Απομαγνητοφωνημένη ομιλία μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου με θέμα: «ΤΑ ΠΑΘΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ 21ον ΨΑΛΜΟΝ»
[εκφωνήθηκε στην Ιερά Μονή Κομνηνείου Λαρίσης στις 21-4-1992 και 22-4-1992]
Α μέρος
Καθ’ όλον το μήκος, αγαπητοί μου, της Μεγάλης Εβδομάδος των Παθών του Κυρίου μας, Ιησού Χριστού, διακρίνουμε μια πλουσία αναφορά στα κείμενα της Παλαιάς Διαθήκης, ιδιαίτατα εις το Ψαλτήρι. Ο λόγος είναι σαφής. Ολόκληρη η Παλαιά Διαθήκη είναι μια απέραντη προφητεία και μια εκπληκτική τυπολογία που αναφέρεται εις το πρόσωπο του Ιησού Χριστού. Και τυπολογία εννοούμε ότι κάθε γεγονός, ιστορικό, μέσα εις τον χώρον της Παλαιάς Διαθήκης είναι τύπος του προσώπου του Ιησού Χριστού και της σωτηρίας την οποία φέρει ο Ιησούς Χριστός. Όπως η διάβαση από την Ερυθρά Θάλασσα και ούτω καθεξής. Γι'αυτό, χωρίς την πληροφορία της Παλαιάς Διαθήκης, το πρόσωπο του Ιησού Χριστού μάς είναι άγνωστο και ακατανόητο. Θα το πω άλλη μία φορά: Χωρίς την μαρτυρία της Παλαιάς Διαθήκης το πρόσωπο του Ιησού Χριστού μάς είναι άγνωστον και ακατανόητον.
Βέβαια, η Εκκλησία ανέκαθεν το αντελήφθη αυτό και πλαισιώνει με κείμενα της Παλαιάς Διαθήκης και με τυπολογικά γεγονότα το πρόσωπο του Ιησού Χριστού για να δίδει, ανά πάσα στιγμή, τη σωστή ερμηνεία περί του προσώπου Εκείνου. Δίδει, με άλλα λόγια, η Εκκλησία την απάντηση του Αποστόλου Πέτρου στο ερώτημα του Κυρίου: «Τίνα μὲ λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι εἶναι τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου;». Είναι το πιο θεμελιώδες ερώτημα που ποτέ ετέθη μέσα εις την ιστορίαν των ανθρώπων. Και το πιο προκλητικό ερώτημα που ποτέ ετέθη εις την ιστορίαν των ανθρώπων, εφόσον, εκ της απαντήσεως του ερωτήματος αυτού εξαρτάται η σωτηρία των ανθρώπων. Βλέπετε, λοιπόν, ότι είναι ένα πάρα πολύ σπουδαίο πράγμα να απαντήσομε εις το ερώτημα, αυτό, του Κυρίου. Του Ποιος είναι, το πρόσωπό Του, Ποιος είναι. Ποιος είναι. «Τι λένε οι άνθρωποι για μένα. Ποιος είμαι Εγώ;».
Το δυστύχημα είναι ότι η νεοτέρα θεολογία, στην πρακτική της προσφορά, ως κήρυγμα στον λαό δεν χρησιμοποιεί την Παλαιά Διαθήκη· με αποτέλεσμα, χωρίς να το κατανοεί, να αποκόπτει ή να καταστρέφει το υπόβαθρον της πίστεως εις το πρόσωπον του Ιησού Χριστού. Και τούτο διότι τα γεγονότα που συνθέτουν την ζωή του Χριστού, να αμφισβητούνται, αφού δεν κατοχυρώνονται με την προφητεία.
Μας κάνει εντύπωση ότι οι ιεροί ευαγγελισταί, όπως θα ακούσετε τις ημέρες αυτές όταν διαβάζονται, ακούγονται, αναγιγνώσκονται οι ευαγγελικές περικοπές- Μεγάλη Πέμπτη το βράδυ, έχουμε δώδεκα ευαγγελικές περικοπές, Μεγάλη Παρασκευή στις «Ὧρες» κ.τ.λ. κ.τ.λ. ότι οι ιεροί ευαγγελιστές σε κάθε βήμα περιγραφής των γεγονότων που εξιστορούν αναφέρονται εις την προφητείαν. «Καὶ τοῦτο», λέγει, «ἵνα πληρωθῇ τὸ ῥηθὲν ὑπὸ τοῦ προφήτου» κ.λπ. Παρόλο που τα γεγονότα ήσαν τόσο κοντά τους, χρονικά κοντά τους, που δεν θα μπορούσε κάποιος εκ των αναγνωστών των ευαγγελίων τους να τα αμφισβητήσει. Όμως οι ιεροί ευαγγελισταί δεν γράφουν μόνο για την εποχή τους –και για την εποχή τους και για το μέλλον. Εξάλλου και εις την εποχήν που έγραψαν, θα μπορούσαν να υπάρξουν άνθρωποι που να αμφισβητήσουν. Και πρώτοι οι Εβραίοι.
Τα γεγονότα, λοιπόν, επαληθεύουν την προφητείαν και η προφητεία κατοχυρώνει τα γεγονότα. Θα το ξαναπώ -γιατί είναι θεμελιώδους σημασίας αυτό: ότι τα γεγονότα επαληθεύουν την προφητεία. «Να!», λέμε, «έγινε αυτό που είπε η προφητεία». Αλλά και η προφητεία κατοχυρώνει τα γεγονότα γιατί μπορεί κανείς να αμφισβητήσει το πώς έγινε ένα γεγονός –«Έγινε;». «Πώς έγινε;»- εφόσον η προφητεία υπάρχει χρόνια, αιώνες ολοκλήρους πίσω, που κατοχυρώνει αυτό το γεγονός.
Συνηθίζω να λέγω ένα παράδειγμα στην προκειμένη περίπτωση που είναι το εξής: Το νερό είναι πολύ μαλακό και ρευστό. Αλλά και η σκόνη τσιμέντου είναι πολύ ρευστή. Και πολύ μαλακή. Σκόνη είναι. Αν έπρεπε, λοιπόν, να παρομοιάσουμε την προφητεία και τα γεγονότα, το ένα με το νερό και το άλλο με τη σκόνη του τσιμέντου, θα είχαμε δύο πράγματα, τα οποία βεβαίως δεν θα μπορούσαν να σταθούν. Ενώσατέ τα αυτά και κάνετε βράχο. Το νερό με τη σκόνη του τσιμέντου. Και κάνετε πέτρα, κάνετε βράχο! Αυτό ακριβώς είναι η σύνδεσις των γεγονότων με την προφητεία.
Γι' αυτό στην αγάπη σας, αγαπητοί μου, σαν ένα μικρό δείγμα από όσα τώρα σας υποστηρίζω, σας λέγω, θα προβάλλουμε τον 21ον Ψαλμόν του Δαβίδ. Δεν θα τον εξαντλήσουμε –πού να εξαντληθεί…- θα πάρω μόνο κύρια σημεία που θα βλέπει κανείς εκεί προφητικά στοιχεία και γεγονότα στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού. Βέβαια κάτι περισσότερα θα πούμε αύριο, αν θέλει ο Θεός.
Ο 21ος Ψαλμός, έργο του Δαβίδ όπως σας είπα, το λέγει η επιγραφή του Ψαλμού, είναι ψαλμός υπέροχος και ύψους δυσθεωρήτου και δυσαναβάτου. Δεν μπορείς να σκαρφαλώσεις επάνω εις αυτόν τον Ψαλμόν, ούτε να δεις την κορυφή του. Θεωρείται, τόσο από την Εκκλησία μας, όσο και από τη Συναγωγή των Εβραίων, μεσσιακός Ψαλμός. Περιέχει λεπτομέρειες του Πάσχοντος Μεσσίου που καταπλήσσουν, που δεν είναι δυνατόν να εφαρμοστούν σε οποιοδήποτε πρόσωπον, παρά μόνο σε ένα μοναδικό μέσα στην Ιστορία: στο πρόσωπον του Ιησού Χριστού. Διότι υπάρχουν λεπτομέρειες που δεν εφαρμόστηκαν σε κανένα σπουδαίο πρόσωπο μέσα στην Ιστορία. Όπως είναι οι διατρήσεις, τα τρυπήματα, των χεριών και των ποδιών. Θα πει ο Ψαλμωδός: «Ὢρυξαν» -και μάλιστα αυτό το «ὢρυξαν» (θα το πούμε αύριο), εκπληκτικόν! Δεν λέει «ετρύπησαν», λέει «ὢρυξαν», «έσκαψαν», «έσκαψαν»…- δεν θα μιλήσω πιο πολύ. «Ὢρυξαν χεῖράς μου καὶ πόδας μου». Όταν μάλιστα η θανατική ποινή στους Εβραίους ήταν ο λιθοβολισμός και γραμμένος ο Ψαλμός τον 10ον αιώνα προ Χριστού! Ανύποπτος περίπτωσις θανατικής εκτελέσεως όπως ήταν ο τρόπος των Ρωμαίων, που ήταν δια του καρφώματος χεριών και ποδιών επάνω σε σταυρό. Ανύποπτο!
Εν τοιαύτη περιπτώσει, ακόμη λέγει διαμερισμόν ιματίων. Ποτέ οι Εβραίοι δεν έβγαζαν τα ρούχα του μέλλοντος να θανατωθεί. Εθεωρούντο ακάθαρτα. Πετούσαν πέτρες και απέθνησκε ο καταδικασμένος κάτω από τον σωρό των λίθων, χωρίς φυσικά να του αφαιρεθούν τα ρούχα, τα ενδύματα και που κανείς φυσικά δεν θα έπαιρνε τα ρούχα ενός καταδίκου τα ρούχα.
Ακόμη βλέπομε χλευασμόν. Ακριβέστατον στην διατύπωση που κάνουν οι άρχοντες στον Ιησούν Χριστόν. Εκπληκτικά πράγματα… Αυτά δεν εφαρμόζουν παρά μόνο και μοναδικά, μόνον και μοναδικά εις το πρόσωπον του Ιησού Χριστού. Όχι λοιπόν μόνον οι ιεροί ευαγγελισταί, αγαπητοί μου, αναφέρονται στον Ψαλμόν αυτόν, όπως σας είπα, αλλά και Αυτός ο Κύριος ο Ίδιος χρησιμοποιεί στίχους από τον Ψαλμόν αυτόν για τον Εαυτόν Του και μάλιστα επάνω εις τον Σταυρόν· που να ‘σαι πάνω στον σταυρόν, δεν σημαίνει ότι είσαι εις το εργαστήριό σου μελέτης ή στο στούντιό σου, ούτε ότι είσαι κάπου ανεβασμένος σε ένα ρομαντικό τόπο. Είναι τρομερές οι στιγμές εκείνες, ώστε να λέει ο Κύριος επί του Σταυρού: «Θεέ μου Θεέ μου, ἱνατί με ἐγκατέλιπες;». Είναι ο 1ος στίχος του Ψαλμού, θα το δούμε. Ή ακόμη η αναφώνησις: «Διψῶ!». Όταν λέει ο στίχος: «καὶ ἡ γλῶσσά μου κεκόλληται τῷ λάρυγγί μου». «Και η γλώσσα μου», λέγει, «κόλλησε στο λαρύγγι μου». Και λοιπά.
Αλλά ας δούμε κάπως πιο κοντά το ιερό κείμενο του 21ου Ψαλμού:
«Ὁ Θεός, ὁ Θεός μου, πρόσχες μοι· ἵνα τί ἐγκατέλιπές με;». Εδώ η αρχή «Ὁ Θεός, ὁ Θεός μου», όπως πολλοί πρώτοι στίχοι του Ψαλτηρίου ξεκινούν με αυτήν την έκφραση «Ὁ Θεός, ὁ Θεός μου» δεν είναι Ονομαστική πτώσις, αλλά είναι Κλητική. Θα το μεταφράζαμε: «Ω Θεέ μου, Θεέ μου…». Αυτή, όμως, η διπλή διατύπωσις εκφράζει αγωνιώδη πόνο και μια ανάγκη αμέσου βοηθείας. Αυτόν τον στίχο τον είπε ο Χριστός επάνω εις τον Σταυρόν. Πασίγνωστο είναι στους Χριστιανούς ότι ο Χριστός είπε αυτόν τον στίχον επάνω εις τον Σταυρόν. Είναι, όμως, παρμένος, και είναι ο πρώτος στίχος, όπως σας είπα, από τον 21ον Ψαλμόν. Λέγει ένας ερμηνευτής, ο Θεοδώτητος: «Τῷ ἰκρίῳ -το ικρίωμα, δοτική- προσηλωμένος ὁ δεσπότης, ταύτην προήκατο τὴν φωνήν: Ἠλί, ἠλί, λαμᾶ σαβαχθανί». Είναι το εβραϊκό κείμενο. Ο Κύριος είπε εβραϊκά. Δεν το είπε αραμαϊκά. Γι'αυτό και δεν κατάλαβαν οι γύρω από τον Σταυρόν και είπαν εκείνο το –αλλά χρήσιμο, όμως, γιατί μας δίνει μιαν άλλη πληροφορία αυτό- «Μπα», είπαν, «φωνάζει τον Ηλίαν. Για να δούμε. Τον Ηλί». Φωνητικώς έτσι, ακουστικώς, ηχητικώς. «Ἠλί». «Ἠλί», όμως, θα πει στην εβραϊκή γλώσσα που είναι η αρχαία γλώσσα, θα πει Θεός. «Φωνάζει», λέγει, «τον Ηλία. Για να δούμε, θα έλθει από τον σταυρόν, να τον σώσει; Ἴδωμεν. Ας δούμε». «Ἠλί, ἠλί, λαμᾶ σαβαχθανί». Ή «λαμᾶ». Είναι διάφορες, έτσι γραφές στην ελληνική γλώσσα, που γράφτηκαν από τους ευαγγελιστάς. «Θεέ μου, Θεέ μου, ἱνατί με ἐγκατέλιπες;».
Είπαμε, όμως, ότι τον στίχο αυτόν τον είπε ο Δαβίδ. Αλλά τον είπε από προσώπου Χριστού. Δεν λέγει «Πάτερ». Δεν λέγει: «Πατέρα μου, Πατέρα μου», όπως θα πει στην αρχιερατική Του προσευχή, «Πάτερ, Σε παρακαλώ» κ.τ.λ. κ.τ.λ. Αλλά λέγει: «Θεέ». Γιατί; Εδώ έχουμε βέβαια ένα κατέβασμα, μια υποβάθμιση, διότι τον Θεόν, αν είμαστε μακριά, θα τον πούμε Θεόν. Αν είμαστε κοντά, θα Τον πούμε Πατέρα. Δείχνει μια αλλοτρίωση του ανθρώπου από τον Θεόν ένεκα της αποστασίας του. Ε λοιπόν, ο Κύριος οικειώνεται την δική μας φύση, γι'αυτό λέγει «Θεέ μου, Θεέ μου» και όχι «Πατέρα μου, Πατέρα μου». Δεν λέγει ο Κύριος: «Πάσχω» ή «Πονώ»· «Πατέρα μου, Θεέ μου, πονώ! Ὀδυνῶμαι!». Αλλά επισημαίνει την εγκατάλειψη: «Ἱνατί με ἐγκατέλιπες;». Και δείχνει πόσο ο άνθρωπος –βάθος…- πόσο ο άνθρωπος εγκατέλειψε τον Θεόν, για να φτάσει ο Θεός να εγκαταλείψει τον άνθρωπον. Και πάλι ο Ιησούς Χριστός από προσώπου των ανθρώπων. Και ο Μεσσίας επί του Σταυρού οδυνάται. Όπως έκτυπα φαίνεται από όλο το μήκος του Ψαλμού. Οδυνάται. Λέγει πολλά… Οδυνάται σωματικά και ψυχικά.
Λέγει: «Ταῦροι πίονες περιεκύκλωσάν με». Δηλαδή «δυναμωμένοι ταύροι με κύκλωσαν, έτοιμοι να με κερατίσουν», λέγει –δεν θα το πούμε σήμερα. Είναι οι άρχοντες που κάθονται απέναντι, χλευάζουν· και λοιπά, και λοιπά! Κι ο Κύριος οδυνάται πρώτα ψυχικά, κατόπιν σωματικά. Αυτό, όμως, είναι πολύ σημαντικό και χρήσιμο για μας, επειδή σημαίνει ότι ο Μεσσίας ήταν πραγματικός άνθρωπος. Δηλαδή ο Θεός Λόγος έγινε πραγματικός άνθρωπος και συνεπώς πραγματικά έπασχε, και με το σώμα Του και με την ψυχή Του. Σημαίνει ότι θα προσελάμβανε –και προσέλαβε- ανθρώπινο σώμα και ανθρώπινη ψυχή· διότι –προσέξτε, εκείνο το «ὀδυνῶμαι», «ἱνατί με ἐγκατέλιπες;», το «ὀδυνῶμαι» είναι σωματικό, «ἐγκατέλιπες» είναι ψυχικό· δείχνει ότι δεν μπήκε σε ένα ανθρώπινο σώμα να το καταλάβει η θεότητα, το δεύτερον πρόσωπον της Αγίας Τριάδος. Δεν μπήκε σε ένα ανθρώπινο σώμα. Έγινε άνθρωπος. «Ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο», «ο Θεός έγινε άνθρωπος». Σημαίνει: «προσέλαβε και την σωματικήν φύσιν, το σώμα και το πνεύμα, το ανθρώπινον, την ψυχήν». Και ηνώθη ο Θείος Λόγος με τα δύο αυτά στοιχεία της ανθρωπίνης υπάρξεως. Έτσι είναι τέλειος Θεός, μα και τέλειος άνθρωπος.
Γιατί αν έπαιρνε μόνο την ανθρώπινη, το ανθρώπινο σώμα δεν θα ήτο τέλειος άνθρωπος διότι θα υπελείπετο η ψυχή. Και δεν θα μπορούσε να σωθεί, όπως λέγουν οι Πατέρες, εκείνο που δεν προσλαμβάνεται, εκείνο και δεν σώζεται. Έπρεπε λοιπόν και τα δυο να προσληφθούν. Συνεπώς: Όταν ο Κύριος λέγει «ἱνατί με ἐγκατέλιπες;» και πονά ψυχικά, αλλά και πονά σωματικά, σημαίνει ότι ήτο τέλειος άνθρωπος και όχι κατά δόκησιν. Εδώ είναι το σπουδαίον! Και όχι κατά δόκησιν. Δηλαδή, δεν ήταν φαινομενικά άνθρωπος. Πραγματικά υπήρξε αίρεσις των «Δοκητών» όπως γνωρίζετε· φοβερή αίρεσις, φοβερή! Μάλιστα, εμφανίστηκε προς τα τέλη του 1ου αιώνος και αλώνισε όπου βρισκόταν ο Χριστιανισμός. Αλλά και πέθανε πραγματικά. Όχι κατά δόκησιν· διότι δοκίμασε όλον τον πόνον, ψυχικώς και σωματικώς, ο Κύριος επί του Σταυρού.
Λέγει ένας ερμηνευτής, ο Ζιγαβηνός: «Ὥσπερ γὰρ κατ’ ἀλήθειαν ἐνηνθρώπησε (:όπως –λέγει- πραγματικά ενηνθρώπησε), οὕτω καὶ κατ’ ἀλήθειαν ἐσταυρώθη (:έτσι και πραγματικά σταυρώθηκε) καὶ οὐ κατὰ φαντασίαν, κατὰ δόκησιν. Οὐ γὰρ ἂν ἦν ὀδυνώμενος, οὕτως ἀνεβόησεν (:δεν θα φώναζε έτσι αν δεν πονούσε)». Αυτή, βεβαίως, η εγκατάλειψις δεν ήτο χωρισμός της θείας φύσεως. Πράγμα αδύνατον γιατί ο Υιός είναι ομοούσιος με τον Πατέρα. Αλλά είναι εγκατάλειψις, κατά παραχώρησιν, της ανθρωπίνης φύσεως ως εκπροσωπούσης την ανθρωπίνην φύσιν.
Γράφει ο Θεοδώρητος, άλλος ερμηνευτής: «Ἐγκατάλειψιν καλεῖ οὐ τὸν τῆς ἡνωμένης θεότητος χωρισμόν, ὡς τινὲς ὑπελήφθησαν (:υπέλαβαν, κατενόησαν, υπενόησαν) -«Δεν έγινε ο χωρισμός», λέει, «της φύσεως της θείας για να μιλά περί εγκαταλείψεως» -«ἀλλὰ τὴν γεγενημένην τοῦ πάσχοντος συγχώρησιν», «αλλά –«συγχώρησις» θα πει κάτι που επιτρέπει κανείς, κάτι που παραχωρεί, που έγινε εις τον πάσχοντα, παρεχωρήθη- και παρεχωρήθη εις την ανθρωπίνη φύσιν».
Ο έβδομος στίχος. Από τον πρώτο πηγαίνω στον έβδομο. Δεν υπάρχει χρόνος ώστε πρώτα ο Θεός, αύριο, θα πούμε κύρια σημεία, καίρια σημεία χριστολογικά της προφητείας του 21ου Ψαλμού. «Ἐγὼ δέ εἰμι σκώληξ καὶ οὐκ ἄνθρωπος, ὄνειδος ἀνθρώπων καὶ ἐξουθένημα λαοῦ». «Εγώ δεν είμαι άνθρωπος· είμαι σκουλήκι. Είμαι των ανθρώπων η ντροπή και του λαού το περιθώριο. Εξουθένημα, πέταμα». Εδώ ο Μεσσίας προφητικά πάντοτε, παρομοιάζει τον εαυτό Του με σκουλήκι. Το σκουλήκι, όπως θα ξέρετε βέβαια, είναι το πιο άοπλο –δεν μπορεί να αμυνθεί το σκουλήκι-, το πιο άσχημο και αηδιαστικό ζωύφιο. Ένας από τους τρεις βασιλείς που επεσκέφθησαν τον Ιώβ, ο Βαλδάδ, στη συζήτηση που είχαν, είπε τα εξής: «Υἱὸς ἀνθρώπου; Σκώληξ». «Τι είναι», λέει, «ο άνθρωπος; -«Υἱὸς ἀνθρώπου» είναι εβραϊσμός και θα πει «άνθρωπος»- «Τι είναι ο άνθρωπος; Σκουλήκι. Σκουλήκι». Μα νομίζω ότι το λέμε και στη γλώσσα μας εμείς. Και πολλές φορές λέμε τους άλλους και σκουλήκια. Κι ο Ησαΐας βλέπει ανάλογα τον Μεσσία. Όλη η διήγηση που μας κάνει, η περίφραση αν θέλετε, δεν είναι παρά ένα άπλωμα της συνεπτυγμένης αυτής λέξεως, σκουλήκι.
Λέει ο Ησαΐας στο 53ο κεφάλαιο: «Καὶ εἴδομεν αὐτόν» · «τον είδαμε». Εις παρελθόντα χρόνον. «Τον είδαμε». 800 χρόνια προ Χριστού. «Καὶ οὐκ εἶχε εἶδος, οὐδὲ κάλλος». Δεν είχε μορφή. «Εἶδος» θα πει «μορφή». Δεν είχε μορφή, ούτε ομορφιά. Αλλά «τὸ εἶδος αὐτοῦ», δηλαδή η μορφή του, «τὸ εἶδος αὐτοῦ ἄτιμον - δηλαδή χωρίς τιμή, κάτι περίεργον…- καὶ ἐκλεῖπον παρὰ πάντας τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων». «Και σαν να μην υπήρχε, σαν να είχε εξαφανιστεί το πρόσωπό Του, πιο πολύ από όλους τους ανθρώπους». Κι ο εξευτελισμός αυτός- γιατί το «σκουλήκι» είναι εξευτελισμός· ο χαρακτηρισμός «σκουλήκι» είναι εξευτελισμός- «Θα έφτανε εκεί ο Μεσσίας;», «Δεν θα έφτανε εκεί ο Μεσσίας σ’ αυτόν τον εξευτελισμό;». Οι Εβραίοι ποτέ δεν μπόρεσαν να το φανταστούν. Γιατί ποτέ δεν κατενόησαν το βάθος των προφητειών. Γι' αυτό απεδοκίμασαν τον Χριστόν. Τον Ιησούν ως Χριστόν, ως Μεσσίαν. Γιατί Τον είδαν να πάσχει. Δεν μελέτησαν καλά τους προφήτες. Είδαν μόνο την μία όψιν των προφητειών –ότι είναι ένδοξος ο Μεσσίας- δεν είδαν και την άλλη όψη, ότι ο Μεσσίας πάσχει· που τόσο περιγραφικά αναφέρει, σας είπα, ο Ησαΐας. Γι' αυτό ακριβώς ο εξευτελισμός αυτός του σταυρού ήτο ο έσχατος, όπως έσχατον ζώον είναι το σκουλήκι. Δεν μπορεί να κατεβείς πιο κάτω από το σκουλήκι. Λέει ο Θεοδώρητος: «Δίκην σκώληκος εὐτελὴς ὤφθην καὶ καταγέλαστος ἐγενόμην». «Σαν σκουλήκι», λέει, «τιποτένιο, παρουσιάστηκα, εμφανίστηκα και έγινα καταγέλαστος από όλους».
Υπάρχει, όμως, κι ένας άλλος λόγος που λέγεται ο Μεσσίας «σκώληξ», σκουλήκι. Είναι γνωστό ότι για δόλωμα στο αγκίστρι βάζουμε σκουλήκι. Είτε θαλασσινό είτε της ξηράς. Αγοράζουμε τα δολώματα αυτά ή τα φτιάχνουν οι άνθρωποι, οι ψαράδες. Βάζουν λοιπόν στο αγκίστρι ένα σκουλήκι, για να πιάσουν ψάρια. Εδώ άγκιστρον οι Πατέρες αναφέρουν τον σταυρόν. Άγκιστρον. Σκουλήκι είναι αυτό που μπήκε επάνω στο άγκιστρον, επάνω εις τον σταυρόν. Η ανθρωπίνη φύσις του Ιησού Χριστού. Η ανθρωπίνη φύσις του Θεού Λόγου! Ο σκοπός; Ο σκοπός ήτο να δολωθεί ο σατανάς. Να πάει να δαγκώσει, τον εδάγκωσε τον Χριστόν, τον ανέβασε στον σταυρόν· «ἐτήρησε αὐτοῦ πτέρναν» που λέει το βιβλίο της «Γενέσεως». Ναι! Τον ανέβασε στον σταυρό ο διάβολος τον Χριστό. Εκεί όμως αντελήφθη Ποιον δαγκώνει. Όπως θα ακούσουμε την νύχτα του Πάσχα τον Κατηχητικόν λόγον του Ιερού Χρυσοστόμου που λέγει: «Δάγκωσε άνθρωπο και βρέθηκε μπροστά στην θεότητα. Εκεί ακριβώς την έπαθε. Τι έπαθε ο διάβολος; Πώς; Τι; Ηπατήθη ο απατήσας τους ανθρώπους». Γι' αυτό έλαβε το μέρος το δικό μας ο Θεός Λόγος για να έρθει τώρα να απατήσει τον σατανά,όπως ηπατήθηκαν οι Πρωτόπλαστοι απ’ αυτόν.
Και λέει στη συνέχεια, ο Μεσσίας που θεωρεί τον εαυτό Του «ὄνειδος ἀνθρώπων καὶ ἐξουθένημα λαοῦ» · η παρουσία του Ιησού Χριστού, αγαπητοί μου, στον κόσμο στάθηκε μια ανεπανάληπτη έκπληξις. Τα θαύματά Του άφησαν τους ανθρώπους αφώνους. Λέγουν «ἐκ τοῦ αἰῶνος οὐκ ἠκούσθη ὅτι ἤνοιξέ τις ὀφθαλμοὺς τυφλοῦ γεγεννημένου». Η διδασκαλία Του έκανε τους απεσταλμένους των εχθρών Του να λέγουν: «Οὐδέποτε οὕτως ἐλάλησεν ἄνθρωπος, ὡς οὗτος ὁ ἄνθρωπος». Αυτοί οι εχθροί Του αναγνωρίζουν την αναμαρτησία Του, όταν τους είπε: «Τίς ἐξ ὑμῶν ἐλέγχει με περὶ ἁμαρτίας;». Τότε πώς θα εγίνετο «ὄνειδος ἀνθρώπων καὶ ἐξουθένημα λαοῦ»; Ο λαός διεστράφη· διότι ο φθόνος των ανθρώπων δεν ηνείχετο την λάμψιν του προσώπου του Ιησού. Και η διαστροφή αυτή ετελέσθη διότι οι άρχοντες διέδιδαν ότι ήτο πλάνος και επλανούσε τον λαό. Ότι «ἐν τῷ ἄρχοντι τῶν δαιμονίων», λέει, «ἐκβάλλει τα δαιμόνια». Και έτσι συνετελέσθη το μυστήριον της απιστίας του λαού. Γι'αυτό η προφητεία αναφέρει από προσώπου του Μεσσίου ότι έγινε «ὄνειδος ἀνθρώπων καὶ ἐξουθένημα λαοῦ».
Αγαπητοί μου, ο Ψαλμός αυτός και με τα υπόλοιπα χωρία είναι αληθινά μεσσιακός, σπουδαίος και τρανός, δυσθεώρητος και δυσανάβατος, όπως σας είπα στην αρχή και πρέπει εμείς να μελετούμε για να έχουμε –αναγκαιότατο αυτό και να ακούμε αυτά για να δημιουργούμε μέσα μας μια ακράδαντη πίστη στον Ιησού Χριστό. Και μετά, βλέποντας την αγάπη Του, να γεμίζουμε από αγάπη στον Ιησούν Χριστόν, που είναι το θεμέλιο της υπάρξεώς μας και είναι το θεμέλιον της σωτηρίας μας.
Β μέρος
Όπως είδαμε, αγαπητοί μου, χθες το βράδυ, ο 21ος Ψαλμός είναι καθαρά μεσσιακός και σαν τέτοιον τον αποδέχεται τόσο η Εκκλησία μας, όσο και η Συναγωγή. Οι λεπτομέρειες αυτού του Ψαλμού σε προφητικό επίπεδο, 1000 χρόνια προ Χριστού, έργον του προφητάνακτος Δαβίδ, συγκρινόμενες με τα γεγονότα, που επεσυνέβησαν εις το πρόσωπον του Ιησού Χριστού είναι κάτι το συγκλονιστικόν. Γι'αυτό η προφητεία αυτή, μοναδικό φαινόμενο σε παγκόσμιες διαστάσεις, είναι το πιο ισχυρό στοιχείο βεβαιώσεως της αληθείας. Έτσι, δεν μπορούν να ισχυριστούν οι ορθολογισταί ότι η πίστις είναι τυφλή και δεν ταιριάζει στη λογική. Εκείνο το ανεκδιήγητο «Πίστευε καὶ μὴ ἐρεύνα» ούτε αγιογραφικόν είναι, ούτε πατερικόν. Βέβαια θα μπορούσε να έχει σε ειδικές περιπτώσεις και υπό προϋποθέσεις την θέση του, αλλά η πίστις ερευνάται.
Ωστόσο, ας επανέλθομε στο ιερόν κείμενον του 21ου Ψαλμού για να ιδούμε τα υπόλοιπα σημεία που αναφέρονται προφητικά και παραλλήλως θα δούμε τα ιστορικά, πλέον, δεδομένα, ώστε προφητεία και ιστορία να βλέπομε μπροστά μας κυριολεκτικώς να ταυτίζονται. Μετά, λοιπόν, από τον πρώτον στίχον που είχαμε αναφέρει χθες το βράδυ, που χρησιμοποιήθηκε από τον ίδιον τον Κύριον επί του Σταυρού όταν είπε: «Ὁ Θεὸς, ὁ Θεός μου, πρόσχες μοι· ἵνα τί ἐγκατέλιπές με;». Ή ακόμη και τον έβδομον στίχον που είδαμε εκεί ο Κύριος να αυτοαποκαλείται «σκώληξ», «σκουλήκι», και «ὄνειδος ἀνθρώπων καὶ ἐξουθένημα λαοῦ», ερχόμεθα τώρα στους επομένους στίχους, που είναι εξαιρετικά χαρακτηριστικοί.
Ο όγδοος στίχος του 21ου ψαλμού λέγει –εννοείται ομιλεί εδώ ο Μεσσίας ή καλύτερα ο Δαβίδ από προσώπου του Μεσσίου. Ο Μεσσίας δηλαδή ομιλεί, 1000 χρόνια προ Χριστού: «Πάντες οἱ θεωροῦντές με ἐξεμυκτήρισάν με, ἐλάλησαν ἐν χείλεσιν, ἐκίνησαν κεφαλήν». «Όλοι εκείνοι οι οποίοι με έβλεπαν» –είδατε- «με έβλεπαν, Εμένα, τον Μεσσία, αυτοί» -λέει- «με εξεμυκτήρισαν, είπαν με τα χείλη τους ό,τι είπαν και κούνησαν, κίνησαν περιφρονητικά την κεφαλή τους». Αυτά λέγει η προφητεία. Τι λέγει η ιστορία; Ανοίγουμε τους ευαγγελιστάς τους ιερούς και διαβάζουμε: «Καὶ εἱστήκει ὁ λαὸς θεωρῶν. Ἐξεμυκτήριζον δὲ καὶ οἱ ἄρχοντες σὺν αὐτοῖς λέγοντες· ἄλλους ἔσωσε, σωσάτω ἑαυτόν, εἰ οὗτός ἐστιν ὁ Χριστὸς ὁ τοῦ Θεοῦ ἐκλεκτός. Ἐνέπαιζον δὲ αὐτῷ καὶ οἱ στρατιῶται προσερχόμενοι καὶ λέγοντες· εἰ σὺ εἶ ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων, σῶσον σεαυτόν».
Κάτω ο λαός εχάζευε, «ἐθεώρει», λέγει, σαν κάτι το αξιοπερίεργον· είναι εκείνο που άμα συμβεί κανένα δυστύχημα, οτιδήποτε, τρέχει ο κόσμος, μαζεύεται και βλέπει. Οι άρχοντες; Οι άρχοντες «ἐξεμυκτήριζον». Είδατε η προφητεία; «Ἐξεμυκτήριζον», λέγει. Τι λέει η ιστορία; Οι άρχοντες εξεμηκτύριζαν. Κατά λέξη! Τι θα πει αυτό; «Ειρωνεύομαι με σχήματα και μορφασμούς του προσώπου». Αν θέλετε να σας το δείξω, κρατούσαν τη μύτη τους, τα ρουθούνια τους και μιλούσαν έτσι με κλεισμένα τα ρουθούνια και μετά έκαναν το δάκτυλό τους έτσι, όπως βγάζουμε- με συγχωρείτε- τις μύξες μας και τις πετάμε. Ήταν ένας τρόπος ειρωνείας, όπως παρ’ ἡμῖν στα μικρά παιδιά που βγάζουν τη γλώσσα και κοροϊδεύουν. Ήταν αυτός ο μυκτηρισμός. Το τράβηγμα των μυκτήρων, δηλαδή των ρουθουνιών.
Ακόμη οι στρατιώται με λόγια και κινήσεις και αυτοί ενέπαιζον τον Μεσσία επί του Σταυρού. Και ο ληστής; Βλασφημά τον Ιησούν! Ακόμη ο Ματθαίος μάς πληροφορεί και μας λέγει: «Οἱ δὲ παραπορευόμενοι (:αυτοί που περνούσαν) ἐβλασφήμουν αὐτὸν κινοῦντες τὰς κεφαλὰς αὐτῶν καί λέγοντες - «κινοῦντες τὰς κεφαλὰς» … Τι λέγει η προφητεία; «ἐκίνησαν κεφαλήν». Και τι λέγει; «Άνοιξαν τα χείλη τους». Τι λέγει εδώ ο ιστορικός; «Λέγοντες». Τι έλεγαν; - «Ὁ καταλύων τὸν ναὸν καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις οἰκοδομῶν! Σῶσον σεαυτόν (:Συ που είπες ότι καταλύεις τον ναό σε τρεις μέρες, τον οικοδομείς,τον ναό του Σολομώντος, τώρα σώσε τον εαυτόν σου). Εἰ υἱὸς εἶ τοῦ Θεοῦ(:Εάν είσαι Υιός του Θεού) –έτσι δεν είπες;- κατάβηθι ἀπὸ τοῦ σταυροῦ (:κατέβα από τον σταυρόν)». Πικρά λόγια, πικρά, με πλήρη παρανόηση…
Ωστόσο, αυτή η κίνηση των κεφαλών των παραπορευομένων και ει τινός ετέρου ήταν ένα δείγμα περιφρονήσεως· εκείνο το που κουνάμε το κεφάλι για κάποιον: «Μμμμ…». Σαν να ήθελαν να πουν: «Καλά να πάθει! Δεν είπε ότι είναι ο Υιός του Θεού; Εσφετερίσθη, λοιπόν, ξένον τίτλον. Καλά να πάθει!». Κούνημα της κεφαλής. Είναι εκπληκτικό, αγαπητοί μου, όταν βλέπεις από τη μία την προφητείαν και από την άλλη την ιστορία, να γίνεται απόλυτη εφαρμογή της προφητείας από την ιστορία, χωρίς κανείς να έχει συνείδηση του τι πράττει· ούτε ο όχλος, ούτε ο αρχιερεύς, ούτε οι Φαρισαίοι και Γραμματείς, κανείς δεν είχε συνείδηση ότι εκείνα τα οποία έκαναν, έλεγαν, συμπεριεφέροντο, ήταν εκπλήρωση προφητείας. Είναι εκπληκτικόν!
Και πηγαίνουμε εις τον ένατον στίχον: «Ἢλπισεν ἐπὶ Κύριον, ῥυσάσθω αὐτόν· σωσάτω αὐτόν, ὅτι θέλει αὐτόν», λέγει η προφητεία. «Ήλπισε εις τον Κύριον. Ας τον γλυτώσει, ας τον σώσει. Εάν τον θέλει». Λέει η προφητεία. Εκπλήσσει, αγαπητοί μου, η κατά λέξη εκφορά των Γραμματέων και των Φαρισαίων. Να τι λέγει ο Ματθαίος: «ἄλλους ἔσωσε, ἑαυτὸν οὐ δύναται σῶσαι». «Πέποιθεν»– «ἤλπισεν» λέει η προφητεία, «πέποιθεν» λέει η ιστορία- «ἐπὶ τὸν Θεόν» - η προφητεία: «ἤλπισεν ἐπὶ τὸν Κύριον, ῥυσάσθω νῦν αὐτόν». Τι λέει η προφητεία; «Ῥυσάσθω αὐτόν». Τι λέει η ιστορία; «Ῥυσάσθω νῦν αὐτόν, εἰ θέλει αὐτόν». «Εάν τον θέλει ο Θεός». Τι λέει η προφητεία; «ὅτι θέλει αὐτόν». «Εἶπε γὰρ ὅτι Θεοῦ εἰμι υἱός…». Είναι συγκλονιστικό! Είναι συγκλονιστικό… Βαίνουν όλα στην εκπλήρωση των προφητειών.
Ο 13ος στίχος: «Περιεκύκλωσάν με μόσχοι πολλοί, ταῦροι πίονες περιέσχον με». Ήθελα να σας έλεγα κάτι που χθες λέγαμε, ότι θέλομε να δείξουμε ότι δηλαδή ο Μεσσίας, ή καλύτερα, ο Ιησούς επί του Σταυρού είναι ο Μεσσίας, γιατί; Γιατί προεφητεύθη. Κι έτσι, έχομε από τη μία την προφητεία και από την άλλη την ιστορία. Και όταν ταυτίζεται η ιστορία με την προφητεία, τότε το πρόσωπο περί του οποίου ο λόγος είναι αυτό, είναι γνήσιον.
Λέγει ο 13ος στίχος του Ψαλμού: «Περιεκύκλωσάν με μόσχοι πολλοί, ταῦροι πίονες περιέσχον με». «Με κύκλωσαν πολλοί μόσχοι, ταύροι γεροδεμένοι και παχείς, ήρθαν γύρω μου, ‘’περιέσχον με’’». Μια εικόνα σκληρών εχθρών που ονομάζονται εδώ «ταῦροι» και «μόσχοι». Πρόκειται περί των αρχιερέων, των Γραμματέων και των Φαρισαίων. Λέγει ο Θεοδώρητος: «οἵ (:οι οποίοι) ταύρων θρασύτητα καὶ λεόντων μανίαν μιμούμενοι περιεστοίχιζον τὸν δεσπότην Χριστόν». «Οι οποίοι», λέγει, «με τη θρασύτητα των ταύρων και τη μανία των λεόντων που εμιμούντο, περιεστοίχιζαν τον Δεσπότην Χριστόν». Να είσαι κληρικός και να έχεις την προσωνυμίαν «ταύρος»… Και είναι «ταῦροι πίονες», που θα πει «καλοθρεμμένοι». Συνεπώς, ξέρετε οι ταύροι όταν τους προβάλλεις το κόκκινο πανί μανιάζουν- και για τους Εβραίους, καλύτερα για τους αρχιερείς κ.λπ. ο Ιησούς ήταν το κόκκινο πανί. Γιατί έβλεπαν στο πρόσωπό Του, έβλεπαν να χάνουν τα προνόμιά τους. Προσέξτε, ποια προνόμια; Όχι απέναντι στον λαό. Αλλά έναντι των Ρωμαίων. Προδόται πραγματικοί από πλευράς εθνικής ήσαν οι άνθρωποι αυτοί. Και έτσι γίνονται ζώα ατίθασα, «ταῦροι πίονες» και καλοθρεμμένοι που έχουν δύναμη επιθετική. Συνηθίζουν τα άγρια ζώα προκειμένου να επιτεθούν κατά ανθρώπου ή ζώου, να σχηματίζουν έναν κύκλο γύρω από αυτό, το θύμα τους· όπως οι λύκοι επί παραδείγματι. Αυτό σημαίνει το «Περιεκύκλωσάν με καί περιέσχον με»· «ήρθαν γύρω γύρω μου, σαν λεία τους, σαν θύμα τους, να μην τους ξεφύγω». Και δείχνει, ακόμη, μίαν αγρίαν χαράν για την εξασφαλισμένη επιτυχία που θα είχαν οι άνθρωποι αυτοί πάνω στο θύμα τους.
Ο 14ος στίχος του Ψαλμού: «Ἢνοιξαν ἐπ᾿ ἐμὲ τὸ στόμα αὐτῶν ὡς λέων ἁρπάζων καὶ ὠρυόμενος». «Άνοιξαν εναντίον μου το στόμα τους, σαν λιοντάρι που αρπάζει και ωρύεται». Ακόμη μια εικόνα εδώ αναφέρει ο Ψαλμωδός από τον ζωικό κόσμο, που δείχνει την ωμή κτηνωδία των εχθρών του Χριστού. Αυτό το «ἤνοιξαν ἐπ᾿ ἐμὲ τὸ στόμα αὐτῶν» δείχνει την κακότητα των αρχόντων κατά του Ιησού. Ό,τι εξεστόμισαν κατά του Ιησού αποτελεί ύβριν και βλασφημίαν, όσο ποτέ δεν ηκούσθη μεταξύ των ανθρώπων όλων των αιώνων και όλων των εποχών. Γιατί; Διότι είχαν μπροστά τους τον Κτίστην και Δημιουργόν. Όλες οι άλλες βλασφημίες που είπαν οι άνθρωποι ωχριούν μπροστά σ΄ αυτές των αρχόντων, των αρχιερέων κ.λπ. Όσες άλλες ειπώθηκαν μετά Χριστόν, βλασφημίες κατά του Ιησού Χριστού δεν ήταν τίποτε άλλο, παρά επανάληψις-όπως ο Πορφύριος και άλλοι πολλοί, ειδωλολάτραι αυτοί, ο Κέλσος κ.λπ. Όλοι αυτοί ό,τι είπαν εναντίον του Ιησού Χριστού και ό,τι εχάλκευσαν συκοφαντικό δεν ήτο τίποτε άλλο παρά επανάληψις των ύβρεων και των βλασφημιών που εξέφεραν οι άρχοντες μπροστά στον Χριστόν. Πάντως θα πω άλλη μία φορά, σαν επωδό θα ήθελα να το επαναλαμβάνω, μας εκπλήσσει η ταύτισις ιστορίας και προφητείας. Γιατί αυτό με ενδιαφέρει να κατανοήσουμε.
Οι στίχοι 15ος και 16ος: «Ὡσεὶ ὕδωρ ἐξεχύθην, καὶ διεσκορπίσθη πάντα τὰ ὀστᾶ μου, ἐγενήθη ἡ καρδία μου ὡσεὶ κηρὸς τηκόμενος ἐν μέσῳ τῆς κοιλίας μου· ἐξηράνθη ὡσεὶ ὄστρακον ἡ ἰσχύς μου, καὶ ἡ γλῶσσά μου κεκόλληται τῷ λάρυγγί μου, καὶ εἰς χοῦν θανάτου κατήγαγές με». Δηλαδή: «Σαν το νερό έρρευσα και σκορπίστηκαν όλα τα κόκαλά μου· έγινε η καρδιά μου σαν το κερί που λιώνει μέσα στα σπλάχνα μου· ξεράθηκε σαν όστρακο η ισχύς μου και η γλώσσα μου κόλλησε στον ουρανίσκο μου –διότι ‘’λάρυγξ’’ είναι, κατά την εβραϊκή φιλολογία, είναι όχι ο λάρυγγας ο γνωστός μας, είναι ο ουρανίσκος – καὶ εἰς χοῦν θανάτου κατήγαγές με (: και με οδήγησες, με κατέβασες στο χώμα του θανάτου)».
Όταν ο άνθρωπος μπορεί, αγαπητοί μου, να ρέει, να χύνεται σαν νερό, δείχνει αυτήν την τελείαν εξάντλησιν που είχε ο Μεσσίας επί του Σταυρού. Και φυσικά προηγήθησαν και άλλα περιστατικά που μπορούσαν να φέρουν αυτήν την βιολογικήν εξάντλησιν από τον Κήπο της Γεσθημανή –θυμηθείτε, προσευχόμενος εν αγωνία, «ὁ ἱδρὼς αὐτοῦ» κατήρχετο τόσο πηκτός, μας λέει ο ιερός Ευαγγελιστής, «ὡσεὶ θρόμβοι αἵματος», σαν σταγόνες αίματος, πηκτές σταγόνες ιδρώτος- έως το κορύφωμα που είναι ο Σταυρός. Τι ταλαιπωρία από τον κήπο της Γεσθημανή έως τον Σταυρόν; Τι ραπίσματα; Τι μαστιγώσεις; Τι ταπεινώσεις;
Λέγει ο Θεοδώρητος, ένας ερμηνευτής. Γιατί λέει: «σκορπίστηκαν τα οστά μου»- αλλά ξέρουμε ότι τα οστά του Κυρίου δεν σκορπίστηκαν. Άλλη προφητεία λέγει: «ὀστοῦν οὐ συντριβήσεται αὐτοῦ». Και λέγει εδώ ο Θεοδώρητος, ευστοχότατα: «Ὀστᾶ καλεῖ τοὺς Ἀποστόλους, ἐπεί (:επειδή) σῶμα καλεῖ τὴν Ἐκκλησίαν - η Εκκλησία είναι το Σώμα του Χριστού- ἐσκορπίσθησαν οἱ ἀπόστολοι κατὰ τὸν τοῦ Πάθους καιρὸν (:σκόρπισαν οι Απόστολοι τον καιρό του Πάθους) δίκην ὕδατος (:όπως σκορπάει το νερό) τῇδε κἀκεῖσε διαιρεθέντες». Συνεπώς, «τα οστά μου», εννοεί εδώ ο προφήτης τους Αποστόλους. Ωραία έκφρασις που δείχνει πώς η καρδιά ακόμη, «ἡ καρδία μου ὡσεὶ κηρὸς τηκόμενος», ωραία έκφρασις που δείχνει πώς λιώνει η καρδιά μέσα στα σωθικά, μέσα στα σπλάχνα. Αν αισθανόμαστε, εγώ πιστεύω ότι το έχετε νιώσει, αυτό το αίσθημα της διαλύσεως των σπλάχνων. Είναι εκείνο το οποίο θα πούμε: «Διαλύθηκα» όταν με πιάνει φερειπείν μια τρομάρα. Και βλέπετε έναν άνθρωπο να πέφτει από τον πέμπτο όροφο και να είναι δικός σας άνθρωπος! Ή να βρίσκεται ξαφνικά στους τροχούς ενός αυτοκινήτου! Τι παθαίνετε; Τι παθαίνομε; Μία διάλυση! Διαλυόμεθα, κυριολεκτικά διαλυόμεθα. Εάν αγαπητοί μου, αισθανόμεθα αυτήν την διάλυση των σπλάχνων μας από μια ισχυρή συγκίνηση πόσο περισσότερο ο σταυρωμένος Μεσσίας;
Ακόμη είπε: «Κόλλησε η γλώσσα μου στον λάρυγγά μου»· δηλαδή «στον ουρανίσκο μου». Η δίψα, σε τέτοιες περιπτώσεις είναι έντονη και βασανιστική. Όταν υπάρχει αυτό το κάρφωμα και φεύγει το αίμα κ.λπ. κ.λπ. υπάρχει πυρετός, πολύ υψηλός πυρετός και ακατάσχετη δίψα. Γι'αυτό έδιναν από φιλανθρωπία πολλές φορές, αντί νερού έδιναν ξύδι. Ο Κύριος είπε επί του Σταυρού: «Διψῶ». «Κόλλησε», λέγει, «η γλώσσα μου στον λάρυγγά μου» η προφητεία. Η ιστορία: «Διψῶ». Προφητικά ακόμη εκφράζεται: «Ἐξηράνθη ὡσεὶ ὄστρακον ἡ ἰσχύς μου». «Ξεράθηκε», λέγει, «σαν το όστρακο η ισχύς μου». Το «ὄστρακον» τι είναι; Είναι ο ψημένος πηλός. Όπως και το σταμνί και το τσουκάλι λέγονται «όστρακα». Είναι ο ψημένος πηλός. «Σαν τον ψημένο πηλό», λέει, «ξεράθηκε η δύναμίς μου». Δηλαδή «στέγνωσα μένοντας άκαμπτος». Έτσι βλέπουμε μία ταλαιπωρία άνευ προηγουμένου εις το πρόσωπον του Μεσσίου. Ψυχική και σωματική.
«Καὶ εἰς χοῦν θανάτου κατήγαγές με». «Και στο χώμα του θανάτου με κατέβασες». Τώρα πού αποτείνεται; Δεν αποτείνεται στους σταυρωτάς· τους μέλλοντας, αλλά αποτείνεται προς τον Πατέρα. Τι λέγει; «Και στο χώμα του θανάτου με κατήγαγες, με κατέβασες»· δηλαδή στον τάφο. Τι σημαίνει εδώ; Αποτεινόμενος προς τον Πατέρα, ο Οποίος επιτρέπει εις τους εχθρούς του Μεσσίου να Τον θανατώσουν. Διότι θα ΄ταν αδύνατον οι εχθροί του Μεσσίου να ακουμπήσουν το χέρι τους επάνω εις τον Ιησούν, εάν δεν επέτρεπε ο Πατήρ.
Και μάλιστα ο Ίδιος ο Κύριος το λέγει: «Ἐγὼ τίθημι τὴν ψυχήν μου –θέτω την ζωή μου, «ψυχή» θα πει ζωή-, ἵνα πάλιν λάβω αὐτήν». «Εγώ την θέτω». «Οὐδεὶς αἴρει αὐτὴν ἀπ᾿ ἐμοῦ (: Κανείς δεν μπορεί να μου αφαιρέσει την ζωή μου), ἀλλ᾿ ἐγὼ τίθημι αὐτὴν ἀπ᾿ ἐμαυτοῦ». Είδατε με σαφήνεια: «Εγώ την καταθέτω την ζωή μου, κανείς δεν μου την παίρνει, κανείς δεν μπορεί να μου την πάρει την ζωή μου». «Ἐξουσίαν ἔχω θεῖναι αὐτήν (: έχω την εξουσία να την καταθέσω), καὶ ἐξουσίαν ἔχω πάλιν λαβεῖν αὐτήν (: και εξουσία πάλι να την ξαναπάρω πίσω)». Και στον Πιλάτο τι είπε; «Σε μένα δεν μιλάς; Δεν ξέρεις ότι έχω την εξουσία να σε ελευθερώσω ή θανατώσω;». Κι ο Κύριος του είπε: «Οὐκ εἶχες ἐξουσίαν οὐδεμίαν κατ᾿ ἐμοῦ, εἰ μὴ ἦν σοι δεδομένον ἄνωθεν (:αν δεν σου είχε δοθεί από πάνω)». Από ποιον; Από τον Πατέρα.
Συνεπώς, τι κάνει εδώ ο Πατήρ; Επιτρέπει, αφήνει. Προσέξτε, δεν παραδίδει στον θάνατον, επιτρέπει να επέμβουν εκείνοι που θα εκακοποίουν τον Μεσσία, γι'αυτό λέγει: «με κατήγαγες εἰς χοῦν θανάτου».
Ο 17ος στίχος. Λέγει- του 21ου πάντα Ψαλμού: «ὅτι ἐκύκλωσάν με κύνες πολλοί, συναγωγὴ πονηρευομένων περιέσχον με, ὤρυξαν χεῖράς μου καὶ πόδας». Αγαπητοί μου, καθ ‘όλο το μήκος της ευαγγελικής διηγήσεως μέχρι του συνεδρίου, μετά την ανάστασιν του Λαζάρου και μέχρι το συνέδριο που αποφασίζει τον θάνατο του Ιησού, που Τον καταδικάζει, όλοι αυτοί είναι μία συναγωγή πονηρευομένων ανθρώπων, που ζητούν θεμιτά και αθέμιτα να καταδικάσουν τον Ιησούν. Επειδή θέλουν να Τον καταδικάσουν, πληρώνουν προδότην. Θαυμάστε δικαστήριον…! Πληρώνουν οι δικασταί προδότην! Κάτι άλλο: Βγάζουν την απόφασιν προ της δίκης.
«Ὢρυξαν χεῖράς μου καὶ πόδας». Εκπληκτικό αυτό! Το πιο εκπληκτικό απ΄όλα! Εκπληκτική προφητεία! Δεν λέγει: «Με ελιθοβόλησαν»· που ήταν ο εβραϊκός τρόπος θανατικής εκτελέσεως. 1000 χρόνια προ Χριστού! Αλλά υπαινίσσεται εδώ τον ρωμαϊκό τρόπον που είναι η σταύρωσις. Τι θα πει «ὤρυξαν»; Προσέξτε, «ορύσσω, σκάπτω, ανοίγω κοίλωμα, διατρυπώ, σκάβω», τι; «Χεῖράς μου καὶ πόδας μου». Μα είναι καταπληκτικό! Τα σημάδια αυτά, τα σκαψίματα, τα ορύγματα, στα χέρια και τα πόδια του Μεσσίου, θα μείνουν στους αιώνας των αιώνων ως τα διάσημα της αγάπης του Μεσσίου προς τον άνθρωπο, αλλά και της υπακοής Του προς τον Πατέρα. Αλλά και πειστήρια του Πάθους Του. Αλλά και πειστήρια της ταυτότητός Του όταν θα ξαναέρθει να κρίνει τους σταυρωτάς Του: «Ὂψονται (: θα ίδουν) εἰς ὃν ἐξεκέντησαν».
18ος στίχος: «Ἐξηρίθμησαν πάντα τὰ ὀστᾶ μου, αὐτοὶ δὲ κατενόησαν καὶ ἐπεῖδόν με». Με τις μαστιγώσεις και τους βασανισμούς του σώματος, αγαπητοί, πράγματι μπορούσαν να μετρώνται τα πλευρά- πώς μετρώνται τα πλευρά ενός ανθρώπου κακοπαθημένου και αδυνατισμένου; Τα παΐδια του μετράμε. Τα πιάνουμε και τα μετράμε. Ακόμη λέγει ο Θεοδώρητος: «Οὕτω μὲ διέτεινον προσηλοῦντες ὥστε ῥάδιον εἶναι καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν ὀστῶν διαγνῶναι». «Έτσι με τέντωσαν επάνω εις τον σταυρόν, ώστε θα ήτο εύκολο σε εκείνον που θα ήθελε να μου μετρήσει τα πλευρά». Και οι εχθροί Του τον έβλεπαν με χαιρεκακία. Αυτό θα πει: «Αὐτοὶ δὲ κατενόουν καὶ ἐπεῖδόν με». «Με έβλεπαν με χαιρεκακία». Και διασκέδαζαν, πειράζοντας ο ένας τον άλλον! Να τι λέει η ιστορία, ο Ματθαίος: «Καὶ οἱ ἀρχιερεῖς ἐμπαίζοντες πρὸς ἀλλήλους μετὰ τῶν γραμματέων ἔλεγον» κ.τ.λ. Εχαίροντο…!
19ος στίχος: «Διεμερίσαντο τὰ ἱμάτιά μου ἑαυτοῖς καὶ ἐπὶ τὸν ἱματισμόν μου ἔβαλον κλῆρον». Αυτήν την προφητεία, αγαπητοί μου, την καταπληκτική, την κατά γράμμα προφητείαν, την αναφέρουν και οι τέσσερις ευαγγελισταί. Και λέγει ωραιότατα ο Ζηγαβηνός: «Ἱμάτια μέν λέγει τα ἐρραμμένα (:τα ρούχα που ήσαν ραμμένα), ἅ καὶ διείλοντο ἑαυτοῖς οἱ στρατιῶται (:που μοίρασαν μεταξύ τους οι στρατιώτες – ‘’Εσύ θα πάρεις αυτό, εσύ θα πάρεις εκείνο’’). Τέσσερις στρατιῶται ἦσαν - ἱματισμὸν δέ, τὸν ἄρραφον χιτῶνα». Είδατε τι λέει η προφητεία; «Διεμερίσαντο τὰ ἱμάτιά μου». Και μετά τι λέει; «Καὶ ἐπὶ τὸν ἱματισμόν μου ἔβαλον κλῆρον». Εδώ κάνει αντιδιαστολή. Κάτι που μοιράζουν και κάτι που βάζουνε κλήρο. Έτσι ακριβώς έγινε! Τα άλλα ρούχα τα μοίρασαν, αλλά τον χιτώνα, που ήταν άρραφος από πάνω έως κάτω, εκεί ἔβαλον κλῆρον, «τὸν ἐκ τῶν ἄνωθεν ὑφαντόν, ὑπὲρ οὗ ἔβαλον κλῆρον», λέγει ο Ζηγαβηνός. Και σημειώνει ο Ιωάννης- η ιστορία τώρα: «Οἱ οὖν στρατιῶται ὅτε ἐσταύρωσαν τὸν Ἰησοῦν, ἔλαβον τὰ ἱμάτια αὐτοῦ καὶ ἐποίησαν τέσσαρα μέρη, ἑκάστῳ στρατιώτῃ μέρος, καὶ τὸν χιτῶνα· ἦν δὲ ὁ χιτὼν ἄῤῥαφος, ἐκ τῶν ἄνωθεν ὑφαντὸς δι᾿ ὅλου. Εἶπον οὖν πρὸς ἀλλήλους· μὴ σχίσωμεν αὐτόν, ἀλλὰ λάχωμεν περὶ αὐτοῦ τίνος ἔσται» –το «λάχωμεν» του ρήματος «λαγχάνω», που υπονοεί λαχείο, δηλαδή «να παίξομε στα ζάρια»… Αγαπητοί μου! Εκπληκτικά όλα αυτά. Και το σπουδαιότερο ξέρετε ποιο είναι; Ότι οι θεματοφύλακες των προφητειών είναι αυτοί οι εχθροί του Ιησού, οι Εβραίοι. Δεν είναι βιβλία παρ’ ἡμῖν, που θα μπορούσαμε να τα διορθώσουμε, να τα φτιάξουμε, να τα στολίσουμε, να τα κάνουμε κατά τρόπον που να ταιριάζουν στην ιστορία. Οι προφητείες είναι ως παρακαταθήκη εις τα χέρια των εχθρών του Ιησού! Τα έγγραφα, θα λέγαμε, της μαρτυρίας είναι στα χέρια των εχθρών του Ιησού! Αυτό είναι το πιο καταπληκτικό απ’ όλα! Θαύμα πραγματικό! Βλέποντες εμείς την ταυτότητα προφητείας και ιστορίας, εμείς, που πιστέψαμε, ας πιστέψομε πιο πολύ και πιο πολύ, ολόψυχα εις τον Κύριόν μας τον Ιησούν Χριστόν, ως τον ένα και μοναδικό Σωτήρα μας.
ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ
και με απροσμέτρητη ευγνωμοσύνη στον πνευματικό μας καθοδηγητή μακαριστό γέροντα Αθανάσιο Μυτιληναίο,
απομαγνητοφώνηση και επιμέλεια της ομιλίας:
Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος
ΠΗΓΗ:
.png)
.jpg)
