Στην τελική ευθεία η συμφωνία για τη Μονή Σινά – Η φόρμουλα για το ιδιοκτησιακό καθεστώς

Στο κρίσιμο τελικό στάδιο εισέρχονται οι διαπραγματεύσεις για το μέλλον της Ιεράς Μονής Αγίας Αικατερίνης στο Σινά, με τις δύο πλευρές να επεξεργάζονται μια σύνθετη νομική φόρμουλα που θα διασφαλίζει τη συνέχιση της θρησκευτικής λειτουργίας της και, συγχρόνως, θα εναρμονίζεται με την αιγυπτιακή νομοθεσία. 

 

Σύμφωνα με πληροφορίες της εφημερίδας «ΤΑ ΝΕΑ», βασικό άξονα της υπό διαμόρφωση συμφωνίας αποτελεί ένα ιδιότυπο «διπλό καθεστώς κυριότητας». 

 

Οι τελευταίες προτάσεις του αιγυπτιακού Δημοσίου διαβιβάστηκαν στη Μονή στις αρχές Αυγούστου και εξετάζονται από τη Σιναϊτική Αδελφότητα. Πηγή που ενημερώνεται για την πορεία των συνομιλιών ανέφερε ότι «όλα πλέον θα πάρουν την οδό των τελικών υπογραφών».

 

Η καθυστέρηση που σημειώθηκε το προηγούμενο διάστημα αποδίδεται στον εορτασμό της Κοίμησης της Θεοτόκου, τόσο με το νέο όσο και με το παλαιό ημερολόγιο.

 

Θρησκευτική διακατοχή στο διηνεκές

 

Με βάση τη συμφωνία που βρίσκεται υπό επεξεργασία, η Σιναϊτική Αδελφότητα θα διατηρήσει το απόλυτο δικαίωμα θρησκευτικής διακατοχής, χρήσης και λειτουργίας των κινητών και ακινήτων της Μονής στο διηνεκές.

 

Δεν θα έχει, ωστόσο, τη δυνατότητα να μεταβιβάζει, να μεταβάλλει ή να προχωρά σε αξιοποίηση των ιστορικών ακινήτων, των αρχαιολογικών κειμηλίων και των βυζαντινών θησαυρών.

 

Για ζητήματα που αφορούν τη χρήση, την έκθεση ή τη μεταφορά των θρησκευτικών θησαυρών, καθώς και για παρεμβάσεις στα ιστορικά ακίνητα, σημαντικό ρόλο θα διαδραματίζει η γνωμάτευση της αιγυπτιακής Εφορείας Αρχαιοτήτων.

 

Νομικοί κύκλοι περιγράφουν τη συγκεκριμένη φόρμουλα ως έναν συνδυασμό «ψιλής κυριότητας» και «επικαρπίας υπό όρους». Στόχος είναι να δημιουργηθεί ένα πλαίσιο συμβατό με το αιγυπτιακό δίκαιο, χωρίς να διαταράσσεται η ιστορική και θρησκευτική αποστολή της Μονής.

 

Η εκκρεμότητα με τα μικρότερα ακίνητα

 

Ανοιχτές παραμένουν οι λεπτομέρειες που αφορούν δεκάδες μικρότερα ακίνητα και εκτάσεις συνδεδεμένες με τη Μονή. Από την περιουσία αυτή η Σιναϊτική Αδελφότητα αντλεί μέρος των οικονομικών πόρων που απαιτούνται για την καθημερινή λειτουργία της.

 

Για τα συγκεκριμένα ακίνητα έχει ήδη προηγηθεί αναλυτική καταγραφή και τεκμηρίωση από ειδική ομάδα επιστημόνων. Το ζήτημα θεωρείται κομβικό, καθώς συνδέεται άμεσα με την οικονομική βιωσιμότητα και την αυτονομία της Αδελφότητας.

 

Αναγνώριση του Αρχιεπισκόπου Συμεών

 

Στο υπό διαμόρφωση πλαίσιο προβλέπεται ακόμη η απόδοση αιγυπτιακής υπηκοότητας, ενώ με Προεδρικό Διάταγμα αναμένεται να αναγνωριστεί ο Αρχιεπίσκοπος Σινά Συμεών ως ο νόμιμος Καθηγούμενος της Μονής.

 

Παράλληλα, θα καθοριστεί ειδικό καθεστώς παραμονής για τα μέλη της Σιναϊτικής Αδελφότητας. Εξετάζεται ακόμη και η επίσημη αναγνώριση των θεμελιωδών κανόνων λειτουργίας της, προκειμένου να διευκολυνθούν οι μελλοντικές σχέσεις της με το αιγυπτιακό κράτος και να αποφευχθούν νέες νομικές περιπέτειες.

 

Οι επαφές με τις αιγυπτιακές Αρχές άρχισαν περίπου δύο μήνες μετά την ενθρόνιση του Αρχιεπισκόπου Συμεών, με μία ή δύο συναντήσεις κάθε μήνα. Οι συνομιλίες εντατικοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια του Μαΐου, του Ιουνίου και του Ιουλίου, καθώς αναμενόταν απόφαση του αιγυπτιακού ανώτατου δικαστηρίου για το ιδιοκτησιακό καθεστώς. Η έκδοση της απόφασης αναβλήθηκε εκ νέου.

 

Παρέμβαση από την Ουάσιγκτον

 

Το ενδιαφέρον των Ηνωμένων Πολιτειών για την υπόθεση παραμένει ισχυρό. Στη Μονή βρέθηκε ο Ελληνοαμερικανός αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, αρμόδιος για τη Διαχείριση και τους Πόρους, Μάικλ Ρήγας, ο οποίος παρέστη στη Θεία Λειτουργία για την Κοίμηση της Θεοτόκου με το παλαιό ημερολόγιο.

 

Η απάντηση της Αδελφότητας στις αιγυπτιακές προτάσεις αναμένεται να αποσταλεί μετά την αναχώρησή του από το Σινά.

 

Είχε προηγηθεί η συνάντηση του Αρχιεπισκόπου Συμεών με τον ανώτερο σύμβουλο του Αμερικανού προέδρου Μασάντ Μπούλος, ο οποίος είχε μεταφέρει το προσωπικό ενδιαφέρον του προέδρου των ΗΠΑ για την υπόθεση.

 

Οι διαπραγματεύσεις διεξάγονται με βάση το αιγυπτιακό Σύνταγμα, τη νομοθεσία και τις δικαστικές αποφάσεις, αλλά και με σεβασμό στο καθεστώς της Μονής ως μνημείου παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO. Κρίσιμη παράμετρο αποτελεί το μοναδικό status quo της Μονής, η ελληνορθόδοξη ταυτότητά της και η αδιάλειπτη λειτουργία της επί δεκαπέντε αιώνες.

 

Εφόσον ολοκληρωθούν ομαλά οι τελευταίες νομικές ρυθμίσεις, στην τελική υπογραφή της συμφωνίας αναμένεται να συμμετάσχουν εκπρόσωποι της Αιγύπτου, ο Αρχιεπίσκοπος Σινά Συμεών και εκπρόσωπος της Ελληνικής Δημοκρατίας.

 

πηγή 

ΜΑΡΙΑ, ΤΟ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟ ΟΝΟΜΑ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ»

ΕΙΣ ΤΟ ΓΕΝΕΣΙΟΝ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ

 

Απομαγνητοφωνημένη ομιλία μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου με θέμα:

«ΜΑΡΙΑ, ΤΟ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟ ΟΝΟΜΑ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ»

 

[εκφωνήθηκε στην Ιερά Μονή Κομνηνείου Λαρίσης στις 8-9-1987]

[Α26]

Σήμερα, αγαπητοί μου, η Εκκλησία μας εορτάζει το Γενέθλιον της Θεοτόκου. Είναι γνωστόν ότι γενέθλιος ημέρα δεν είναι η ημέρα που γεννάται κανείς, αλλά γενέθλιος ημέρα είναι η ημέρα που αναγεννάται κανείς. Γι΄αυτό θα μπορούσαμε να πούμε ότι η γενέθλιος ημέρα του κάθε ανθρώπου είναι η ημέρα που εβαπτίσθη· διότι εκεί, εις την κολυμβήθρα, ανεγεννήθη. Η τελείωσις δε αυτής της γενεθλίου ημέρας, θεωρουμένου του βίου ως μία ημέρα, είναι η ημέρα κατά την οποία ο άνθρωπος εξέρχεται από τον παρόντα βίον. Γι΄αυτό ως γενέθλιος ημέρα πάντων των αγίων, δεν θεωρείται ούτε η ημέρα που εγεννήθησαν -πολύ περισσότερο- ούτε η ημέρα του βαπτίσματος, αλλά η ημέρα της εξόδου των από την παρούσαν ζωή, όταν δηλαδή φεύγουν από τον παρόντα κόσμον. Αυτή λέγεται «γενέθλιος ημέρα», διότι ουσιαστικά αναγεννάται ο άνθρωπος δια την καθ’ αυτό ζωήν, που είναι η αιώνιος ζωή.

Φυσικά, η ημέρα του βαπτίσματος και η ημέρα του θανάτου του ανθρώπου, που είναι η τελείωσίς του, δηλαδή η ολοκλήρωσίς του, εκεί που έφθασε, όπου έφθασε, ταυτίζονται. Έχομε μία σύμπτωση αυτών των δύο οροθεσίων. Κατ’ ουδένα λόγο, όμως, γενέθλιος ημέρα είναι η ημέρα που γεννάται ο άνθρωπος. Γι΄αυτό ο αρχαίος κόσμος εγιόρταζε πάντοτε την γενέθλιον ημέραν, δηλαδή την ημέρα που βιολογικά εγεννήθηκε. Γι΄αυτό εις τον χριστιανικόν κόσμον, δεν επιτρέπεται, είναι ημαρτημένον, να γιορτάζει κανείς, να το πω απλά, τα γενέθλιά του! Και τείνει να καθιερωθεί αυτό –ξενόφερτο πράγμα, άγνωστο στα δικά μας χώματα, στον δικό μας χώρο, να γιορτάζομε τα γενέθλια. Είναι και ξένο και αντιχριστιανικόν.

Δεν συμβαίνει, όμως, το ίδιο με την Υπεραγίαν Θεοτόκον. Και τούτο διότι η Υπεραγία Θεοτόκος ήτο ήδη αγία από προγόνων. Και προπαντός η Υπεραγία Θεοτόκος. Προεφητεύθη και προπαρασκευάστηκε από Αυτόν τον Ίδιον τον Θεόν, χωρίς αυτό βέβαια να σημαίνει ότι ο Θεός καθοδήγησε την προαίρεσή της έτσι ώστε η Θεοτόκος να είναι Παν-αγία, κατά έναν παρασκευασμένον τρόπον. Ποτέ. Η Υπεραγία Θεοτόκος ηργάσθη στον εαυτό της για να γίνει η Παν-αγία. Αλλά παρεσκεύασε, όμως, ο Θεός την Υπεραγίαν Θεοτόκον από προγόνων, από πλευράς χώρου, μέσα εις τον οποίον χώρον η Υπεραγία Θεοτόκος θα εγεννάτο, θα εκυοφορείτο, θα συνελαμβάνετο, θα εκυοφορείτο και θα εγεννάτο. Γι'αυτό άρχισαν οι πρόγονοι, από πού λέτε; Παραπάνω από χίλια χρόνια πιο μπροστά. Γι'αυτό η Θεοτόκος λέγεται ότι είναι το άνθος που «ἐξήνθησεν ἐκ τῆς ῥίζης Ἰεσσαί». Αλλά ο Ιεσσαί ήταν ο πατέρας του Δαβίδ, ο οποίος είχε ζήσει παραπάνω από χίλια χρόνια από τότε που η Θεοτόκος εγεννήθηκε. Και η Θεοτόκος είναι από την βασιλικήν γενεάν του Δαβίδ. Οι δε γονείς της ήταν δίκαιοι. Και δίκαιοι υπέρ πάντα άλλον δίκαιον της Παλαιάς Διαθήκης.

Αλλά η Υπεραγία Θεοτόκος, αγαπητοί μου, είναι εκείνη δια την οποίαν λέγει το βιβλίο των «Παροιμιῶν», εις το 9ον κεφάλαιον, ότι «Ἡ Σοφία ὠκοδόμησεν ἑαυτῇ οἶκον». Ποια είναι αυτή η Σοφία; Η Σοφία είναι η Ενυπόστατος Σοφία. Είναι ο Θεός Λόγος, πριν ενανθρωπήσει. Η Ενυπόστατος Σοφία, ο Θεός Λόγος, το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδος, λέγει ότι «ὠκοδόμησεν», έκτισε για τον εαυτό Του, επειδή λέει την Σοφία, για τον εαυτόν της, το σπίτι Του. Το σπίτι Του. Και ποιο είναι αυτό το σπίτι; Αυτό το σπίτι που έκτισε ο Θεός Λόγος για να κατοικήσει είναι η Θεοτόκος. Διότι εις αυτό το σπίτι, εις αυτήν την ανθρωπίνη φύση, ήλθε και εσκήνωσε, δηλαδή έστησε την σκηνή Του ο Θεός Λόγος. Και αυτή είναι η Υπεραγία Θεοτόκος. Συνεπώς, εφόσον αυτή, η Κυρία Θεοτόκος θα έφερε τον Θεόν Λόγον εις τον κόσμον, η γέννησίς της, η βιολογική της γέννησις, ήταν υπόθεσις χαράς και μεγάλης ευλογίας για τον κόσμον ολόκληρον. Άρα, είναι το μόνο πρόσωπο - αν το θέλετε ακόμη ακριβέστερα, και ο άγιος Ιωάννης ο Βαπτιστής, αλλά δεν έχω καιρό να σας μιλήσω για εκείνον- είναι τα μόνα πρόσωπα που γιορτάζεται η βιολογική τους γέννηση. Είναι τα μόνα πρόσωπα.

Είναι γνωστό ότι το όνομα εδίδετο εις τα παιδιά, ιδίως τα αγόρια, κατά την ημέρα της περιτομής, την ογδόη ημέρα. Εις την Θεοτόκο εδόθη το όνομα Μαρία. Το όνομα αυτό, Μαρία, έχει πολλά να πει. Έξω από την ετυμολογία της λέξεως - που δεν θα μείνω- θα ήθελα να σας πω μόνο ότι οι Πατέρες της Εκκλησίας μας παίρνουν το ελληνικό όνομα «Μαρία» και απομονώνουν τα γράμματά του, δηλαδή κάνουν, θα λέγαμε, μία ακροστιχίδα. Ακροστιχίς θα πει… παίρνω το όνομα κάθετα, και παίρνω το κάθε γράμμα και βγάζω περιεχόμενο. Μαρία. Τα πέντε αυτά γράμματα εκφράζουν πέντε γυναικεία ονόματα, σπουδαία εις την Παλαιά Διαθήκη, των οποίων οι αρετές και τα χαρίσματα συγκεντρώνονται εις το πρόσωπον της Θεοτόκου, και συνεπώς το όνομα Μαρία είναι ένα όνομα περιεκτικόν όλων εκείνων των ονομάτων της Παλαιάς Διαθήκης, των γυναικείων ονομάτων, με τις χάριτες και τις δωρεές που είχαν πάρει από τον Θεό.

Μαρία. Το Μ θυμίζει την Μαριάμ, την αδελφή του Μωυσέως και του Ααρών. Το Α - σας είπα κατά ακροστιχίδα, βάζομε το γράμμα κάθετα- είναι η Αβιγαία, η σύζυγος του Δαβίδ. Το Ρ είναι η Ραχήλ, η σύζυγος του Ιακώβ. Το Ι είναι η Ιουδήθ. Και το τελευταίο Α είναι η Άννα, η μητέρα του Σαμουήλ, η γυναίκα του Ελκανά.

Ας δούμε αυτά τα πέντε γυναικεία πρόσωπα. Τι χαρακτηριστικόν είχε η αδελφή του Μωυσέως και του Ααρών, η Μαριάμ; Όταν η Μαριάμ άκουσε τον αδελφό της να συνθέτει εκείνη την ωδή, μετά από το πέρασμά τους από την Ερυθρά Θάλασσα, και να δοξάζεται ο Θεός, τότε μαζεύει όλες τις γυναίκες, προεξάρχει χορού και κατ’ αντιφωνίαν ψάλλει και εκείνη την ωδή που έψαλλαν οι άνδρες, με αρχηγό τον αδελφό της, τον Μωυσή, επί τη σωτηρία των από τους Αιγυπτίους και το πέρασμά τους από την Ερυθρά Θάλασσα. Η Μαριάμ ήτο προφήτης. Προσέξτε, οι ωδές αυτές του Μωυσέως ήτο προφητικές. Και η Μαριάμ δεν έκανε παρά επανάληψη της προφητείας του αδελφού της. Για να σας το θυμίσω αυτό, να το καταλάβετε λίγο καλύτερα, σας θυμίζω τον Συμεών τον Θεοδόχον, όταν είπε «Νῦν ἀπολύεις τὸν δοῦλον σου, δέσποτα». «Τώρα, Κύριε, να πεθάνω. Γιατί είδαν τα μάτια μου το σωτήριόν σου, είδαν τα μάτια μου τον Σωτήρα του κόσμου· ο Οποίος είναι φως εις αποκάλυψιν εθνών». Την ίδια ώρα μία γυναίκα, η Άννα, λέγει: «Ναι, ναι, ναι, είναι αυτό!». Και χαρακτηρίζεται «προφήτις» από την Αγία Γραφή. Ε, αυτό έκανε και η Μαριάμ. Επιβεβαιώνει τον αδελφό της. Είναι προφήτις. Και η ωδή αυτή του Μωυσέως είναι απ’ άκρου εις άκρον, μέχρι το τελευταίο σημείο προφητική. Ήτο δε και παρθένος. Δύο γνωρίσματα. Προφήτης και παρθένος. Η Θεοτόκος ήτο και προφήτις. Δείτε την ωδήν της: «Ἀπὸ τοῦ νῦν μακαριοῦσι μὲ πᾶσαι αἱ γενεαί». Η δε θαυμασία Ελισάβετ, η μητέρα του Ιωάννου, τι είπε; «Και είναι μακαρία εκείνη -μίλησε εις τρίτον πρόσωπον- που θα πιστέψει σε όσα της λαλήθηκαν από τον Κύριον» («πᾶσι τοῖς λελαλημένοις αὐτῇ παρὰ Κυρίου»). Είναι ευτυχισμένη, γιατί επίστεψε τι; Εκείνα που της είπε ο Θεός δια του αγγέλου και ότι η Θεοτόκος, βάσει αυτών, κηρύσσει και λέγει: «Από δω και μπρος θα με κηρύσσουν, θα με μακαρίζουν οι γενεές ως ευτυχισμένη γυναίκα· γιατί έφερα τον Μεσσίαν εις τον κόσμον»· γιατί επίστεψε εκείνα που της είπε ο Θεός δια του αγγέλου. Η Υπεραγία Θεοτόκος είναι κατεξοχήν προφήτις. Και παρθένος. Έχει λοιπόν τα δύο γνωρίσματα της παλαιάς Μαριάμ, της αδελφής του Μωυσέως.

Ποια ήτο η Αβιγαία; Η Αβιγαία ήτο μία θαυμασία γυναίκα που η ιστορία της ήτο πολύ μεγάλη και λυπούμαι δεν μπορώ να σας την διηγηθώ. Ενώ ο σύζυγός της –ήταν παντρεμένη- ήταν περίεργος άνθρωπος, ένας ατομιστής, περίεργος και δεν έδινε ψωμιά και τρόφιμα στον Δαβίδ, όταν πολεμούσε στα βουνά, η Αβιγαία επίστεψε εις τον Δαβίδ και το έργο του. Και τούτο διότι ήτο πολύ ταπεινή γυναίκα. Ο άνδρας της έπαθε συγκοπή και τελικά έγινε γυναίκα του Δαβίδ η Αβιγαία. Θαυμασία γυναίκα. Είναι μια μεγάλη ιστορία, λυπούμαι δεν έχω τον χρόνο, την δυνατότητα να σας την διηγηθώ. Είχε λοιπόν ένα γνώρισμα η Αβιγαία: Ήτο ταπεινή. Και η Θεοτόκος είχε εις υπερθετικόν βαθμόν την ταπείνωσιν.

Η Ραχήλ ήτο η δεύτερη γυναίκα του Ιακώβ· την οποία εκτάκτως αγαπούσε ο Ιακώβ. Είχε κάλλος –ομορφιά- και ψυχικόν και σωματικόν. Η αδελφή της, η Λεία, δεν ήτο όμορφη και είχε πολύ μικρά ματάκια. Όλα αυτά είναι τύποι βεβαίως. Δεν κατηγορεί κανείς να έχει κανείς ωραία ή άσχημα μάτια κ.λπ. Αυτά είναι απλώς τύποι. Προσέξτε, τύποι. Και ο Ιακώβ είχε πάντα την καρδιά του εις την Ραχήλ. Είναι εκείνη που εγέννησε τα δύο παιδιά, μόνον, από τα δέκα, της άλλης. Τον Ιωσήφ και τον Βενιαμίν. Εις δε τον Βενιαμίν η θαυμασία Ραχήλ απέθανε κατά τον τοκετόν. Και την έκλαψε πολύ ο Ιακώβ. Έτσι, λοιπόν, η Θεοτόκος έχει αυτά τα δύο χαρίσματα της Ραχήλ· αλλά σε πολύ μεγάλο βαθμό. Το κάλλος, την ομορφιά, και του σώματος και του πνεύματος. Προπαντός της ψυχής.

Και η Ιουδήθ; Ποια ήταν αυτή η Ιουδήθ; Ήτο μία χήρα γυναίκα. Πανέμορφη. Εκπληκτικής ομορφιάς. Χήρα. Σωστή χήρα· που πενθούσε τον άνδρα της. Κάποια φορά, έρχεται και κυριεύει την πόλη της, που είχε τείχη, ο Ολοφέρνης, στρατηγός της Βαβυλώνος. Κινδύνευε και η πόλη της και όλη η Ιουδαία και όλος ο Ισραήλ. Κινδύνευαν. Το στρατόπεδο του Ολοφέρνους ήτο λίγο μακρύτερα από την πόλη· διότι η πόλις ήτο κάπως σε ύψωμα και δεν μπορούσαν να σταθούν τα στρατεύματα του Ολοφέρνους. Και της έρχεται μία έμπνευση. Βγάζει τα πένθιμά της ρούχα, ντύνεται με τα καλύτερά της ρούχα, βάζει τα καλύτερά της αρώματα, και λέει στους άρχοντες της πόλεως: «Ανοίξτε μου την πόρτα». Παίρνει και μία υπηρέτριά της, μία δούλη της, και πηγαίνει εις το στρατόπεδο του Ολοφέρνους. Όταν την είδαν οι σκοποί, θαύμασαν την ομορφιά της. Έκανε όμως θερμοτάτη προσευχή να την φυλάξει ο Θεός να μην πάθει όχι μόνο κακό, αλλά να μην χαλάσει η εντιμότητά της· δηλαδή, μην πάθει, να μην προσβληθεί από τίποτε. Να μην σας τα πολυλογώ, γιατί είναι θαυμασία και εδώ η ιστορία, μερικές μέρες έμεινε εκεί στο στρατόπεδο, λέγοντας στον Ολοφέρνη ότι «θα μου επιτρέπεις το βράδυ» -αυτός νόμισε ότι πήγε να του πει μυστικά- «θα μου επιτρέπεις το βράδυ να βγαίνω έξω γιατί θέλω να πηγαίνω να κάνω την προσευχή μου». Κάποια φορά, ύστερα από 2-3-4 βράδια, όταν έμεινε μόνη αυτή με τον Ολοφέρνη, στη σκηνή του, κι αυτός ήταν σε κατάσταση κτηνώδη, διότι είχε το πάθος γι' αυτήν, αλλά ο Θεός δεν τον άφησε να την πειράξει, ήπιε πολύ κρασί. Και είναι οι δυο τους μόνο. Και τότε σύρει το ξίφος του εκείνη, η Ιουδήθ, που ήταν κρεμασμένο επάνω από το κρεβάτι του, και του πήρε το κεφάλι πέρα για πέρα! Το έβαλε μες στο καλαθάκι της, που πήγαινε, λέει, να μαζεύει και σύκα, και παίρνει την υπηρέτριά της που ήταν απέξω, ανύποπτα και πέρασε μέσα από τους σκοπούς -γιατί ήξεραν ότι θα πηγαίνει κάθε βράδυ να κάνει την προσευχή της -και πηγαίνει και λέει έξω από την πύλη του τείχους: «Ανοίξτε μου, ανοίξτε μου!». Ανοίγουν. Και μπαίνει μέσα στην πόλη και βγάζει το κεφάλι από το καλάθι και τους το δείχνει: «Να ο Ολοφέρνης!». Έμειναν έκπληκτοι! Την ανεκήρυξαν «κριτήν». Σώθηκε η πόλις και η χώρα ολόκληρη! Η Θεοτόκος είναι εκείνη που εξόντωσε τον νοητόν Ολοφέρνην, τον διάβολο. Τον κατεπάτησε κυριολεκτικώς!

Και το τελευταίο είναι η Άννα, η γυναίκα του Ελκανά, η δεύτερη γυναίκα του Ελκανά. Στείρα, αλλά θαυμασία γυναίκα. Και κάνει προσευχή στον Θεό να της δώσει ένα παιδί. Μέρα νύχτα κλαίει· να της δώσει ένα παιδί. Και της έδωσε. Λέοντα της έδωσε. Της έδωσε τον περίφημον προφήτην και τελευταίον κριτήν, τον Σαμουήλ. Και τότε η στείρα η Άννα, είναι εκείνη που δοξάζει τον Θεό και ανέπεμψε εις τον Θεό ωδήν. Είναι μία από τις εννέα ωδές της Αγίας Γραφής, η μία ανήκει εις την θαυμασίαν αυτήν Άννα. Τι ήτο η Άννα; Ήτο στείρα. Η στείρα γεννά; Όχι προφανώς. Αλλά εγέννησε. Η παρθένος γεννά; Ασφαλώς όχι. Αλλά η Θεοτόκος ως παρθένος εγέννησε. Και η στείρα πήρε την χάρη του Θεού για να γεννήσει. Και η Παρθένος πήρε την χάρη του Θεού για να γεννήσει. Όχι πια έναν Σαμουήλ, αλλά Αυτόν τον Λυτρωτήν του κόσμου και τον Σωτήρα όλων. Ουρανού και γης. Και αγγέλων και ανθρώπων.

Αυτά εκφράζει το όνομά της, αγαπητοί μου, της Υπεραγίας Θεοτόκου, της οποίας το Γενέσιον γιορτάζομε σήμερα.

ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ
και με απροσμέτρητη ευγνωμοσύνη στον πνευματικό μας καθοδηγητή μακαριστό γέροντα Αθανάσιο Μυτιληναίο,

ψηφιοποίηση και επιμέλεια της απομαγνητοφωνημένης ομιλίας:

Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος

 

ΠΗΓΕΣ:

Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.

https://www.arnion.gr/mp3/omilies/p_athanasios/ueotokos/ueotokos_052.mp3

π.Αρσένιος Βλιαγκόφτης- Μας βαθμολογούν με τιμωρίες όπως στην Κίνα

από το κανάλι Εγρήγορση 

 

Εκπομπή με τον π. Αρσένιο Βλιαγκόφτη [Κυριακή, 06 Σεπτεμβρίου 2026]

Η ΘΕΟΤΟΚΟΣ ΜΑΡΙΑ, Ο ΑΛΗΘΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ

ΕΙΣ ΤΟ ΓΕΝΕΣΙΟΝ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ

 

Απομαγνητοφωνημένη ομιλία μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου με θέμα:

«Η ΘΕΟΤΟΚΟΣ ΜΑΡΙΑ, Ο ΑΛΗΘΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ»

 

[εκφωνήθηκε στην Ιερά Μονή Κομνηνείου Λαρίσης στις 8-9-1995]

[Α42]

Σήμερα, αγαπητοί μου, η Εκκλησία μας γιορτάζει το Γενέθλιον της Θεοτόκου. Είναι γνωστόν ότι γενέθλιος ημέρα θεωρείται η ημέρα στην αυγή της με το Άγιον Βάπτισμα, στην δύση της με το άγιον τέλος, κατόπιν αγώνων του βίου τούτου. Η βιολογική γέννησις δεν έχει βεβαίως καμία σημασία δια την Βασιλεία του Θεού. Έτσι εις τους αγίους έχομε γενέθλιον ημέραν την ημέραν του θανάτου των που είναι και η τελείωσίς των. «Τελείωσις» θα πει ολοκλήρωσις · που πέραν του χρόνου τούτου του θανάτου, δεν υπάρχει άλλος χρόνος γι' αυτήν την τελείωσιν.

Αυτό, όμως, δεν συμβαίνει εις την Υπεραγίαν Θεοτόκον. Εκείνη αποτελεί εξαίρεσιν. Όχι γιατί είχε κάποια ξεχωριστή πρόνοια από τον Θεόν. Αλλά γιατί μόνη της έφθασε εις τα μέτρα του προπτωτικού ανθρώπου και φανέρωσε τον αληθή άνθρωπον. Φανέρωσε στο πρόσωπό της, μες στην Ιστορία, τον αληθή άνθρωπον, τον γνήσιο άνθρωπο. Και όπως αναφέρεται από την Αγία Γραφή, η βιολογική δημιουργία του Αδάμ, έτσι αναφέρεται και η βιολογική γέννησις της Θεοτόκου, σαν παγκοσμίου χαράς προοίμιον. «Επήρε», λέει, «ο Θεός πηλόν και έκανε τον άνθρωπον…». Δείχνει όλη την δημιουργία του ανθρώπου. Και το τέλος του Αδάμ. «Και ο Αδάμ έζησε… τόσα χρόνια, 930! Και απέθανεν». Έτσι λοιπόν και εις την Θεοτόκον αναφέρεται η αρχή της και το τέλος της. Για να μην πω και η προϊστορία της!

Όταν ήλθε ο καιρός να λυτρωθεί η οικουμένη από την τυραννία των δαιμόνων και να εισαχθεί στη ζωή των θνητών η αθανασία, ακόμη να φυτευθεί στις ψυχές των ανθρώπων η αγγελική ζωή και γενικά να ενωθεί ο ουρανός με την γη, ο Θεός προετοίμασε το επίγειον κατάλυμά Του, που είναι η Θεοτόκος. Γράφει το βιβλίο των «Παροιμιών» εις το 9ο κεφάλαιο: «Ἡ σοφία ᾠκοδόμησεν ἑαυτῇ οἶκον καὶ ὑπήρεισε στύλους ἑπτά». Ποια είναι η Σοφία; -Παλαιά Διαθήκη, προσέξατέ το. Είναι η Ενυπόστατος Σοφία. Ενυπόστατος θα πει προσωπική. Δηλαδή αυτή που είναι πρόσωπο. Οι Έλληνες έχουν την σοφία βέβαια σαν κάτι το απρόσωπο, μία ιδέα, ένα θέμα, ένα στοιχείο, μία αξία. Αλλά δεν έχουν, όμως, ως πρόσωπο. Φυσικά την θεοποιούν. Στο πρόσωπο της θεάς Αθηνάς, την σοφία, αλλά δεν είναι, γιατί δεν υπάρχει Αθηνά. Για τους Έλληνες η σοφία δεν είναι πρόσωπο. Αλλά για τον λαό του Θεού η Σοφία είναι πρόσωπον. Και λέγεται Ενυπόστατος Σοφία. Είναι ο Θεός Λόγος· που λέγει ο ευαγγελιστής Ιωάννης: «Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος» ,Οικοδομεί Αυτός ο Θεός Λόγος, η Ενυπόστατος Σοφία, οικοδομεί τον οίκον Του, ή τον οίκον της, αν πάρομε την λέξη σοφία. Δηλαδή ο Θεός Λόγος οικοδομεί την Ενανθρώπησή Του και προετοιμάζει τα… ούτως ειπείν, τα «υλικά» με τα οποία θα περιβληθεί –«υλικά», τη λέξη την βάζω εντός εισαγωγικών- την ανθρωπίνη φύση. Κι αυτά τα υλικά που θα περιβληθεί είναι η Θεοτόκος.

Προς τούτο ετοιμάζονται και οι γονείς της Θεοτόκου, όπως είναι ο Ιωακείμ και η Άννα. Σημειώσατε εκείνο που ήδη σας είπα, ότι η Θεοτόκος έχει προϊστορία. Η προϊστορία της Θεοτόκου είναι η ρίζα του Ιεσσαί. Απ’ όπου ο Δαβίδ, απ’ όπου ο Χριστός. Συνεπώς η Θεοτόκος, που θα φέρει τον Χριστόν, έχει ως προϊστορία την ρίζα του Ιεσσαί. Και οι δίκαιοι αυτοί άνθρωποι, ο Ιωακείμ και η Άννα, ετήρησαν τον νόμον. Και ήσαν δίκαιοι περισσότερο από όλους τους δικαίους της Παλαιάς Διαθήκης. Και από τον Νώε και από τον Αβραάμ και από τον Μωυσή. Και τούτο φαίνεται από την υψίστη τιμή, να φέρουν εις τον κόσμον την Θεοτόκον. Βέβαια πολλά γράφει η Γραφή δια τον Νώε. Πιο πολλά για τον Αβραάμ. Και περισσότερα για τον Μωυσή. Αλλά οι γονείς της Θεοτόκου είναι δικαιότεροι, δηλαδή αγιότεροι, εν ησυχία! Δεν δημοσιεύεται η δικαιοσύνη τους, δηλαδή η αγιότητά τους. Όπως κι Εκείνη, ο καρπός ο δικός των, η Θεοτόκος, θα έλθει εις τον κόσμον εν ησυχία, ἐν σιγῇ.

Το ιερόν ζεύγος, Ιωακείμ και Άννα, δεν ήτο όργανον του Θεού, αλλά ήσαν συνεργοί του Θεού. Όπως και οι κάθε γονείς δεν είναι όργανον του Θεού, για να φέρουν εις τον κόσμον παιδί- παιδιά, αλλά είναι συνεργοί του Θεού· μην το ξεχνούμε αυτό εις τον γάμον. Γι΄αυτό μπορεί οι γονείς να πουν το όχι εις τον Θεόν, αλλά αν ήσαν όργανα του Θεού, δεν θα μπορούσαν να που το όχι εις την τεκνογονίαν. Δεν είναι λοιπόν όργανον του Θεού το ζεύγος το ιερόν, αλλά είναι συνεργοί του Θεού· που δείχνει την προσωπική συμμετοχή τους στο έργο του Θεού. Γι΄αυτό και ο Ιερός Δαμασκηνός υμνεί το ιερό ζεύγος και λέει: «Ὦ μακαρία συνωρίς (:Ω ευτυχισμένο ζεύγος) Ἰωακεὶμ καὶ Ἂννα, ὑπόχρεως ὑμῖν ἐστι πᾶσα ἡ κτίσις». «Είναι υποχρεωμένη όλη η δημιουργία, και των αγγέλων η δημιουργία, αγαπητοί, όλη η δημιουργία η κτιστή, έλλογος και άλογος, όλη η δημιουργία, είναι υπόχρεος σε σας». Το ιερόν ζεύγος! Σε σας την μακαρία «συνωρίδα» ή «ξυνωρίδα».

Πρέπει να τονισθεί αυτή η ιδιαιτέρα αξία της αγίας ζωής των γονέων. Πρέπει να τονισθεί, προκειμένου να φέρουν παιδιά εις τον κόσμον. Εμείς όμως σήμερα πώς εννοούμε την προετοιμασία των νέων μας για τον γάμον; Βέβαια δεν θα γίνει καμία σπασμωδική προετοιμασία, όταν κάπου αρχίσει να αναφαίνεται κάποιο πρόσωπο για το παιδί μας, γαμπρός ή νύφη. Θα ήταν αδιανόητο πράγμα αυτό. Η προετοιμασία αρχίζει από πολύ ενωρίς, πάρα πολύ ενωρίς. Εντούτοις μένομε στην έννοια της προετοιμασίας που λέγεται προίκα. Ακόμα, στην μόρφωση. Ακόμα, στο επάγγελμα. Φυσικά δεν αντιλέγομε ότι αυτά αποτελούν οπωσδήποτε μία προετοιμασία. Αλλά παθαίνομε κάτι. Δεν προετοιμάζομε το παιδί μας ή τα παιδιά μας σε ένα άλλο σπουδαίο στοιχείον, που είναι η αγιότητα, που είναι η αρετή. Λέγει μάλιστα ο Ιερός Χρυσόστομος επάνω σ’ αυτό: «Σκοτώνεσαι, άνθρωπε, να αφήσεις περιουσία στα παιδιά σου· για να σε κλωτσήσουν αύριο, κι όταν αυτά μαλώνουν αύριο πώς θα μοιράσουν την περιουσία, θα σε καταρώνται!». Και το βλέπομε αυτό, καταρώνται τον γέρο πατέρα τους, ζωντανός ή πεθαμένος, γιατί δεν μπορούν να χωρίσουν την περιουσία, επειδή ο καθένας απ’ αυτούς είναι ένας πλεονέκτης. «Κάνε τα παιδιά σου άγια και όταν γίνουν άγια τα παιδιά σου», λέγει, «τότε και μόνα τους θα αποκτήσουν περιουσία».

Δεν παραθεωρούμε αυτά που ανέφερα. Και την μόρφωση –ξαναλέγω- και την προίκα και το επάγγελμα. Δεν είναι όμως πρώτα. Είναι δεύτερα και τρίτα. Βλέπετε τι αγώνα έχουν οι γονείς για τα παιδιά τους και για την αποκατάστασή τους; Τι αγώνα όμως έχουν για την αγιότητά τους; Πρέπει, λοιπόν, τα παιδιά μας να ασκηθούν από νήπια· για να μην πω εκείνο που είπε ένας σύγχρονος παιδαγωγός, ότι η αγωγή αρχίζει πριν από εκατό χρόνια! Δηλαδή από τους προγόνους, από τους προπαππούδες αρχίζει η αγωγή. Είναι εκείνο που λέγει ένας σύγχρονος παιδαγωγός: «Παιδί μου, αν μείνεις εγκρατής, η εγκράτεια για τα παιδιά σου θα είναι ευκολότερη. Αν είσαι ηδονιστικός τύπος, τότε θα είναι δυσκολότερη η εγκράτεια για τα παιδιά σου».

Έτσι, λοιπόν, πρέπει τα παιδιά μας να ασκηθούν στην αγάπη, στην υπακοή, στην υπομονή, στην δικαιοσύνη με την ευρεία έννοια, στην αγιότητα, στην περιεκτική εγκράτεια, που λέγει ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακος, δηλαδή σε όλο της το φάσμα η εγκράτεια· από το φαΐ μέχρι όλα τα άλλα στην ζωή. Στην βαθιά πίστη στον Θεό. Αλλά και στην βαθιά πίστη στη συζυγία. «Γιατί ο Θεός έκανε την φύση;» λέγει ο Μέγας Βασίλειος. «Για να μας διδάσκει. Έλα δω, παιδάκι μου, έλα να δεις την ζωή και την πολιτεία των πελαργών. Είναι μονόγαμα πτηνά. Τα βλέπεις; Σημαίνει ότι δεν προδίδουν την συζυγική τους πίστη». Στην εποχή μας, ίσως προβάλλεται ακόμα και το αρνητικό περιβάλλον, που είναι έξω από το σπίτι. Δηλαδή: «Δεν βλέπεις τι κάνει σήμερα η κοινωνία; Τι να σου κάνουν τα παιδιά;». Δεν έχω αντίρρηση, τις βαθιές επιδράσεις που μπορεί να έχει το εξωτερικό περιβάλλον· αρνητικές βαθιές επιδράσεις στα παιδιά μας. Αλλά θα ήθελα όμως να σας θυμίσω και το περιβάλλον της Ναζαρέτ, που εμεγάλωσε η Θεοτόκος. Και δεν είχε το περιβάλλον της Ναζαρέτ καθόλου καλή φήμη. Μάλιστα το έχομε σαν παροιμία: «Δύναται να βγει τίποτα καλό από την Ναζαρέτ; Κι εσύ μου λες ότι ο Μεσσίας κατάγεται από την Ναζαρέτ;», λέγει ο Ναθαναήλ στον Φίλιππο. «Βγαίνει τίποτε καλό από την Ναζαρέτ;».

Και η αρετή των Θεοπατόρων, αγαπητοί, εξεδηλώθη σαν απόλυτη υπακοή εις τον Θεό. Γιατί; Όπως ο Απόστολος Πέτρος έριξε τα δίχτυα πρωί, 10, 11 η ώρα, για να πιάσει ψάρια, χωρίς προσδοκία –ψαρεύουν εκείνη την ώρα;-, αλλά γιατί το είπε ο Χριστός, έδειξε υπακοή, έτσι και οι γέροντες Ιωακείμ και Άννα, συνήλθαν εις τον γάμον τους, χωρίς καμία σαρκική έλξη· ήσαν γέροντες. Ήσανε πολύ γέροντες. Όπως ο Αβραάμ, ήταν, ξέρετε, εκατό χρονών και η Σάρα ενενήντα. Μάλιστα λέει η Γραφή εκεί δια την Σάρα, εξέλειπαν τα γυναικεία της Σάρας. Εκείνα τα στοιχεία δηλαδή που συνιστούν την γονιμότητα της γυναικός. Έτσι λοιπόν δεν υπήρξε καμία έλξη ιδιαιτέρα. Υπήρξε μόνο υπακοή στον Θεό. Το είπε ο Θεός. Γι΄αυτό θα γίνει. Έτσι και η Θεοτόκος είναι καρπός της υπακοής και της σωφροσύνης. Και σαν τέλειος καρπός, και η ιδία η Θεοτόκος ξεπέρασε τα μέτρα αγιότητος κάθε ανθρώπου, προγενεστέρου της, συγχρόνου της και μεταγενεστέρου της.

Και πράγματι, λέγει ο Θεός δια του Ησαΐου: «Αἱ ἁμαρτίαι ὑμῶν διιστῶσιν ἀναμέσον ἐμοῦ καί ὑμῶν». «Οι αμαρτίες σας», λέει, «είναι εκείνες που μας χωρίζουν· εσάς κι Εμένα», λέγει ο Θεός δια του Προφήτου. Αλλά η Θεοτόκος δεν εχωρίσθη από τον Θεόν. Κατά μίαν απόλυτον εκτίμησιν. Άρα λοιπόν η Θεοτόκος, προς την οποία ήλθε και ενοίκησε ο Θεός Λόγος, ήτο χωρίς προσωπική αμαρτία!! Αγαπητοί, χωρίς προσωπική αμαρτία! Αληθινό, όντως, θαύμα. Ακατανόητο για την ανθρωπίνη διάνοια.

Γι'αυτό, μέσω αυτής, της Θεοτόκου, ο άνθρωπος γνωρίζει αληθινά τον Δημιουργό του. Μόνος του δεν μπορεί να γνωρίσει τον δημιουργό του. Δια της Θεοτόκου γνωρίζει τον δημιουργό του. Ούτε ο νόμος, ούτε οι γλώσσες των προφητών, ούτε η τέχνη, η ομορφιά της φύσεως, ούτε οι άγγελοι μπόρεσαν να αποκαλύψουν σε ένα μέτρο ικανοποιητικό τον Θεό. Μόνον ο άνθρωπος, που φέρει την εικόνα του Θεού, όταν φανερωθεί αυθεντικά, όπως η Θεοτόκος, τότε αποκαλύπτει τον Θεό. Και τέτοιος άνθρωπος, σε ύψη δυσθεώρητα, ακόμη και σε μάτια αγγελικά, εστάθη η αγιότης εις μόνην την Θεοτόκον.

Έτσι για πρώτη φορά η γη, σήμερα, που γεννάται Εκείνη, η μητέρα του Θεού Ενανθρωπήσαντος Λόγου, έδωκε καθαρά τον καρπό της. Ενώ μέχρι τώρα έδινε αγκάθια και τριβόλια... Είπε ο Θεός στον Αδάμ: «Στα χέρια σου η γη να βγάζει αγκάθια και τριβόλια». «Στα χέρια σου», ξέρετε τι θα πει; «Όταν εσύ πας να την εργασθείς, Εγώ ο Θεός δεν καταρώμαι την γην. Αλλά όταν εσύ πας να δουλέψεις την γη, ἐν τῇ ἐργασίᾳ, θα είναι καταραμένη η γη. Όχι η γη καθ’ εαυτήν. Αλλά, ἐν τῷ ἔργῳ σου. Εις το έργο των χειρών σου». Ό,τι λοιπόν κάνει ο άνθρωπος, μπορεί να έχει κάποιες ευφορίες, μπορεί να έχει τι άλλο, έχει όμως και τόσες αφορίες επάνω εις την γην, τόσες ξηρασίες, τόσες άσχημες πλευρές. Για πρώτη φορά, αγαπητοί, για πρώτη φορά η γη αποδίδει καρπόν αντάξιον του κατ’ ευδοκίαν θελήματος του Θεού. Κι αυτός ο καρπός είναι η Θεοτόκος· που είναι μόνον η ευλογία· δεν υπάρχει καμία σκιά κατάρας. Μόνο η ευλογία.

Έτσι η Θεοτόκος ονομάζεται Μήτηρ της ζωής, όπως μας λέγει ένα τροπάριο των αποστίχων, της ημέρας: «Μήτηρ τῆς ζωῆς... Ἀδάμ ἀνάπλασις, Εὔας ἀνάκλησις -ανακαλείται η Εύα, διότι η Εύα ξέπεσε· και ανακαλείται από την πτώση της. Αλλά είναι και η ανάπλασις του Αδάμ. Ο Αδάμ έχασε την φύση εκείνη, όπως την έκανε ο Θεός. Έγινε αμαρτωλή φύση. Η Θεοτόκος αναπλάθει την ουσία, θα λέγαμε, την φύση του Αδάμ - ἀφθαρσίας πηγή, φθορᾶς ἀπαλλαγῆ, δι' ἧς ἡμεῖς ἐθεώθημεν καί θανάτου ἐλυτρώθημεν -είναι η απαλλαγή από την φθορά· γιατί ο Χριστός θα μας αναστήσει, αθανάτους και αφθάρτους, όταν έρθει η ώρα της αναστάσεως των νεκρών. Και τούτο διότι η Παναγία έφερε Εκείνον που θα μας κάνει αφθάρτους. Δια της οποίας Θεοτόκου… Ορθώς. Δεν λέγει «δια του οποίου Χριστού» αλλά λέγει «δια της οποίας Θεοτόκου» και είναι πολύ σημαντικό, διότι η σωτηρία δεν έρχεται μόνον από τον Χριστόν, αλλά και από την Θεοτόκον. Γι΄αυτό λέμε: «Ὑπεραγία Θεοτόκε –στην μονόλογη εκείνη προσευχή- Ὑπεραγία Θεοτόκε σῶσον ἡμᾶς». Μην αντείπετε. Μόνον οι αιρετικοί αντιλέγουν. Προτεστάντες κλπ. Κι έτσι, δια της οποίας εμείς θεωθήκαμε και λυτρωθήκαμε από τον θάνατον.

«… εὐλογίας ἀντίδοσις, κατάρας ἀναίρεσις -αναιρεί την κατάρα, που ο Θεός έδωσε στον Αδάμ και την Εύα. ‘’Με πόνους’’, λέει στην Εύα, ‘’θα γεννάς τα παιδιά σου· και η ζωή σου θα είναι θλιμμένη, και η κεφαλή σου θα είναι ο Αδάμ. Και αυτός’’ -ακούστε- ‘’σοῦ κυριεύσει’’. Πριν όμως την πτώση, ξέρετε τι είπε ο Θεός; «Αυξάνεσθε και πληθύνεσθε και κατακυριεύσατε της γης». Κύριος της γης όχι μόνο ο Αδάμ· και η Εύα. Επειδή όμως η Εύα έγινε η αιτία να πέσει και ο Αδάμ, τώρα θα είναι υπό την κυριαρχία του Αδάμ. Δεν τα λέγω εγώ. Τα λέγει ο λόγος του Θεού. «Και αυτός σου κατακυριεύσει»· κατάντημα συνεπώς. «Και αυτός ο άνδρας θα σου κατακυριεύσει». Συνεπώς ο φεμινισμός έρχεται σε αντίθεση με το θέλημα του Θεού. Γιατί; Διότι γίνεται μία προσπάθεια αποκαταστάσεως, άθεος όμως. Θα αποκατασταθεί η γυναίκα. Στο πρόσωπο της Θεοτόκου. Αλλά τώρα ο φεμινισμός κάνει μίαν προσπάθεια αποκαταστάσεως της γυναικός ερήμην του Θεού, άθεα. Συνεπώς είναι τόλμημα και ανταρσία κατά του Θεού. Δεν τα λέγω εγώ, τα λέγει η Γραφή. Κι όλα αυτά, γιατί; Γιατί υπήρξε Υπέρ-αγία. Και ηξιώθη να γίνει, όπως λέγει πάλι ένα δοξαστικό της ημέρας, των αποστίχων «ὁ βασιλικός θάλαμος -δηλαδή εκεί που πάει το ζεύγος, η κρεβατοκάμαρα- ἐν ᾧ (:θαλάμῳ) τό παράδοξον τῆς ἀπορρήτου ἑνώσεως τῶν συνελθουσῶν ἐπί Χριστοῦ φύσεων ἐτελεσιουργήθη μυστήριον». Ποιο είναι το μυστήριο που ετελεσιουργήθη; Εις αυτόν τον βασιλικόν θάλαμον; Οι δύο φύσεις του Χριστού. Αυτό που λένε - μια άσχημη έκφραση, δεν μ’ αρέσει- «Να παντρέψομε», λέει, «την τέχνη με την ζωή». Σύγχρονη έκφρασις. Δεν είναι ωραία. Τέλος πάντων. Εδώ τι έχομε; Την συνένωση των δύο φύσεων· μέσα από τον θάλαμο· τον γαμήλιο θάλαμο. Ο Θεός Λόγος παίρνει την ανθρωπίνη φύση από την Θεοτόκο, και την συζευγνύει, την ενώνει με την θεία Του φύση. Τι ωραίο είναι αυτό, όπως το λέγει το τροπάριο!

Αγαπητοί, η Θεοτόκος είναι το κοινόν αγαθόν, όπως λέγει ο άγιος Νικόλαος ο Καβάσιλας, το κοινόν κτήμα ανθρώπων και αγγέλων και απάσης της κτίσεως. Διότι δι’ αυτής, της Θεοτόκου, άπασα η νοερά και αισθητή κτίσις, εγνώρισε τον Θεόν τελειότερα και ηνώθη μετ’ Αυτού, όπως λέγει κάποιος. Ενώθηκε η γη με τον ουρανό, ο άνθρωπος με τον Θεό.

Έτσι, η Γέννησις της Θεοτόκου είναι το προοίμιο της παγκοσμίου χαράς. Ότι θα έλθει ο Σωτήρ. Και ήλθε. Και εσκήνωσε ανάμεσά μας. Και εκείνη στάθηκε η οδός, η κλίμακα, η γέφυρα, η πύλη· όπως αυτά τα στοιχεία μάς τα αποκαλύπτει η Παλαιά Διαθήκη. Έτσι σήμερα, στα Γενέθλια της Υπεραγίας Θεοτόκου, ας την ευχαριστήσομε δεόντως. Ας την τιμήσομε μιμούμενοι την αγιότητά της. Και τότε η χάρη της θα μας ανοίγει νέους θεολογικούς ορίζοντες. Θεολογικούς ορίζοντες για να γνωρίσομε τον Άγιο Τριαδικό Θεό, την σοφία Του, την δύναμή Του και την αγάπη Του.

ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ
και με απροσμέτρητη ευγνωμοσύνη στον πνευματικό μας καθοδηγητή μακαριστό γέροντα Αθανάσιο Μυτιληναίο,

μεταφορά της απομαγνητοφωνημένης ομιλίας σε ηλεκτρονικό κείμενο και επιμέλεια:

Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος

 

ΠΗΓΕΣ:

Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.

http://www.arnion.gr/mp3/omilies/p_athanasios/ueotokos/ueotokos_083.mp3

«Η ΣΤΕΙΡΑ ΤΙΚΤΕΙ ΤΗΝ ΘΕΟΤΟΚΟΝ ΚΑΙ ΤΡΟΦΟΝ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΗΜΩΝ»

(Αναφορά στο περιεχόμενο και τα νοήματα της εορτής του Γενεσίου της Θεοτόκου)

 

Του ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητού 

 

Στην αρχή του εκκλησιαστικού έτους, το οποίο αρχίζει την 1η Σεπτεμβρίου, όρισε η αγία μας Εκκλησία, την 8η του αυτού μηνός, να εορτάζουμε την μεγάλη θεομητορική εορτή του Γενεσίου της Θεοτόκου. Δεν ορίστηκε τυχαία ο εορτασμός της αυτή την περίοδο, ως πρώτη από όλες τις μεγάλες εορτές του έτους, διότι η υπερφυσική και θαυματουργική γέννηση της Παναγίας μας αποτελεί την απαρχή της υλοποιήσεως του θείου σχεδίου για τη σωτηρία του ανθρωπίνου γένους.

 

Ο πιστός λαός μας, χωρίς να γνωρίζει θεολογία και ορμώμενος από το ορθόδοξο αισθητήριο της βαθειάς του πίστης, αντιλαμβάνεται τη σπουδαιότητα αυτού του μεγάλου γεγονότος και γι’ αυτό εορτάζει με κάθε λαμπρότητα τη μεγάλη εορτή. Γιορτάζει τη γέννηση της αγιότερης ανθρώπινης ύπαρξης, της αγνότερης και καθαρότερης γυναίκας, η οποία επιλέχτηκε από τη Θεία Πρόνοια να γίνει η Μητέρα του Θεού και το μέσον της σωτηρίας του κόσμου.

 

Όπως είναι γνωστό, τα Ιερά Ευαγγέλια δεν αναφέρουν τίποτε για την Γέννηση της Θεοτόκου. Την απουσία βιβλικών πληροφοριών την αναπληρώνει η άγραφη Ιερά Παράδοση της Εκκλησίας μας, η οποία αποτελεί, μαζί με την αγία Γραφή, την πηγή της χριστιανικής μας πίστεως. Άλλωστε ας μη λησμονούμε πως δεν υπάρχει ουσιαστικά διάκριση μεταξύ αγίας Γραφής και Ιεράς Παραδόσεως, διότι αμφότερες χαρακτηρίζονται από την ορθόδοξη θεολογία μας ως Ιερά Παράδοση. Αυτή τη διάκριση την κάνουν οι δυτικοί αιρετικοί, οι μεν παπικοί για να υπερτονίσουν την Παράδοση, οι δε Προτεστάντες να υπερτονίσουν την αγία Γραφή, για να στηρίξουν τις πλάνες τους. Τα Ιερά Ευαγγέλια έως ότου συγγραφούν από τους Ιερούς Ευαγγελιστές (60-95 μ. Χ.), υπήρχαν στην πρώτη Εκκλησία ως άγραφη προφορική παράδοση. Άρα καταχρηστικώς κάνουμε τον διαχωρισμό αυτό. Την Γέννηση λοιπόν της Θεοτόκου, τους γονείς της και τα της παιδικής ηλικίας της τα διέσωσε η ευσεβής παράδοση της αρχαίας Εκκλησίας.

 

Η πρώτη γραπτή μαρτυρία για τη γέννηση της Θεοτόκου αποτελεί το απόκρυφο λεγόμενο «Πρωτοευαγγέλιο του Ιακώβου», το οποίο γράφηκε στα μέσα περίπου του 2ου μ. Χ. αιώνα από κάποιον άγνωστο χριστιανό συγγραφέα, ο οποίος χρησιμοποίησε το όνομα του αγίου Ιακώβου του Αδελφοθέου, για να δώσει κύρος στο σύγγραμμά του. Να διευκρινίσουμε πως στα χρόνια εκείνα, πριν και μετά το Χριστό, είχε αναπτυχθεί ένα είδος θρησκευτικής γραμματείας, η λεγομένη «απόκρυφη γραμματεία», με αγνώστους συγγραφείς, οι οποίοι χρησιμοποιούσαν επιφανή και σημαίνοντα βιβλικά πρόσωπα, ως δήθεν συγγραφείς των έργων τους. Ιδιαίτερη σημασία έχει η συλλογή των «Απόκρυφων Ευαγγελίων», έργα, κατά κανόνα αγνώστων αιρετικών, μέσω των οποίων διέδιδαν τις δοξασίες τους. Ο χαρακτηρισμός τους «απόκρυφα» δόθηκε από τους ίδιους για να δηλώσουν το δήθεν σπουδαίο περιεχόμενο των «ευαγγελίων» τους, το οποίο προορίζονταν για τους λίγους σοφούς των ομάδων τους και ήταν αποκλεισμένο στους αμύητους.

 

Το ειρημένο απόκρυφο «Πρωτοευαγγέλιο του Ιακώβου», πήρε την ονομασία αυτή ως δήθεν το πρώτο καταγραμμένο «ευαγγέλιο». Όμως αυτό δεν ευσταθεί, διότι όπως είναι αποδειγμένο, έπεται χρονικά των κανονικών Ευαγγελίων. Ξεχωρίζει βεβαίως από τα άλλα «απόκρυφα ευαγγέλια» ως προς τον περιορισμένο αριθμό πλανών του, που σημαίνει ότι ο άγνωστος συγγραφέας δεν ήταν αιρετικός, αλλά μέλος της Εκκλησίας και απλά προσπάθησε να καταγράψει την προφορική παράδοση, χρησιμοποιώντας τη μέθοδο της «απόκρυφης γραμματείας» και το όνομα του αγίου Ιακώβου του Αδελφοθέου, για να δώσει κύρος στο σύγγραμμά του. Όμως, απ’ ότι φαίνεται, δεν ήταν αρκετά μορφωμένος και για τούτο περιγράφει τα γεγονότα με πολλή αφέλεια. Παρά ταύτα, διέθετε ζωηρή φαντασία. Οι άγιοι Πατέρες διέκριναν την αγαθή διάθεση του συγγραφέα και δέχτηκαν το έργο του ως ιστορική πηγή για γεγονότα τα οποία στερούνταν άλλων γραπτών πηγών. Άλλωστε το περιεχόμενό του δεν ερχόταν σε αντίθεση με την προφορική παράδοση της Εκκλησίας, και φυσικά με την διδασκαλία της.

 

Η γέννηση λοιπόν της Θεομήτορος και παιδική της ζωή είναι καταγραμμένη στο «ευαγγέλιο» αυτό. Σύμφωνα μ’ αυτό, οι γονείς της Θεοτόκου ονομάζονταν Ιωακείμ και Άννα, ήταν ευσεβείς Ιουδαίοι και ανήκαν στην κατηγορία εκείνων οι οποίοι έτρεφαν με αδημονία την προσμονή του αναμενόμενου Μεσσία. Ανήκαν στη μικρή μερίδα των ευσεβών Ιουδαίων, στο «υπόλειμμα», οι οποίοι είχαν μείνει πιστοί στο κήρυγμα των προφητών και στην τήρηση του Νόμου. Το ιερό αυτό ανδρόγυνο είχε εκλεγεί, χωρίς να το γνωρίζει από τη Θεία Πρόνοια να γίνει, ο μεν Ιωακείμ ο πάππος, η δε Άννα η μάμμη, κατά σάρκα, του Κυρίου μας Ιησού Χριστού.

 

Ο Ιωακείμ καταγόταν από τη φυλή του Ιούδα, του γιου του Ιακώβ, ήταν γιός του Ελιακείμ και απόγονος του ένδοξου βασιλιά Δαβίδ. Το όνομά του σημαίνει στα εβραϊκά «ο ανυψωθείς από το Θεό». Ιδιώτευε και κατοικούσε στην Ιερουσαλήμ σε δική του πολυτελή έπαυλη, κοντά στη δεξαμενή Βηθεσδά. Νυμφεύτηκε την Άννα, θυγατέρα του Ματθάν από τη φυλή του Λευί και της Μαρίας από τη φυλή του Ιούδα. Το όνομά της σημαίνει στα εβραϊκά «χάρις, εύνοια». Είχε δύο αδελφές, τη Μαρία, μητέρα της Σαλώμης και την Σοβή, μητέρα της Ελισάβετ, η οποία γέννησε τον Ιωάννη τον Πρόδρομο. Ανήκαν και οι δύο στη φυλή του Ιούδα, από την οποία, σύμφωνα με τους προφήτες θα προερχόταν ο Μεσσίας. Ανήκαν επίσης αμφότεροι στη μικρή μερίδα των ευσεβών Ιουδαίων, οι οποίοι περίμεναν με αδημονία και πίστη την έλευσή του και εύχονταν να κατάγεται από τη γενιά τους.

 

Ο Ιωακείμ και η Άννα ζούσαν προσευχόμενοι, νηστεύοντας και κάνοντας έργα φιλανθρωπίας. Είχαν την πεποίθηση ότι ο καιρός της ελεύσεως του ήταν κοντά. Τους στεναχωρούσε όμως αφάνταστα το γεγονός ότι ήταν άκληροι και δεν θα αξιώνονταν να προέλθει από τη γενιά τους ο μεγάλος Αναμενόμενος. Η Άννα ήταν στείρα και προχωρημένης ηλικίας. Η ατεκνία ήταν μεγάλο όνειδος για τους Ιουδαίους, μάλλον κατάρα και αποστροφή της εύνοιας του Θεού προς τους άτεκνους συζύγους. Αυτή την αποστροφή της ιουδαϊκής κοινωνίας βίωνε και το ευσεβές ζεύγος Ιωακείμ και Άννα. Σε κάθε δημόσια εκδήλωση εισέπρατταν την περιφρόνηση. Όμως ποτέ δεν έχασαν την πίστη τους στο Θεό και Τον παρακαλούσαν νυχθημερόν να τους αξιώσει να γίνουν γονείς, παρά το προχωρημένο της ηλικίας τους.

 

Οι άτεκνοι θεωρούνταν στιγματισμένοι από το Θεό και τα δώρα τους δεν γινόταν δεκτά από τους ιερείς του Ναού. Σε μια μεγάλη εορτή ο Ιωακείμ μετέβη στο Ναό, για να προσφέρει τα δώρα του στο Θεό, μαζί με πλήθος άλλων Ιουδαίων. Όμως εκεί τον περίμενε μια μεγάλη πίκρα. Ο αρχιερέας Ρουβίμ αρνήθηκε να δεχτεί τις προσφορές του και τον απέπεμψε, λέγοντάς του: «Δεν επιτρέπεται να προσφέρεις πρώτος τα δώρα σου, καθότι σπέρμα οὐκ ἐποίησας ἐν τῷ Ἰσραήλ», επειδή δηλαδή είσαι άτεκνος. Ο δίκαιος άνδρας λυπήθηκε πολύ και απάντησε στον αρχιερέα: «Μόνο εγώ είμαι, ανάμεσα στις δώδεκα φυλές του Ισραήλ άτεκνος;». Αλλά θυμήθηκε τον πατριάρχη Αβραάμ, ο οποίος ήταν ευσεβής, αλλά και αυτός άτεκνος και ο Θεός τον αξίωσε να αποκτήσει κλήρα, τον Ισαάκ. Αυτή η σκέψη τον παρηγόρησε και του έδωσε την ελπίδα ότι ίσως κάμει ο Θεός έλεος και αποκτήσει και αυτός παιδί.

 

Γύρισε λυπημένος και προβληματισμένος στο σπίτι του. Χωρίς να τον αντιληφτεί η Άννα, έφυγε στην έρημο, όπου έστησε σκηνή. Εκεί, για σαράντα ημερονύκτια, με νηστεία και αδιάκοπη και θερμή προσευχή, παρακαλούσε το Θεό να μη γυρίσει στο σπίτι του, αν δεν του αποκαλυφτεί και του φανερωθεί η αιτία της ατεκνίας του. Ταυτόχρονα η Άννα θρηνούσε διπλά στο σπίτι τους, την περίεργη και απρόσμενη εξαφάνιση του αγαπημένου της συζύγου και την ατεκνία της. Έφτασε όμως μια σημαντική εορτή και η υπηρέτριά της Ιουδίθ τις είπε: «Κυρά μου μέχρι πότε θα ταπεινώνεις την ψυχή σου; Να, έφτασε η μεγάλη ημέρα του Κυρίου και δεν επιτρέπεται να πενθείς. Πάρε όμως αυτόν εδώ τον κεφαλόδεσμο, πού μου έδωσε η γυναίκα πού τον έφτιαξε και δεν επιτρέπεται να τον ανοίξω εγώ, μια υπηρέτρια, επειδή έχει σημασία βασιλική». Όμως η Άννα την επέπληξε θυμωμένη και με λυγμούς της είπε: «Φύγε από κοντά μου· αυτό εγώ ποτέ δεν το έκανα και όμως ο Κύριος με ταπείνωσε πάρα πολύ. Μήπως κάποιος πονηρός σου τον έδωσε και ήρθες για να με κάνεις συμμέτοχη στην αμαρτία σου;». Η Ιουδίθ της απάντησε, με θυμό και αυθάδεια: «Τι να σου καταραστώ, αφού ο Κύριος έκλεισε τη μήτρα σου για να μην αφήσεις απογόνους στον Ισραήλ;». Η Άννα περίλυπη, φόρεσε τα νυφικά της ρούχα και κατέβηκε στον κήπο, για περίπατο, μήπως και απαλύνει το διπλό πόνο της. Η ώρα ήταν περί την 9η, στάθηκε κάτω από μια δάφνη και προσευχήθηκε θερμά, με δάκρυα στα μάτια στο Θεό, λέγοντας: «Ο Θεός των πατέρων ημών, ευλόγησε τη δούλη σου, άκουσε τη δέησή μου. Όπως ευλόγησες τη μήτρα της Σάρας και γέννησε τον Ισαάκ, αξίωσε και μένα να γίνω μητέρα». Σηκώνοντας ψηλά τα μάτια είδε στα κλαδιά της δάφνης μια φωλιά γεμάτη νεοσσούς και έβγαλε θρηνητική κραυγή λέγοντας: «Αλίμονο σε μένα, ποιος με γέννησε και ποια μήτρα με κυοφόρησε; Γιατί να είμαι άτεκνη και ως εκ τούτου καταραμένη στα μάτια του Ισραήλ, να με λοιδορούν και να με προσβάλλουν ακόμα και στο ναό σου; Αλίμονο μου, δεν αξιώθηκα να μοιάσω ούτε με τα πουλιά, τα οποία είναι γόνιμα. Δεν εξομοιώθηκα ούτε με τα άγρια θηρία, τα οποία και εκείνα είναι γόνιμα, χάρη σε σένα Κύριε. Δεν εξομοιώθηκα με τα νερά αυτά, αφού και τούτα είναι γόνιμα. Αλίμονο μου, με ποιόν εξομοιώθηκα; Ούτε με τη γη, αφού και αυτή προσφέρει τούς καρπούς στον καιρό της και ευλογεί εσένα, Κύριε»!

 

Αφού τελείωσε την προσευχή της και εξέθεσε το πικρό παράπονό της στο Θεό, κάθισε στο πεζούλι να αναπαυτεί. Τότε έγινε το μεγάλο θαύμα, της παρουσιάστηκε άγγελος Κυρίου λαμπροφορεμένος και απαστράπτων, λέγοντάς της: «Άννα, ο Κύριος άκουσε την προσευχή σου. Θα συλλάβεις και θα γεννήσεις· ο καρπός σου θα γίνει γνωστός σ’ όλη την οικουμένη»! Η αγία γυναίκα κατάλαβε ότι οι ικεσίες της εισακούστηκαν στο Θεό, πίστεψε χωρίς δισταγμό στην οπτασία και είπε: «Ζει Κύριος ο Θεός μου· αν γεννήσω, είτε αγόρι είτε κορίτσι, θα το προσφέρω ως δώρο στον Κύριο τον Θεό μου, για να τον λατρεύει και να τον υπηρετεί σ’ όλη τη ζωή του»!

 

Ο άγγελος όμως πήγε στη έρημο και ανήγγειλε και στον Ιωακείμ το χαρμόσυνο άγγελμα, λέγοντάς του: «Ιωακείμ, άκουσε Κύριος ο Θεός την προσευχή σου. Γύρνα πίσω στο σπίτι σου, γιατί η Άννα, η γυναίκα σου, θα μείνει έγκυος»! Περιχαρής επέστρεψε στην οικία του, όπου τον περίμενε η εν πλήρη αγαλλιάσει η Άννα. Έτρεξε, κρεμάστηκε από τον τράχηλο του και με χαρά του είπε: «Ξέρω τώρα και δεν αμφιβάλω, ότι ο Θεός με ευλόγησε πάρα πολύ. Τώρα πια δεν είναι χήρα, και η άτεκνη και θα μείνω έγκυος»! Ο Ιωακείμ ήταν τότε ογδόντα τριών ετών και η Άννα εβδομήντα. Μετά την σύλληψη το ευσεβές ανδρόγυνο υποσχέθηκε να αφιερώσει το παιδί του στο Θεό, στον οποίο ανήκε, αφού Εκείνος τους το χάρισε. Η περίοδος της εγκυμοσύνης ήταν μια διαρκής ευχαριστήρια ωδή στο Θεό για το μεγάλο δώρο που τους χάρισε, ένας ασίγαστος αίνος προς τον Κύριο, ο Οποίος δύναται να καταλύει τους φυσικούς νόμους.

 

Όταν συμπληρώθηκαν οι εννέα μήνες, η Άννα γέννησε και με αγωνία ρώτησε τη μαία για το φύλο του βρέφους και εκείνη της απάντησε ότι ήταν κορίτσι. Τότε η Άννα ευχαρίστησε το Θεό, λέγοντας: «Εμεγαλύνθη η ψυχή μου εν τη ημέρα ταύτη». Και έβαλαν τη νεογέννητη στο κρεβατάκι της και της έδωσαν οι γονείς το όνομα Μαριάμ, το όνομα της γιαγιάς της, της μητέρας της μητέρας της, το οποίο σημαίνει στα εβραϊκά «κυρία» και η οποία έμελλε να γίνει η Κυρία του κόσμου και των αγγέλων.

 

Αφού η μικρή κόρη έγινε τριών ετών, ο Ιωακείμ και η Άννα θεώρησαν ότι ήρθε ο καιρός να εκπληρώσουν την υπόσχεσή τους στο Θεό. Πήραν τη Μαρία και την πήγαν στο Ναό της Ιερουσαλήμ να την αφιερώσουν στο Θεό. Πίστευαν οι ευσεβείς Ιουδαίοι ότι ο Ναός των Ιεροσολύμων ήταν ο τόπος της κατοικίας και της παρουσίας του Θεού. Τα Άγια των Αγίων, το θεοσκότεινο και άβατο μέρος του Ναού, παρά μονάχα στον αρχιερέα του έτους και μόνο κατά την ημέρα της εορτής του «Εξιλασμού», θεωρούνταν ο θρόνος του Θεού. Οι ιερείς του Ναού, φωτισμένοι από το Άγιο Πνεύμα διέγνωσαν την αγιότητα της κορασίδας και γι’ αυτό δεν την οδήγησαν στην ειδική πτέρυγα των παρακείμενων κτισμάτων, όπου διέμειναν οι αφιερωμένες παρθένες, αλλά την οδήγησαν στα Άγια των Αγίων, για να διαφυλαχτεί η αγνότητά της και η αγιότητά της.

 

Εκεί έμεινε τρεφόμενη από ουράνια τροφή και υπηρετούμενη από τους αγίους αγγέλους, μέχρι που οι ιερείς την αρραβώνιασαν με τον δίκαιο Ιωσήφ. Εν τω μεταξύ οι γονείς της είχαν κοιμηθεί όταν εκείνη ήταν έντεκα χρονών, ο Ιωακείμ σε ηλικία ενενήντα δύο ετών και η Άννα ογδόντα τριών.

 

Η εορτή του Γενεσίου της Θεοτόκου, όπως και οι άλλες θεομητορικές εορτές, καθιερώθηκαν και άρχισαν να εορτάζονται από όλες τις Εκκλησίες, μετά την Γ΄ Οικουμενική Σύνοδο της Εφέσου (431) και την Δ΄ Οικουμενική Σύνοδο της Χαλκηδόνας (451), όταν αποκρυσταλλώθηκε το δόγμα περί του προσώπου της Θεοτόκου. Σύμφωνα με αρχαίες μαρτυρίες, η εορτή του Γενεσίου της καθιερώθηκε περί τα τέλη του 5ου μ. Χ. αιώνα, με αρχές του 6ου στην Κωνσταντινούπολη και σύντομα διαδόθηκε σε όλη την Εκκλησία. Στη Δύση καθιερώθηκε προς τα τέλη του 7ου αιώνα από Έλληνες μοναχούς, οι οποίοι ήρθαν στην Ιταλία, μετά τους διωγμούς των Αράβων. Ορίστηκε δε να εορτάζεται στις 8 Σεπτεμβρίου.

 

Σπουδαίοι υμνογράφοι και μουσουργοί συνέθεσαν για την εορτή, σπουδαίους ύμνους, με ύψιστο θεολογικό περιεχόμενο, το οποίο εκφράζει την περί της Θεοτόκου διδασκαλία της Εκκλησίας μας, όπως ο Γερμανός Α΄ Κωνσταντινουπόλεως, ο Ρωμανός ο Μελωδός, ο Ιωσήφ Υμνογράφος, έχουν γράψει κανόνες, κοντάκια, τα οποία ψάλλονται κατά την ημέρα της γιορτής. Πολλή σημαντική είναι και η αγιογραφία της εορτής. Γνωστοί και άγνωστοι αγιογράφοι ιστόρησαν θαυμάσιες εικόνες του Γενεσίου της Θεοτόκου, οι οποίες βρίσκονται σε μεγάλα μοναστικά κέντρα, όπως το Άγιον Όρος και σε ενοριακούς ναούς, πολλές από αυτές θεωρούνται θαυματουργές. Επίσης πλήθος μονών και ναών σε όλο τον ορθόδοξο κόσμο είναι αφιερωμένες στη σεπτή της Γέννηση.

 

Όπως προαναφέραμε, ο ευσεβής λαός μας, έχει αυξημένο το αισθητήριο του μυστηρίου της σωτηρίας, το οποίο συντελέστηκε χάρις στην υπέρτατη συμβολή της Παναγίας μας και για τούτο την τιμά όπως ταιριάζει στο πάνσεπτο πρόσωπό της. Αυτή, μετά τον Τριαδικό Θεό, απολαμβάνει ύψιστη τιμητική προσκύνηση και αποτελεί το προσφιλέστερο ανθρώπινο πρόσωπο της ιστορίας. Με το να αξιωθεί να γίνει η μητέρα του σαρκωμένου Θεού μας, του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, κατέστη και δική μας μητέρα, αφού ο Λυτρωτής μας Χριστός, μας έκαμε αδέλφια του, όπως τονίζει ο απόστολος Παύλος, επειδή «ώφειλε κατά πάντα τοις αδελφοίς ομοιωθήναι», «ουκ επαισχύνεται αδελφούς αυτούς καλείν» (Εβρ.2,11 και 17). 

 

Η ευσεβής εξιστόρηση του θαυμαστού γεγονότος της Γεννήσεως της Θεοτόκου μας διδάσκει, για πολλοστή φορά, την άμετρη αγάπη του Θεού για μας τους παραστρατημένους στην αμαρτία ανθρώπους και την ασύλληπτη, για τον πεπερασμένο νου μας, υλοποίηση του προαιώνιου σχεδίου της εν Χριστώ απολύτρωσής μας. Η Παναγία μας είναι, μετά το Χριστό, το κύριο πρόσωπο του απολυτρωτικού έργου. Η συμβολή της υπήρξε καθοριστική, διότι μόνον αυτή υπήρξε το πλέον μοναδικό σκεύος να δεχτεί στα πάναγνα σπλάχνα της το Θεό. Πέραν των θεολογικών διδαγμάτων από την μεγάλη εορτή, μπορούμε να πάρουμε και πολλά και υψηλά ηθικά διδάγματα, για την δική μας πνευματική και ηθική προκοπή. Μπορούμε να διδαχθούμε από την ακράδαντη πίστη των αγίων προπατόρων Ιωακείμ και Άννας, από την άκρα ταπείνωσή τους, από την αδιάσειστη ελπίδα τους στην πρόνοια του Θεού, από την πιστότητα και εκπλήρωση των ευσεβών υποσχέσεών τους στο Θεό. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι τα δύο αυτά βιβλικά πρόσωπα, κατέχουν ξεχωριστή θέση στο αγιολόγιο της Εκκλησίας μας, αφού τους επικαλούμαστε σε κάθε ικεσία στην εκκλησιαστική μας λατρεία.

 

Η Γέννηση της Θεομήτορος αποτελεί αναμφίβολα ένα από τα πλέον χαροποιά γεγονότα της ανθρώπινης ιστορίας, αφού αποτελεί την χαραυγή της σωτηρίας του κόσμου. Αυτή την ιερή χαρά εκφράζει κάλλιστα και ο ιερός υμνογράφος, στο θαυμάσιο απολυτίκιο της εορτής: «Ἡ γέννησίς σου Θεοτόκε, χαρὰν ἐμήνυσε πάσῃ τῇ οικουμένῃ, ἐκ σοῦ γὰρ ἀνέτειλεν ὁ Ἥλιος τῆς δικαιοσύνης, Χριστὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν, καὶ λύσας τὴν κατάραν, ἔδωκε τὴν εὐλογίαν, καὶ καταργήσας τὸν θάνατον, ἐδωρήσατο ἡμῖν ζωὴν τὴν αἰώνιον»! Ομοίως αυτή την αισιοδοξία εκφράζει και το θαυμάσιο τροπάριο, του κοντακίου, ποίημα του μεγάλου Ρωμανού του Μελωδού: «Ἡ προσευχὴ ὁμοῦ καὶ στεναγμός, τῆς στειρώσεως καὶ ἀτεκνώσεως Ἰωακείμ τε καὶ Ἄννης, εὐπρόσδεκτος, καὶ εἰς τὰ ὦτα Κυρίου ἐλήλυθε, καὶ ἐβλάστησαν καρπὸν ζωηφόρον τῷ κόσμῳ· ὁ μὲν γὰρ προσευχὴν ἐν τῷ ὄρει ἐτέλει, ἡ δὲ ἐν παραδείσῳ ὄνειδος φέρει· ἀλλὰ μετὰ χαράς, ἡ στεῖρα τίκτει τὴν Θεοτόκον, καὶ τροφὸν τῆς ζωῆς ἡμῶν».

 

Είθε, η ανεκλάλητη και ανέκφραστη αυτή χαρά να είναι μόνιμη κατάσταση στην ψυχή μας και η χάρη της Θεοτόκου να μας σκεπάζει κάθε στιγμή της ζωής μας, θωρακίζοντάς μας από κάθε κακό, «ίνα ήρεμον και ησύχιον βίον διάγωμεν εν πάση ευσεβεία και σεμνότητι» (Α΄Τιμ.2,2).

Η ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΠΕΡΙΚΟΠΗ ΤΟΥ ΓΕΝΕΣΙΟΥ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ

Κατά Λουκάν, κεφάλαιο Ι΄, εδάφια 38-42 και κεφάλαιο ΙΑ΄, εδάφια 27-28
 

Κεφ.Ι΄ 38 ᾿Εγένετο δὲ ἐν τῷ πορεύεσθαι αὐτοὺς καὶ αὐτὸς εἰσῆλθεν εἰς κώμην τινά. γυνὴ δέ τις ὀνόματι Μάρθα ὑπεδέξατο αὐτὸν εἰς τὸν οἶκον αὐτῆς. 39 Καὶ τῇδε ἦν ἀδελφὴ καλουμένη Μαρία, ἣ καὶ παρακαθίσασα παρὰ τοὺς πόδας τοῦ ᾿Ιησοῦ ἤκουε τὸν λόγον αὐτοῦ. 40 Ἡ δὲ Μάρθα περιεσπᾶτο περὶ πολλὴν διακονίαν· ἐπιστᾶσα δὲ εἶπε· Κύριε, οὐ μέλει σοι ὅτι ἡ ἀδελφή μου μόνην με κατέλιπε διακονεῖν; Εἰπὲ οὖν αὐτῇ ἵνα μοι συναντιλάβηται. 41 Ἀποκριθεὶς δὲ εἶπεν αὐτῇ ὁ ᾿Ιησοῦς· Μάρθα Μάρθα, μεριμνᾷς καὶ τυρβάζῃ περὶ πολλά· 42 ἑνὸς δέ ἐστι χρεία· Μαρία δὲ τὴν ἀγαθὴν μερίδα ἐξελέξατο, ἥτις οὐκ ἀφαιρεθήσεται ἀπ᾿ αὐτῆς.

 

Κεφ. ΙΑ΄ 27 ᾿Εγένετο δὲ ἐν τῷ λέγειν αὐτὸν ταῦτα ἐπάρασά τις γυνὴ φωνὴν ἐκ τοῦ ὄχλου εἶπεν αὐτῷ· μακαρία ἡ κοιλία ἡ βαστάσασά σε καὶ μαστοὶ οὓς ἐθήλασας. 28 Αὐτὸς δὲ εἶπε· μενοῦνγε μακάριοι οἱ ἀκούοντες τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ καὶ φυλάσσοντες αὐτόν.

 

Ερμηνευτική απόδοση από τον μακαριστό Παν. Τρεμπέλα

 

Κεφ. Ι΄ 38 Και ενώ ο Ιησούς μαζί με τους μαθητές Του και όσους Τον ακολουθούσαν προχωρούσαν με κατεύθυνση την Ιερουσαλήμ, μπήκε Αυτός σε ένα χωριό. Και κάποια γυναίκα που ονομαζόταν Μάρθα Τον υποδέχθηκε στο σπίτι της. 39 Αυτή είχε μία αδελφή που λεγόταν Μαρία, η οποία όχι μόνο υποδέχθηκε τον Ιησού όπως η Μάρθα, αλλά και κάθισε κοντά στα πόδια Του ως ταπεινή μαθήτρια και άκουγε με απερίσπαστη προσοχή τη διδασκαλία Του. 40 Η Μάρθα όμως ήταν απασχολημένη και πνιγμένη σε πολλή εργασία, φροντίζοντας να ετοιμάσει το φαγητό και να περιποιηθεί τον Διδάσκαλο. Κάποια στιγμή λοιπόν στάθηκε κοντά στον Χριστό και Του είπε: «Κύριε, δεν σε νοιάζει που η αδελφή μου με άφησε μόνη μου να υπηρετώ και να ετοιμάζω το τραπέζι; Πες της λοιπόν να με βοηθήσει». 41 Τότε της αποκρίθηκε ο Ιησούς: «Μάρθα, Μάρθα, βασανίζεις και ταλαιπωρείς το νου σου με πολλές αγωνιώδεις φροντίδες, και κουράζεις το σώμα σου για να προετοιμάσεις πολλά πράγματα, 42 ενώ ένα είναι χρήσιμο και αναγκαίο, η ακρόαση της διδασκαλίας μου. Αυτή είναι η αναγκαία πνευματική τροφή για την ψυχή. Αυτήν την τροφή διάλεξε η Μαρία, την καλή και ωφέλιμη μερίδα, που δεν θα της αφαιρεθεί ποτέ· διότι οι ωφέλειες της πνευματικής αυτής τροφής δεν είναι προσωρινές και φθαρτές, αλλά πνευματικές και αιώνιες.

 

Κεφ. ΙΑ΄ 27 Και ενώ ο Ιησούς τα έλεγε αυτά, κάποια γυναίκα απ’ το πλήθος, επειδή ενθουσιάσθηκε από τη διδασκαλία Του, έβγαλε μια δυνατή φωνή και είπε: «Ευτυχισμένη η κοιλιά που σε βάστασε και οι μαστοί που θήλασες». 28 Και Αυτός της είπε: «Αληθινά, ευτυχισμένη είναι η μητέρα μου˙ αλλά μην ξεχνάτε ότι μακάριοι είναι όσοι ακούνε το λόγο του Θεού και τον εφαρμόζουν. Με αυτή την έννοια, αυτή που με γέννησε και με θέλησε, γι’ αυτό ακριβώς δέχτηκε τη μεγαλύτερη τιμή και αξιώθηκε να γίνει μητέρα μου, διότι φύλαξε πάντοτε τον λόγο του Θεού».

Δελτία Τύπου της ΝΙΚΗΣ για

Αθήνα, 06/9/2026  

 

Δήλωση Δ. Νατσιού για εξαγγελίες Μητσοτάκη στη ΔΕΘ: Ανακυκλωμένες εξαγγελίες και ψεύτικες υποσχέσεις – Ο λαός διαθέτει μνήμη και κρίση 

 

«Κάτι λίγα το 2027, ένα συμπλήρωμα το 2028 και τα υπόλοιπα το 2031.

 

Αυτό είναι το "πακέτο Μητσοτάκη", με υποσχετικές και μεταχρονολογημένες επιταγές. Αλλά στην ουσία, με περιορισμένες ενισχύσεις, παλιές αποφάσεις που ξανασυσκευάζονται και υποσχέσεις που παραπέμπονται στο μέλλον.

 

Σκοπός; Να εξαπατηθεί και πάλι ο Ελληνικός λαος, να πειστεί και να δώσει μία ακόμη τετραετία στον Μητσοτάκη επειδή δήθεν, όπως είπε, εκείνος ξέρει.

 

Οι πολίτες σήμερα, χρειάζονται εισόδημα, κατοικία, αγοραστική δύναμη και παραγωγική προοπτική, όχι ψίχουλα ανακυκλωμένες εξαγγελίες και επιταγές με ημερομηνία εξαργύρωσης μετά από δύο χρόνια.

 

Από την προεκλογική περίοδο του 2019 είχαμε ακούσει τις υποσχέσεις του κ. Μητσοτάκη που όλες έπεσαν στο κενό.

 

Ο Ελληνικός λαός διαθέτει και μνήμη και κρίση».

 

Πακέτο με υποσχετικές και μεταχρονολογημένες επιταγές: η ΔΕΘ του 2026 πληρώνεται το 2027, το 2028 και το 2029

 

«Η ΔΕΘ ως ημερολόγιο υποσχέσεων: λίγο το 2027, κάτι το 2028, τα υπόλοιπα έως το 2031»

 

Πίσω από τις διαρροές για δισεκατομμύρια παροχών του Πρωθυπουργού στη ΔΕΘ αποκαλύφθηκε τελικά η πολύ διαφορετική πραγματικότητα:

* περιορισμένες ενισχύσεις

* παλαιότερες αποφάσεις που «επανασυσκευάζονται» και

* υποσχέσεις που παραπέμπονται στο 2027, στο 2028 ή ακόμα και στο 2029.

 

Την ώρα που η ακρίβεια, το υψηλό κόστος στέγης και κόστος παραγωγής εξαντλούν νοικοκυριά και επιχειρήσεις, η κυβέρνηση απαντά με μέτρα που υπολείπονται δραματικά του μεγέθους των προβλημάτων.

 

Συγκεκριμένα:

 

® τα πολυδιαφημισμένα 400 ευρώ για 2,2 εκατ. συνταξιούχους πολίτες δεν αποτελούν καν νέα ενίσχυση 400 ευρώ για όλους. Όσοι ήδη ήταν δικαιούχοι των 300 ευρώ κερδίζουν επιπλέον μόλις 100 ευρώ ετησίως – 8,33 ευρώ τον μήνα. Στα κυβερνητικά παραδείγματα, όμως, στα 400 ευρώ προστίθεται ακόμη και η ήδη θεσμοθετημένη ετήσια αύξηση των συντάξεων ώστε με τέχνασμα να εμφανίζεται υψηλότερο «όφελος», σχεδόν «μία επιπλέον σύνταξη» - όπως ειπώθηκε. Άλλο νέα παροχή της ΔΕΘ και άλλο η κανονική αναπροσαρμογή που θα καταβαλλόταν ούτως ή άλλως.

 

® σε 720.000 δημοσίους υπαλλήλους δίνονται 500 ευρώ μικτά – και αυτά τον Δεκέμβριο του 2027, 16 μήνες μετά την εξαγγελία. Οι μικτές καταβολές είναι περίπου 360 εκατ. ευρώ, μόλις το 26,7% του κόστους των 1,35 δισ. ευρώ που το ίδιο το Υπουργείο Οικονομικών υπολογίζει για έναν πραγματικό 13ο μισθό.

 

® ακόμη πιο προβληματικός είναι ο «Κουμπαράς για τη Νέα Γενιά». Ο γονέας που μπορεί να αποταμιεύει 1.200 ευρώ ετησίως θα παίρνει άλλα 1.200 από το κράτος. Αλλά η οικογένεια που δεν μπορεί να αποταμιεύσει τίποτε, δεν εξασφαλίζει κάποια κρατική αντιστοίχιση.

 

Πρόκειται για κοινωνική πολιτική ανάποδης στόχευσης: η Κυβέρνηση δίνει περισσότερα σε όποιον έχει περισσότερα να αποταμιεύσει. Επιπλέον, οι ανώτερες καταβολές γονέα και Δημοσίου σε 18 χρόνια αθροίζουν 43.200 ευρώ, όχι τα «πάνω από 60.000» που προβάλλονται. Προφανώς η διαφορά θα προϋποθέτει χρηματιστηριακό τζόγο και επενδυτικές αποδόσεις, χωρίς να έχουν παρουσιαστεί ακόμη απόδοση, κίνδυνος, εγγύηση κεφαλαίου και κόστος διαχείρισης.

 

® Στέγη: Το «Σπίτι μου 3» ρίχνει άλλα 2 δισ. ευρώ δανειακής ζήτησης για 40.000 ζευγάρια σε μια αγορά με ανεπαρκή προσφορά. Ήδη, όμως, το 28,9% των πολιτών επιβαρύνεται υπέρμετρα από το στεγαστικό κόστος, έναντι 8,2% στην ΕΕ, ενώ οι τιμές κατοικιών αυξήθηκαν ακόμη 5,7% στο α΄ τρίμηνο 2026. Περισσότερα δάνεια για τα ίδια λιγοστά σπίτια δεν είναι στεγαστική πολιτική.

 

® Στο ρεύμα, το «-30%» δεν είναι μείωση λογαριασμού αλλά στόχος τριετίας έως το 2029, χωρίς τιμή βάσης, ετήσια διαδρομή ή μηχανισμό που να εγγυάται τη μετακύλιση στη λιανική. Όμως, οι καταναλωτές πληρώνουν σήμερα. Η κυβέρνηση τους απαντά με τιμές του… 2029.

 

® Και βέβαια το Δημόσιο Χρέος: ο κος Μητσοτάκης δεσμεύτηκε ότι θα πέσει κάτω από το 120% ως ποσοστό του ΑΕΠ το 2028 και κάτω από 110% το 2029. Αυτά που δεν λέει είναι:

* ότι παρέλαβε Δημόσιο Χρέος το 2019 στα 331 δις ευρώ

* το αύξησε στις 31.12.2025 στα 362,9 δις ευρώ δηλαδή αύξηση +31,8 δις ευρώ στα 6 χρόνια της κυβέρνησής του

* το ονομαστικό ΑΕΠ (ο παρονομαστής δηλαδή του Δημοσίου Χρέους / ΑΕΠ) από 185,1 δις ευρώ το 2019 αυξήθηκε στα 248,35 δις ευρώ το 2025

* από αυτά τα 63,1 δις ευρώ αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ τα 43,2 δις ευρώ ήταν πληθωριστική αύξηση (από τις αυξημένες τιμές, την αισχροκέρδεια λόγω καρτέλ και την υπερφορολόγηση) αφού το πραγματικό ΑΕΠ αυξήθηκε από 184,5 δις ευρώ το 2019 στα 204,4 δις ευρώ το 2025 δηλαδή μόνον κατά 19,9 δις ευρώ.

 

Επομένως ο κος Μητσοτάκης παρουσιάζει επικοινωνιακά την μείωση του ποσοστού Δημοσίου Χρέους προς ΑΕΠ χωρίς να λέει όμως ότι σε απόλυτους ρυθμούς το Δημόσιο Χρέος αυξήθηκε κατά 31,8 δις και το ποσοστό μειώθηκε λόγω του παρανομαστή δηλαδή της αύξησης του Ονομαστικού ΑΕΠ.

 

® Περαιτέρω αποκρύβει ότι η κυβέρνησή του έχει δανεισθεί μέσω Repos από τα ασφαλιστικά ταμεία, ΑΚΑΓΕ, e- ΕΦΚΑ, Πανεπιστήμια και Δημόσιους Φορείς άλλα 36 δις ευρώ τα οποία δεν υπολογίζονται στο Δημόσιο Χρέος επειδή είναι ενδοκυβερνητικό μεν αλλά Χρέος και αυτό.

 

® Δε νοείται δε ο κος Μητσοτάκης να ανακοινώνει παροχές και αυξήσεις όταν το Δημόσιο έχει ληξιπρόθεσμες οφειλές προς νοσοκομεία (ΟΚΑ), τοπική αυτοδιοίκηση (ΟΤΑ) και επιστροφές φόρων προς νοικοκυριά και μικρομεσαίες επιχειρήσεις άνω των 3,55 δις ευρώ.

 

Οι πολίτες χρειάζονται εισόδημα, κατοικία, αγοραστική δύναμη και παραγωγική προοπτική σήμερα. Όχι ψίχουλα, ανακυκλωμένες εξαγγελίες και επιταγές με ημερομηνία εξαργύρωσης μετά από ένα και δύο χρόνια.

 

Ομάδα Οικονομικών ΝΙΚΗ

 

Αθήνα, 07/9/2026

 

«Ασπίδα του Αχιλλέα»: Ποιος θα πατά το “κουμπί” της ελληνικής αεράμυνας, κ. Δένδια;

 

Οι αποκαλύψεις του διευθυντή του Οργανισμού Αντιπυραυλικής Άμυνας του Ισραήλ, Μοσέ Πατέλ, προκαλούν εξαιρετικά σοβαρά ερωτήματα για την εθνική κυριαρχία και τον πραγματικό έλεγχο της «Ασπίδας του Αχιλλέα».

 

Ο κ. Πατέλ δήλωσε ξεκάθαρα ότι η Ελλάδα δεν θα έχει πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα του συστήματος Command & Control, καθώς αυτός δεν περιλαμβάνεται στην άδεια χρήσης, προσθέτοντας ότι το Ισραήλ θα βρίσκεται δίπλα μας για υποστήριξη και συντήρηση.

 

Κύριε Δένδια, εσείς δηλώνατε ότι είναι «απολύτως αδύνατον» οι Ένοπλες Δυνάμεις να διαθέτουν ένα τέτοιο σύστημα χωρίς τον πηγαίο κώδικα, διότι διαφορετικά η χώρα κινδυνεύει να καταστεί «όμηρος» ακόμη και του φιλικότερου συμμάχου.

 

Ποιος είναι τελικά ο όμηρος και ποιος κρατά τα κλειδιά;

 

Η ΝΙΚΗ απαιτεί άμεσες και καθαρές απαντήσεις:

• Ποιος θα έχει τον πλήρη και αποκλειστικό επιχειρησιακό έλεγχο της ελληνικής αεράμυνας;
• Ποιος θα αποφασίζει ποιο όπλο θα ενεργοποιείται, εναντίον ποιου στόχου και πότε;
• Μπορεί η Ελλάδα να λειτουργήσει, να τροποποιήσει και να εξελίξει αυτόνομα το σύστημα χωρίς έγκριση ή τεχνική παρέμβαση του Ισραήλ;
• Και σε περίπτωση κρίσης ή πολέμου, είναι απολύτως εγγυημένο ότι κανένα τρίτο κράτος δεν θα μπορεί, άμεσα ή έμμεσα, να περιορίσει τις ελληνικές επιχειρησιακές δυνατότητες;

Η ΝΙΚΗ ξεκαθαρίζει ότι στην άμυνα της πατρίδας δεν χωρούν εξαρτήσεις, αστερίσκοι και «άδειες χρήσης» που αφήνουν κρίσιμες δυνατότητες στα χέρια τρίτων. Η Ελλάδα οφείλει να έχει πλήρη εθνικό έλεγχο των συστημάτων που προστατεύουν τον ουρανό και τον λαό της, σε ειρήνη, κρίση και πόλεμο. Και αυτό δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια μιας σύμβασης, είναι αδιαπραγμάτευτος όρος εθνικής κυριαρχίας.

Η πολλαπλή εσωτερική αιμορραγία της Ουκρανίας

Γράφει ο ΛΟΥΚΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ  

 

Πόλεμος φθοράς, δημογραφική συρρίκνωση και οικονομική εξάντληση: Η Ουκρανία βρίσκεται σε μια ιδιαίτερα δύσκολη καμπή του πολέμου. Η Ρωσία συνεχίζει ακάθεκτη και τις τελευταίες ημέρες έχει εντείνει σημαντικά τις επιθέσεις της. Το Κίεβο πλήττεται πλέον από ρωσικά drones και πυραύλους σχεδόν αδιάκοπα, ημέρα και νύχτα.

 

Στις 4 Σεπτεμβρίου, ρωσικό drone έπληξε μάλιστα το Αρχηγείο της ουκρανικής Υπηρεσίας Ασφαλείας (SBU) στο κέντρο του Κιέβου, τραυματίζοντας τουλάχιστον 12 ανθρώπους και προκαλώντας ζημιές στην περιοχή γύρω από τον καθεδρικό της Αγίας Σοφίας. Βέβαια, πριν από αυτό το μπαράζ πληγμάτων, είχαν προηγηθεί μαζικά ουκρανικά πλήγματα σε ρωσικές ενεργειακές υποδομές.

 

Το ανησυχητικό για τους Ουκρανούς είναι ότι τα ρωσικά πλήγματα δεν περιορίζονται πλέον στις νυχτερινές ώρες. Η ζωή στο Κίεβο και η λειτουργία του κράτους διαταράσσεται συνεχώς, με σειρήνες, διακοπές μετακινήσεων και προβλήματα στις υποδομές. Η Ρωσία επιχειρεί έτσι, όχι μόνο να πλήξει στρατιωτικούς στόχους, αλλά να επιβαρύνει την οικονομία, την καθημερινότητα και την αντοχή της ουκρανικής κοινωνίας. Και όπως δήλωσε την Παρασκευή στα ΜΜΕ ο Δήμαρχος του Κιέβου Βιτάλι Κλίτσκο, σε μεγάλο βαθμό το έχει πετύχει. 

 

Και όμως, το βασικό πρόβλημα της Ουκρανίας δεν βρίσκεται μόνο στους πυραύλους που πέφτουν σήμερα. Βρίσκεται σε αυτό που συμβαίνει κάτω από την… επιφάνεια του πολέμου, στην δημογραφία, στην οικονομία και στην σταδιακή εξάντληση του ανθρώπινου δυναμικού.

 

Η δημογραφία εξελίσσεται σε στρατηγική απειλή 

 

Η Ουκρανία αντιμετωπίζει μια δημογραφική κρίση, που βέβαια προϋπήρχε του πολέμου, αλλά έχει επιδεινωθεί δραματικά μετά την ρωσική εισβολή. Έξι εκατομμύρια Ουκρανοί έχουν εγκαταλείψει τη χώρα, ενώ 3,7 εκατομμύρια ακόμη έχουν εκτοπιστεί εσωτερικά. Μόνο το 2025, σύμφωνα με εκτιμήσεις του “Centre for Economic Strategy”, περίπου 300.000 άνθρωποι εγκατέλειψαν την Ουκρανία. Παράλληλα, η χώρα αντιμετωπίζει σοβαρή υπογεννητικότητα, αλλά και σημαντικές απώλειες ανθρώπινων ζωών εξαιτίας του πολέμου. 

 

Το πρόβλημα επομένως δεν είναι απλώς πόσοι άνθρωποι βρίσκονται σήμερα εκτός Ουκρανίας, αλλά πόσοι από αυτούς θα επιστρέψουν. Όσο ο πόλεμος παρατείνεται, τόσο περισσότεροι πρόσφυγες δημιουργούν τη ζωή τους αλλού. Τα παιδιά μεγαλώνουν σε σχολεία άλλων χωρών, οι ενήλικες βρίσκουν εργασία, δημιουργούν κοινωνικούς δεσμούς και αποκτούν σταδιακά μια νέα κανονικότητα.

 

Ο φαύλος κύκλος: Πόλεμος, μετανάστευση, μικρότερος πληθυσμός, λιγότερο εργατικό δυναμικό, μικρότερη οικονομική παραγωγή, μικρότερη φορολογική βάση, μεγαλύτερη εξάρτηση από εξωτερική βοήθεια. Η δημογραφία, επομένως, δεν είναι ένα κοινωνικό ζήτημα για “μετά τον πόλεμο”. Είναι παράμετρος της ίδιας της πολεμικής ισχύος. 

 

Η οικονομία αντέχει, αλλά με τεράστιο κόστος… 

 

Η χώρα με την σημαντική διεθνή οικονομική βοήθεια, πλην της στρατιωτικής, κατόρθωσε να μην καταρρεύσει οικονομικά. Το κράτος λειτουργεί μάλλον στοιχειωδώς, και συνεχίζεται η πολεμική προσπάθεια. Το ουκρανικό ΑΕΠ κατέρρευσε κατά 30% την περίοδο 2022-2023. Οι επιθέσεις στην ενεργειακή υποδομή και οι ευρύτερες συνέπειες του πολέμου εξακολουθούν να περιορίζουν την οικονομική δραστηριότητα. Το κόστος ανοικοδόμησης είναι τεράστιο.

 

Η Παγκόσμια Τράπεζα εκτιμά ότι οι ανάγκες ανασυγκρότησης της Ουκρανίας ανέρχονται πλέον σε περίπου 588 δισ. δολάρια για την επόμενη δεκαετία, ποσό περίπου τριπλάσιο του ονομαστικού ΑΕΠ της χώρας το 2025. Η χώρα χρειάζεται τεράστιες επενδύσεις για να ανασυγκροτηθεί, την ώρα που πρέπει να δαπανά τεράστιους πόρους για να συνεχίσει να πολεμά.

 

Η Ρωσία διεξάγει πόλεμο φθοράς 

 

Η Ρωσία δεν έχει επιτύχει μέχρι τώρα, παρά τις πολύ αργές αλλά σταθερές προχωρήσεις, κρίσιμη επιχειρησιακή διάρρηξη του ουκρανικού μετώπου που θα μπορούσε να οδηγήσει σε κατάρρευση της ουκρανικής άμυνας. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η Ρωσία έχει αποτύχει στρατηγικά. Διατηρεί την στρατηγική και την επιχειρησιακή πρωτοβουλία και είναι σε θέση παρά τις κυρώσεις να υποστηρίζει οικονομικά τον πόλεμο. Φαίνεται να επενδύει όλο και περισσότερο σε μια διαφορετική λογική. Να κερδίσει, όχι με μια θεαματική νίκη, αλλά με τη σταδιακή εξάντληση του αντιπάλου. 

 

Και σε έναν πόλεμο φθοράς το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος καταλαμβάνει περισσότερα τετραγωνικά χιλιόμετρα. Είναι το ποιος έχει περισσότερους ανθρώπους; Ποιος μπορεί να αναπληρώσει τις απώλειές του; Ποιος μπορεί να παράγει περισσότερα όπλα; Ποιος μπορεί να χρηματοδοτήσει περισσότερο χρόνο πολέμου; Και ποιος μπορεί να διατηρήσει περισσότερο την πολιτική βούληση να συνεχίσει; Σε αυτά τα μεγέθη η Ουκρανία βρίσκεται σε δυσμενέστερη θέση και στην λεγόμενη Δύση είναι αντιληπτό έστω και κρύβεται. 

 

Ο χρόνος είναι πλέον δίκοπο μαχαίρι για το Κίεβο. Η Ουκρανία χρειάζεται χρόνο για να διατηρήσει την άμυνά της, να εκπαιδεύσει δυνάμεις, να αυξήσει την εγχώρια παραγωγή όπλων και να ενισχύσει τη διεθνή υποστήριξη. Όμως ο χρόνος λειτουργεί ταυτόχρονα εναντίον της. Κάθε επιπλέον μήνας πολέμου σημαίνει περισσότερες ανθρώπινες απώλειες, περισσότερες καταστροφές υποδομών, περισσότερη δημογραφική αιμορραγία και μεγαλύτερη οικονομική εξάρτηση από τους συμμάχους. Το στρατηγικό της πρόβλημα είναι ότι δεν έχει πολυτέλεια ενός πολέμου χωρίς χρονικό ορίζοντα. 

 

Και η Δύση; 

 

Εδώ βρίσκεται και η δεύτερη πλευρά της εξίσωσης. Η Ουκρανία δεν πολεμά μόνη. Η οικονομική και στρατιωτική της αντοχή εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη. Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο πόσο μπορεί να αντέξει η Ουκρανία. Είναι πόσο καιρό είναι διατεθειμένη η Δύση να χρηματοδοτεί έναν πόλεμο του οποίου το τέλος όχι μόνον παραμένει αβέβαιο και με την υποστήριξη της κοινής γνώμης διαρκώς να φθίνει και η συνέχιση του δεν οδηγεί σε θετικότερη έκβαση. 

 

Η επίσκεψη των Αμερικανών απεσταλμένων Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ σε Μόσχα και Κίεβο, που βρίσκεται στο επίκεντρο των νέων προσπαθειών για επανεκκίνηση της διπλωματίας, δείχνει ότι η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να αναζητά πολιτική διέξοδο. Όμως οι βασικές διαφορές παραμένουν: H Μόσχα απαιτεί εδαφικές και πολιτικές παραχωρήσεις που το Κίεβο θεωρεί απαράδεκτες.

 

Το δύσκολο εσωτερικό μέτωπο του Ζελένσκι 

 

Στο εσωτερικό μέτωπο ο Βολοντλιμιρ Ζελένσκι αντιμετωπίζει ένα ολοένα σοβαρότερο πρόβλημα. Την διάβρωση της εμπιστοσύνης προς το πολιτικό του περιβάλλον και την εικόνα μιας εξουσίας στην οποία πέφτει η βαριά σκιά της διαφθοράς. Τα τελευταία σκάνδαλα έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα, καθόσον οι έρευνες των ουκρανικών Αρχών κατά της Διαφθοράς έχουν αγγίξει πρόσωπα που βρίσκονται πολύ κοντά στην προεδρική εξουσία. Εκτός του πολύ Αντρέι Γιέρμακ, η νέα υπόθεση αφορά πρώην αναπληρώτρια επικεφαλής του Προεδρικού Γραφείου που σχετίζεται με ξέπλυμα χρήματος. 

 

Το πρόβλημα για τον Ζελένσκι είναι επομένως πολιτικό, όχι μόνο δικαστικό. Όταν τα φαινόμενα διαφθοράς φθάνουν μέχρι τον στενό πυρήνα της προεδρικής εξουσίας, πλήττεται το αφήγημα πάνω στο οποίο στηρίζεται η δυτική υποστήριξη προς την Ουκρανία. Δηλαδή ότι τα τεράστια ποσά στρατιωτικής και οικονομικής βοήθειας οδηγούν σε ένα κράτος που μεταρρυθμίζεται και ενισχύει τους θεσμούς του. Η πολωνική OSW εκτιμά ότι ο Ζελένσκι ανέχεται ή τουλάχιστον δεν ελέγχει επαρκώς φαινόμενα διαφθοράς και πελατειακών σχέσεων στο περιβάλλον του. 

 

Η πολιτική φθορά του Ζελένσκι είναι υπαρκτή και διαρκώς αυξάνεται. Δημοσκοπήσεις του 2026 δείχνουν ότι η εμπιστοσύνη προς τον πρόεδρο έχει υποχωρήσει από τα υψηλότερα επίπεδα των πρώτων χρόνων του πολέμου. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για την επόμενη ημέρα του πολέμου. Ο Ζελένσκι εξακολουθεί να αποτελεί για μεγάλο μέρος της ουκρανικής κοινωνίας σύμβολο αντίστασης και εθνικής ενότητας. 

 

Όμως, η εικόνα του αδιαμφισβήτητου ηγέτη των πρώτων χρόνων του πολέμου έχει αρχίσει να φθείρεται. Η διαφθορά, οι συγκρούσεις μέσα στον κρατικό μηχανισμό, οι πολιτικές αντιπαραθέσεις και η συζήτηση για το πότε και με ποιους όρους θα πραγματοποιηθούν εκλογές, δημιουργούν ένα νέο πολιτικό περιβάλλον. 

 

Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι ότι οι εσωτερικές αντιπαραθέσεις εκδηλώνονται πλέον ακόμη και στον χώρο των υπηρεσιών ασφαλείας. Η πρόσφατη ένοπλη αντιπαράθεση μεταξύ στελεχών της SBU και της στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών HUR στο Κίεβο, ανέδειξε βαθύτερες αντιθέσεις μέσα στον μηχανισμό ασφαλείας της χώρας. 

 

Το πρόβλημα του Ζελένσκι είναι πως να συνεχίσει να ηγείται ενός πολέμου μεγάλης έντασης, να διατηρήσει την εμπιστοσύνη των συμμάχων και ταυτόχρονα να αποδείξει στους ίδιους τους Ουκρανούς ότι η εξουσία του παραμένει θεσμικά αξιόπιστη και πολιτικά νομιμοποιημένη.

 

Γιατί τότε η ουκρανική κοινωνία στις εκλογές δεν θα ψηφίσει μόνο για το ποιος θα διαχειριστεί την ειρήνη. Θα ψηφίσει και για το ποιος ευθύνεται για τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίστηκε τον πόλεμο. 

 

Επομένως, η μάχη του Ζελένσκι δεν διεξάγεται πλέον μόνο απέναντι στον Πούτιν. Διεξάγεται και για τη διατήρηση της εμπιστοσύνης των ίδιων των Ουκρανών. Και σε έναν πόλεμο φθοράς, η απώλεια εμπιστοσύνης μπορεί να αποδειχθεί εξίσου επικίνδυνη με την απώλεια εδάφους.

 

Ποια Ουκρανία θα μείνει μετά τον πόλεμο; 

 

Εδώ βρίσκεται ίσως η πιο δύσκολη ερώτηση. Η συζήτηση δεν μπορεί να περιορίζεται στο αν η Ουκρανία θα ανακτήσει κάθε τετραγωνικό χιλιόμετρο εδάφους, ή αν η Ρωσία θα καταλάβει περισσότερα. Πρέπει να τεθεί ένα βαθύτερο ερώτημα: Ποια Ουκρανία θα υπάρχει όταν τελειώσει ο πόλεμος; 

 

Μια χώρα με μικρότερο πληθυσμό, γερασμένο εργατικό δυναμικό, τεράστιες ανάγκες ανοικοδόμησης, υψηλό δημόσιο χρέος, εξάρτηση από εξωτερική χρηματοδότηση και μια ολόκληρη γενιά ανθρώπων που θα έχει μεγαλώσει μέσα στον πόλεμο; Ή μια χώρα που θα έχει καταφέρει να διατηρήσει τον πληθυσμό της, να επιστρέψει σημαντικό μέρος των προσφύγων της, να ανασυγκροτήσει την οικονομία της και να αποκτήσει αξιόπιστες εγγυήσεις ασφαλείας; Η διαφορά μεταξύ των δύο σεναρίων είναι τεράστια. 

 

Αντί επιλόγου 

 

Η Ρωσία δεν έχει καταφέρει μέχρι σήμερα να υποτάξει στρατιωτικά την Ουκρανία και να επιβάλει την πολιτική της θέληση. Η ουκρανική αντίσταση παραμένει ισχυρή και η ρωσική προέλαση είναι αργή. Όμως αυτό δεν αρκεί για να καθησυχάσει το Κίεβο. Σε έναν πόλεμο φθοράς, μπορεί να μην κερδίσεις τον αντίπαλό σου, στο πεδίο της μάχης και παρ’ όλα αυτά να τον εξαντλήσεις στρατηγικά. Αυτός είναι ο κίνδυνος για την Ουκρανία. 

 

Η Ρωσία μπορεί να μην είναι σε θέση να επιτύχει μια γρήγορη νίκη, αν και δεν μπορούμε να αποκλείσουμε μία μελλοντική κατάρρευση. Μπορεί όμως να επιδιώκει να καταστήσει το κόστος της ουκρανικής αντίστασης τόσο υψηλό, ώστε κάποια στιγμή η στρατιωτική, οικονομική και δημογραφική αντοχή της χώρας να μην επαρκεί. 

 

Γι’ αυτό και η πραγματική μάχη της Ουκρανίας δεν διεξάγεται μόνο στο Ντονμπάς, ή γύρω από τις πόλεις της. Διεξάγεται για τον πληθυσμό της, για την οικονομία της, για το μέλλον της και τελικά για το αν θα μπορέσει να εξέλθει από τον πόλεμο ως βιώσιμο κράτος.

 

Η Ουκρανία μπορεί ακόμα να συνεχίσει να πολεμά αλλά κινδυνεύει, όχι μόνο να εξαντληθεί στρατιωτικά, αλλά κινδυνεύει να εξαντληθεί δημογραφικά, οικονομικά και πολιτικά!

 

πηγή