ, FOURLIS, PIRELLI, GOOD-YEAR, NAMCO, DDATSUN και πολλά άλλα ΕΠΑΨΑΝ να υπάρχουν στην Ελλάδα των ΜΝΗΜΟΝΙΩΝ (ή, εάν το προτιμάτε, των «Θεσμών»).
Αντιθέτως στη γείτονα Τουρκία η βιομηχανική παραγωγή κάθε είδους  ΑΥΞΑΝΕΙ

Η ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥ ΩΣ ΠΡΟΓΕΥΣΗ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ

Του ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητού 
 
«Καὶ μετεμορφώθη ἔμπροσθεν αὐτῶν· καὶ ἔλαμψε τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ὡς ὁ ἥλιος, τὰ δὲ ἱμάτια αὐτοῦ ἐγένετο λευκὰ ὡς τὸ φῶς» (Ματθ.17,2).

Η εορτή της Μεταμορφώσεως του Κυρίου αποτελεί μία από τις λαμπρότερες Δεσποτικές εορτές της Εκκλησίας μας. Δεν πρόκειται απλώς για την ανάμνηση ενός θαυμαστού γεγονότος από την επίγεια ζωή του Χριστού, αλλά για μια βαθιά αποκάλυψη του μυστηρίου του Θεανθρώπου και συγχρόνως για την προαναγγελία της δόξης που επιφυλάσσει ο Θεός σε όσους ενωθούν μαζί Του.

Η Μεταμόρφωση είναι η στιγμή κατά την οποία ο Χριστός αποκαλύπτει στους τρεις εκλεκτούς μαθητές Του —τον Πέτρο, τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη— όχι κάτι που αποκτά εκείνη τη στιγμή, αλλά αυτό που είναι πάντοτε: ο Υιός και Λόγος του Θεού, «ἀπαύγασμα τῆς δόξης» του Πατέρα (Εβρ.1,3). Το φως που πλημμυρίζει το Θαβώρ δεν είναι κτιστό ούτε φυσικό· είναι η άκτιστη θεία δόξα, η ίδια δόξα που προϋπάρχει αιωνίως στον Θεό και αποκαλύπτεται, κατά παραχώρηση, στους ανθρώπους.

Το Θαβώρ ως προετοιμασία του Γολγοθά

Η Μεταμόρφωση προηγείται χρονικά του Πάθους. Η σειρά αυτή δεν είναι τυχαία. Λίγες ημέρες πριν από την ανάβαση στα Ιεροσόλυμα, ο Κύριος επιτρέπει στους μαθητές Του να γευθούν τη θεία Του λαμπρότητα, ώστε να μη σκανδαλισθούν όταν Τον δουν να πάσχει επάνω στον Σταυρό.

Το κοντάκιο της εορτής ερμηνεύει αυτήν ακριβώς τη σχέση: «Ἵνα ὅταν σε ἴδωσι σταυρούμενον, τὸ μὲν πάθος νοήσωσιν ἑκούσιον...»

Οι μαθητές έπρεπε να γνωρίζουν ότι Εκείνος που θα σταυρωθεί είναι ο ίδιος που ακτινοβολεί τη δόξα της θεότητος. Ο Σταυρός δεν αποτελεί ήττα αλλά εκούσια θυσία. Η δόξα του Θαβώρ και η ταπείνωση του Γολγοθά είναι οι δύο όψεις του ίδιου μυστηρίου της θείας αγάπης.

Το άκτιστο Φως της θεότητος

Στην ορθόδοξη θεολογία, η Μεταμόρφωση κατέχει κεντρική θέση, διότι συνδέεται άμεσα με τη διδασκαλία περί του ακτίστου φωτός.

Ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, υπερασπιζόμενος την εμπειρία των ησυχαστών, διδάσκει ότι το φως του Θαβώρ δεν ήταν ένα συμβολικό ή ψυχολογικό φαινόμενο. Ήταν η άκτιστη ενέργεια του Θεού, η πραγματική φανέρωση της θείας δόξας.

Ο Θεός, κατά την ουσία Του, παραμένει απρόσιτος και ακατάληπτος. Όμως, κατά τις άκτιστες ενέργειές Του, προσφέρεται πραγματικά στον άνθρωπο. Έτσι, οι μαθητές δεν είδαν την ουσία του Θεού —κάτι αδύνατο για κάθε κτιστό ον— αλλά μετείχαν στη θεία δόξα, όσο μπορούσε να αντέξει η ανθρώπινη φύση τους.

Ο άγιος Γρηγόριος γράφει χαρακτηριστικά: «Τὸ φῶς ἐκεῖνο οὔτε αἴσθησις μόνη ἐθεάσατο, οὔτε νοῦς μόνος κατενόησεν, ἀλλ' ὅλος ὁ ἄνθρωπος, θεούμενος διὰ τῆς χάριτος».

Η θέα του φωτός δεν αποτελεί διανοητική γνώση αλλά καρπό καθάρσεως, φωτισμού και θεώσεως.

Η παρουσία του Μωυσή και του Ηλία

Δίπλα στον Χριστό εμφανίζονται δύο μεγάλες μορφές της Παλαιάς Διαθήκης: ο Μωυσής και ο προφήτης Ηλίας.

Ο Μωυσής εκπροσωπεί τον Νόμο, ενώ ο Ηλίας τους Προφήτες. Ολόκληρη η Παλαιά Διαθήκη μαρτυρεί ότι ο Χριστός είναι ο αναμενόμενος Μεσσίας.

Παράλληλα, οι δύο αυτοί άνδρες συμβολίζουν ολόκληρη την ανθρωπότητα. Ο Μωυσής είχε πεθάνει, ενώ ο Ηλίας είχε αναληφθεί χωρίς να γνωρίσει θάνατο. Έτσι, στην παρουσία τους συναντώνται οι κεκοιμημένοι και οι ζώντες, δείχνοντας ότι ο Χριστός είναι Κύριος ζώντων και νεκρών.

Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος επισημαίνει ακόμη ότι οι δύο προφήτες υπήρξαν άνθρωποι μεγάλης θεωρίας του Θεού. Είχαν γνωρίσει την παρουσία Του στο Σινά και στο Χωρήβ, αλλά τώρα βλέπουν μπροστά τους τον ίδιο τον Θεό Λόγο σαρκωμένο.

«Καλόν ἐστιν ἡμᾶς ὧδε εἶναι»

Η αυθόρμητη κραυγή του αποστόλου Πέτρου εκφράζει τη βαθύτερη επιθυμία κάθε ανθρώπινης ψυχής.

Ο άνθρωπος δημιουργήθηκε για να ζει μέσα στη δόξα του Θεού. Όταν γεύεται έστω και ελάχιστα την παρουσία της θείας Χάριτος, αντιλαμβάνεται ότι τίποτε στον κόσμο δεν μπορεί να συγκριθεί με αυτήν.

Ωστόσο, ο Χριστός δεν επιτρέπει στους μαθητές να παραμείνουν στο Θαβώρ. Πρέπει πρώτα να ακολουθήσει ο Γολγοθάς. Η πνευματική ζωή δεν είναι μια διαρκής εμπειρία παρηγοριάς. Οι φωτεινές στιγμές της χάριτος δίνονται για να ενισχύσουν τον άνθρωπο στον καθημερινό του αγώνα.

Η Μεταμόρφωση ως αποκάλυψη του ανθρώπινου προορισμού

Η εορτή δεν αποκαλύπτει μόνο ποιος είναι ο Χριστός. Αποκαλύπτει και ποιος καλείται να γίνει ο άνθρωπος. Ο απόστολος Πέτρος γράφει ότι γινόμαστε «θείας κοινωνοὶ φύσεως» (Β΄ Πέτρ.1,4). Δεν γινόμαστε θεοί κατά φύση, αλλά κατά χάριν.

Ο άγιος Αθανάσιος ο Μέγας διατυπώνει τη γνωστή φράση: «Αὐτὸς γὰρ ἐνηνθρώπησεν, ἵνα ἡμεῖς θεοποιηθῶμεν».

Αυτό ακριβώς φανερώνει το Θαβώρ. Η θέωση δεν αποτελεί φιλοσοφική θεωρία ούτε ηθική τελείωση. Είναι η πραγματική κοινωνία του ανθρώπου με τον άκτιστο Θεό.

Η δόξα που περιέβαλλε τον Χριστό είναι η ίδια δόξα στην οποία καλούνται να συμμετάσχουν όλοι οι άγιοι.

Πρόγευση της Βασιλείας του Θεού

Λίγο πριν από τη Μεταμόρφωση ο Κύριος είχε πει: «Εἰσίν τινες... οἵτινες οὐ μὴ γεύσωνται θανάτου, ἕως ἂν ἴδωσι τὴν Βασιλείαν τοῦ Θεοῦ» (Μαρκ.9,1).

Η Εκκλησία ερμηνεύει ότι η υπόσχεση αυτή εκπληρώνεται στο Θαβώρ. Οι τρεις μαθητές βλέπουν προκαταβολικά αυτό που θα αποκαλυφθεί πλήρως μετά τη Δευτέρα Παρουσία: τη Βασιλεία του Θεού ως κοινωνία φωτός, ζωής και αγάπης.

Γι' αυτό η Μεταμόρφωση δεν αφορά μόνο το παρελθόν ούτε μόνο το μέλλον. Αφορά το παρόν της Εκκλησίας.

Σε κάθε Θεία Λειτουργία, σε κάθε μυστήριο, σε κάθε αληθινή προσευχή, η άκτιστη χάρη του Θεού γίνεται εμπειρία του πιστού, ως πρόγευση της αιώνιας Βασιλείας.

Επίλογος


Σε έναν κόσμο που γοητεύεται από το πρόσκαιρο και το επιφανειακό, η Μεταμόρφωση υπενθυμίζει τον αληθινό προορισμό του ανθρώπου. Δεν πλαστήκαμε για να περιοριστούμε στα όρια της φθοράς ούτε για να εγκλωβιστούμε στη λογική της αυτάρκειας. Δημιουργηθήκαμε για τη μέθεξη της θείας ζωής, για την κοινωνία με τον Ζώντα Θεό.

Το Θαβώρ μάς καλεί να ανέβουμε και εμείς το όρος της προσωπικής μας μεταμορφώσεως. Η άνοδος αυτή περνά μέσα από τη μετάνοια, την προσευχή, την άσκηση, τη μυστηριακή ζωή και τη συμμετοχή στη Θεία Ευχαριστία. Όσο ο άνθρωπος καθαρίζει την καρδιά του, τόσο περισσότερο γίνεται δεκτικός της θείας Χάριτος, σύμφωνα με τον μακαρισμό του Κυρίου: «Μακάριοι οἱ καθαροὶ τῇ καρδίᾳ, ὅτι αὐτοὶ τὸν Θεὸν ὄψονται» (Ματθ.5,8).

Η Μεταμόρφωση δεν είναι μόνο μια ανάμνηση ενός θαυμαστού γεγονότος ούτε ένα ιστορικό επεισόδιο της επίγειας ζωής του Χριστού. Είναι η φανέρωση του μέλλοντος μέσα στο παρόν, η πρόγευση της Βασιλείας του Θεού, η βεβαίωση ότι ο άνθρωπος μπορεί, διά της χάριτος, να γίνει «φωτοφόρος» και «θεοφόρος». Το φως του Θαβώρ εξακολουθεί να λάμπει μέσα στην Εκκλησία και να οδηγεί κάθε πιστό προς τη δόξα της Αναστάσεως, όπου «ὁ Θεὸς τὰ πάντα ἐν πᾶσιν» (Α΄ Κορ.15,28).

Ο ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΣ ΖΟΦΟΣ ΚΑΙ Η ΘΕΑ ΤΗΣ ΔΟΞΗΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ

(θεολογικό σχόλιο στην Μεταμόρφωση του Κυρίου)

Του ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητού

Η Θεία Μεταμόρφωση είναι ένα από τα τελευταία και μεγαλύτερα θαυμαστά γεγονότα της επί γης παρουσία του Χριστού, κατά το οποίο φανερώθηκε στους μαθητές Του μέρος της θείας δόξης Του, «καθώς ηδύναντο», όπως αναφέρεται στην ευφρόσυνη ασματική ακολουθία της εορτής. Το συμβάν αυτό, όπως αναφέρουν τα Ιερά Ευαγγέλια, επισυνέβη λίγο πριν το πάθος του Κυρίου. Ήταν δε επιβεβλημένο να γίνει διότι έπρεπε η στενή ομάδα των τριών μαθητών Του (Πέτρος, Ιάκωβος και Ιωάννης), να γίνουν αυτόπτες και αυτήκοοι μάρτυρες της θείας δόξης. Να πεισθούν ότι ο Διδάσκαλός τους, τον οποίο ακολούθησαν και μαθήτευσαν τα τελευταία τρία χρόνια, δεν ήταν ένας από τους συνηθισμένους ραβίνους, που αναδεικνύονταν συχνά στην ιουδαϊκή κοινωνία, αλλά ο αναμενόμενος Μεσσίας. Και όχι μόνον αυτό: Να αποκολληθούν από την λαθεμένη ιουδαϊκή αντίληψη περί του Μεσσία, η οποία ήταν συνυφασμένη με κάποια εθνική αποκατάσταση του ιουδαϊκού λαού.

Ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός είναι ο σαρκωμένος Υιός και Λόγος του Θεού (Ιωάν.1,14), ο «ὢν απαύγασμα της δόξης και χαρακτὴρ της υποστάσεως αυτού, φέρων τε τα πάντα τω ρήματι τῆς δυνάμεως αὐτοῦ» (Εβρ.1,3). Για χάρη της ημετέρας σωτηρίας «ἑαυτὸν ἐκένωσε μορφὴν δούλου λαβών, ἐν ὁμοιώματι ἀνθρώπων γενόμενος, καὶ σχήματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν γενόμενος ὑπήκοος μέχρι θανάτου, θανάτου δὲ σταυροῦ» (Φιλιπ.2,7), «καθαρισμὸν ποιησάμενος τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν» (Εβρ.1,3). Αυτή η ασύλληπτου μεγέθους κένωση αποτελεί την αποβολή της θείας δόξας, είναι η αυτοπαραίτησή Του από την θεία μεγαλειότητα, προκειμένου να καταστεί προσιτός στον άνθρωπο. Έγινε αληθινός άνθρωπος, «κεκοινώνηκε σαρκὸς καὶ αἵματος, καὶ αὐτὸς παραπλησίως μετέσχε τῶν αὐτῶν (των ανθρώπων), ἵνα διὰ τοῦ θανάτου καταργήσῃ τὸν τὸ κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου, τοῦτ' ἔστι τὸν διάβολον, καὶ ἀπαλλάξῃ τούτους, ὅσοι φόβῳ θανάτου διὰ παντὸς τοῦ ζῆν ἔνοχοι ἦσαν δουλείας» (Εβρ.2,14). Για να το πραγματοποιήσει, «ὤφειλε κατὰ πάντα τοῖς ἀδελφοῖς ὁμοιωθῆναι» (Εβρ.2,17), δηλαδή να γίνει αληθινός άνθρωπος, προσλαμβάνοντας πραγματικά την ανθρώπινη φύση, ολόκληρη την ανθρωπότητα, για να είναι αληθινή και πραγματική η σωτηρία μας.

Το «κατά πάντα τοις αδελφοίς ομοιωθήναι» σημαίνει την αποβολή, η μάλλον, την απόκρυψη της θείας Του δόξας από τον πεπερασμένο άνθρωπο, να είναι και να φαίνεται άνθρωπος, διότι ο πεσμένος στην αμαρτία άνθρωπος ήταν ανίκανος για τη θέα του Θεού. Όπως διαβεβαίωσε ο Θεός στον προφήτη Μωυσή, δεν ήταν δυνατόν να φανερωθεί η δόξα Του σε κανέναν άνθρωπο. Όταν ο «Μωυσῆς εἰσῆλθεν εἰς τὸν γνόφον, οὗ ἦν ὁ Θεός» (Έξ.20,22), επάνω στο όρος Σινά, για να παραλάβει το Νόμο, ζήτησε από το Θεό να δει το πρόσωπό Του: «ἐμφάνισόν μοι σεαυτόν». Εκείνος όμως του αποκρίθηκε: «ἐγὼ παρελεύσομαι πρότερός σου τῇ δόξῃ μου καὶ καλέσω τῷ ὀνόματί μου … οὐ δυνήσῃ ἰδεῖν τὸ πρόσωπόν μου· οὐ γὰρ μὴ ἴδῃ ἄνθρωπος τὸ πρόσωπόν μου καὶ ζήσεται» (Έξ.33,18-21). Του εξήγησε ότι ήταν αδύνατο να αντικρίσει τη δόξα Του, διότι θα πέθαινε πάραυτα. Το μόνο που του επέτρεψε ήταν να αντικρύσει «τα οπίσω» Του: «ἰδοὺ τόπος παρ᾿ ἐμοί, στήσῃ ἐπὶ τῆς πέτρας· ἡνίκα δ᾿ ἂν παρέλθῃ ἡ δόξα μου, καὶ θήσω σε εἰς ὀπὴν τῆς πέτρας καὶ σκεπάσω τῇ χειρί μου ἐπὶ σέ, ἕως ἂν παρέλθω· καὶ ἀφελῶ τὴν χεῖρα, καὶ τότε ὄψει τὰ ὀπίσω μου, τὸ δὲ πρόσωπόν μου οὐκ ὀφθήσεταί σοι» (Εξ.22,22-23). Ακόμα και ο λαός είχε τη συναίσθηση του απροσίτου του Θεού, αφού «πᾶς ὁ λαὸς ἑώρα τὴν φωνὴν καὶ τὰς λαμπάδας καὶ τὴν φωνὴν τῆς σάλπιγγος καὶ τὸ ὄρος τὸ καπνίζον· φοβηθέντες δὲ πᾶς ὁ λαὸς ἔστησαν μακρόθεν. καὶ εἶπαν πρὸς Μωυσῆν· λάλησον σὺ ἡμῖν, καὶ μὴ λαλείτω πρὸς ἡμᾶς ὁ Θεός, μὴ ἀποθάνωμεν» (Εξ.20,18-19).

Σύμφωνα με τους Πατέρες της Εκκλησίας μας Αυτός που συνομιλούσε με τον Μωυσή στο όρος Σινά ήταν ο Υιός και Λόγος του Θεού, ως ο Άσαρκος Λόγος στην Παλαιά Διαθήκη. Αρνήθηκε να φανερώσει τη δόξα Του στον μέγιστο των προφητών και πιστό θεράποντά Του Μωυσή, διότι ο άνθρωπος, με την πτώση του, έχασε την ύψιστη δυνατότητα να έχει άμεση σχέση με το Δημιουργό του. Βαρύτατα τραυματισμένος από την αμαρτία, δεν μπορούσε να έχει άμεση επαφή με το Θεό. Οι σπάνιες εμφανίσεις του Θεού στην Παλαιά Διαθήκη είναι σκιώδεις και καλυμμένες με πέπλα συμβολισμών.

Την ανθρώπινη αυτή αδυναμία θεράπευσε ο Θεός, στέλνοντας τον Υιό Του στον κόσμο, την εικόνα Του, διότι Αυτός «εστιν εικών του Θεού του αοράτου» (Κολ.1,15), ο Θεός εικονίζεται στο θεανδρικό πρόσωπο του Χριστού. Με την ενσάρκωση του Λόγου δεν είναι πια ο αόρατος ο Θεός, αλλά ορατός, αφού, όπως μας διαβεβαίωσε ο Κύριος: «ο εωρακώς εμέ εώρακε τον Πατέρα» (Ιωάν.14,9). Είναι και αυτό ένα δείγμα της άμετρης αγάπης του Θεού για το ανθρώπινο γένος, δίνοντάς μας τη δυνατότητα να είναι πια ορατός, στο θείο πρόσωπο του σαρκωμένου Υιού Του.

Αλλά όπως προαναφέραμε, οι άνθρωποι μπορούσαν να δουν μόνο την ανθρώπινη φύση του Χριστού. Δεν ήταν σε θέση να Τον δουν ως Θεάνθρωπο. Δεν μπορούσαν να δουν την κρυμμένη θεία Του δόξα. Ήταν όμως αναγκαίο να φανερωθεί η θεία Του δόξα, λίγο πριν το πέρας της επί γης παρουσίας Του, στον περιορισμένο αριθμό των τριών μαθητών Του. Έπρεπε κάποιοι από τους ακολούθους Του και συνεχιστές του σωτηριώδους έργου Του να αποκτήσουν μια ελάχιστη εμπειρία της θεότητάς Του. Να γίνουν οι μάρτυρες της θεανθρωπότητάς Του. Να βεβαιώσουν, τόσο στους άλλους μαθητές Του, όσο και στον υπόλοιπο κόσμο, ότι ο Διδάσκαλός τους δεν ήταν ένας από τους πολλούς ραβίνους, έστω ο τελειότερος, αλλά ο σαρκωμένος Θεός. Αυτό άλλωστε διαβεβαιώνει και ο αυτόπτης απόστολος Ιωάννης: «εθεασάμεθα την δοξαν αυτού, δόξαν πλήρης χάριτος και αληθείας» (Ιωάν.1,14) και ο απόστολος Πέτρος μας γνωρίζει ότι «επόπται γενηθέντες της εκείνου μεγαλειότητος » (Β΄ Πέτρου 1,16).

Η θέα της δόξης του Θεού δεν υπήρξε προνόμιο μόνο των μαθητών του Κυρίου, αλλά έδωσε σε όλους μας τη δυνατότητα να γίνουμε επόπτες της εκείνου μεγαλειότητας. Στο εξής ο κάθε άνθρωπος, εφόσον ντυθεί το Χριστό, δια του αγίου Βαπτίσματος, λάβει τη σφραγίδα και τη δωρεά του Αγίου Πνεύματος, ενωθεί οργανικά με τον Κύριο, διά των Ιερών Μυστηρίων και κύρια δια της Μεταλήψεως του Σώματος και του Αίματός Του και μορφωθεί σε αυτόν ο Χριστός (Ρωμ.8,29) δια του προσωπικού του αγώνα κατά του κακού και της αμαρτίας, μπορεί να έχει την εμπειρία του θαβωρίου θείου φωτός. Οι άγιοι της Εκκλησίας μας μαρτυρούν αυτή τη συγκλονιστική εμπειρία, ως το υπέρτερο στάδιο αγιότητας. Η ησυχαστική παράδοση, η οποία αποτελεί το αποκορύφωμα της ορθοδόξου πνευματικότητας, μαρτυρεί ακριβώς αυτή το συγκλονιστικό βίωμα των ακτίστων ενεργειών του Θεού.

Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι ο αιρετικός δυτικός χριστιανισμός, στόχευσε εναντίον της ενιαίας και αδιαίρετης Εκκλησίας, στη θέα του θείου φωτός, χαρακτηρίζοντας το θαβώριο φως ως ένα μετεωρολογικό φαινόμενο και την εμπειρία των ησυχαστών ως δαιμονική αυταπάτη! Φυσικά αυτό απορρέει από την σχολαστική κακοδοξία περί της γνώσεως της ουσίας του Θεού δια της ανθρώπινης λογικής και της ταυτίσεώς της με τις άκτιστες ενέργειές του. Αλλά, όπως σημειώνει ο Σεβ. Μητροπολίτης Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου κ. Ιερόθεος «Ενώ οι Ορθόδοξοι πιστεύουμε ότι ο Θεός έχει άκτιστη ουσία και άκτιστη ενέργεια και ότι ο Θεός έρχεται σε κοινωνία με την κτίση και τον άνθρωπο με την άκτιστη ενέργειά Του, εν τούτοις οι Παπικοί πιστεύουν ότι στον Θεό η άκτιστη ουσία ταυτίζεται με την άκτιστη ενέργειά Του (actus purus) και ότι ο Θεός επικοινωνεί με την φύση και τον άνθρωπο δια των κτιστών ενεργειών Του, δηλαδή ισχυρίζονται ότι στον Θεό υπάρχουν και κτιστές ενέργειες. Οπότε η Χάρη του Θεού δια της οποίας αγιάζεται ο άνθρωπος θεωρείτε ως κτιστή ενέργεια. Αλλά έτσι δεν μπορεί να αγιασθεί». Πρόκειται αναμφίβολα για σοβαρότατη κακοδοξία, η οποία έχει ολέθριες σωτηριολογικές προεκτάσεις, τις οποίες δε μπορούμε να αναπτύξουμε στο παρόν πόνημα.

Η μεταμόρφωσή του Χριστού στο όρος Θαβώρ ενώπιον των τριών κορυφαίων μαθητών Του, αποτελεί μέγα γεγονός για το έργο της σωτηρίας του κόσμου. Αποδεικνύει περίτρανα ότι ο Χριστός δεν είναι ένας από τους πάμπολλους ιδρυτές θρησκειών του κόσμου, ένας σπάνιος πνευματικός δάσκαλος, ένας μεγάλος κοινωνικός αναμορφωτής, ένας σοφός νομοθέτης, αλλά ο σαρκωμένος Θεός. Για τούτο και η σωτηρία μας είναι βεβαία. Με την θεία Μεταμόρφωση αποδεικνύεται περίτρανα ότι η σωτηρία μας δεν είναι απλά μια ηθική βελτίωση, όπως και πάλι πρεσβεύει ο παραφθαρμένος δυτικός χριστιανισμός, ούτε μια κάποια ευδαιμονιστική μεταθανάτια επιβίωση, αλλά μετοχή στη θεία δόξα, δηλαδή κατά χάριν θέωση! Ο αμέτρως αγαπών τον άνθρωπο Θεός μοιράζεται με αυτόν τη θεότητά Του! Αυτή είναι άλλωστε η πεμπτουσία του μεγάλου μυστηρίου της Θείας Ενανθρωπήσεως, η θέωση του ανθρώπου. Ο απόστολος Παύλος είναι σαφής: «ημείς δε οι πάντες», όσοι αποδεχτούμε τη δωρεά της εν Χριστώ απολυτρώσεώς μας, «ανακεκαλυμμένω προσώπω την δόξαν Κυρίου κατοπτριζόμενοι την αυτήν εικόνα μεταμορφούμεθα από δόξης εις δόξαν, καθάπερ από Κυρίου Πνεύματος» (Β΄Κορ.3,18). Όλοι οι πιστοί του Χριστού, ως «σύμμορφοι της εικόνος του Θεού» (Ρωμ.8,29), θα μεταμορφωθούμε και εμείς και θα συνδοξασθούμε με Αυτόν. Τόσο μεγάλο είναι το μέγεθος της φιλανθρωπίας του Θεού, ο Οποίος τόσο πολύ μας αγαπά, ώστε θέλει να μας χαρίσει μέρος της δικής Του δόξας, να μας καταστήσει συμβασιλείς Του στην ατέρμονη βασιλεία Του, να μοιραστεί μαζί μας το θρόνο της μεγαλοσύνης Του!

ΕΙΣ ΤΗΝ ΑΓΙΑΝ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΙΝ

Απομαγνητοφωνημένη ομιλία μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου με θέμα:
 
«Αὐτοῦ ἀκούετε» (Ματθ.17,5)
 
[εκφωνήθηκε στην Ιερά Μονή Κομνηνείου Λαρίσης στις 6-8-1988] 
(Γ103Β)

Ο σκοπός μιας εορτής, αγαπητοί μου, είναι να ξαναζωντανέψει ένα γεγονός και να δημιουργήσει, αν τούτο βέβαια είναι δυνατόν, τα ίδια βιώματα, όπως όταν το γεγονός ελάβαινε χώρα.

Έτσι, όταν οι μαθηταί Πέτρος, Ιάκωβος και Ιωάννης είδαν το υπερφυές αυτό θαύμα της Μεταμορφώσεως του Κυρίου, εκινήθησαν ανάμεσα σε δύο ακραία αισθήματα. Αυτά που μέσα στην Ιστορία καλείται ο κάθε πιστός, όπως σας είπα, αυτός ο σκοπός των εορτών, να κινηθεί. Ήταν η γοητεία της θέας, ώστε ο Απόστολος Πέτρος να φθάσει να ζητήσει από τον Κύριο να μείνουν για πάντα στο Θαβώρ. Αλλά και ο τρομακτικός φόβος, ώστε να πέσουν πρηνείς, όπως πολύ ωραία το εκφράζει κατά δυναμικότατον τρόπον η βυζαντινή αγιογραφία, όταν άκουσαν την φωνήν του Ουρανίου Πατρός από το κέντρον της νεφέλης: «Καὶ ἰδοὺ φωνὴ ἐκ τῆς νεφέλης λέγουσα· οὗτός ἐστιν ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ εὐδόκησα· αὐτοῦ ἀκούετε». «Και να, φωνή εκ της νεφέλης, η οποία έλεγε: Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός -δηλαδή ο Ιησούς- εις τον Οποίον αναπαύομαι· Αυτόν να ακούτε».

Ήτο η μεγάλη μαρτυρία του Πατρός υπέρ του Υιού, που χάριν αυτής της μαρτυρίας, όπως λέγαμε εχθές εις τον Εσπερινόν, εστήθη το σκηνικόν της φωτεινής νεφέλης. Η μαρτυρία του Πατρός έχει μία άπειρη βαρύτητα γιατί είναι μία άμεση αποκάλυψη.

Τίνος ήτο η φωνή; Έπρεπε να δοθεί και δια την φωνήν μία μαρτυρία, δια να εξασφαλιστεί η γνησιότητα της φωνής. Αλλά η μαρτυρία της φωνής, που θα έδιδε την μαρτυρίαν δια τον Ιησούν, εδόθη από την παρουσίαν της φωτεινής νεφέλης. Το ένα δηλαδή δίδει τη μαρτυρίαν δια το άλλο. Η νεφέλη δίδει την μαρτυρίαν της γνησιότητος της φωνής και η γνησιότητα της φωνής τη μαρτυρίαν περί του προσώπου του Υιού. Γι΄αυτό ακριβώς λέγει ένας ερμηνευτής: «Νεφέλη καί φωνή, ἳνα βεβαιωθῶσιν ὃτι φωνή Θεοῦ ἐστίν». Μαζί η φωνή με τη νεφέλη, δια να βεβαιωθούν οι μαθηταί ότι πρόκειται περί της φωνής του Θεού. Και η φωνή ήτο του Πατρός, του Ουρανίου Πατρός. Εδώ πάλι βλέπομε, όπως εις την Βάπτισιν, έχομε μία πλήρη Θεοφανία. Το κέντρον της Θεοφανίας στην Μεταμόρφωσιν κατέχει ο Υιός. Όπως και εις την Βάπτισιν το κέντρον της Θεοφανίας κατέχει πάλι ο βαπτιζόμενος Υιός. Το Πνεύμα το Άγιον, εκεί, εις την Βάπτισιν ήτο ωσεί περιστερά. Το Πνεύμα το Άγιον εδώ είναι ως νεφέλη φωτεινή. Ο Πατήρ εμφανίζεται ως φωνή και εκεί εις την Βάπτισιν και εδώ και πάντοτε με την ιδίαν μαρτυρίαν. Ότι «Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός». Ακροατής εκεί εις την Βάπτισιν ήταν κυριότατα ο Ιωάννης ο Βαπτιστής. Εδώ ακροαταί της φωνής είναι ο Πέτρος, ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης. Δεν είναι τολμηρό να πούμε και ο Μωυσής και ο Ηλίας. Θα το δούμε λίγο πιο κάτω. Έτσι έχομε άλλη μία μαρτυρία εδώ του Πατρός με φωνήν. Είναι η δεύτερη μαρτυρία μέσα εις τα Ευαγγέλια.

Έχομε όμως και μία τρίτη μαρτυρία της φωνής του Ουρανίου Πατρός. Όταν κάποτε ο Κύριος ομίλει εις τα πλήθη, έκανε μία μικράν προσευχήν εις την οποίαν εδόθη μία συγκλονιστική απάντησις: «Πάτερ, δόξασόν σου τὸ ὄνομα. ἦλθεν οὖν φωνὴ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ· καὶ ἐδόξασα καὶ πάλιν δοξάσω». «Ἀπεκρίθη ὁ ᾿Ιησοῦς καὶ εἶπεν· οὐ δι’ ἐμὲ αὕτη ἡ φωνὴ γέγονεν, ἀλλὰ δι’ ὑμᾶς». «Πατέρα, δόξασέ μου το όνομά Σου. Ήλθε λοιπόν μία φωνή από τον ουρανό. ‘’Και εδόξασα και πάλι δοξάσω’’. Τότε απεκρίθη ο Ιησούς προς τα πλήθη και είπε: ‘’Αυτή η φωνή δεν έγινε για μένα αλλά για σας’’». Δηλαδή «να σας δοθεί μία μαρτυρία Ποιος είμαι, πού αποτείνομαι και πώς απαντά Εκείνος προς τον Οποίον Εγώ αποτείνομαι».

Έχομε λοιπόν τρεις μαρτυρίες σαν φωνή του ουρανίου Πατρός· στην Βάπτισιν, στην Μεταμόρφωσιν και τώρα εις τα πλήθη, υπέρ της ταυτότητος του Υιού. Και ποια είναι αυτή εν προκειμένω η μαρτυρία; Το είπαμε: «Οὗτος ἐστίν ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός». Αυτή είναι η μαρτυρία, σπουδαιοτάτη μαρτυρία, που όπως είδαμε είναι η δευτέρα χρονολογικά.

Η μαρτυρία του Αποστόλου Πέτρου, όπως θα ενθυμείσθε, όταν ο Κύριος έθεσε εκείνη την ερώτηση στους μαθητάς: «Οἱ ἄνθρωποι τίνα με λέγουσιν εἶναι τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου;(:Οι άνθρωποι για μένα τι λένε; Για μένα τον Υιόν του ανθρώπου, ποιος είμαι;)». Και τότε… -γιατί υπήρχαν ποικίλες απόψεις περί του προσώπου του Ιησού. Και τότε ο Απόστολος Πέτρος, εξ ονόματος και των άλλων μαθητών είπε εκείνα τα βαρυσήμαντα λόγια: «Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος(: Συ είσαι ο Μεσσίας· ο κατεξοχήν Υιός του Θεού, του Θεού του ζώντος Θεού)». Βέβαια ήτο μία μεγάλη μαρτυρία, που ο Κύριος την μαρτυρίαν αυτήν επήνεσε και είπε ότι επί της μαρτυρίας αυτής θα θεμελιωθεί η Εκκλησία. Ελέγετο Σίμων ή Κηφάς ο Πέτρος. Και τον αποκαλεί εκεί, τον μετονομάζει και τον λέγει Πέτρον, πέτρα δηλαδή, βράχον και ότι επ’ αυτού του βράχου -ποιου βράχου;- αυτής της ομολογίας -ποιας ομολογίας; : ότι ο Ιησούς είναι ο κατεξοχήν Υιός του Θεού-, θα θεμελιωθεί η Εκκλησία· της οποίας τα θεμέλια δεν θα μπορέσουν αυτές οι σκοτεινές δυνάμεις του Άδου να τα κλονίσουν μέσα εις την Ιστορίαν.

Αλλά αυτή όμως η μαρτυρία του Πέτρου ήτο μία έμμεση μαρτυρία· διότι απλώς του απεκαλύφθη. Το βεβαιώνει ο ίδιος ο Κύριος, όταν του λέγει: «Σίμων Βαριωνᾶ (:Σίμων, παιδί του Ιωνά, αυτό που είπες δεν ήταν δικό σου) ὅτι σάρξ καὶ αἷμα -δηλαδή άνθρωπος- οὐκ ἀπεκάλυψέ σοι (:Δεν σου το απεκάλυψε αυτό άνθρωπος, ότι Εγώ είμαι ο Υιός του Θεού του ζώντος), ἀλλ᾿ ὁ πατήρ μου ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς». Συνεπώς και εδώ έχομε και την αποκάλυψη και τη μαρτυρία του Πατρός, μόνο που γίνεται έμμεσα, δια της μαρτυρίας ενός μαθητού.

Εδώ όμως στη Μεταμόρφωση έχομε άμεσον μαρτυρίαν του Πατρός δια τον Υιόν. Αλλά αυτής της μαρτυρίας του Πατρός, προηγήθηκε μια άλλη μαρτυρία δια τον Υιόν. Ήτο η μαρτυρία του Μωυσέως· ο οποίος τη στιγμή που εδίδετο η μαρτυρία του Πατρός, ο Μωυσής ήτο παρών. Και την είχε δώσει τη μαρτυρίαν αυτή 15 περίπου αιώνες προ Χριστού.

Ακούστε πώς το λέγει ο ίδιος ο Μωυσής εις το βιβλίον του Δευτερονομίου στο 18ο κεφάλαιον, στίχος 15. Είναι η πλέον βαρυσήμαντος θέσις, όχι μόνο μέσα εις το βιβλίον του Δευτερονομίου, αλλά εις αυτήν την Πεντάτευχον, αλλά εις αυτήν ολόκληρην την Παλαιάν Διαθήκην. Τι λέγει εκεί ο Μωυσής; «Προφήτην ἐκ τῶν ἀδελφῶν σου ὡς ἐμὲ -δηλαδή «Προφήτην από τους αδελφούς σου», λέει στον λαό, «σαν εμένα», ὡς ἐμὲ, δηλαδή τι είμαι εγώ; Νομοθέτης. Προσέξτε: Υπογραμμίζω. Νομοθέτης. Θα το πω δια τρίτην φορά. Νομοθέτης- ἀναστήσει σοι Κύριος ὁ Θεός σου, αὐτοῦ ἀκούσεσθε». Θα εγείρει, θα αναστήσει, θα φέρει στην Ιστορία, έναν άλλον Νομοθέτην. Αὐτοῦ ἀκούσεσθε. Ακούστε αυτήν την φράσιν: «Αὐτοῦ ἀκούσεσθε». Αυτόν να ακούσετε. Ο Πατήρ τι είπε; «Αὐτοῦ ἀκούσεσθε». Ώστε λοιπόν είναι Αυτός ο άλλος Νομοθέτης, ο άλλος προφήτης. Και ο Θεός βεβαιώνει αυτήν την ρήσιν την προφητικήν του Μωυσέως, με τα εξής λόγια, λίγο πιο κάτω από αυτό που σας διάβασα: «Προφήτην ἀναστήσω αὐτοῖς -δηλαδή στους Εβραίους- ἐκ τῶν ἀδελφῶν αὐτῶν -δηλαδή από τον λαό τους-, ὥσπερ σε -όπως και ο Ιησούς εκ του λαού του Ισραήλ κατάγεται κατά σάρκα. Όπως κι εσένα· δηλαδή Νομοθέτην-, καὶ δώσω τὰ ῥήματα ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ(:θα του βάλω τα λόγια μου στο στόμα του), καὶ λαλήσει αὐτοῖς καθ᾿ ὅ,τι ἂν ἐντείλωμαι αὐτῷ -Ο Χριστός είπε: «Ἐγὼ ἀπ᾿ ἐμαυτοῦ οὐδέν λαλῶ: Ό,τι ο Πατήρ θέλει, αυτό λαλώ-· καὶ ὁ ἄνθρωπος, -συνεχίζει ο Θεός στην Παλαιά Διαθήκη- ὃς ἐὰν μὴ ἀκούσῃ ὅσα ἂν λαλήσῃ ὁ προφήτης ἐκεῖνος ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου, ἐγὼ ἐκδικήσω ἐξ αὐτοῦ». «Εκείνος ο οποίος θα δείξει ανυπακοή σε Αυτόν τον νέον Νομοθέτην, Εγώ θα τον τιμωρήσω».

Και ποιο το περιεχόμενο αυτής της μαρτυρίας; Ότι «Αυτός τώρα που μεταμορφούται, όπως στην Βάπτιση, Αυτός τώρα που βαπτίζεται, ότι Αυτός που τώρα μεταμορφούται ενώπιον των τριών μαθητών, Πέτρου, Ιακώβου και Ιωάννου και ενώπιον των ουρανίων επισκεπτών, Μωυσέως και Ηλιού, Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός». Αυτό το «Οὗτος», «Οὗτος ἐστιν», αυτό το «Οὗτος» είναι δεικτικόν(Από το δείχνω) που σημαίνει ότι Αυτός είναι και όχι κάποιος άλλος. Δεν υπάρχει κανείς άλλος παρά μόνον Αυτός. Είναι εκείνο που θα γράψει αργότερα ο Απόστολος Παύλος: «Ἐν οὐδενὶ ἑτέρῳ υπάρχει η σωτηρία». Δεν υπάρχει εις κανέναν άλλον η σωτηρία, παρά μόνον εις τον Ιησούν Χριστόν.

«Οὗτος ἐστίν»· που σημαίνει, Αυτός είναι. Αυτός είναι πάντοτε. Δεν είναι σήμερα και δεν ήταν χθες. Αλλά Αυτός που είναι πάντοτε. Θα γράψει αργότερα ο Απόστολος Παύλος εις την προς Εβραίους επιστολήν του: «Χριστός χθές καί σήμερον ὁ αὐτός εἰς τούς αἰῶνας». Ο Ένας, ο μοναδικός, ο αιώνιος, ο παντοτινός, ο ένας μόνος Σωτήρ. Και Αυτός που Εγώ τώρα, ως να λέγει ο Πατήρ με εκείνο το «οὗτος», όταν λέμε «οὗτος», αυτός, δείχνομε, Εγώ τώρα ο Πατήρ δακτυλοδεικτώ· Αυτός είναι ο Υιός μου. Όχι υιός μου· αλλά ο Υιός μου. Έναρθρα, με ὁ μπροστά· που δείχνει ότι είναι Υιός όχι κατ’ υιοθεσίαν ή κάποιος, όπως λεγόμεθα όλοι «Παιδιά του Θεού». Όπως και οι Εβραίοι έλεγαν…- καλώς το κατενόησαν οι Εβραίοι, ξέρετε, και πήραν λίθους να λιθοβολήσουν τον Κύριον, καλώς το κατενόησαν. «Γιατί», λέει, «με λιθοβολείτε;», ερώτησε ο Κύριος. «Επειδή κάνω καλά έργα; Για ποιο καλό έργο με λιθοβολείτε;». «-Όχι, δεν σε λιθοβολούμε για κανένα καλό έργο, αλλά γιατί είπες ότι είσαι ο Υιός του Θεού».

Δηλαδή; Κι εκείνοι δεν ήσαν υιοί του Θεού; Δεν απεκλήθησαν «Ο υιός μου ο πρωτότοκος» ολόκληρος ο Ισραήλ; Τον οποίον καλώ εξ Αιγύπτου. Άλλο ότι αυτή η προφητεία, σε δεύτερο πλάνο αφορά τον Ιησούν Χριστόν. Ναι, καλώς το κατενόησαν. «Γιατί έκανες», λέει, «τον εαυτόν σου Υιόν του Θεού;». Τι; Μοναδικόν Υιόν του Θεού. Με ιδιότητα μοναδικήν. Και όπως λέγει ο Ζιγαβηνός: «Οὐχ ἁπλῶς υἱὸς ὡς οἱ δι’ ἀρετῆς υἱοποιούμενοι μοι». «Εκείνοι οι οποίοι γίνονται παιδιά μου, επειδή αποκτούν αγιότητα». Όπως και η μαρτυρία του Πέτρου που είπε: «Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς(:Συ είσαι ο Χριστός) ὁ υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος» κ.τ.λ. Ενάρθρως.

Μάλιστα, όταν ο Κύριος έκανε την θάλασσα να σιγήσει, εκοιμάτο μες στο καΐκι κι έγινε ταραχή μεγάλη και Τον ξύπνησαν. «Κύριε», λέγει, «ξύπνα, γιατί χανόμαστε». Τότε σηκώθηκε ο Κύριος, είπε στον άνεμο, στη θάλασσα: «Σιώπα, πεφίμωσο», κλείσε το στόμα σου, βάλε φίμωτρο. Αμέσως γαλήνη. Ακαριαία. Και τότε πήγαν και Τον προσκύνησαν εκείνοι που ήσαν εις το καΐκι και είπαν -προσέξτε ακρίβεια- : «Ἀληθῶς Θεοῦ υἱὸς ἐστίν οὗτος». Είναι πράγματι αληθινός Υιός, όχι «ο υιός», υιός, δηλαδή πολύ καλός άνθρωπος, που τον ακούει ο Θεός. Γιατί; Ακόμη δεν εγνώριζαν Ποιος ήταν ο Ιησούς. Όταν όμως Τον εγνώρισαν, δεν ήταν υιός, αλλά ο Υιός, ο Ένας και ο μοναδικός. Και ο Υιός Αυτός είναι εκ της ουσίας του Πατρός, είναι αΐδιος, δηλαδή χωρίς αρχή, χωρίς τέλος, όπως και ο Πατήρ. Είναι το δεύτερον πρόσωπον της Αγίας Τριάδος. Είναι Εκείνος για τον οποίον εγράφη στον 2ον Ψαλμόν: «Υἱός μου εἶ σύ, ἐγώ σήμερον γεγέννηκά σε». «Συ είσαι ο Υιός μου, τον Οποίον εγώ σήμερα έχω γεννήσει». Και είναι ομοούσιος προς τον Πατέρα. Γιατί; Γιατί «Εγώ», λέει «Σε γέννησα, Εγώ, Εγώ ο Πατήρ. Συνεπώς είσαι ομοούσιος με Εμένα». Αυτό το «σήμερον» και το «γεγέννημαι» υπάρχει σε αυτά το παρόν και το παρελθόν, που εκφράζεται η προαιώνιος γέννησις του Υιού. Και ο Υιός Αυτός είναι αγαπητός. Αγαπητός ως Μονογενής, εκ της φύσεως του Πατρός. Αγαπητός και ως άνθρωπος· γιατί ευρίσκεται ενώπιον του Πατρός ως άνθρωπος, ανά πάσα στιγμή ευαρεστών. «Ἐν ᾧ εὐδόκησα»· «στον Οποίον Εγώ αναπαύομαι». Και επιμαρτυρεί ο Πατήρ.

Γι΄αυτό το «εὐδόκησα» λέει ο Ιερός Χρυσόστομος: «Ὡσανί ἔλεγεν: Ἐν ᾧ ἀναπαύομαι, ᾧ ἀρέσκομαι». «Σ’ αυτόν που εγώ αναπαύομαι, σε Αυτόν που εγώ αρέσω». Και όπως λέγει ο Ζιγαβηνός: «Φιλῶ γάρ ὡς υιόν μου (:Τον αγαπώ σαν παιδί μου) καί ὡς ἀγαπητόν καί ὡς ἀναπαύοντα καί ἀρέσκοντά μοι (:και σαν υιόν, σαν αγαπητόν και σαν αναπαύοντά με, με αναπαύει, γιατί κάνει το θέλημά μου· και ακόμη είναι Εκείνος που αρέσω)».

Και συνεπώς; Συνεπώς: «Αὐτοῦ ἀκούετε». Αυτόν να ακούτε. Και τούτο διότι είναι ο άλλος προφήτης, που επροφήτευσε ο Μωυσής, όπως σας είπα, είναι ο νέος Νομοθέτης. Γιατί ο Μωυσής είπε: «Προφήτην ὡς ἐμέ». Αυτό το «προφήτην ὡς ἐμέ», το βρίσκομε εις το δεύτερον κεφάλαιον του Ησαΐου, ο οποίος λέγει το εξής καταπληκτικόν: «Ἐξελεύσεται νόμος καὶ λόγος Κυρίου ἐξ ῾Ιερουσαλήμ». Ναι, αλλά ο νόμος εξήλθε εκ Σινά. Από εκεί βγήκε ο νόμος, από το Σινά. Εδώ λέγει ο Ησαΐας, 800 χρόνια προ Χριστού, ότι θα βγει νόμος από τη Σιών, δηλαδή από την Ιερουσαλήμ. Και λόγος από τα Ιεροσόλυμα. Αλλά μόνον ο Χριστός νομοθέτησε εις τον χώρον της Παλαιστίνης. Αλλά ο Μωυσής πήρε τον νόμο εις το Σινά. Αυτό δείχνει ότι πράγματι ο Χριστός είναι ο νέος Νομοθέτης, μιας νέας τάξεως.

Και συνεπώς, όπως λέει ο Ζιγαβηνός: «Τούτῳ οὕτω πείθεσθε(εις Αυτόν να πείθεσθε) τούτῳ πιστεύετε(:εις Αυτόν να πιστεύετε) εἰ τι ἂν καί λέγῃ καί ποιῇ(:Ό,τι κι αν σας λέγει, ό,τι κι αν κάνει· εις Αυτόν να πείθεσθε και να πιστεύετε). Αὐτοῦ ἀκούετε. Πλήρωμα γάρ νόμου καί προφητῶν ὁ Χριστός(:Γιατί ο Χριστός είναι το πλήρωμα, η εκπλήρωσις και του Νόμου και των προφητών). Καί λοιπόν ἐκεῖνα πάντα συνετελέσθησαν ἂχρι τούτου μόνον ἐκτεινόμενα». «Και όλα αυτά πραγματοποιήθηκαν», λέγει, «μέχρι Τούτου μόνον, μέχρι το πρόσωπον του Ιησού Χριστού και δεν πήγαν πιο πέρα». Στο πρόσωπον όλα του Χριστού εξεπληρώθησαν, όλες οι προφητείες.

Και όπως λέγει ο Θεοφύλακτος: «Αὐτοῦ ἀκούετε· κἂν σταυρωθῆναι θέλῃ, μή ἐναντιοῦσθε αὐτῷ (:Αυτόν να ακούτε. Κι αν ακόμη θέλει να σταυρωθεί, μην έρχεστε σε αντίθεση)». Ο Απόστολος Πέτρος είπε: «Ἵλεώς σοι, Κύριε», «μη γένοιτο» δηλαδή, «έλεος σε Σένα να μη γίνει αυτό, να πας στα Ιεροσόλυμα, που λες ότι οι Εβραίοι θα σε φονεύσουν». Και ο Κύριος δέχεται αντίθεσιν από τον Πέτρον. Άκοντος, δεν το καταλάβαινε. Ήταν πίσω από τον Πέτρον ο διάβολος. Και τότε λέγει στον Πέτρον ο Κύριος: «Ὓπαγε ὀπίσω μου, σατανᾶ».

Το «Αὐτοῦ ἀκούετε», το «Αὐτοῦ» γιατί το ἀκούω συντάσσεται με γενική, το «Αὐτοῦ ἀκούετε» μόνον και όχι άλλου, αποτείνεται τόσο εις τους τρεις μαθητάς, όσο και εις τους Μωυσή και Ηλία, που ήδη είχαν προφητεύσει γι’ Αυτόν και τώρα βρίσκονται μπροστά εις τον προφητευόμενον. Κι εκείνοι έπρεπε να ακούν τον Κύριον. Όλοι οι άγιοι στη Γη, έχουν ανάγκη να ακούσουν και να πειθαρχήσουν στο «Αὐτοῦ ἀκούετε».

Αυτός ο άγιος Ιωάννης ο Βαπτιστής, αγαπητοί μου, λέει το εξής: «Κἀγὼ οὐκ ᾔδειν αὐτόν(: «Εγώ λέει δεν Τον γνώριζα». Ακούτε; «Δεν Τον εγνώριζα τον Ιησούν»), ἀλλ' ὁ πέμψας με βαπτίζειν ἐν ὕδατι, ἐκεῖνός μοι εἶπεν· ἐφ' ὃν ἂν ἴδῃς τὸ Πνεῦμα καταβαῖνον καὶ μένον ἐπ' αὐτόν, οὗτός ἐστιν(:Αυτός είναι. Αυτό το σημάδι)· κἀγὼ ἑώρακα, καὶ μεμαρτύρηκα ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ υἱὸς τοῦ Θεοῦ(:Είδα και δίνω τη μαρτυρία μου ότι Αυτός είναι ο Υιός του Θεού)». Δεν εγνώριζε. Είχε λοιπόν και ο Ιωάννης ανάγκη αυτού του «Αὐτοῦ ἀκούετε». Και ο Αβραάμ στη Γη όσο ζούσε, αλλά και στον Άδη, αυτό το «Αὐτοῦ ἀκούετε» είχε ανάγκη. Και περίμενε τον Ιησούν. Και ηγαλλιάσατο εις τον Άδη, όταν είδε την Ενανθρώπηση του Υιού στη Γη. Πώς την είδε…-ο Κύριος το αποκαλύπτει αυτό. Ο Κύριος γνωρίζει. Όλοι οι άγιοι στην Παλαιά Διαθήκη και όλοι οι δίκαιοι και οι προφήται, Αυτού ήκουσαν. Γιατί ο Υιός επικρατεί εις την Παλαιά Διαθήκη και εδικαιώθησαν και εσώθησαν. Γιατί τον Ιησούν, προ της Ενανθρωπήσεώς Του Τον είχαν ακούσει. Οι προφήται Αυτού ήκουσαν κλπ. Όποιος λοιπόν, Αυτού, του Ιησού ακούει, θα έχει ζωήν αιώνιον. Διότι σ’ Αυτόν θα έχει πιστεύσει και τις εντολές Του θα έχει βιώσει. Όποιος Αυτού ακούει, ποτέ δεν θα αποπροσανατολιστεί στη ζωή του. Ποτέ κανένα πρόβλημα υπαρξιακόν δεν θα τον βασανίσει. Γιατί είναι Αυτός που κρατά τα κλειδιά του θανάτου και του Άδου.

Λέγει στο βιβλίον της Αποκαλύψεως, 1,18: «Καὶ ἔχω τὰς κλεῖς τοῦ θανάτου καὶ τοῦ ᾅδου». Όποιος Αυτού ακούει, αγαπητοί μου, θα έχει κοινωνίαν μετά του Θεού. Όπως σημειώνει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης στην πρώτη του επιστολή: «Καί ἡ κοινωνία δὲ ἡ ἡμετέρα μετὰ τοῦ πατρὸς καὶ μετὰ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Καὶ ταῦτα γράφομεν ὑμῖν(:κι αυτά σας τα γράφομε), ἵνα ἡ χαρὰ ἡμῶν ᾖ πεπληρωμένη(:Για να είναι η υπερπλήρης η χαρά σας για να έχετε κι εσείς κοινωνία μετά του Πατρός και του Υιού)».

Και τέλος, όποιος Αυτού, του Ιησού ακούει, δεν ακούει του Αντιχρίστου ή των αντιχρίστων φωνών. Αν δεν θέλομε να ακούσομε τη φωνήν του Αντιχρίστου και να τον πιστέψομε, δεν έχομε παρά πάντα να ακούμε τη φωνή Εκείνου, για τον Οποίον μαρτύρησε ο Πατήρ, του Ιησού Χριστού.

Αγαπητοί, τι να πούμε και τι να περιγράψουμε για την εποχή μας, που είναι βάραθρον, μια κοιλάδα κλαυθμώνος κι ένας Άδης. Είναι τέτοια η εποχή μας, γιατί δεν ακούει τον Κύριον Ιησούν Χριστόν. Κι όχι απλώς δεν Τον ακούει αλλά Τον υβρίζει και Τον αποκηρύττει. Εμείς όμως που πιστεύομε στον Κύριον, Αυτού ακούομεν. Κι έτσι τηρούμε και την εντολήν του Ουρανίου Πατρός που είπε να Τον ακούμε. Εμείς δεν είμεθα τέκνα απειθείας και οργής. Είμεθα τέκνα φωτός και υπακοής.

Αγαπητοί μου, το υπερφυές αυτό θαύμα της Μεταμορφώσεως του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, μας δίνει το μήνυμα και της δικής μας μεταμορφώσεως που είναι η κορυφαία υπακοή εις τον Υιόν, κατά την εντολή του Πατρός. «Μεταμορφοῦσθε -γράφει στην προς Ρωμαίους ο Απόστολος Παύλος- τῇ ἀνακαινώσει τοῦ νοός ὑμῶν, εἰς τὸ δοκιμάζειν ὑμᾶς τί τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ τὸ ἀγαθὸν καὶ εὐάρεστον καὶ τέλειον».

ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ
και με απροσμέτρητη ευγνωμοσύνη στον πνευματικό μας καθοδηγητή μακαριστό γέροντα Αθανάσιο Μυτιληναίο,
μεταφορά της απομαγνητοφωνημένης ομιλίας σε ηλεκτρονικό κείμενο και επιμέλεια:
Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος
 
ΠΗΓΕΣ:
Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.
Ομιλία εις την Αγίαν Μεταμόρφωσιν, 6-8-1988, σειρά Γ103Β.

Η ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΠΕΡΙΚΟΠΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ

Κατά Ματθαίον, κεφάλαιο ΙΖ΄, εδάφια 1-13

1 Καί μεθ᾿ ἡμέρας ἓξ παραλαμβάνει ὁ ᾿Ιησοῦς τὸν Πέτρον καὶ ᾿Ιάκωβον καὶ ᾿Ιωάννην τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ καὶ ἀναφέρει αὐτοὺς εἰς ὄρος ὑψηλὸν κατ᾿ ἰδίαν· 2 καὶ μετεμορφώθη ἔμπροσθεν αὐτῶν, καὶ ἔλαμψε τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ὡς ὁ ἥλιος, τὰ δὲ ἱμάτια αὐτοῦ ἐγένετο λευκὰ ὡς τὸ φῶς. 3 Καὶ ἰδοὺ ὤφθησαν αὐτοῖς Μωσῆς καὶ ᾿Ηλίας μετ᾿ αὐτοῦ συλλαλοῦντες. 4 Ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Πέτρος εἶπε τῷ ᾿Ιησοῦ· Κύριε, καλόν ἐστιν ἡμᾶς ὧδε εἶναι· εἰ θέλεις, ποιήσωμεν ὧδε τρεῖς σκηνάς, σοὶ μίαν καὶ Μωσεῖ μίαν καὶ μίαν ᾿Ηλίᾳ. 5 Ἒτι αὐτοῦ λαλοῦντος ἰδοὺ νεφέλη φωτεινὴ ἐπεσκίασεν αὐτούς, καὶ ἰδοὺ φωνὴ ἐκ τῆς νεφέλης λέγουσα· οὗτός ἐστιν ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ εὐδόκησα· αὐτοῦ ἀκούετε· 6 καὶ ἀκούσαντες οἱ μαθηταὶ ἔπεσον ἐπὶ πρόσωπον αὐτῶν καὶ ἐφοβήθησαν σφόδρα. 7 Καὶ προσελθὼν ὁ ᾿Ιησοῦς ἥψατο αὐτῶν καὶ εἶπεν· ἐγέρθητε καὶ μὴ φοβεῖσθε. 8 Ἐπάραντες δὲ τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτῶν οὐδένα εἶδον εἰ μὴ τὸν ᾿Ιησοῦν μόνον. 9 Καὶ καταβαινόντων αὐτῶν ἀπὸ τοῦ ὄρους ἐνετείλατο αὐτοῖς ὁ ᾿Ιησοῦς λέγων· μηδενὶ εἴπητε τὸ ὅραμα ἕως οὗ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐκ νεκρῶν ἀναστῇ. 10 Καὶ ἐπηρώτησαν αὐτὸν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ λέγοντες· τί οὖν οἱ γραμματεῖς λέγουσιν ὅτι ᾿Ηλίαν δεῖ ἐλθεῖν πρῶτον; 11 Ὁ δὲ ᾿Ιησοῦς ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· ᾿Ηλίας μὲν ἔρχεται πρῶτον καὶ ἀποκαταστήσει πάντα· 12 λέγω δὲ ὑμῖν ὅτι ᾿Ηλίας ἤδη ἦλθε, καὶ οὐκ ἐπέγνωσαν αὐτόν, ἀλλ᾿ ἐποίησαν ἐν αὐτῷ ὅσα ἠθέλησαν· οὕτω καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου μέλλει πάσχειν ὑπ᾿ αὐτῶν. 13 Τότε συνῆκαν οἱ μαθηταὶ ὅτι περὶ ᾿Ιωάννου τοῦ βαπτιστοῦ εἶπεν αὐτοῖς.

Ερμηνευτική απόδοση από τον μακαριστό Παν. Τρεμπέλα


1 Ύστερα από έξι ημέρες ο Ιησούς πήρε μαζί Του τον Πέτρο, τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη τον αδελφό του και τους ανέβασε σε ένα ψηλό βουνό, ιδιαιτέρως μόνο αυτούς 2 και εκεί μεταμορφώθηκε μπροστά τους˙ και έγινε το πρόσωπό Του λαμπρό σαν τον ήλιο, και τα ενδύματά Του λευκά σαν το φως. 3 Και τότε εμφανίστηκαν σε αυτούς ο Μωυσής και ο Ηλίας, οι οποίοι συνομιλούσαν μαζί Του. 4 Ο Πέτρος τότε είπε στον Ιησού: «Κύριε, είναι ωραία να μείνουμε εδώ. Αν θέλεις, ας κάνουμε εδώ τρεις σκηνές˙ μία για σένα και μία για τον Μωυσή και μία για τον Ηλία».5 Και ενώ αυτός μιλούσε ακόμη, ξαφνικά μια νεφέλη γεμάτη φως τους σκέπασε. Και ξαφνικά ακούστηκε φωνή από τη νεφέλη που έλεγε: «Αυτός είναι ο Υιός μου, που εξαιρετικά Τον αγαπώ και στον Οποίο ευαρεστήθηκα. Να υπακούτε σε Αυτόν».6 Μόλις οι μαθητές άκουσαν τη φωνή αυτή, έπεσαν με το πρόσωπο στο χώμα και φοβήθηκαν πάρα πολύ. 7 Τότε τους πλησίασε ο Ιησούς, τους άγγιξε και τους είπε: «Σηκωθείτε και μη φοβάστε». 8 Κι όταν αυτοί σήκωσαν τα μάτια τους, δεν είδαν κανέναν άλλο παρά μόνο τον Ιησού.

9 Kαι καθώς κατέβαιναν από το βουνό, τους παρήγγειλε ο Ιησούς και τους είπε: «Μην πείτε σε κανέναν αυτό που είδατε, μέχρι να αναστηθεί ο Υιός του ανθρώπου από τους νεκρούς˙ τότε δεν θα υπάρχει κίνδυνος άκαιρων ενθουσιασμών του πλήθους, αλλά και το γεγονός αυτό θα καταστεί περισσότερο κατανοητό και πιστευτό». 10 Και οι μαθητές Του Τον ρώτησαν: «Όταν ο Ηλίας ήλθε και σε χαιρέτησε στο βουνό, έφυγε πάλι. Γιατί λοιπόν οι γραμματείς λένε ότι πριν από την έλευση του Μεσσία πρέπει να έλθει πρώτα ο Ηλίας;» 11 Και ο Ιησούς τούς αποκρίθηκε: «Ο Ηλίας βέβαια, όπως προφήτευσε ο Μαλαχίας, θα έρθει πρώτα και θα αποκαταστήσει όλες τις σχέσεις των ανθρώπων, ώστε αυτοί και να ειρηνεύσουν και να συνδεθούν περισσότερο μεταξύ τους και με τον Θεό. 12 Εγώ όμως σας λέω ότι τώρα πλέον ο Ηλίας ήλθε. Ήλθε δηλαδή ο Ιωάννης, που έμοιαζε σε όλα με τον Ηλία. Αυτός ήταν ο Πρόδρομός Μου, και αυτοί δεν τον αναγνώρισαν, αλλά του έκαναν όσα θέλησαν με τις διεστραμμένες θελήσεις τους. Έτσι και ο Υιός του ανθρώπου πρόκειται να πάθει από αυτούς». 13 Τότε οι μαθητές κατάλαβαν ότι τους μιλούσε για τον Ιωάννη τον Βαπτιστή.

Ἡ ἑορτή τῆς Θείας Μεταμορφώσεως τοῦ Σωτῆρος

Ἀποσπάσματα ἀπό ὁμιλία τοῦ μακαριστοῦ γέροντος Γεωργίου Καψάνη (1981)
 
Ἡ ἡμέρα τῆς Θείας Μεταμορφώσεως τοῦ Σωτῆρος ἔχει ἰδιάζουσα θέσι μέσα στήν ἐμπειρία τῆς Ἐκκλησίας, στήν μυστική ἐμπειρία καί τήν θεολογία τῶν ἁγίων Πατέρων μας καἰ τόν ὀρθόδοξο μοναχισμό.
 
Ἡ σημερινή ἑορτή ἔχει χαρακτῆτα Χριστολογικό, διότι μᾶς δείχνει ποιός εἶναι ὁ ταπεινός Ἰησοῦς, ὁ ἄνθρωπος Ἰησοῦς. Μᾶς δείχνει τήν θεότητά Του, τήν αἰώνια προΰπαρξί Του.
 
Εἶναι ἐπίσης ἑορτή ἀνθρωπολογική, διότι μᾶς δείχνει σέ ποιά δόξα εἶναι κεκλημένος ὁ ἄνθρωπος, ὁ πιστός, ὁ Χριστιανός· νά συμμετάσχῃ καί αὐτός στήν Χάρι καί τήν Δόξα τοῦ ἐνανθρωπήσαντος Θεοῦ.
 
Ἔχει ἀκόμα χαρακτῆρα ἐκκλησιολογικό ἡ σημερινή ἑορτή. Διότι δείχνει τόν Χριστό ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ. Διότι ὁ Χριστός δέν ὑπάρχει ἐκτός τῆς Ἐκκλησίας· δέν προσφέρεται ἐκτός τῆς Ἐκκλησίας. Καί εἶναι σήμερα ἡ Ἐκκλησία τῆς Παλαιᾶς καί τῆς Καινῆς Διαθήκης παροῦσα, ἑνωμένη γύρω ἀπό Αὐτόν πού εἶναι τό κέντρο τῆς Παλαιᾶς καί τῆς Καινῆς Διαθήκης, τόν Θεάνθρωπο Χριστό. 
 
Ἔχει ἀκόμα χαρακτῆρα ἐσχατολογικό, διότι μᾶς δείχνει μία ἄποψι, μία ὄψι -ἐν σκιᾷ βεβαίως καί ἐν αἰνίγματι ἀκόμη- αὐτοῦ τοῦ ὁποίου θά εἶναι ἐν ὅλῃ τῇ λαμπρότητί του ἐν τῇ Βασιλείᾳ τῶν Οὐρανῶν. 
 
Σήμερα λοιπόν μᾶς ὑπενθυμίζει ἡ σημερινή ἑορτή τήν ἀνάγκη καἰ ἐμεῖς νά συνεχίσουμε μέ πολύ πόθο, μέ πόθο καί ἀγάπη, τόν ἀγῶνα τῆς καθάρσεως τῆς καρδιᾶς μας ἀπό τά πάθη καί τῆς ἐνοικήσεως εἰς αὐτήν τοῦ Χριστοῦ διά τῆς εὐχῆς , τοῦ «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ ἐλέησόν με τόν ἁμαρτωλόν». -------------------------------------- 
 
Ἀπό τό βιβλίο ΟΜΙΛΙΕΣ ΣΕ ΑΚΙΝΗΤΕΣ ΔΕΣΠΟΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΘΕΟΜΗΤΟΡΙΚΕΣ ΕΟΡΤΕΣ (τῶν ἐτῶν 1981-1991), σελ. 112, τοῦ Ἀρχιμανδρίτου ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΚΑΨΑΝΗ, καθηγουμένου τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Ὁσίου Γρηγορίου Ἁγίου Ὄρους. 
 
Ἐπιμέλεια ἀντιγραφῆς
Φώτιος Μιχαήλ, ἰατρός

Λίγες οδηγίες πριν επισκεφθείτε το ιστολόγιό μας (Για νέους επισκέπτες)

1. Στην στήλη αριστερά βλέπετε τις αναρτήσεις του ιστολογίου μας τις οποίες μπορείτε ελεύθερα να σχολιάσετε επωνύμως, ανωνύμως ή με ψευδώνυμο, πατώντας απλά την λέξη κάτω από την ανάρτηση που γραφει "σχόλια" ή "δημοσίευση σχολίου" (σας προτείνω να διαβάσετε με προσοχή τις οδηγίες που θα βρείτε πάνω από την φόρμα που θα ανοίξει ώστε να γραψετε το σχόλιό σας). Επίσης μπορείτε να στείλετε σε φίλους σας την συγκεκριμένη ανάρτηση που θέλετε απλά πατώντας τον φάκελλο που βλέπετε στο κάτω μέρος της ανάρτησης. Θα ανοίξει μια φόρμα στην οποία μπορείτε να γράψετε το email του φίλου σας, ενώ αν έχετε προφίλ στο Facebook ή στο Twitter μπορείτε με τα εικονίδια που θα βρείτε στο τέλος της ανάρτησης να την μοιραστείτε με τους φίλους σας.

2. Στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας μπορείτε να βρείτε το πλαίσιο στο οποίο βάζοντας το email σας και πατώντας την λέξη Submit θα ενημερώνεστε αυτόματα για τις τελευταίες αναρτήσεις του ιστολογίου μας.

3. Αν έχετε λογαριασμό στο Twitter σας δινεται η δυνατότητα να μας κάνετε follow και να παρακολουθείτε το ιστολόγιό μας από εκεί. Θα βρείτε το σχετικό εικονίδιο του Twitter κάτω από τα πλαίσια του Google Friend Connect, στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας.

4. Μπορείτε να ενημερωθείτε από την δεξιά στήλη του ιστολογίου μας με τα διάφορα gadgets για τον καιρό, να δείτε ανακοινώσεις, στατιστικά, ειδήσεις και λόγια ή κείμενα που δείχνουν τις αρχές και τα πιστεύω του ιστολογίου μας. Επίσης μπορείτε να κάνετε αναζήτηση βάζοντας μια λέξη στο πλαίσιο της Αναζήτησης (κάτω από τους αναγνώστες μας). Πατώντας την λέξη Αναζήτηση θα εμφανιστούν σχετικές αναρτήσεις μας πάνω από τον χώρο των αναρτήσεων. Παράλληλα μπορείτε να δείτε τις αναρτήσεις του τρέχοντος μήνα αλλά και να επιλέξετε κάποια συγκεκριμένη κατηγορία αναρτήσεων από την σχετική στήλη δεξιά.

5. Μπορείτε ακόμα να αφήσετε το μήνυμά σας στο μικρό τσατάκι του blog μας στην δεξιά στήλη γράφοντας απλά το όνομά σας ή κάποιο ψευδώνυμο στην θέση "όνομα" (name) και το μήνυμά σας στην θέση "Μήνυμα" (Message).

6. Επίσης μπορείτε να μας στείλετε ηλεκτρονικό μήνυμα στην διεύθυνσή μας koukthanos@gmail.com με όποιο περιεχόμενο επιθυμείτε. Αν είναι σε προσωπικό επίπεδο θα λάβετε πολύ σύντομα απάντησή μας.

7. Τέλος μπορείτε να βρείτε στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας τα φιλικά μας ιστολόγια, τα ιστολόγια που παρακολουθούμε αλλά και πολλούς ενδιαφέροντες συνδέσμους.

Να σας υπενθυμίσουμε ότι παρακάτω μπορείτε να βρείτε χρήσιμες οδηγίες για την κατασκευή των αναρτήσεών μας αλλά και στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας ότι έχει σχέση με δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ

Χρήσιμες οδηγίες για τις αναρτήσεις μας.

1. Στις αναρτήσεις μας μπαίνει ΠΑΝΤΑ η πηγή σε οποιαδήποτε ανάρτηση ή μερος αναρτησης που προέρχεται απο άλλο ιστολόγιο. Αν δεν προέρχεται από κάποιο άλλο ιστολόγιο και προέρχεται από φίλο αναγνώστη ή επώνυμο ή άνωνυμο συγγραφέα, υπάρχει ΠΑΝΤΑ σε εμφανες σημείο το ονομά του ή αναφέρεται ότι προέρχεται από ανώνυμο αναγνώστη μας.

2. Για όλες τις υπόλοιπες αναρτήσεις που δεν έχουν υπογραφή ΙΣΧΥΕΙ η αυτόματη υπογραφή της ανάρτησης. Ετσι όταν δεν βλέπετε καμιά πηγή ή αναφορά σε ανωνυμο ή επώνυμο συντάκτη να θεωρείτε ΩΣ ΑΥΣΤΗΡΟ ΚΑΝΟΝΑ ότι ισχύει η αυτόματη υπογραφή του αναρτήσαντα.

3. Οταν βλέπετε ανάρτηση με πηγή ή και επώνυμο ή ανώνυμο συντάκτη αλλά στη συνέχεια υπάρχει και ΣΧΟΛΙΟ, τότε αυτό είναι ΚΑΙ ΠΑΛΙ του αναρτήσαντα δηλαδή είναι σχόλιο που προέρχεται από το ιστολόγιό μας.

Σημείωση: Να σημειώσουμε ότι εκτός των αναρτήσεων που υπογράφει ο διαχειριστής μας, όλες οι άλλες απόψεις που αναφέρονται σε αυτές ανήκουν αποκλειστικά στους συντάκτες των άρθρων. Τέλος άλλες πληροφορίες για δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα μπορείτε να βρείτε στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας.