Από το Λίβερπουλ έως το Λος Άντζελες, οι ελλείψεις ενέργειας, εργατικού δυναμικού και μεταφορών απειλούν την ανάκαμψη από το Covid
Όλα πήγαιναν τόσο καλά. Τα επιτυχημένα προγράμματα εμβολιασμού οδηγούσαν στη μεταπανδημική ανάκαμψη της παγκόσμιας οικονομίας, τα χρηματιστήρια είχαν επιστρέψει σε υψηλά επίπεδα ρεκόρ και οι τιμές αυξάνονταν τόσο ώστε οι φόβοι για αποπληθωρισμό να αποτελούν παρελθόν.
Όμως, μια κρίση εφοδιασμού που αρχικά έθετε υπό αμφισβήτηση τη διαθεσιμότητα πολυτελών αυτοκινήτων ή το αν θα υπήρχαν αρκετά PlayStations κάτω από τα χριστουγεννιάτικα δέντρα μας, μεταμορφώνεται σε μια ολοκληρωμένη κρίση με έλλειψη ενέργειας, εργατικού δυναμικού και μεταφορών από το Λίβερπουλ έως το Λος Άντζελες και από το Τσινγκντάο έως το Κουίνσλαντ.
Όλα τα προβλήματα είναι με τον ένα ή τον άλλο τρόπο μπλεγμένα στο κύμα της μετα-πανδημικής καταναλωτικής ζήτησης, αλλά όλα μαζί απειλούν αυτό που ένας κορυφαίος οικονομολόγος αποκαλεί «στασιμοπληθωριστικό άνεμο» που θα μπορούσε να εκτρέψει την παγκόσμια οικονομία από την πορεία της.
Ο Mohamed El-Erian, σύμβουλος του ασφαλιστικού γίγαντα Allianz και πρόεδρος του Queens’ College του Cambridge, λέει ότι η αιφνιδιαστική πτώση της εργοστασιακής παραγωγής στην Κίνα αυτή την εβδομάδα ήταν μια σαφής προειδοποίηση ότι η παγκόσμια οικονομία θα μπορούσε να καταρρεύσει ενώ οι τιμές εξακολουθούν να αυξάνονται γρήγορα, μια διπλή καταστροφή που παραλίγο να βυθίσει το Ηνωμένο Βασίλειο τη δεκαετία του 1970.
«Τα προβλήματα της αλυσίδας εφοδιασμού είναι πολύ πιο επίμονα από ό,τι περίμεναν οι περισσότεροι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής, αν και οι εταιρείες εκπλήσσονται λιγότερο», δήλωσε. «Οι κυβερνήσεις πρέπει να αναθεωρήσουν γρήγορα, επειδή τα τρία στοιχεία – πλευρά της προσφοράς, μεταφορές, εργασία – έρχονται μαζί για να φυσήξει ένας στασιμοπληθωριστικός άνεμος στην παγκόσμια οικονομία».
Οι ενεργειακές ελλείψεις παρέχουν την πιο τρανή απεικόνιση του προβλήματος, με όλο και περισσότερους σταθμούς καυσίμων στο Ηνωμένο Βασίλειο να ξεμένουν από καύσιμα και πόλεις στη βόρεια Κίνα να πρέπει να περιορίσουν το ρεύμα και να αναγκάσουν τα εργοστάσια στο νούμερο ένα μεταποιητικό κράτος του κόσμου να κλείσουν ακριβώς τη στιγμή που η προ-Χριστουγεννιάτικη ζήτηση φτάνει στο αποκορύφωμά της στη Δύση.
Και οι δύο χώρες έχουν βρεθεί αντιμέτωπες με το γεγονός ότι δεν διαθέτουν αρκετά αποθέματα εν μέσω μιας παγκόσμιας κούρσας για το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο, η τιμή του οποίου έχει σχεδόν διπλασιαστεί μέσα σε 12 μήνες και έχει φτάσει σχεδόν τα 80 δολάρια το βαρέλι.
Μαζί με τους συνεχιζόμενους περιορισμούς που σχετίζονται με το Covid σε ορισμένες μεγάλες χώρες παραγωγής, όπως το Βιετνάμ, και την καλά τεκμηριωμένη έλλειψη εξαρτημάτων, όπως τα τσιπ υπολογιστών, τα εργοστάσια απλά δεν παράγουν αρκετά.
Η Volkswagen ήταν μεταξύ των αυτοκινητοβιομηχανιών που αναγκάστηκαν να κλείσουν εργοστάσια εν μέσω έλλειψης ημιαγωγών. Φωτ: Reuters
Η βρετανική παραγωγή αυτοκινήτων μειώθηκε κατά 27% σε ετήσια βάση τον Αύγουστο, καθώς η έλλειψη ημιαγωγών οδήγησε σε μεγάλη πτώση του αριθμού των οχημάτων που εξήχθησαν στην Αυστραλία, τις ΗΠΑ και την Κίνα. Την Πέμπτη, η Volkswagen, η Ford και η κατασκευάστρια εταιρεία Opel Stellantis ανακοίνωσαν νέα προσωρινά λουκέτα στη Γερμανία λόγω του προβλήματος με τα τσιπ. Η Opel κλείνει ένα εργοστάσιο μέχρι το 2022 – η μεγαλύτερη τέτοια στάση μέχρι σήμερα.
Στην Ιαπωνία, ένας δείκτης αποθεμάτων τελικών προϊόντων έχει πέσει σε επίπεδα που δεν είχαν παρατηρηθεί ούτε καν μετά την καταστροφή από το σεισμό και το τσουνάμι του 2011.
Αλλά ακόμη και αν μπορούσαν να αποκτήσουν περισσότερες πηγές ενέργειας και υλικών και τα εργοστάσια μπορούσαν να παράγουν περισσότερα αγαθά, πάλι θα κόστιζε περισσότερο η αποστολή των πραγμάτων. Ο ναυτιλιακός δείκτης της Drewry, ο οποίος μετρά το κόστος των εμπορευματοκιβωτίων, είναι αυξημένος κατά 291% σε σύγκριση με ένα χρόνο πριν. Σε ορισμένες πολυσύχναστες διαδρομές, όπως από την Κίνα προς το μεγαλύτερο λιμάνι της Ευρώπης, το Ρότερνταμ, το κόστος μεταφοράς ενός εμπορευματοκιβωτίου έχει εξαπλασιαστεί τον τελευταίο χρόνο.
Τα προβλήματα δεν τελειώνουν όταν τα εμπορεύματα φτάνουν σε ένα λιμάνι, με τις ελλείψεις εργατικού δυναμικού να παρουσιάζουν ένα τελευταίο πρόβλημα στο όλο και πιο βασανιστικό ταξίδι των προϊόντων προς τον τελικό προορισμό τους. Η έλλειψη οδηγών φορτηγών σε πολλά μέρη της Ευρώπης, εν μέρει λόγω διαφορών για τις συνθήκες εργασίας και εν μέρει λόγω των συνεχιζόμενων περιορισμών του Covid, προκαλεί καθυστερήσεις.
Ο Flavio Romero Macau, ειδικός στην εφοδιαστική αλυσίδα στο Πανεπιστήμιο Edith Cowan της Δυτικής Αυστραλίας, λέει ότι η μαζική ανερχόμενη καταναλωτική ζήτηση στον απόηχο της πανδημίας έχει επιβαρύνει το ευαίσθητα ισορροπημένο οικονομικό οικοσύστημα του κόσμου.
«Οι καταναλωτές έχουν τρελαθεί να αγοράζουν πράγματα επειδή ο κόσμος κατακλύζεται από δολάρια από τα κυβερνητικά κίνητρα, τις υψηλότερες αποταμιεύσεις και τη συσσωρευμένη ζήτηση. PlayStations, φορητοί υπολογιστές, τηλέφωνα, όργανα γυμναστικής – ό,τι κι αν θέλετε οι άνθρωποι προσπαθούν να το αγοράσουν», λέει.
«Υψηλότερη ζήτηση και περιορισμένη προσφορά ισοδυναμούν με πληθωρισμό: δεν υπάρχει τρόπος να ξεφύγουμε από αυτό. Βάζεις όλα αυτά τα πράγματα μαζί και είναι η τέλεια καταιγίδα».
Ενώ αυξάνονται οι προειδοποιήσεις για την απειλή του στασιμοπληθωρισμού, όλο και περισσότεροι οικονομολόγοι πιστεύουν ότι οι κεντρικές τράπεζες ίσως χρειαστεί να κινηθούν ταχύτερα για την αύξηση των επιτοκίων αν ο πληθωρισμός επικρατήσει σε όλο τον ανεπτυγμένο κόσμο.
Η Τράπεζα της Αγγλίας έχει δηλώσει ότι τα επιτόκια θα μπορούσαν να αυξηθούν το επόμενο έτος. Φωτ: John Sibley/Reuters
Η Τράπεζα της Αγγλίας έχει επισημάνει ότι τα επιτόκια θα μπορούσαν να αυξηθούν το επόμενο έτος και η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ έχει επιτέλους σηματοδοτήσει το τέλος του μαζικού σχεδίου τόνωσης της πανδημίας που θα μπορούσε να ωθήσει το κόστος δανεισμού το 2022.
Ο Neil Shearing, επικεφαλής οικονομολόγος της Capital Economics, δήλωσε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο και οι ΗΠΑ κινδυνεύουν περισσότερο από την υπερθέρμανση σε πληθωρισμό, οδηγώντας σε δράση της κεντρικής τράπεζας.
«Οι κίνδυνοι είναι γενικά στραμμένοι προς τα πάνω και υπάρχει πραγματική πιθανότητα ο πληθωρισμός να αυξηθεί σε πολύ υψηλότερο ρυθμό που θα απαιτούσε, με τον καιρό, μια πιο ουσιαστική σύσφιξη της πολιτικής», είπε.
Μια αλλαγή παραδείγματος στη νομισματική πολιτική μετά από χρόνια φθηνής πίστωσης θα μπορούσε να συνοδευτεί από μια επανεξισορρόπηση της παγκόσμιας οικονομίας, καθώς οι χώρες επιδιώκουν να συντομεύσουν τις αλυσίδες εφοδιασμού και να γίνουν πιο αυτάρκεις μέσω πιο αυταρχικών πολιτικών, οι οποίες προωθούν τη μη εξάρτηση από τις εισαγωγές. Ο Romero Macau πιστεύει ότι πολλές εταιρείες θα μπορούσαν να εκμεταλλευτούν την ευκαιρία και να μεταφέρουν την παραγωγή από την Κίνα, όπου η προσφορά φθηνού εργατικού δυναμικού που ξεκίνησε το οικονομικό της θαύμα στερεύει, σε χώρες όπως το Βιετνάμ και το Μεξικό. Το τελευταίο, είπε, έχει φθηνότερο εργατικό κόστος από την Κίνα, γεγονός που το καθιστά ελκυστικό ιδίως για τις αμερικανικές εταιρείες.
Ο Richard Flax, επικεφαλής επενδύσεων στην ψηφιακή εταιρεία διαχείρισης περιουσίας Moneyfarm, δήλωσε ότι η κρίση έχει ήδη οδηγήσει σε επανεξέταση τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και τους ηγέτες των επιχειρήσεων.
«Οι μεγάλες επιχειρήσεις και οι κυβερνήσεις επανεξετάζουν τις αλυσίδες εφοδιασμού τους για κρίσιμα αγαθά, με γνώμονα την ασφάλεια του εφοδιασμού καθώς και το κόστος. Θα περιμέναμε να δούμε τις αλυσίδες εφοδιασμού σε ορισμένους τομείς να συντομεύονται ως απάντηση στο Covid, είτε μέσω του reshoring, είτε καθώς οι εταιρείες προσπαθούν να διαφοροποιήσουν τις πηγές εφοδιασμού τους».
Μετάφραση από το πρωτότυπο: Καταχανάς (Γ. Μεταξάς)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου