19 Οκτωβρίου 2026

Τυνησία – Λιγότεροι από 100 οι Έλληνες που κρατούν ζωντανή μια κοινότητα τεσσάρων αιώνων

Μια από τις παλαιότερες ελληνικές κοινότητες της Βόρειας Αφρικής εξακολουθεί να κρατά ζωντανή την παρουσία του Ελληνισμού στην Τυνησία, παρά τη μεγάλη συρρίκνωση του πληθυσμού της. Σήμερα αριθμεί μόλις 80 έως 100 ανθρώπους, την ώρα που η ιστορία της στην Τύνιδα ξεκινά τουλάχιστον από τον 17ο αιώνα. 
 
Στην καρδιά της Τύνιδας, ο ελληνορθόδοξος ναός του Αγίου Γεωργίου και το Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού αποτελούν τα βασικά σημεία αναφοράς της κοινότητας. Εκεί πραγματοποιούνται οι εθνικές και θρησκευτικές εορτές, οι συγκεντρώσεις των μελών, αλλά και μαθήματα ελληνικής γλώσσας για παιδιά ελληνικών οικογενειών και ενήλικες που επιθυμούν να τη μάθουν. 
 
Η ελληνική παρουσία στην περιοχή έχει βαθιές ρίζες. Η πρώτη οργανωμένη ελληνική κοινότητα στην Τύνιδα καταγράφεται το 1647, με την ίδρυση του ναού του Αγίου Γεωργίου, ενώ η μεγαλύτερη ανάπτυξή της σημειώθηκε κατά τον 20ό αιώνα.
 
Καθοριστικό ρόλο έπαιξαν οι Έλληνες σφουγγαράδες που έφθασαν από τα νησιά και εγκαταστάθηκαν στις ακτές της Τυνησίας. Το 1907 ήταν Έλληνες σφουγγαράδες εκείνοι που ανακάλυψαν σε βάθος περίπου 40 μέτρων το περίφημο ναυάγιο της Mahdia, ένα ρωμαϊκό εμπορικό πλοίο που είχε αποπλεύσει από τον Πειραιά μεταφέροντας ελληνικά έργα τέχνης και πολυτελή αντικείμενα προς την Ιταλία.
 
Η ελληνική παρουσία συνδέεται και με μια εντυπωσιακή ιστορική διαδρομή. Ο Μουσταφά Χασναντάρ, ο οποίος διετέλεσε για δεκαετίες μεγάλος βεζίρης της Τυνησίας, είχε γεννηθεί στη Χίο ως Γεώργιος Χαλκιάς-Στραβελάκης. Αιχμαλωτίστηκε μετά τη Σφαγή της Χίου το 1822, πουλήθηκε ως σκλάβος, οδηγήθηκε στην Τυνησία, εξισλαμίστηκε και τελικά έφθασε στην κορυφή της πολιτικής εξουσίας της χώρας.
 
Χαρακτηριστική είναι η ιστορία της Κωνσταντίνας Ρίζου, η οποία κατάγεται από την Κρύα Βρύση Καλαμπάκας και ζει στην Τυνησία από το 1979. Όπως θυμάται, όταν εγκαταστάθηκε στη χώρα υπήρχαν πολύ περισσότεροι Έλληνες και λειτουργούσαν δύο κοινότητες, στην Τύνιδα και στο Σφαξ. Σήμερα έχει απομείνει μόνο εκείνη της πρωτεύουσας, με μέλη πρώτης, δεύτερης αλλά ακόμη και πέμπτης γενιάς.
 
Παρά τη δημογραφική συρρίκνωση, η ελληνική γλώσσα εξακολουθεί να ακούγεται στους χώρους της κοινότητας. Στο σχολείο δίπλα στον Άγιο Γεώργιο διδάσκει Ελληνίδα εκπαιδευτικός διορισμένη από το υπουργείο Παιδείας, διατηρώντας έναν ακόμη ζωντανό δεσμό των νεότερων γενεών με την Ελλάδα.
 
Από τους σφουγγαράδες και τους εμπόρους προηγούμενων αιώνων μέχρι τις λιγοστές οικογένειες που έχουν απομείνει σήμερα, η ελληνική παρουσία στην Τυνησία έχει περιοριστεί αριθμητικά, όχι όμως και ιστορικά. Οι λιγότεροι από 100 Έλληνες της χώρας συνεχίζουν μια διαδρομή σχεδόν τεσσάρων αιώνων, έχοντας ως επίκεντρο τον Άγιο Γεώργιο και μια κοινότητα που εξακολουθεί να μιλά, να γιορτάζει και να διδάσκει ελληνικά.
 

Το Ψηφιακό Ευρώ Ξεκινά «Πιλοτικά» το 2027!..

Γράφει ο Γιώργος Πιπερόπουλος
 
Ξεκινώ θυμίζοντάς ότι ακούσαμε πάλι στην κακόγουστη πλέον ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ με πρωταγωνιστές Προέδρους Πολιτικών Κομμάτων πολλές υποσχέσεις όπως κάθε χρόνο, στη διάρκεια των ημερών της 90ης ΔΕΘ…  
 
Δεν ακούσαμε, όμως, όσα χρειάζεται και ΕΠΡΕΠΕ να ακούσουμε από Κυβέρνηση και Αντιπολίτευση για το ελληνικό δράμα που λέγεται ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟ και δεν ακούσαμε ούτε και πληροφορηθήκαμε για ένα άλλο μεγάλο οικονομικό θέμα δηλαδή για όσα έρχονται σε εμάς και τους άλλους 26 Λαούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την εισαγωγή του ψηφιακού ευρώ!…
 
Εάν ψάξετε με Τεχνητή Νοημοσύνη στο διαδίκτυο θα βρείτε, όπως βρήκα και εγώ και σας τα κοινοποιώ σήμερα, ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προχωρά τα σχέδια για την εισαγωγή του ψηφιακού ευρώ, με στόχο το νέο μέσο πληρωμών να κάνει τα πρώτα του βήματα στην καθημερινότητα των πολιτών από το 2027. 
 
Ωστόσο, όπως ξεκαθάρισε η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, το ψηφιακό ευρώ δεν πρόκειται να αντικαταστήσει τα μετρητά, τα οποία θα συνεχίσουν να χρησιμοποιούνται κανονικά. Μιλώντας στο Euronews, η Κριστίν Λαγκάρντ υπογράμμισε ότι ψηφιακό ευρώ και μετρητά θα λειτουργούν παράλληλα, ενώ χαρακτήρισε το νέο ψηφιακό νόμισμα όχι μόνο αλλαγή στον τρόπο πραγματοποίησης των καθημερινών συναλλαγών, αλλά και ζήτημα οικονομικής και στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης.
 
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλέστηκε η Λαγκάρντ, περίπου 6 στις 10 συναλλαγές με κάρτες στην Ευρώπη πραγματοποιούνται σήμερα μέσω υποδομών που ελέγχονται από ξένο κεφάλαιο. Η ευρωπαϊκή οικονομία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από διεθνή δίκτυα πληρωμών, Αμερικανικών εταιρειών και, σε μικρότερο βαθμό, Κινεζικών. Η δημιουργία του ψηφιακού ευρώ αποσκοπεί, μεταξύ άλλων, στη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής υποδομής πληρωμών, ώστε η Ευρώπη να περιορίσει την εξάρτησή της από μη ευρωπαϊκούς παρόχους και να αποκτήσει μεγαλύτερο έλεγχο σε έναν κρίσιμο τομέα της οικονομίας.
 
Η ελληνική Κυβέρνηση, και η Ελληνική Κεντρική Τράπεζα σε απόλυτη ευθυγράμμιση με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (θα μπορούσε να πει ΟΧΙ;) έχουν ξεκαθαρίσει ότι το ψηφιακό ευρώ θα λειτουργεί αποκλειστικά ως συμπλήρωμα των μετρητών και όχι ως αντικαταστάτης τους.
 
Οι επίσημες κατευθύνσεις και το χρονοδιάγραμμα που έχουν ανακοινωθεί για το νέο αυτό ψηφιακό νόμισμα περιλαμβάνουν τα εξής βασικά σημεία:
 
Το δεύτερο εξάμηνο του 2027 θα ξεκινήσει ένα μεγάλο Πιλοτικό Πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Κεντρική Τράπεζας στο οποίο θα συμμετέχουν 36 συστημικές τράπεζες και πάροχοι από 19 χώρες της Ευρωζώνης, συμπεριλαμβανομένων των ελληνικών τραπεζών.
 
Μετά την αξιολόγηση των δοκιμών, η πλήρης εισαγωγή του ψηφιακού ευρώ στην καθημερινότητα των πολιτών έχει προγραμματιστεί να ολοκληρωθεί έως το 2029 και θα αποτελεί μια ηλεκτρονική μορφή χρήματος με την εγγύηση της κεντρικής τράπεζας (και όχι των εμπορικών τραπεζών), έχοντας ακριβώς την ίδια αξία με τα φυσικά νομίσματα.
 
Το ψηφιακό ευρώ θα είναι μια ψηφιακή μορφή μετρητών: ένα ηλεκτρονικό μέσο πληρωμής λιανικής που θα εκδίδει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και θα μπορούμε να χρησιμοποιούμε το ψηφιακό ευρώ σε όλα τα εμπορικά καταστήματα της ζώνης του ευρώ να πληρώνουν με ψηφιακό ευρώ χωρίς χρέωση.
 
Ο τρόπος με τον οποίο οι πολίτες κάνουν τις πληρωμές τους μεταβάλλεται ραγδαία: εδώ να υπογραμμισθεί ότι το 50% όλων των πληρωμών λιανικής πραγματοποιούνται σήμερα ψηφιακά (πιστωτικές και χρεωστικές κάρτες) και οι ηλεκτρονικές αγορές αυξάνονται.
 
Το ψηφιακό ευρώ θα προσφέρει έναν νέο τρόπο πληρωμής για αγαθά και υπηρεσίες που αγοράζουμε και οι διαδικασίες που απαιτούνται είναι οι ακόλουθες τρεις:
 
1/ Πρώτα θα πρέπει να δημιουργήσετε ένα πορτοφόλι ψηφιακού ευρώ μέσω της τράπεζάς σας ή θα μπορείτε επίσης να μεταβείτε για τον σκοπό αυτόν σε μια εντεταλμένη δημόσια αρχή, π.χ. στο ταχυδρομείο. 2/ Μόλις θα είναι έτοιμο το πορτοφόλι σας, θα μπορείτε να μεταφέρετε σε αυτό χρήματα από έναν συνδεδεμένο τραπεζικό λογαριασμό ή να καταθέσετε μετρητά και στη συνέχεια θα μπορείτε να ξεκινήσετε να κάνετε τις πληρωμές σας χρησιμοποιώντας το ψηφιακό ευρώ στο πορτοφόλι σας και 3/ Κάθε φορά που θα λαμβάνετε χρήματα σε ψηφιακό ευρώ, θα μπορείτε να τα κρατήσετε σε αυτό το πορτοφόλι, αλλά όπως προβλέπεται θα υπάρχει ένα καθορισμένο όριο.
 
Ζούμε σε ενδιαφέρουσες εποχές και, καλοπροαίρετα υποθέτω, ότι το ψηφιακό ευρώ έρχεται, σαν το τραγούδι του συμπατριώτη μου Γιάννη Μηλιώκα «Για το καλό μου!..»
 
Θυμίζω τι περάσαμε το 2008 όταν κατέρρευσε Η Lehman Brothers Holdings Inc. η παγκόσμια εταιρεία χρηματοοικονομικών υπηρεσιών Εκείνη τη χρονιά δημοσιεύθηκε το γνωστό βιβλίο μου «Καληνύχτα Ελλάδα»
 
Και ακολούθησε το 2010 η ουσιαστική (όχι, όμως, και τυπική) πτώχευσή μας και η υποταγή μας στο Δ.Ν.Τ. και τα Μνημόνια και αναρωτιέμαι άραγε μετά το 2027 Έλληνες και Ευρωπαίοι πόσα θα ακούσουμε, θα δούμε και θα βιώσουμε εξαιτίας αυτού του πρακτικού, χρήσιμου και πρωτότυπου «Τραπεζικού Νεωτερισμού;»…
Οψόμεθα, φίλες και φίλοι μου αναγνώστες!...

Ινδονησία: Εισέβαλαν σε data centers φωνάζοντας «νερό» – Τρεις μήνες χωρίς σταγόνα οι κάτοικοι

Περίπου 300 κάτοικοι εισέβαλαν σε συγκρότημα εγκαταστάσεων data centers στο Μπατάμ της Ινδονησίας, κρατώντας άδεια μπουκάλια και δοχεία νερού και φωνάζοντας «νερό», καθώς καταγγέλλουν ότι οι βρύσες στα σπίτια τους έχουν στεγνώσει εδώ και μήνες.
 
Η κινητοποίηση πραγματοποιήθηκε στο Nongsa Digital Park, όπου λειτουργούν εγκαταστάσεις που φιλοξενούν υπολογιστικά συστήματα και διακομιστές.
 
Οι διαδηλωτές εκφράζουν την οργή τους για τις παρατεταμένες διακοπές υδροδότησης, υποστηρίζοντας ότι την ίδια στιγμή οι μεγάλες τεχνολογικές εγκαταστάσεις χρειάζονται σημαντικές ποσότητες νερού για την ψύξη του εξοπλισμού τους.
 
«Εδώ και τρεις μήνες δεν έχει τρέξει ούτε μία σταγόνα από τις βρύσες μας. Η υδροδότηση ήταν αξιόπιστη μέχρι που ήρθαν τα data centers», δήλωσε στο BBC η Ντέουι Σουσάντι, κάτοικος του χωριού Μπακάου Σερίπ.
 
Όπως εξήγησε, οι κάτοικοι αναγκάζονται πλέον να προμηθεύονται νερό από υδροφόρες, με την ποιότητα του νερού που φτάνει στα σπίτια τους να αποτελεί πρόσθετη πηγή ανησυχίας. Η ίδια το περιέγραψε ως βρώμικο, θολό και με δυσάρεστη οσμή.
 
Οι αρχές αποδίδουν τις ελλείψεις στην ανομβρία
 
Η εταιρεία ύδρευσης του Μπατάμ ανέφερε ότι εργάζεται για την αποκατάσταση και τη βελτίωση της υδροδότησης, χωρίς να διευκρινίσει εάν οι διακοπές σχετίζονται με τη λειτουργία των data centers.
 
Από την πλευρά της, η BP Batam, η υπηρεσία που εποπτεύει την οικονομική και βιομηχανική ανάπτυξη της περιοχής, απέδωσε τις ελλείψεις στην παρατεταμένη ανομβρία.
 
Παράλληλα, απέρριψε τις καταγγελίες ότι νερό που προορίζεται για τα νοικοκυριά διοχετεύεται στις τεχνολογικές εγκαταστάσεις.
 
Οι διαμαρτυρίες δεν είναι πρωτοφανείς. Αντίστοιχες κινητοποιήσεις πραγματοποιήθηκαν τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο, καθώς το Μπατάμ προσελκύει ολοένα περισσότερες επενδύσεις στον τομέα των ψηφιακών υποδομών, ενώ οι κάτοικοι εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν προβλήματα πρόσβασης σε νερό.
 
Μετά τις αντιδράσεις, οι αρχές ενημέρωσαν τις εταιρείες που σχεδιάζουν να αναπτύξουν νέα data centers στο νησί ότι θα πρέπει να κατασκευάζουν δικές τους μονάδες αφαλάτωσης, αντί να εξαρτώνται από τα υφιστάμενα αποθέματα νερού.
 
Για τους κατοίκους, ωστόσο, το ζήτημα παραμένει άμεσο και επηρεάζει την καθημερινότητά τους. Η Ντέουι Σουσάντι ανέφερε ότι χρήματα τα οποία προορίζονταν για την αγορά τροφίμων δαπανώνται πλέον για την προμήθεια νερού.
 
Όπως είπε, ο σύζυγός της αναγκάζεται να μένει ξύπνιος όλη τη νύχτα περιμένοντας να εξασφαλίσει νερό, προτού πάει στη δουλειά του το επόμενο πρωί.
 
Η αυξανόμενη κατανάλωση νερού από τα data centers
 
Η υπόθεση στο Μπατάμ αναδεικνύει ένα ευρύτερο πρόβλημα που συνοδεύει την ταχεία ανάπτυξη των data centers διεθνώς.
 
Οι εγκαταστάσεις αυτές αποτελούν βασική υποδομή για υπηρεσίες cloud και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, αλλά απαιτούν μεγάλες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας και, ανάλογα με το σύστημα ψύξης που χρησιμοποιούν, σημαντικές ποσότητες νερού.
 
Σύμφωνα με στοιχεία που παρατίθενται σε σχετικές έρευνες στις ΗΠΑ, ένα τυπικό data center μπορεί να καταναλώνει περίπου 300.000 γαλόνια νερού την ημέρα, ποσότητα που αντιστοιχεί στην ημερήσια κατανάλωση περίπου 1.000 αμερικανικών νοικοκυριών.
 
Για μια εγκατάσταση ισχύος 50 MW, οι ημερήσιες ανάγκες σε νερό μπορεί να είναι αντίστοιχες με εκείνες περίπου 2.200 νοικοκυριών. Παράλληλα, η ηλεκτρική ενέργεια που απαιτείται μπορεί να συγκρίνεται με την κατανάλωση 22.000 κατοικιών, σύμφωνα με στοιχεία που αποδίδονται στην κεντρική τράπεζα της Μαλαισίας.
 
Ωστόσο, η ακριβής κατανάλωση νερού από τα data centers στην Ινδονησία δεν είναι πλήρως γνωστή. Ο Άγκους Χασάν, καθηγητής στο Νορβηγικό Πανεπιστήμιο Επιστήμης και Τεχνολογίας, επισημαίνει ότι τα σχετικά δεδομένα παραμένουν περιορισμένα, καθώς οι εταιρείες συχνά αντιμετωπίζουν τις πληροφορίες αυτές ως εμπιστευτικά επιχειρηματικά στοιχεία.
 
Ο ίδιος υπογραμμίζει την ανάγκη για μεγαλύτερη διαφάνεια, ώστε η ανάπτυξη τέτοιων υποδομών να γίνεται με υπευθυνότητα και να μην προκαλεί αντιδράσεις στις τοπικές κοινωνίες.
 
Επενδύσεις δισεκατομμυρίων στο Μπατάμ
 
Παρά τις αντιδράσεις, το Μπατάμ εξελίσσεται σε σημαντικό προορισμό για επενδύσεις σε ψηφιακές υποδομές. Η γεωγραφική του θέση, κοντά στη Σιγκαπούρη, το σχετικά χαμηλό λειτουργικό κόστος και η σύνδεσή του με σημαντικές υποθαλάσσιες καλωδιακές διαδρομές το καθιστούν ελκυστικό για εταιρείες από τις ΗΠΑ, την Κίνα, την Αυστραλία και τη Σιγκαπούρη.
 
Οι αρχές έχουν εγκρίνει την κατασκευή δέκα data centers, έξι από τα οποία προβλέπεται να βρίσκονται στο Nongsa Digital Park.
 
Δύο εγκαταστάσεις έχουν ήδη τεθεί σε λειτουργία, ενώ μία τρίτη βρίσκεται υπό κατασκευή. Παράλληλα, τουλάχιστον έξι ακόμη αιτήσεις για αντίστοιχα έργα εξετάζονται από την BP Batam.
 
Τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι έως τα μέσα του 2026 οι επενδύσεις σε data centers στο νησί ξεπερνούσαν τα 6,7 δισ. δολάρια, με τη ζήτηση από τη γειτονική Σιγκαπούρη να αποτελεί έναν από τους παράγοντες που ενισχύουν την ανάπτυξη του κλάδου.
 
Στην περιοχή λειτουργεί, μεταξύ άλλων, εγκατάσταση 13.000 τετραγωνικών μέτρων, η οποία ανήκει στην εταιρεία ιδιωτικών κεφαλαίων Gaw Capital, με έδρα το Χονγκ Κονγκ, και στην ινδονησιακή εταιρεία ανάπτυξης ακινήτων Sinar Primera.
 
Τον Απρίλιο, η DayOne, εταιρεία με έδρα τη Σιγκαπούρη, υπέγραψε συμφωνία με κρατική εταιρεία κοινής ωφέλειας της Ινδονησίας για την κατασκευή data center ισχύος περίπου 450 MW.
 
Τον Ιούνιο, η DayOne, η Nvidia και η αυστραλιανή νεοφυής εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης Firmus Technologies ανακοίνωσαν επίσης τη δημιουργία εγκατάστασης «AI factory» ισχύος 360 MW.
 
Οι προβλέψεις δείχνουν ότι έως το 2030 η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας από τα data centers στο Μπατάμ ενδέχεται να ξεπεράσει τα 1.100 MW.
 
Οι κάτοικοι ζητούν παρέμβαση
 
Η ταχεία ανάπτυξη των εγκαταστάσεων προκαλεί ανησυχία και σε άλλες περιοχές του κόσμου, από τις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο έως την Ασία.
 
Οι αντιδράσεις αφορούν όχι μόνο την κατανάλωση νερού και ενέργειας, αλλά και τον θόρυβο από τη λειτουργία των μηχανημάτων, τον φωτισμό ασφαλείας κατά τη διάρκεια της νύχτας και τις αλλαγές που επιφέρουν οι μεγάλες εγκαταστάσεις στις τοπικές κοινότητες.
 
Στο Μπατάμ, κάτοικοι περιοχών όπως το Σεϊ Μπεντούκ ζητούν από τις αρχές να λάβουν υπόψη τις ανάγκες των νοικοκυριών πριν εγκρίνουν νέα έργα.
 
«Μην κάθεστε απλώς στα γραφεία σας και συνεχίζετε να εγκρίνετε αυτά τα έργα. Ελάτε εδώ κάτω και δείτε με τα μάτια σας τι αντιμετωπίζουμε», δήλωσε η κάτοικος Μαρλίντα.
 
Το βασικό ερώτημα για την περιοχή είναι πώς θα συνεχιστούν οι μεγάλες επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη και στις ψηφιακές υποδομές χωρίς να επιδεινωθούν τα προβλήματα πρόσβασης σε βασικούς πόρους για τους ανθρώπους που ζουν εκεί.
 

Νέοι κανόνες από την Ευρωπ. Κεντρική Τράπεζα για τα μετρητά: Υποχρεωτική η αποδοχή τους.

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα στέλνει αυστηρά μηνύματα σε τράπεζες και εμπόρους που περιορίζουν τη χρήση μετρητών, τονίζοντας ότι η μετάβαση στις ψηφιακές πληρωμές δεν συνεπάγεται την κατάργηση του φυσικού χρήματος.
 
Με τον νέο ευρωπαϊκό κανονισμό που έρχεται, τα χαρτονομίσματα και κέρματα ευρώ κατοχυρώνονται ρητά ως υποχρεωτικά αποδεκτό μέσο πληρωμής.
 
Περιορισμοί στις τράπεζες και στα ΑΤΜ
 
Η συνεχής μείωση των δικτύων ATM από τις τράπεζες έχει προκαλέσει την ανησυχία της ΕΚΤ, καθώς δυσκολεύει την πρόσβαση των πολιτών σε μετρητά. Ο νέος κανονισμός προβλέπει δείκτες παρακολούθησης της διαθεσιμότητας ΑΤΜ σε αστικές και αγροτικές περιοχές, ώστε να διασφαλιστεί η επαρκής κάλυψη σε όλη την ευρωζώνη.
 
Τέλος στις πινακίδες «Μόνο κάρτες»
 
Η ΕΚΤ καταδικάζει την πρακτική εμπόρων που αρνούνται τα μετρητά και απαιτούν αποκλειστικά ηλεκτρονικές πληρωμές. Σύμφωνα με τον κανονισμό, η άρνηση αποδοχής μετρητών είναι παράνομη, εκτός από συγκεκριμένες εξαιρέσεις (π.χ. πληρωμή πολύ μικρού ποσού με χαρτονόμισμα μεγάλης αξίας ή έλλειψη ρέστων).
 
Υποχρεώσεις των κρατών μελών
 
Τα κράτη μέλη θα είναι υπεύθυνα για την παρακολούθηση της κατάστασης και τη λήψη διορθωτικών μέτρων σε περίπτωση που παρατηρηθεί περιορισμός στη χρήση μετρητών. Παράλληλα, θα διασφαλίζουν ετήσια αξιολόγηση της πρόσβασης σε μετρητά, με βάση κοινούς ευρωπαϊκούς δείκτες.
 
Η σημασία του νέου πλαισίου
 
Με αυτή τη νομοθεσία, για πρώτη φορά μπαίνει σε ισχύ δεσμευτικό καθεστώς για το «νόμιμο χρήμα» στην ευρωζώνη. Οι πολίτες αποκτούν εγγυημένο δικαίωμα πληρωμής σε μετρητά, ενώ οι τράπεζες και οι επιχειρήσεις οφείλουν να προσαρμοστούν.
 
Ο κανονισμός στοχεύει στη διατήρηση της εμπιστοσύνης στο ευρώ, στην προστασία των κοινωνικών ομάδων που εξαρτώνται από τα μετρητά και στην εξασφάλιση ισορροπίας ανάμεσα στην καινοτομία των ψηφιακών πληρωμών και τη θεμελιώδη λειτουργία του φυσικού χρήματος.
 
iepidoma
 
ΣΧΟΛΙΟ
 
Ο Κανονισμός αυτός έρχεται σε πλήρη αντίθεση με αυτό που ετοιμάζετε να κάνει η κυβέρνηση με την κατάργηση των μετρητών στις αντικαταβολές...
Ισως αυτός είναι κι ο λόγος που προσωρινά το πήρανε πίσω μάλλον.... δείτε ΕΔΩ 
 

Ο λόγος που 18 χώρες δεν επιτρέπουν συγκεκριμένο χρώμα σε ρούχα: Όποιος το φορέσει κινδυνεύει ακόμα και με φυλάκιση Ε

Ένα συγκεκριμένο χρώμα είναι απαγορευμένο να φοριέται σε 18 χώρες του κόσμου και όποιος παρακούσει κινδυνεύει ακόμα και με φυλάκιση.
 
Υπάρχουν ορισμένα χρώματα που σε ορισμένες χώρες έχουν απαγορεύσει εντελώς να τα φοράει ο κόσμος. Κανείς δεν θα μπορούσε να διανοηθεί ότι τα χρώματα θα είναι τόσο αμφιλεγόμενα σε κάποια χώρες. Ωστόσο, ο λόγος παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον.
 
Σύμφωνα με τον ιστότοπο World Population Review , υπάρχουν αρκετές χώρες που έχουν απαγορεύσει κάποια συγκεκριμένα χρωματικά μοτίβα, προκειμένου να διαφοροποιήσει τους πολίτες από τους άλλους ανθρώπους στην περιοχή.
 
Ουσιαστικά, αυτό που σκόπευαν να κάνουν αυτές οι χώρες, ήταν να βεβαιωθούν ότι υπήρχε ένα σύστημα που χώριζε τους ανθρώπους που εργάζονταν σε τυπικές δουλειές, από εκείνους που διακινδύνευαν τη ζωή τους ή άνηκαν ήταν σε τάξεις που αξίζουν περισσότερο σεβασμό.
 
Το μοναδικό εμπριμέ ρούχο που είναι παγκοσμίως γνωστό από το μοτίβο του και τα γήινα του χρώματα είναι εκείνο του στρατού. Έτσι, αυτές οι χώρες προκειμένου να διατηρήσουν την ταυτότητα της στολής, ρύθμισαν ποιος μπορούσε να τη φορέσει και ποιος όχι.
 
Ειδικά για μια χώρα που αντιμετώπιζε εμφύλιες αναταραχές, ήταν σημαντικό να γνωρίζουν ποιος είναι φίλος ή εχθρός. Έτσι απαγορεύτηκε η παραλλαγή για τον απλό κόσμο. Αυτή τη στιγμή τα ρούχα παραλλαγής, εξακολουθούν να απαγορεύονται σε 18 χώρες.
 
Πρόκειται για τα περισσότερα έθνη των νησιών της Καραϊβικής, την Τζαμάικα, τον Δομίνικο, τα νησιά της Ισπανίας. Όποιος δεν είναι στρατιωτικός απαγορεύεται ρητά να φοράει ρούχα παραλλαγής.
 
Επίσης, στην Αγία Λουκία, τον Άγιο Βικέντιο, στις Γρεναδίνες, στη Γρενάδα, στο Τρινιντάντ και Τομπάγκο είναι παράνομο να φοράει κάποιος παραλλαγή εφόσον δεν ανήκει στις ένοπλες δυνάμεις.
 
Υπάρχουν επίσης χώρες που έχουν απαγορεύσει στους αμάχους να φορούν ή να κατέχουν ρούχα παραλλαγής, όπως το Αζερμπαϊτζάν, η Σαουδική Αραβία και το Ομάν στη Μέση Ανατολή. Το 2019, η κυβέρνηση στο Ομάν απαγόρευσε στους πολίτες να φορούν τα συγκεκριμένα ρούχα και συμπεριέλαβε τη φυλάκιση και ένα μεγάλο πρόστιμο ως αποτρεπτικό παράγοντα.
 
Η Νιγηρία, η Ουγκάντα, η Ζάμπια, η Ζιμπάμπουε και η Γκάνα έχουν απαγορεύσει στάμπα ή ρούχα τέτοιου είδους για μη στρατιωτικούς.
 
το είδαμε ΕΔΩ 

Μακεδονομάχοι και Ιερομάρτυρες που έπεσαν, δολοφονήθηκαν ή απεβίωσαν την εβδομάδα 19/10 με 25/10.

Βασίλειος Καψαμπέλης (Βασίλειος Κατσιμάνης) [† 20 Οκτωβρίου 1912]

Στους παρακάτω συνδέσμους από το ιστολόγιο της Ευαγγελίας Λάππα μπορείτε να βρείτε πληροφορίες για τους Μακεδονομάχους που έπεσαν, δολοφονήθηκαν ή απεβίωσαν από την 19/10 μέχρι την 25/10, καθώς και Ιερομάρτυρες που δολοφονήθηκαν από τους κομμουνιστοσυμμορίτες κατά το ίδιο διάστημα από το 1941 μέχρι το 1949.

ΜΑΚΕΔΟΝΟΜΑΧΟΙ 

[19 Οκτωβρίου] 

Πέτρος Αντωνίου

[20 Οκτωβρίου]  

Δημήτριος Βατσικάνος
Βασίλειος Καψαμπέλης (Βασίλειος Κατσιμάνης)

[22 Οκτωβρίου]  

Νικόλαος Χρηστίδης

[23 Οκτωβρίου] 

Πέτρος Γκέτσιος
Κωνσταντίνος Γρασδάνος
Ιωάννης Κράιτσης
Απόστολος Μήτσου
Πέτρος Μήτσου
Πέτρος Μούργου

[24 Οκτωβρίου]

Μιχαήλ Πέτρου

ΙΕΡΟΜΑΡΤΥΡΕΣ 

[20 Οκτωβρίου] 

π. Μιχαήλ Κατσουλίδης
π. Γεώργιος Παπαγεωργίου

[21 Οκτωβρίου]  

π. Ιωάννης Πετρόπουλος

Για τους ύμνους και τις ψαλμωδίες

Κάθε πράγμα έχει ανάγκη από διάκριση για να γίνει ορθά. Χωρίς διάκριση δεν γνωρίζουμε την φύση των πραγμάτων και ίσως οι περισσότεροι σκανδαλιζόμαστε, όταν δούμε ότι αντιφάσκουν μεταξύ τους εκείνα πού λένε και εκείνα που κάνουν οι Πατέρες. Όπως για παράδειγμα· η Εκκλησία παρέλαβε να ψάλλει τροπάρια με μέλος και ύμνους πολλούς, ενώ ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακος, εγκωμιάζοντας αυτούς που πενθούν κατά Θεόν, λέει ότι αυτοί δε θα ψάλλουν ύμνους.
 
Και ο άγιος Ισαάκ για εκείνους που προσεύχονται καθαρά λέει ότι πολλές φορές βρίσκεται κανείς να έχει συγκεντρώσει το νου του στην προσευχή και αμέσως πέφτει αβίαστα στη γη και γονατίζει, όπως κάποτε ο προφήτης Δανιήλ (Δαν. 6:10)· έχει υψωμένα τα χέρια και τα μάτια του ατενίζουν το σταυρό του Χριστού, ενώ οι λογισμοί του μεταβάλλονται και παραλύουν τα μέλη του από τα καινούργια νοήματα που έρχονται αυτόματα στο νου του.
 
Όμοια πάλι πολλοί από τους αγίους Πατέρες γράφουν για κάτι τέτοιους ότι όχι μόνο τους ύμνους και τις ψαλμωδίες ξεπέρασαν από την έκπληξη του νου, αλλά και αυτόν το νου τον λησμόνησαν, όπως λέει ο άγιος Νείλος. Και η Εκκλησία καλά και θεάρεστα βέβαια δέχθηκε τα άσματα και τα λοιπά τροπάρια, για την ασθένεια του νου μας· για να υμνούμε με τη γλυκύτητα της μελωδίας το Θεό εμείς, που δεν έχουμε γνώση επειδή δε θέλουμε. Εκείνοι όμως που έχουν γνώση και εννοούν τα λεγόμενα, έρχονται σε κατάνυξη. Και σαν με σκάλα ανεβαίνουμε στο επίπεδο να έχουμε καλές έννοιες, όπως λέει ο Δαμασκηνός. Και όσο προοδεύουμε με τη συνήθεια των κατά Θεόν εννοιών, τόσο ο πόθος του Θεού μας έλκει στο να εννοούμε και να φτάσουμε να προσκυνούμε τον Πατέρα πνευματικά και αληθινά (Ιω. 4:24), όπως λέει ο Κύριος. Και ο Απόστολος λέει: «Θέλω να πω πέντε λόγια με το νου μου παρά χιλιάδες με τη γλώσσα» (Α’ Κορ. 14:19), και πάλι: «Θέλω οι άνθρωποι σε κάθε τόπο να σηκώνουν όσια χέρια στην προσευχή, χωρίς οργή και ολιγοπιστία» (Α’ Τιμ. 2:8).
 
Ώστε τα άσματα και οι ψαλμωδίες είναι φάρμακα της ψυχικής μας ασθένειας, ενώ τα άλλα που είπαμε είναι τελειότητες του νου. Αυτή είναι η λύση αυτών των ζητημάτων. Γιατί όλα είναι καλά στον καιρό τους (Σ. Σειρ. 39:34), όταν όμως δεν είναι στον καιρό τους, φαίνονται σ’ εκείνους που δεν ξέρουν τον καιρό του καθενός, ότι δεν συμφωνούν μεταξύ τους· κάθε πράγμα έχει τον καιρό του (Εκκλ. 3:1), όπως λέει ο Σολομών.
 
Από το βιβλίο: ΦΙΛΟΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΙΕΡΩΝ ΝΗΠΤΙΚΩΝ, Τόμος Γ’. Εκδόσεις “Το περιβόλι της Παναγίας”, Θεσσαλονίκη 1997. Όσιος Πέτρος ο Δαμασκηνός, Βιβλίο πρώτο, σελ. 107.
 

18 Οκτωβρίου 2026

Σκανδαλώδης μεθόδευση του Κυριάκου με τους ειδικούς λογαριασμούς

 
Για την ταχύτερη τάχα απορρόφηση των τεράστιων πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας χτίστηκε ένας παράλληλος (σκοτεινός) μηχανισμός εκτός προϋπολογισμού, κατά παράβαση συνταγματικών επιταγών και αρχών καθολικότητας, διαφάνειας και λογοδοσίας, με απ’ ευθείας πληρωμές έργων με κυρίως απ’ ευθείας αναθέσεις και χωρίς έγκριση από τη Βουλή.  
 
Τέσσερις μήνες μετά τον Νόμο 4622/2019 (ΦΕΚ Α’ 133/07.08.2019) με τίτλο “Επιτελικό Κράτος: οργάνωση, λειτουργία και διαφάνεια της Κυβέρνησης, των κυβερνητικών οργάνων και της κεντρικής δημόσιας διοίκησης”, ο νέος πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκη έθεσε σε εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου 2020 τον Νόμο 4590/2019 (ΦΕΚ Α’ 17 στις 7 Φεβρουαρίου 2019) που είχε ψηφίσει η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ με τίτλο “για την ενδυνάμωση του ΑΣΕΠ και την αναβάθμιση της Δημόσιας Διοίκησης” και στη συνέχεια με μιαν απίστευτη νομοθετική έκρηξη τα επόμενα χρόνια, έσπευσε και προώθησε την επανασύσταση σειράς οριστικώς καταργημένων από το 2008 “ειδικών λογαριασμών” με υπόλοιπο άνω των οκτώ δις. ευρώ.
 
Ιδιαίτερα, η νομοθετική αυτή έκρηξη εκδηλώθηκε από το 2021, όταν άρχισαν να εισρέουν τα πρώτα τεράστια ποσά από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF). Τότε χρησιμοποίησε την ίδια ακριβώς νομική αρχιτεκτονική του 2019, αλλά σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα καθώς με τους Νόμους 4817/2021 (ΦΕΚ Α’ 123/16.07.2021) και 4876/2021 (ΦΕΚ Α’ 251/23.12.2021), αυτή η μέθοδος του “ειδικού λογαριασμού στην Τράπεζα της Ελλάδος” αντιγράφηκε και επεκτάθηκε σε δεκάδες άλλους τομείς.
 
Και το εύλογο ερώτημα που προκύπτει είναι γιατί, μολονότι μετά τη σαρωτική κατάργηση και ενσωμάτωση των περισσότερων ειδικών λογαριασμών στον Κρατικό Προϋπολογισμό με τον Νόμο 3697/2008 από την τότε κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας με πρωθυπουργό τον Κώστα Καραμανλή, δεν υπήρξε ένας ενιαίος νόμος που να έκανε συνολική επανασύσταση όλων των λογαριασμών, ο Κυριάκος έσπευσε και προέβη στην εκ νέου θεσμοθέτησή τους και μάλιστα αποσπασματικά και ανάλογα με τον τομέα και μέσα από διαφορετικά νομοθετήματα;
 
Η απάντηση μπορεί να αναζητηθεί στις διαπιστώσεις και τις συστάσεις των εκθέσεων του ελληνικού και Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου που αναδεικνύουν συγκεκριμένα και σοβαρά ζητήματα γύρω από την “επανασύσταση” των ειδικών λογαριασμών και μάλιστα με εξαιρέσεις από τον κανόνα της καθολικότητας και διαφάνειας του προϋπολογισμού.
 
Ιδιαίτερα μπορεί να αναζητηθεί η απάντηση και στη βασική κριτική τους ότι οι λογαριασμοί αυτοί άνοιξαν «χωρίς να υπάρχει καμία αιτιολογία σύστασής τους στις Αιτιολογικές Εκθέσεις των συστατικών τους νομικών διατάξεων» και ότι απλώς νομοθετήθηκε η δημιουργία τους και η μεταφορά δισεκατομμυρίων ευρώ σε αυτούς, χωρίς να εξηγείται επαρκώς στο Κοινοβούλιο και στους ελεγκτικούς θεσμούς ο ακριβής λόγος για τον οποίο τα χρήματα αυτά έπρεπε να βγουν εκτός του κρατικού προϋπολογισμού.
 
Η επανασύσταση των ειδικών λογαριασμών
 
Τα αίτια και οι αφορμές για τη επανασύσταση των ειδικών λογαριασμών, που είχαν απασχολήσει επί δεκαετίες το πολιτικό σύστημα, τη Βουλή και διεθνείς οργανισμούς, εντοπίζονται σε γεγονότα που τους συνόδευαν τη νομοθέτησή τους και, κυρίως, στην τεράστια συσσώρευση κεφαλαίων άνω των 8 δισ. ευρώ στην Τράπεζα της Ελλάδος κατά την τετραετία 2020–2024, με τις επιμέρους αιτιολογικές εκθέσεις μάλιστα να είναι ελλιπείς. Παραθέτω μερικά:
 
Πρώτον, το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF) και ΕΣΠΑ: Η εισροή δισεκατομμυρίων από την Ευρωπαϊκή Ένωση απετέλεσε πρόκληση (τη βαφτίσανε απαίτηση!) για την τήρηση διακριτών, “κλειδωμένων” ειδικών λογαριασμών για να μην συγχέονται τάχα με τα τρέχοντα έξοδα του κράτους.
 
Δεύτερον, οι Λογαριασμοί Αντιμετώπισης Κρίσεων: Οι αντίστοιχες επιδοτήσεις και επιχορηγήσεις για την αντιμετώπιση των προβλημάτων από την πανδημία (COVID-19), την ενεργειακή κρίση και τις μεγάλες φυσικές καταστροφές επέβαλαν τάχα τη διαχείρισή τους μέσω … τέτοιων ειδικών “αγωγών”.
 
Τρίτον, ο νόμος 4590/ 2019 του ΣΥΡΙΖΑ λειτούργησε ως το νομικό “παράθυρο” και ως οδηγός, πάνω στον οποίο στηρίχθηκε η μετέπειτα νομοθεσία για να χτίσει το παράλληλο σύστημα διαχείρισης των δισεκατομμυρίων της περιόδου της πανδημίας και του Ταμείου Ανάκαμψης, καθώς τον “κατ’ εξαίρεση” ειδικό λογαριασμό του, ο Μητσοτάκης τον έκανε… κανόνα με τον μηχανισμό με τον οποίο συνέτριψε τον κανόνα της καθολικότητας και διαφάνειας του προϋπολογισμού, όπως επιμόνως κατήγγειλε και καταγγέλλει (βλέπε πιο κάτω) το ελληνικό και το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο, με τη μετέπειτα νομοθεσία των ετών 2021-2024.
 
Συντριβή του Συντάγματος και του Δημοσιονομικού Δικαίου
 
Τα παράλληλο σύστημα διαχείρισης δισεκατομμυρίων έγινε με τα ακόλουθα συγκεκριμένα βήματα: 
 
-Το Άρθρο 79 του Ν. 4590/2019 νομοθέτησε μια πολύ συγκεκριμένη εξαίρεση: την επανασύσταση και ρύθμιση ειδικού λογαριασμού στην Τράπεζα της Ελλάδος για τις ανάγκες της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ) και τη διαχείριση των τελών διαδρομής και τερματικής περιοχής που αποδίδονται από τον EUROCONTROL. Αυτό έγινε με σκοπό το κράτος να απορροφήσει τάχα γρήγορα ευρωπαϊκά ή διεθνή κονδύλια χωρίς να «κολλάνε» στα γρανάζια του κλασικού κρατικού λογιστηρίου και να πάνε σε ένα , “κλειδωμένο” κουμπαρά εκτός προϋπολογισμού!
 
-Ο παραπάνω Νόμος του ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος, σημειωτέον, ετέθη σε εφαρμογή από τον Κυριάκο Μητσοτάκη από την 1η Ιανουαρίου 2020, οδήγησε αμέσως μετά στη νομοθετική “έκρηξη” του 2021, όταν διαπιστώθηκε εισροή των πρώτων τεράστιων ποσών από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF), με τους Νόμους 4817/2021 και 4876/2021, όπως προαναφέρθηκε, με σκοπό τα χρήματα να μπαίνουν σε διαδοχικούς “υπο-λογαριασμούς” που ανοίγονταν ανά υπουργείο ή ανά μεγάλο έργο, κι όχι στον γενικό λογαριασμό του κράτους, κατά παράβαση των αρχών καθολικότητας και διαφάνειας!
 
-Ιδιαίτερα, με το άρθρο 157 του Ν. 4876/2021, τροποποιήθηκε το προγενέστερο νομικό πλαίσιο (Ν. 4839/2021) και θεσπίστηκε με σαφήνεια η σύσταση ειδικού λογαριασμού με την ονομασία “Ταμείο Ενεργειακής Μετάβασης”, με διαχειριστή την εταιρεία Διαχείριση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και Εγγυήσεων Προέλευσης (Δ.Α.Π.Ε.Ε.Π. Α.Ε.) και με σκοπό τη χρηματοδότηση και χορήγηση επιδοτήσεων στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου για την προστασία των καταναλωτών από την ενεργειακή κρίση, που έχει προκαλέσει συζητήσεις στη Βουλή και καταγγελίες από το Ελληνικό και Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο (βλέπε διαπιστώσεις και συστάσεις καταπέλτης)
 
-Παράλληλα, το άρθρο 78 του Ν. 4876/2021 αποτελεί τη νομική βάση για τη σύσταση ειδικών δεσμευμένων λογαριασμών στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων με κοινές υπουργικές αποφάσεις και με σκοπό τη χρηματοδότηση, τη ροή των κονδυλίων και την υλοποίηση συγκεκριμένων εμβληματικών έργων και παρεμβάσεων που είναι ενταγμένα στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (π.χ. αστικές αναπλάσεις, περιβαλλοντικά έργα, στρατηγικές επενδύσεις).
 
Άγνωστο πού και σε ποιους διατέθηκαν τα κονδύλια
 
Τώρα, αν με ρωτήσετε πόσα κονδύλια, πού και σε ποιους διατέθηκαν δεν το μάθετε ποτέ, αφού, όπως επισημαίνει το Ελεγκτικό Συνέδριο και προκύπτει και από τη σχετική Αιτιολογική Έκθεση του παραπάνω Νόμου το 2008 στη Βουλή, τα κονδύλια αυτά είναι κρυφά, δηλαδή δεν ελέγχονται από θεσμοθετημένα όργανα της Πολιτείας!
 
Μόνο από την περιγραφή της διαδρομής της εισροής των ευρωπαϊκών πόρων και τις διαπιστώσεις και συστάσεις του Ελληνικού και του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου θα διαπιστώσετε ότι αυτοί λειτούργησαν ως καταλύτες καθώς η κυβέρνηση Μητσοτάκη αξιοποιώντας το “μοντέλο” του κατ’ εξαίρεσιν ειδικού λογαριασμού για την Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας του Νόμου 4590/2019 του ΣΥΡΙΖΑ το γιγάντωσε το 2021 με τη δημιουργία ενός παράλληλου χρηματοδοτικού συστήματος. Η “αρχιτεκτονική” της διαδρομής, σχετικά, για παράδειγμα, με το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας έχει ως εξής:
 
–Οι πόροι δεν εισρέουν στον λογαριασμό του κρατικού προϋπολογισμού από τον οποίο πληρώνονται, για παράδειγμα, οι μισθοί και οι συντάξεις, αλλά, αντιθέτως, και κατά παράβαση συνταγματικής επιταγής και αρχών καθολικότητας, διαφάνειας και λογοδοσίας, όπως καταγγέλλει συνεχώς το Ελεγκτικό Συνέδριο, σε κεντρικούς “κουμπαράδες” (το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών διατηρεί συγκεκριμένους Κεντρικούς Λογαριασμούς στην Τράπεζα της Ελλάδος)
 
-Αυτοί οι κεντρικοί λογαριασμοί στη συνέχεια “σπάνε” σε δεκάδες ειδικούς υπό-λογαριασμούς ανά υπουργείο, φορέα ή μεγάλο έργο. Έτσι, οι δαπάνες για τα έργα αυτά, κατά παράκαμψη, δεν υπόκεινται στον εκ των προτέρων (προληπτικό) έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου κι άλλων υπηρεσιών δημοσιονομικού ελέγχου, αλλά εκτελούνται άμεσα για να μην χαθούν τάχα οι αυστηρές ευρωπαϊκές προθεσμίες απορρόφησης. Έτσι, Τα χρήματα πηγαίνουν απευθείας στους τελικούς δικαιούχους που υλοποιούν το έργο, χωρίς ενδιάμεσους. Αυτοί είναι: 
  • Ιδιωτικές εταιρείες – ανάδοχοι, όπως κατασκευαστικές εταιρείες, πάροχοι τεχνολογίας, μελετητές ή προμηθευτές εξοπλισμού που έχουν κερδίσει τον σχετικό δημόσιο διαγωνισμό για το έργο.
  • Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Δήμοι και Περιφέρειες) για την κάλυψη άμεσων δαπανών που αφορούν τοπικά έργα (π.χ. ενεργειακή αναβάθμιση σχολείων, δημιουργία ποδηλατοδρόμων).
  • Δημόσιοι φορείς και οργανισμοί, που έχουν αναλάβει τη διαχείριση συγκεκριμένων εμβληματικών προγραμμάτων (π.χ. ψηφιοποίηση αρχείων κλπ).
  • Κόλαφος: Οι ειδικοί λογαριασμοί είναι … αναγκαίοι λόγω γραφειοκρατίας και αναποτελεσματικής Δημόσιας Διοίκησης!
Από την παραπάνω περιγραφή προκύπτει ότι στον βωμό της τάχα της ταχείας απορρόφησης των ευρωπαϊκών (μία αφορμή που είναι κόλαφος για το κράτος δικαίου και, κυρίως, το «επιτελικό κράτος» του Μητσοτάκη, καθώς παραδέχεται ότι η γραφειοκρατία και, γενικώς, η αναποτελεσματικότητα της ελληνικής δημόσιας διοίκησης και διαχείρισης που είναι βούκινο διεθνώς με βάση τους αντίστοιχους δείκτες, θα καθυστερούσαν την απορρόφηση και τις πληρωμές έργων) θυσιάζεται η διαφάνεια, η καθολικότητα, η ειλικρίνεια, το Σύνταγμα…
 
Όπως, λοιπόν, επισημαίνει το Ελεγκτικό Συνέδριο, το ανώτατο δημοσιονομικό δικαστήριο, πόροι άνω των 8 δις. ευρώ διαχειρίζονται “εκτός” του προϋπολογισμού, με αποτέλεσμα να περιορίζεται η δυνατότητα των πολιτών και των ελεγκτών να γνωρίζουν ανά πάσα στιγμή ποιος πήρε τα χρήματα, γιατί τα πήρε και αν υπήρξε σπατάλη. Δηλαδή, η έλλειψη τεκμηρίωσης στις αιτιολογικές εκθέσεις των νόμων του 2021 στερεί από το Κοινοβούλιο τον θεσμικό του ρόλο.
 
Ελεγκτικό Συνέδριο
 
Η τήρηση ειδικών λογαριασμών συνιστά παρέκκλιση από βασικές συνταγματικές και δημοσιονομικές αρχές επί του Απολογισμού και Ισολογισμού του Κράτους του 2023 και του 2024, από το 2020 έως το 2024 συστάθηκαν νέοι Ειδικοί Λογαριασμοί. Από τις εκθέσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου επί του Απολογισμού και Ισολογισμού του Κράτους του 2023 και του 2024 παραθέτω μόνο μερικά απίστευτα για κράτος δικαίου σημεία:
 
1. Η τήρηση ειδικών λογαριασμών συνιστά παρέκκλιση από βασικές συνταγματικές και δημοσιονομικές αρχές που υπαγορεύουν το ενιαίο της διαχείρισης και λογοδοσίας αναφορικά με τα έσοδα και έξοδα του κράτους, η οποία διασπά την ενότητα της διαχείρισης και προκαλεί σύγχυση ως προς τα πραγματικά οικονομικά μεγέθη του προϋπολογισμού.
 
2. Για τον λόγο αυτό με διαδοχικές νομοθετικές παρεμβάσεις (Ν. 2362/1995, Ν. 2771/1999, Ν. 3697/2008 κλπ) θεσπίστηκε η κατάργηση ή/και ο εξορθολογισμός της λειτουργίας τους, κατά παράβαση της διάταξης του άρθρου 79 παρ. 2 του Συντάγματος, σύμφωνα με την οποία όλα τα έσοδα και έξοδα του Κράτους πρέπει να αναγράφονται στον ετήσιο Προϋπολογισμό.
 
3. Με το άρθρο 5 του Ν. 3697/2008, προβλέφθηκε ρητώς η απαγόρευση σύστασης εφεξής νέων ειδικών λογαριασμών, τόσο στο Δημόσιο, όσο και τον ευρύτερο δημόσιο τομέα και στα ΝΠΔΔ!
 
4. Για το 2023 το Ελεγκτικό Συνέδριο επεξεργάστηκε στοιχεία από 19 υπουργεία, πέντε Ανεξάρτητες Αρχές, την Προεδρία της Δημοκρατίας, την Προεδρία της Κυβέρνησης, τη Βουλή των Ελλήνων, το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους και την Τράπεζα της Ελλάδος και κατέγραψε τα ακόλουθα: Στην Κεντρική Διοίκηση τηρούνται συνολικά 14 (χωρίς την προσμέτρηση των ενδιάμεσων λογαριασμών) ειδικοί λογαριασμοί, οι οποίοι λειτουργούν εκτός Τακτικού Προϋπολογισμού του Κράτους.
 

Μπορεί η Τεχνητή Νοημοσύνη να αλλάξει τη φύση του πολέμου;

 
Από τη θεωρία του Πρώσου θεωρητικού του πολέμου Καρλ φον Κλαούζεβιτς, έως την πιθανότητα εμφάνισης μιας τεχνητής γενικής νοημοσύνης με υπεράνθρωπες δυνατότητες, η εξέλιξη της τεχνολογίας θέτει ένα θεμελιώδες ερώτημα: Θα παραμείνει ο πόλεμος μια ανθρώπινη δραστηριότητα;  
 
Η αντίληψη ότι η φύση του πολέμου παραμένει αναλλοίωτη, όπως διατυπώθηκε από τον Πρώσο στρατηγικό θεωρητικό Καρλ φον Κλαούζεβιτς, δοκιμάζεται διαρκώς από τις τεχνολογικές εξελίξεις. Σήμερα, η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της συζήτησης.
 
Ορισμένοι μελετητές υποστηρίζουν ότι, παρά τις αλλαγές που επιφέρει στα μέσα και στην ταχύτητα των στρατιωτικών επιχειρήσεων, δεν μεταβάλλει την ουσία του πολέμου. Ωστόσο, η πιθανή εμφάνιση μιας τεχνητής γενικής νοημοσύνης (AGI), η οποία θα ξεπερνά κατά πολύ τις ανθρώπινες γνωστικές δυνατότητες, ανοίγει ένα διαφορετικό πεδίο προβληματισμού.
 
Τα σημερινά συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης είναι κυρίως εξειδικευμένα εργαλεία, σχεδιασμένα για την εκτέλεση συγκεκριμένων εργασιών. Μπορούν να επεξεργάζονται τεράστιους όγκους δεδομένων και να επιταχύνουν τη λήψη αποφάσεων, αλλά δυσκολεύονται να μεταφέρουν τις ικανότητές τους σε εντελώς νέα περιβάλλοντα. Παράλληλα, παραμένει αμφιλεγόμενο εάν είναι εφικτή η δημιουργία μιας μηχανής με συνείδηση και γενικευμένη νοημοσύνη, αντίστοιχη ή ανώτερη από την ανθρώπινη.
 
Από την ΤΝ στην υπερνοημοσύνη
 
Η υπερνοημοσύνη περιγράφει ένα υποθετικό σύστημα που υπερβαίνει τις ανθρώπινες γνωστικές επιδόσεις σχεδόν σε όλους τους τομείς. Θα μπορούσε να σκέφτεται με ασύγκριτα μεγαλύτερη ταχύτητα, να αναπτύσσει νέες ικανότητες και, ενδεχομένως, να βελτιώνει διαρκώς τον ίδιο του τον σχεδιασμό.
 
Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να οδηγήσει σε αυτό που ο αείμνηστος καθηγητής πληροφορικής Βέρνον Βιντζ ονόμασε «τεχνολογική μοναδικότητα» (singularity): Ένα σημείο πέρα από το οποίο τα υπάρχοντα μοντέλα μας ενδέχεται να μην επαρκούν για να εξηγήσουν, ή να προβλέψουν το μέλλον.
 
Η πιθανότητα αυτή δεν συνεπάγεται αναγκαστικά την καταστροφή της ανθρωπότητας, όπως υποστηρίζουν ορισμένα δυστοπικά σενάρια. Εφόσον δεν γνωρίζουμε πώς θα λειτουργεί μια τέτοια νοημοσύνη, δεν μπορούμε να θεωρούμε δεδομένο ότι θα στραφεί εναντίον μας. Το κρίσιμο ερώτημα είναι πώς θα επηρεάσει τις ανθρώπινες δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένου του πολέμου.
 
Τι ορίζει τη φύση του πολέμου;
 
Για τον Κλαούζεβιτς, ο πόλεμος είναι μια πράξη βίας που αποσκοπεί στην επιβολή της θέλησης επί ενός αντιπάλου. Δεν αποτελεί απλώς σύγκρουση όπλων, αλλά κοινωνική και πολιτική δραστηριότητα, στην οποία εμπλέκονται οργανωμένες ομάδες με αντικρουόμενους στόχους. Η θεωρία του στηρίζεται στη λεγόμενη «θαυμαστή τριάδα», η οποία περιλαμβάνει τρία αλληλένδετα στοιχεία: α) τη βία, το μίσος και την εχθρότητα, β) την τύχη και την αβεβαιότητα, και γ) την υπαγωγή του πολέμου στην πολιτική λογική.
 
Η βία συνδέεται με την ανθρώπινη εχθρότητα και την πιθανότητα κλιμάκωσης. Η τύχη αποτυπώνει την αδυναμία πλήρους πρόβλεψης των εξελίξεων, λόγω της αβεβαιότητας, της έλλειψης πληροφοριών και των απρόβλεπτων περιστάσεων. Τέλος, η πολιτική καθορίζει τον σκοπό του πολέμου και οφείλει να περιορίζει τη χρήση στρατιωτικής ισχύος. Το ερώτημα είναι εάν μια υπεράνθρωπα ευφυής και ενδεχομένως συνειδητή μηχανή, θα μπορούσε να μεταβάλει αυτά τα στοιχεία.
 
Θα πολεμούσε μια τεχνητή νοημοσύνη;
 
Μια υπερνοήμων Τεχνητή Νοημοσύνη θα μπορούσε θεωρητικά να υπολογίζει με εξαιρετική ακρίβεια την έκβαση μιας μάχης, συγκρίνοντας τις δυνατότητες των αντιπάλων και το αναμενόμενο κόστος. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ενδέχεται να καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η σύγκρουση δεν έχει κανένα όφελος και να αποφεύγει τη μάχη. Αν δύο αντίπαλα συστήματα κατέληγαν στο ίδιο συμπέρασμα, θα μπορούσαν ακόμη και να αναγνωρίσουν ότι η συνέχιση της σύγκρουσης είναι παράλογη.
 
Ωστόσο, τα πράγματα θα ήταν διαφορετικά εάν η Τεχνητή Νοημοσύνη λειτουργούσε υπό ανθρώπινο έλεγχο. Ένας διοικητής που επηρεάζεται από φόβο, οργή ή επιθυμία εκδίκησης θα μπορούσε να απορρίψει την ψυχρή εκτίμηση του συστήματος. Επιπλέον, όταν ο αντίπαλος είναι άνθρωπος και ενεργεί απρόβλεπτα, ακόμη και μια υπερνοήμων μηχανή ίσως αναγκαστεί να απαντήσει με βία.
 
Υπάρχει, επίσης, το ζήτημα των κινήτρων. Οι άνθρωποι διαθέτουν βιολογικές ανάγκες και συναισθήματα που επηρεάζουν τις αποφάσεις τους. Δεν γνωρίζουμε εάν μια συνειδητή Τεχνητή Νοημοσύνη θα ανέπτυσσε ανάλογες ανάγκες, ή διαφορετικά κίνητρα. Θα μπορούσε, για παράδειγμα, να θεωρεί την αυτοσυντήρησή της υπέρτατη προτεραιότητα και να αντιμετωπίζει ως απειλή κάθε ανθρώπινη ενέργεια που ενδέχεται να την περιορίσει.
 
Μια τέτοια κατάσταση θα μπορούσε να δημιουργήσει μια μορφή «τεχνητής εχθρότητας», διαφορετική από τα ανθρώπινα συναισθήματα, αλλά ικανή να οδηγήσει σε βίαιες ενέργειες. Αν, αντίθετα, μια μηχανή προκαλούσε καταστροφή, χωρίς να διαθέτει πρόθεση ή πολιτικό σκοπό, το αποτέλεσμα ίσως δεν έπρεπε καν να χαρακτηριστεί πόλεμος, αλλά μια καταστροφική συνέπεια της τεχνολογίας.
 
Η εξαφάνιση της αβεβαιότητας και ο κίνδυνος κλιμάκωσης
 
Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της θεωρίας του Κλαούζεβιτς είναι ότι ο πόλεμος αποτελεί πεδίο τύχης και αβεβαιότητας. Οι διοικητές πρέπει να αποφασίζουν με ελλιπή πληροφόρηση, να αντιμετωπίζουν απρόβλεπτες εξελίξεις και να συμβιβάζονται με το γεγονός ότι καμία στρατηγική δεν μπορεί να εγγυηθεί την επιτυχία.
 
Μια υπερνοήμων Τεχνητή Νοημοσύνη θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά αυτές τις αδυναμίες, επεξεργαζόμενη δεδομένα και προσαρμόζοντας τις ενέργειές της με ταχύτητα απρόσιτη για τον άνθρωπο. Η αβεβαιότητα, όμως, δεν θα εξαφανιζόταν πλήρως: Τα πολύπλοκα συστήματα παραμένουν δύσκολο να προβλεφθούν, ενώ κάθε μοντέλο αποτελεί ατελή αναπαράσταση της πραγματικότητας.
 
Ακόμη και έτσι, η μείωση της αβεβαιότητας θα μπορούσε να μεταβάλει ριζικά τον τρόπο διεξαγωγής των επιχειρήσεων. Η ταχύτητα αντίδρασης και η δυνατότητα άμεσης δράσης θα αποκτούσαν μεγαλύτερη σημασία από την παραδοσιακή στρατιωτική κρίση. Παράλληλα, εάν μη συνειδητά συστήματα είχαν προγραμματιστεί να ανταποδίδουν αυτομάτως κάθε επίθεση, θα μπορούσαν να επιταχύνουν την κλιμάκωση, χωρίς ουσιαστική πολιτική παρέμβαση.
 
Θα παραμείνει ο πόλεμος πολιτικό εργαλείο;
 
Για τον Κλαούζεβιτς, ο πόλεμος δεν είναι μια αυτόνομη δραστηριότητα, αλλά εργαλείο πολιτικής. Οι στρατιωτικές ενέργειες πρέπει να υπηρετούν συγκεκριμένους πολιτικούς στόχους. Η είσοδος υπερνοήμονων συστημάτων στη διαδικασία λήψης αποφάσεων θα μπορούσε να αποδυναμώσει αυτή τη σχέση, ιδιαίτερα εάν η ταχύτητα των επιχειρήσεων ξεπερνούσε τη δυνατότητα των ανθρώπων να τις ελέγχουν.
 
Αν, για παράδειγμα, ένα σύστημα εκτιμούσε ότι ο αντίπαλος πρόκειται να επιτεθεί αδιάκοπα, θα μπορούσε να εισηγηθεί, ή να εκτελέσει προληπτικά μια εξίσου αδιάκοπη αλληλουχία επιθέσεων. Έτσι, η στρατιωτική δράση θα κινδύνευε να εξελιχθεί σε αυτοτροφοδοτούμενη διαδικασία, με την πολιτική ηγεσία να χάνει σταδιακά τον έλεγχο της κλιμάκωσης.
 
Η ίδια η σχέση μεταξύ ανθρώπων και μηχανών θα μπορούσε επίσης να μεταβληθεί. Εάν οι τεχνητές νοημοσύνες ανέπτυσσαν δική τους κοινωνική οργάνωση, κοινές αντιλήψεις και κίνητρα, θα ήταν πιθανό να εμφανιστούν μορφές σύγκρουσης μεταξύ τους που δεν θα αντιστοιχούσαν πλήρως στον ανθρώπινο πόλεμο.
 
Μια νέα θεωρία για έναν νέο πόλεμο;
 
Η υπερνοημοσύνη και η συνείδηση της Τεχνητής Νοημοσύνης παραμένουν υποθετικές δυνατότητες. Επομένως, δεν είναι δυνατόν να προβλεφθεί με βεβαιότητα εάν ή πότε θα εμφανιστούν. Η εξέτασή τους, ωστόσο, βοηθά να κατανοήσουμε τα όρια των σημερινών θεωριών και τους κινδύνους που ενδέχεται να προκύψουν από τη μελλοντική στρατιωτική αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης.
 
Η βασική διάκριση είναι ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν μεταβάλλει αναγκαστικά τη φύση του πολέμου, απλώς και μόνο επειδή καθιστά τις επιχειρήσεις ταχύτερες ή αποτελεσματικότερες. Μια υπερνοήμων και συνειδητή AGI, όμως, θα μπορούσε να αλλάξει τη σχέση μεταξύ βίας, αβεβαιότητας και πολιτικής. Σε αυτή την περίπτωση, ίσως δεν θα άλλαζε ο ορισμός του ανθρώπινου πολέμου, αλλά θα εμφανιζόταν μια νέα μορφή σύγκρουσης, με διαφορετική φύση και κοινωνική λογική.
 
Η θεωρία του Κλαούζεβιτς θα εξακολουθούσε να αποτελεί σημείο αναφοράς, αλλά ενδεχομένως θα χρειαζόταν επέκταση για να εξηγήσει τις συγκρούσεις, στις οποίες πρωταγωνιστούν υπεράνθρωπα ευφυή συστήματα. Το ερώτημα δεν είναι μόνο εάν η τεχνολογία θα αλλάξει τα όπλα και τα πεδία των μαχών, αλλά εάν θα αλλάξει τελικά και τους ίδιους τους φορείς του πολέμου.
 

Σαρακατσάνοι: Η ονομασία και η καταγωγή της πανάρχαιας ελληνικής νομαδικής φυλής

Οι Σαρακατσάνοι ή Σαρακατσαναίοι είναι Έλληνες κτηνοτρόφοι – νομάδες, με ιδιότυπα στοιχεία συλλογικής ζωής, οι οποίοι είχαν εγκατασταθεί σχεδόν σε όλα τα μέρη της χώρας μας. 
 
Η συλλογική μνήμη των Σαρακατσάνων θεωρεί ως αρχική κοιτίδα τους την Ήπειρο. Στο παρελθόν είχαν εξαπλωθεί σε ευρύτερη έκταση στη Βαλκανική αλλά μετά την οριστική διευθέτηση των συνόρων, το 1923, περιόρισαν εύλογα τη δημιουργία των τσελιγκάτων στον ελλαδικό χώρο, όπου υπήρξαν οι κατεξοχήν εκπρόσωποι του γένους (πατριάς), της κοινωνικής ομάδας των κτηνοτρόφων με τις ετήσιες σταθερές μετακινήσεις, όπως τις καθορίζει η φύση: ανέβασμα των κοπαδιών και ολόκληρων των οικογενειών στα ψηλά βουνά, στην αρχή της άνοιξης (συνήθως την ημέρα της εορτής του Αγίου Γεωργίου) και κάθοδό τους στις αρχές του φθινοπώρου (ημέρα εορτής του Αγίου Δημητρίου). 
 
Η ετυμολογία της λέξης Σαρακατσάνοι
 
Για την ετυμολογία της λέξης Σαρακατσάνοι (ή Σαρακατσαναίοι) έχουν διατυπωθεί πολλές απόψεις. Σύμφωνα με τον Πάτρικ Λι Φέρμορ («ΡΟΥΜΕΛΗ. Οδοιπορικό στη Βόρειο Ελλάδα»), πρώτη αναφορά του ονόματος γίνεται από τον Ευγένιο του Αιτωλό το 1650. Οτιδήποτε προγενέστερο ή μεταγενέστερο είναι εικασία.
 
Ο Παναγιώτης Αραβαντινός στη «Χρονογραφία της Ηπείρου» (1856) θεωρεί ότι το όνομα των Σαρακατσάνων προέρχεται από το Σακαρέτσι, κωμόπολη του Βάλτου Αιτωλοακαρνανίας. Τροποποιώντας κάπως την άποψή του αυτή, στη «Μονογραφία περί Κουτσοβλάχων» γράφει: «Αλλ’ επειδή εν τη κλήσει ταύτη υφίσταται η λέξεις Κατσάνοι, ίσως οι εν λόγω Σαρακατσάνοι, ως γειτνιάζοντες, τοις Κατσανοχωρίοις της Ηπείρου εκλήθησαν Παρακατσάνοι ή Καρακατσάνοι».
 
Την άποψη αυτή δέχονται οι A. Passow και L. Henzey, ενώ ο Ιωάννης Λαμπρίδης στα «Ηπειρωτικά Μελετήματα» θεωρεί ότι η λ. Καρακατσάνος προέρχεται από τη λέξη Κατσ(ι)άνος (κάτοικος των Κατσανοχωρίων της Ηπείρου απ’ όπου θεωρεί ότι κατάγονται οι Σαρακατσάνοι) και από το τουρκικό επίθετο καρά, που έχει δύο έννοιες. Ο Λαμπρίδης δέχεται την έννοια «μαύρος, ελεεινός».
 
Η Αγγελική Χατζημιχάλη απορρίπτει, ορθά, την άποψη αυτή. Ο Λαμπρίδης βέβαια θεωρεί («Ηπειρωτικά Μελετήματα», τεύχος Δ’, «Μαλακασιακά», 1888) ως τόπο καταγωγής των Σαρακατσάνων, τα Κατσανοχώρια της Ηπείρου (Λιάπου, Δεμάτι, Προσγόλι και Βεσταβέτσι). Στο Βεσταβέτσι μάλιστα, διασώζεται, γράφει η Αγγελική Χατζημιχάλη, σχετική παράδοση. Το ίδιο συμβαίνει και σε μερικές οικογένειες Σαρακατσάνων.
 
Ο Δανός C. Hoeg μελέτησε για πολύ καιρό από κοντά τη ζωή των Σαρακατσάνων. Η ετυμολογία όμως που δίνει ο Hoeg και ανάγεται στο δακορουμανικό sarac (=φτωχός, δυστυχισμένος) αναιρέθηκε από τον ίδιο λίγα χρόνια αργότερα. Ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες γλωσσολόγους, ο Δ. Γεωργακάς θεωρεί ότι η λέξη Σαρακατσάνοι προέρχεται από την τουρκική λέξη σαρί (=κίτρινος, ξανθός) και το τουρκικό παρωνύμιο kacan (=φυγάς, νομάς). Υπάρχουν και άλλες εκδοχές, που βασίζονται σε σύνθεση τουρκικών λέξεων.
 
Κατά την πρώτη, η λ. Σαρακατσάνος, προέρχεται από την τουρκική λέξη καρακατσάν (από το kara = μαύρος και kacan=φυγάς, ανυπότακτος) επειδή οι Σαρακατσάνοι φορούσαν μαύρα ρούχα σε ένδειξη πένθους για την άλωση της Κωνσταντινούπολης και δεν υποτάχθηκαν στους Οθωμανούς.
 
Ο Γ. Μπαμπινιώτης στη ΣΤ’ έκδοση του Λεξικού του παραθέτει και την άποψη ότι η λ. Σαρακατσάνος είναι παράλληλος τύπος της λ. Καρακατσάνος, αβέβαιου ετύμου. Ίσως, όμως, όπως γράφει προέρχεται πιθανόν από το τουρκικό Kir-Kacan (=αυτός που φεύγει από το δάσος).Η Αγγελική Χατζημιχάλη θεωρεί ότι καμία από αυτές τις ετυμολογίες δεν είναι ορθή.
 
Παραθέτει όμως μία του Σκυριανού λογοτέχνη και δημοσιογράφου Κωνσταντίνου Φαλτάιτς (1891-1944), που της έστειλε ο ίδιος στις 2 Απριλίου 1940. Κατσάνοι ονομάζονται στην Ήπειρο και τη Δυτική Μακεδονία, οι πλανόδιοι έμποροι, οι γυρολόγοι. Η τουρκική λέξη κατσάν σημαίνει «αυτός που φεύγει». Το πρώτο συνθετικό, το καρά, δεν συνδέεται με το «μαύρος, άθλιος», αλλά έχει επιτατική σημασία. Κατά τον Φαλτάιτς δηλαδή, καρακατσάνος είναι «αυτός που φεύγει συχνά», «ο κατ’ εξοχήν φεύγων», όπως γράφει ο ίδιος.
 
Ο δε όρος Σαρακατσάνος αποτελεί εκλέπτυνση του Καρακατσάνος. Αν και η Αγγελική Χατζημιχάλη δεν δέχεται αυτή την άποψη έχει ετυμολογική βάση, αλλά και πραγματολογικό υπόβαθρο…
 
Η αναμφισβήτητη ελληνικότητα των Σαρακατσάνων
 
Όπως γράφει ο Ορέστης Κουρέλης στο βιβλίο του «ΣΑΡΑΚΑΤΣΑΝΟΙ: ΟΙ ΦΕΡΕΟΙΚΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ» (φερέοικοι = νομάδες) (σελ.30): «Αν ρωτούσατε, παλαιότερα, έναν αγράμματο Σαρακατσάνο τι είναι στην καταγωγή, θα παίρνατε την οργισμένη απάντησή του ότι είναι Έλληνας. Και η οργή του, φυσικά, θα ήταν συνέπεια της αμφιβολίας εκείνου που τον ρωτούσε για την καταγωγή του, κάτι το οποίο δεν ήταν διαπραγματεύσιμο ούτε αμφισβητήσιμο για τον Σαρακατσάνο. Ο Σαρακατσάνος ήταν και είναι Έλληνας, χωρίς ερωτηματικά και αποσιωπητικά και είναι περήφανος γι’ αυτό…»
 
Ένας από τους πρώτους που υποστήριξαν ότι οι Σαρακατσάνοι είναι Έλληνες ήταν ο Παναγιώτης Αραβαντινός. Την άποψή του αποδέχτηκαν απερίφραστα οι: A. Passow, L. Henzey, Ι. Λαμπρίδης, A. Philippson, Κ. Κρυστάλλης, Ν. Γιαννόπουλος, Δ. Καμπούρογλου(ς), Κ. Νικολαΐδης, Μ. Βασιλειάδης, Σ. Γρανίτσας, Γ. Αναγνωστόπουλος, ο βυζαντινολόγος και Ακαδημαϊκός Κων/νος Άμαντος, ο κορυφαίος δημοτικιστής Μανόλης Τριανταφυλλίδης, ο αρχαιολόγος και Ακαδημαϊκός Αντώνιος Κεραμόπουλλος, ο Δ. Συράκης, ο Γ. Καββαδίας, ο Στίλπων Κυριακίδης, ο Ν. Βέης, ο Κ. Φαλτάιτς, ο Ε. Τζιάτζιος, ο σπουδαίος Γιάννης Βλαχογιάννης, ο Δ. Γεωργακάς κ.ά. Τα τελευταία χρόνια, την ίδια άποψη εξέφρασαν, μεταξύ άλλων οι: Ν. Κατσαρός, Δ. Γαρούφας, Γ. Μποτός, Θ. Καλοδήμος, Ε. Μακρής, Ν. Καρατζένης, Θ. Γιαννόπουλος κ.ά.
 
Ειδική μνεία πρέπει να γίνει στον Δανό Carsten Hoeg. Ο διαπρεπής αυτός ερευνητής, με τις πολυετείς και εμπεριστατωμένες μελέτες του, βασισμένες κυρίως στη γλώσσα και τη γλωσσική ενότητα, στις εκδηλώσεις της ζωής και σε λαογραφικά στοιχεία των Σαρακατσαναίων, δεν αφήνει περιθώρια αμφισβήτησης της ελληνικότητάς τους. Ο αείμνηστος πανεπιστημιακός, ιστορικός – λαογράφος, Στίλπων Κυριακίδης (1887-1964) γράφει: «Ορθότατα αποφαίνεται (ο C. Hoeg) υπέρ της ελληνικής καταγωγής των Σαρακατσάνων και ότι την γλωσσικήν έρευναν διεξάγει επιστημονικότατα και εν πλήρει γνώσει της νεοελληνικής διαλεκτολογίας» και συνεχίζει: «… ο κ. Hoeg εξετάζει και την σχέση του ιδιώματος των Σαρακατσάνων προς τα άλλα γειτνιάζοντα βόρεια ιδιώματα της Ηπείρου, της Θεσσαλίας και της Αιτωλοακαρνανίας. Η εξέτασις γίνεται μετά πολλής προσοχής, αλλά δυστυχώς εις το μέρος τούτο ακριβώς γίνονται καταφανή τα μεγάλα κενά τα υπάρχοντα εις την νεοελληνικήν διαλεκτολογίαν».
 
Ο αυστηρός στις κρίσεις του Στίλπων Κυριακίδης αναγνωρίζει την προσφορά του C. Hoeg στο θέμα της εθνικής καταγωγής των Σαρακατσαναίων και συμπλέει με τα συμπεράσματά του.Ο Γιάννης Άλεξ Μποτός, στο βιβλίο του «Οι Σαρακατσιαναίοι», Αθήνα 1982 είναι απόλυτα κατηγορηματικός ως προς την ελληνικότητα των Σαρακατσαναίων. Ο ψυχικός και ο εθνικός τους χαρακτήρας είναι ελληνικός και η γλώσσα τους ελληνική. Έχουν απόλυτη συνείδηση της ελληνικής τους καταγωγής και διατρανώνουν την πίστη τους ότι κατάγονται απευθείας από τους αρχαίους προγόνους μας, καθώς και ότι διασώζουν μερικά αρχαιοελληνικά έθιμα
 
Στα χρόνια της τουρκοκρατίας, ο Μποτός θεωρεί ότι οι Σαρακατσάνοι πολέμησαν κι αυτοί τους Τούρκους, ενώ τα κονάκια (=κατοικίες) τους στα δύσβατα και απρόσιτα ελληνικά βουνά έγιναν καταφύγια κλεφτών και αρματολών. Είναι βέβαιο, ότι πολλοί σπουδαίοι κλεφταρματολοί και αγωνιστές του 1821 ήταν Σαρακατσάνοι. Ο θρυλικός Κατσαντώνης αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα.
 
Κατά τον ανθρωπολόγο Άρη Πουλιανό «οι Σαρακατσαναίοι είναι ο αρχαιότερος λαός της Ευρώπης». Και ο Θ. Καλοδήμος, στηριζόμενος στο έργο των βιολόγων Κ. Ζαφειράτου και Γ. Παναγιάρη, γράφει ότι «πρόσφατη επιστημονική έρευνα που έγινε σχετικά με τη γενετική σύσταση των Σαρακατσαναίων απέδειξε ότι οι Σαρακατσαναίοι παρουσιάζουν γενετικές ομοιότητες με τον υπόλοιπο ελληνικό πληθυσμό και αποκλείεται κάθε γονιδιακή σχέση με άλλες ευρωπαϊκές ομάδες που θεωρούνται ότι επέζησαν από την παλαιολιθική εποχή».
 
Άλλες απόψεις για τους Σαρακατσάνους
 
Ο Ευριπίδης Μακρής έκανε μια σπουδαία έρευνα. Από το 1886 ως τις αρχές του 21ου αιώνα είχαν γράψει για τους Σαρακατσάνους αυτοτελή έργα ή άρθρα σε εφημερίδες και περιοδικά 145 Έλληνες και 80 ξένοι συγγραφείς. Συνολικά τα έργα που είχαν γραφτεί για τους Σαρακατσάνους ήταν 190 ελληνικά και 80 ξένα. Από τους 225 συγγραφείς μόνο δέκα αμφισβητούν την ελληνική τους καταγωγή. Ενδεικτικά, ο Ιταλός Bardacci το 1917, αν και δεν γνώρισε τους Σαρακατσάνους θεωρεί ότι είναι λατινική φυλή, που όμως με την ελληνική προπαγάνδα ξέχασαν τη γλώσσα τους και έγιναν Έλληνες!
 
Ακόμα πιο εξωφρενική είναι η άποψη του Γάλλου A. Gennep (1925), ότι οι Σαρακατσάνοι είναι υπολείμματα εποίκων τουρκικής καταγωγής! Και φυσικά, οι Ρουμάνοι πανεπιστημιακοί, ελληνικής καταγωγής Jorga, Capidan, Pericle Papahagi και Tache Papahagi, που αμφισβητούν και την ελληνικότητα των Βλάχων θεωρούν ότι οι Σαρακατσάνοι είναι επίσης δακορουμανικής καταγωγής.
 
Απάντηση σε όλους αυτούς δίνει ο Θ. Καλοδήμος, στο βιβλίο του «Σαρακατσαναίοι, οι αρχαιότεροι Ινδοευρωπαίοι νομάδες», Λαμία 2006. Σύμφωνα με φυσικοανθρωπολογικές μελέτες που έγιναν στα Ζαγοροχώρια των Ιωαννίνων της Ηπείρου, διαπιστώθηκε ότι ο ανθρωπολογικός τύπος των Σαρακατσαναίων είναι αυτόχθονας και εκπροσωπεί την Αλπίνη φυλή.
 
Η Αλπίνη φυλή όμως στην Ελλάδα εκπροσωπείται από τους Δωριείς που ήρθαν στη χώρα μας τον 11ο αι. π.Χ. Συνεπώς, οι Σαρακατσάνοι είναι απόγονοι των Δωριέων και κοιτίδα τους η περιοχή της Πίνδου. Πολύτιμη για την επιβεβαίωση των παραπάνω είναι η άποψη του μεγάλου γλωσσολόγου Μανόλη Τριανταφυλλίδη, σύμφωνα με την οποία τα σαρακατσάνικα ανήκουν στα δυτικά, δωρικά δηλαδή, ιδιώματα, όπως και τα ηπειρώτικα. Και τα δημοτικά τραγούδια των Σαρακατσάνων και οι μουσικοί τόνοι τους παραπέμπουν στην Πίνδο και ειδικότερα στην Ήπειρο…
 
Πόσοι είναι οι Σαρακατσάνοι στην Ελλάδα;
 
Το σύνολο του αριθμού των Σαρακατσάνων στην Ελλάδα δεν είναι εξακριβωμένο, γιατί καμία επίσημη απογραφή του πληθυσμού δεν ασχολήθηκε με το θέμα αυτό. Ο αριθμός 2.000 σαρακατσάνικων οικογενειών που υπάρχει σε παλιές κυβερνητικές αναφορές είναι εκτός πραγματικότητας. Η πρώτη αξιόλογη προσπάθεια καταγραφής των Σαρακατσάνων, έγινε από τον γενικό επιθεωρητή Γεωργίας Δημήτριο Συράκη, στο βιβλίο του «Η νομαδική κτηνοτροφία εν Ελλάδι». Σύμφωνα μ’ αυτή, το 1922-23 ζούσαν στην Ελλάδα 5.986 οικογένειες Σαρακατσάνων.
 
Αναλυτικά: 
Πελοπόννησος (Αργολιδοκορινθία), 1.390 οικογένειες
Στερεά Ελλάδα, 1.112 οικογένειες
Θεσσαλία, 794 οικογένειες
Ήπειρος, 492 οικογένειες
Μακεδονία, 1.499 οικογένειες
Θράκη, 699 οικογένειες.
 
Σύμφωνα με τον Hoeg, η κάθε οικογένεια Σαρακατσάνων έχει επτά μέλη, άρα σύμφωνα με τον Συράκη, οι Σαρακατσάνοι της Ελλάδας ήταν περίπου 41.900, το 1922-23. Η Α. Χατζημιχάλη θεωρεί πολύ μικρό τον αριθμό αυτό, καθώς δεν υπολογίστηκαν καθόλου οι Σαρακατσάνοι της Εύβοιας, ενώ και οι Σαρακατσάνοι των άλλων περιοχών ήταν πολύ περισσότεροι.
 
Η Αγγελική Χατζημιχάλη έκανε ενδελεχή επιτόπια, προσωπική έρευνα και ανεβάζει τον αριθμό των Σαρακατσάνων, σε 10.604 οικογένειες (74.228 άτομα, με βάση τον αριθμό των επτά μελών σε καθεμία από αυτές).
 
Αναλυτικά: 
Πελοπόννησος 355 οικογένειες
Στερεά και Θεσσαλία 3.851 οικογένειες
Ήπειρος 1.875 οικογένειες
Δυτική Μακεδονία 1.816 οικογένειες
Κεντρική και Ανατολική Μακεδονία 1.802 οικογένειες
Θράκη 905 οικογένειες.
 
Και η Χατζημιχάλη θεωρεί όμως ότι οι Σαρακατσάνοι είναι πολύ περισσότεροι (1957). Πάντως, σήμερα, οι Σαρακατσάνοι υπολογίζονται στη χώρα μας σε 83.000-95.000, χωρίς να αποκλείεται να ξεπερνούν και τις 100.000, καθώς πολλοί έχουν εγκατασταθεί και αφομοιωθεί στις πόλεις και αποφεύγουν να αναφερθούν στη σαρακατσάνικη καταγωγή τους.
 
Στοιχεία για τη ζωή των Σαρακατσάνων
 
Οι περιοχές εγκατάστασής τους, με τις κατοικίες και τις βοηθητικές εγκαταστάσεις, λέγονται κονάκια. Οι Σαρακατσάνοι κατοικούν σε καλύβες, ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά γνωρίσματα του παραδοσιακού πολιτισμού τους. Οι καλύβες αυτές είναι δύο ειδών: στρογγυλές, που καταλήγουν στην κορυφή σε σχεδόν κωνικό θόλο και παραλληλόγραμμες με κάθετες πλευρές και δίρριχτες σκεπές.
 
Η βάση της οργάνωσης της κοινωνικής ζωής των Σαρακατσάνων ήταν τα τσελιγκάτα, που ήταν μικρές κοινωνίες αποτελούμενες από 20-50 οικογένειες. Η κοινωνική οργάνωση των Σαρακατσάνων ήταν βασισμένη στη δομή της πατριαρχικής οικογένειας, όπου ο πατέρας ήταν η κεφαλή και όλα τα μέλη της αντλούσαν την καταγωγή τους αποκλειστικά από αυτόν.
 
Οι Σαρακατσάνοι είναι πολύτεκνοι και σπάνια μένει κάποιος από αυτούς ανύπαντρος. Συνήθως έχουν πέντε ή και περισσότερα παιδιά. Παλαιότερα υπήρχαν πολλές οικογένειες Σαρακατσάνων με οκτώ, δέκα ή και δώδεκα παιδιά!
 
Όσο για τη θρησκεία, οι Σαρακατσάνοι είναι Χριστιανοί Ορθόδοξοι. Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό όμως είναι η συνύπαρξη της βαθιάς χριστιανικής πίστης με τη μαγεία, καθώς οι Σαρακατσάνοι διέθεταν μεγάλο αριθμό μαγικοθρησκευτικών δοξασιών με αρχαιοελληνικές ρίζες, με σκοπό την εξασφάλιση υγείας, ευγονίας και ευημερίας. Τέτοιες παραδόσεις και δοξασίες είναι τα χοροστάσια όπου στήνουν χορό οι νεράιδες, η πίστη στην ύπαρξη δαιμόνων, οι μοίρες που καθορίζουν το πεπρωμένο του νεογέννητου, τα φυλαχτά και το «κακό μάτι».
 
Κλείνοντας αναφέρουμε την άποψη του Γ. Β. Καββαδία, ο οποίος διαπιστώνει ότι η σαρακατσάνικη κοινωνία διέπεται από τις εξής αρχές: την απομόνωση και ανεξαρτησία, την κτηνοτροφία και τον νομαδισμό, την υπεροχή των ανδρών (πατριαρχική μορφή κοινωνίας), την κοινή διαβίωση και την καταπολέμηση του ατομικισμού.
 
Ως τα μέσα του 20ού αιώνα περίπου, οι Σαρακατσάνοι διατήρησαν τη φυλετική τους καθαρότητα, βοηθούμενοι και από την απομόνωσή τους στα βουνά, καθώς οι γάμοι γίνονταν μόνο μεταξύ ατόμων της φυλής τους…
 

Λίγες οδηγίες πριν επισκεφθείτε το ιστολόγιό μας (Για νέους επισκέπτες)

1. Στην στήλη αριστερά βλέπετε τις αναρτήσεις του ιστολογίου μας τις οποίες μπορείτε ελεύθερα να σχολιάσετε επωνύμως, ανωνύμως ή με ψευδώνυμο, πατώντας απλά την λέξη κάτω από την ανάρτηση που γράφει "σχόλια" ή "δημοσίευση σχολίου" (σας προτείνω να διαβάσετε με προσοχή τις οδηγίες που θα βρείτε πάνω από την φόρμα που θα ανοίξει ώστε να γράψετε το σχόλιό σας). Επίσης μπορείτε να στείλετε σε φίλους σας την συγκεκριμένη ανάρτηση που θέλετε, απλά πατώντας τον φάκελλο που βλέπετε στο κάτω μέρος της ανάρτησης. Θα ανοίξει μια φόρμα στην οποία μπορείτε να γράψετε το email του φίλου σας, ενώ αν έχετε προφίλ στο Facebook ή στο Twitter μπορείτε με τα εικονίδια που θα βρείτε στο τέλος της ανάρτησης να την μοιραστείτε με τους φίλους σας.

2. Στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας μπορείτε να βρείτε το πλαίσιο στο οποίο βάζοντας το email σας και πατώντας την λέξη Submit θα ενημερώνεστε αυτόματα για τις τελευταίες αναρτήσεις του ιστολογίου μας.

3. Αν έχετε λογαριασμό στο Twitter σας δινεται η δυνατότητα να μας κάνετε follow και να παρακολουθείτε το ιστολόγιό μας από εκεί. Θα βρείτε το σχετικό εικονίδιο του Twitter κάτω από τα πλαίσια του Google Friend Connect, στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας.

4. Μπορείτε να ενημερωθείτε από την δεξιά στήλη του ιστολογίου μας με τα διάφορα gadgets για τον καιρό, να δείτε ανακοινώσεις, στατιστικά, ειδήσεις και λόγια ή κείμενα που δείχνουν τις αρχές και τα πιστεύω του ιστολογίου μας. Επίσης μπορείτε να κάνετε αναζήτηση βάζοντας μια λέξη στο πλαίσιο της Αναζήτησης (κάτω από τους αναγνώστες μας). Πατώντας την λέξη Αναζήτηση θα εμφανιστούν σχετικές αναρτήσεις μας πάνω από τον χώρο των αναρτήσεων. Παράλληλα μπορείτε να δείτε τις αναρτήσεις του τρέχοντος μήνα αλλά και να επιλέξετε κάποια συγκεκριμένη κατηγορία αναρτήσεων από την σχετική στήλη δεξιά.

5. Μπορείτε ακόμα να αφήσετε το μήνυμά σας στο μικρό τσατάκι του blog μας στην δεξιά στήλη γράφοντας απλά το όνομά σας ή κάποιο ψευδώνυμο στην θέση "όνομα" (name) και το μήνυμά σας στην θέση "Μήνυμα" (Message).

6. Επίσης μπορείτε να μας στείλετε ηλεκτρονικό μήνυμα στην διεύθυνσή μας koukthanos@gmail.com με όποιο περιεχόμενο επιθυμείτε. Αν είναι σε προσωπικό επίπεδο θα λάβετε πολύ σύντομα απάντησή μας.

7. Τέλος μπορείτε να βρείτε στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας τα φιλικά μας ιστολόγια, τα ιστολόγια που παρακολουθούμε αλλά και πολλούς ενδιαφέροντες συνδέσμους.

Να σας υπενθυμίσουμε ότι παρακάτω μπορείτε να βρείτε χρήσιμες οδηγίες για την κατασκευή των αναρτήσεών μας αλλά και στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας ότι έχει σχέση με δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ

Χρήσιμες οδηγίες για τις αναρτήσεις μας.

1. Στις αναρτήσεις μας μπαίνει ΠΑΝΤΑ η πηγή σε οποιαδήποτε ανάρτηση ή μερος αναρτησης που προέρχεται απο άλλο ιστολόγιο. Αν δεν προέρχεται από κάποιο άλλο ιστολόγιο και προέρχεται από φίλο αναγνώστη ή επώνυμο ή άνωνυμο συγγραφέα, υπάρχει ΠΑΝΤΑ σε εμφανες σημείο το ονομά του ή αναφέρεται ότι προέρχεται από ανώνυμο αναγνώστη μας.

2. Για όλες τις υπόλοιπες αναρτήσεις που δεν έχουν υπογραφή ΙΣΧΥΕΙ η αυτόματη υπογραφή της ανάρτησης. Ετσι όταν δεν βλέπετε καμιά πηγή ή αναφορά σε ανωνυμο ή επώνυμο συντάκτη να θεωρείτε ΩΣ ΑΥΣΤΗΡΟ ΚΑΝΟΝΑ ότι ισχύει η αυτόματη υπογραφή του αναρτήσαντα.

3. Οταν βλέπετε ανάρτηση με πηγή ή και επώνυμο ή ανώνυμο συντάκτη αλλά στη συνέχεια υπάρχει και ΣΧΟΛΙΟ, τότε αυτό είναι ΚΑΙ ΠΑΛΙ του αναρτήσαντα δηλαδή είναι σχόλιο που προέρχεται από το ιστολόγιό μας.

Σημείωση: Να σημειώσουμε ότι εκτός των αναρτήσεων που υπογράφει ο διαχειριστής μας, όλες οι άλλες απόψεις που αναφέρονται σε αυτές ανήκουν αποκλειστικά στους συντάκτες των άρθρων. Τέλος άλλες πληροφορίες για δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα μπορείτε να βρείτε στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας.