17 Οκτωβρίου 2021

Τα παιδία παίζει. Η εξέλιξη του παιδικού παιχνιδιού στην βιομηχανική εποχή

 
Το παιδικό παιχνίδι δεν έλειψε ποτέ από τα χέρια των παιδιών. Η επιτυχία του δεν στηριζόταν πάντα στην πολυπλοκότητα του. Διαχρονικά έγιναν πολλά απλά παιχνίδια όπως οι βόλοι, το γιογιό και το τσέρκι.
 
Όταν η βιομηχανική επανάσταση πραγματοποιήθηκε στην Ευρώπη, επήλθε αληθινή επανάσταση σε όλα τα προϊόντα. Ήταν επόμενο πως και το παιδικό παιχνίδι θα υφίστατο ριζικές καινοτομίες ως προς την παραγωγή αλλά και τη μορφή του.  
 
Το 1856 στις Ηνωμένες Πολιτείες, η βιομηχανία του Τζώρτζταουν κατασκεύασε τα πρώτα τρένα με ελατήριο. Το ίδιο έκανε δέκα χρόνια αργότερα η βιομηχανία Άιβς στο Πλύμουθ. Ήταν τραίνα, «ελεύθερα» ακόμη, που μπορούσαν να τρέχουν στο πάτωμα χωρίς ράγες. Ο πρώτος πλήρης σιδηροδρομικός συρμός με ράγες και σταθμό κατασκευάστηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1890. 
 
Στο μεταξύ, πραγματοποιήθηκε ένα άλλο επαναστατικό επίτευγμα το 1870, που σημειώνει την αρχή μιας νέας εποχής για τους κατασκευαστές παιχνιδιών. Πρόκειται για την ατμομηχανή, σύμβολο της βιομηχανικής επανάστασης έως, που μετατράπηκε σε παιχνίδι.
 
Μέσα στον οριζόντιο ή κάθετο λέβητα από αστραφτερό χαλκό, η σωστή πίεση επιτυγχάνονταν με ένα καυστήρα οινοπνεύματος και η προσθήκη δύναμη μετά δινόταν σε ένα έμβολο και έναν τροχό. Ενα μικροσκοπικό μανόμετρο μετρούσε την πίεση του ατμού που καμιά φορά στα μεγαλύτερα παιχνίδια ήταν τόσο ισχυρή, ώστε μπορούσε να προκαλέσει μία μικρή καταστροφή. Αυτή ήταν η επιστήμη για όλους που είχαν προαναγγείλει τα βιβλία του Ιουλίου Βερν και οι φυλλάδες των λαϊκών πανεπιστημίων. Η μηχανή του ατμού έβαζε σε κίνηση ψεύτικους μύλους, τα αλογάκια ενός λούνα παρκ, κυκλικά πριόνια, αντλίες, αλωνιστικές μηχανές ή απλώς τον τροχό ενός ακονιστή.  
 
Το 1875 κατασκευάστηκαν ατμομηχανές αξιοσημείωτης ισχύος όπως εκείνη της γαλλικής βιομηχανίας σε Λεφέβρ, με λέβητα θερμαινόμενο από ένα καυστήρα με έξι φυτίλια. Όμως, ένα όνομα ξεχώριζε κιόλας ανάμεσα στα άλλα: το όνομα των Γερμανών αδελφών Μέρλιν που εργάζονταν στο Γκαίτινγκεν από το 1859. Εδώ πλέον μιλάμε για έναν ολόκληρο κόσμο σε μικρογραφία. Στα καταστήματα της βιομηχανίας Μέρλιν περιμένουν πλέον εκατοντάδες τροχοφόρων με τα εξαρτήματά τους: Σταθμούς στην Μπελ Επόκ, οριζόντιες διαβάσεις με αυτόματες μπάρες, κλειδιά και άλλα υπέροχα συνοδευτικά αντικείμενα. Από τις αρχές του 20ου αιώνα όμως, τον μικρόκοσμο αυτό ήδη απειλούσε μια νεά εξέλιξη, που έγινε ακόμη πιο φανερή το 1910, όταν τα ηλεκτρικά τρενάκια που είχαν εμφανιστεί και παλιότερα, αλλά εφοδιασμένα με άβολες μπαταρίες οξέων, ξεκίνησαν την επαναστατική τους δραστηριότητα για την κατάκτηση του εμπορίου. Το τρενάκι έπαψε να είναι μόνον παιδικό παιχνίδι και έγινε αντικείμενο περίπλοκο, κατάλληλο μόνο για τα χέρια του μπαμπά. Άρχιζε η εποχή του μοντελισμού.  
 
Το ίδιο συνέβη και σε δύο άλλους παράλληλους τομείς: στον τομέα των πλοίων και σε εκείνον που αφορούσε τη νέα κατάκτηση της επιστήμης και της ανέσεως: το αυτοκίνητο. Κανένα πλέον εμπόδιο δεν υπήρχε για την σύγχρονη βιομηχανία παιχνιδιών. Το 1911 ο Μακλίν παρουσιάζει ένα θωρηκτό μήκους ενός μέτρου και 17 cm, τέλειο πολεμικό πλοίο με δύο έλικες, ατμολέβητα, δύο πύργους, επαναληπτικό κανόνι, διάρκεια πορείας μιας ώρας και 15 λεπτών στην τιμή των 275 φράγκων. Το ποσό αυτό αντιστοιχούσε σε μισθούς δύο μηνών μιας εργάτριας. Αυτό ήταν ένα από τα πιο ακριβά μοντέλα, αλλά υπήρχαν και άλλα, με ηχηρά ονόματα το Πετροπαυλόφσκ, ένα από τα 11 ρωσικά θωρηκτά στη μάχη της Τσουσίμα, που κόστιζε γύρω στα 150 φράγκα. Ακόμη όμως και σε αυτή την τιμή, μόνο λίγοι προνομιούχοι μπορούσαν να αποκτήσουν αυτά τα μοντέλα. Για τα παιδιά της μεσαίας τάξης υπήρχαν οι βαρκούλες με πανί ή κάτι αστεία τενεκεδένια τορπιλοβόλο, που πλέον έτρεχαν με ρόδες πάνω στο πάτωμα όταν τα κούρδιζαν με το συνηθισμένο κουρδιστήρι. 
 
Γρήγορα η βιομηχανία των παιχνιδιών στράφηκε προς την δημιουργία μοντέλων αεροπλάνων, πλοίων ή αυτοκινήτων, τα οποία έδιναν στο παιδί αλλά και στον ενήλικα την ικανοποίηση να τα συναρμολογεί μόνος του. Η μεγάλη διάδοση των συναρμολογούμενων μοντέλων, είτε από πλαστικό είτε από ξύλο είτε από μέταλλο, ήταν σαφές πώς ικανοποιούσε όχι μόνον την ανάγκη του παιδιού για διασκέδαση αλλά και την ανάγκη γνώσης όλων των παραμέτρων λειτουργίας μιας μηχανής. Ειδικά τα συναρμολογούμενα απεδείχθησαν αντικείμενα δημιουργικής απασχόλησης για όλες τις ηλικίες, κάτι που αποδεικνύεται από την ενασχόληση μέχρι τις μέρες μας πολλών ενηλίκων με τον μοντελισμό. Η λογική του «φτιάξτο μόνος σου» έδινε στο προϊόν μιας μαζικής παραγωγής την ιδιαιτερότητα και τη γοητεία του χειροποίητου, καθιστώντας το ίδιο προϊόν μοναδικό στα χέρια του κάθε παιδιού ή του κάθε ενήλικα.  
 
Το συγκεκριμένο είδος παιχνιδιού στις μέρες μας φαίνεται ότι αντέχει και στον ανταγωνισμό των ηλεκτρονικών παιχνιδιών, καθώς σε όλο τον κόσμο παραμένουν ενεργά χιλιάδες κλαμπ μοντελιστών με διαρκώς ανανεούμενα μοντέλα, τα οποία προσφέρουν την γοητευτική δυνατότητα να κατασκευάσεις μόνος σου κάτι που να λειτουργεί.  
 
Σήμερα, τα μουσεία παιχνιδιών αποτελούν κάποιους από τους πλέον επισκέψιμους τόπους στις πόλεις της Ευρώπης ενώ πολλά μοντέλα με ιστορία 200 ακόμη και 300 χρονών γνωρίζουν πολύ υψηλές πωλήσεις.  
 
Όλα αυτά αποτελούν αδιάψευστη απόδειξη πως το παιχνίδι θα παραμείνει για πάντα μία διασκεδαστική αλλά και μία άκρως παιδαγωγική δραστηριότητα που προσφέρει στο παιδί και στον έφηβο την δυνατότητα να εξασκήσει τις δεξιότητες του και κυρίως να απολαύσει «έργα των χειρών του», κάτι που δεν θα καταφέρει ποτέ να προσφέρει ακόμη και το πιο εξελιγμένο ηλεκτρονικό η διαδικτυακό video game.
 



Share

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Λίγες οδηγίες πριν επισκεφθείτε το ιστολόγιό μας (Για νέους επισκέπτες)

1. Στην στήλη αριστερά βλέπετε τις αναρτήσεις του ιστολογίου μας τις οποίες μπορείτε ελεύθερα να σχολιάσετε επωνύμως, ανωνύμως ή με ψευδώνυμο, πατώντας απλά την λέξη κάτω από την ανάρτηση που γραφει "σχόλια" ή "δημοσίευση σχολίου" (σας προτείνω να διαβάσετε με προσοχή τις οδηγίες που θα βρείτε πάνω από την φόρμα που θα ανοίξει ώστε να γραψετε το σχόλιό σας). Επίσης μπορείτε να στείλετε σε φίλους σας την συγκεκριμένη ανάρτηση που θέλετε απλά πατώντας τον φάκελλο που βλέπετε στο κάτω μέρος της ανάρτησης. Θα ανοίξει μια φόρμα στην οποία μπορείτε να γράψετε το email του φίλου σας, ενώ αν έχετε προφίλ στο Facebook ή στο Twitter μπορείτε με τα εικονίδια που θα βρείτε στο τέλος της ανάρτησης να την μοιραστείτε με τους φίλους σας.

2. Στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας μπορείτε να βρείτε το πλαίσιο στο οποίο βάζοντας το email σας και πατώντας την λέξη Submit θα ενημερώνεστε αυτόματα για τις τελευταίες αναρτήσεις του ιστολογίου μας.

3. Επίσης μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τις δυνατότητες του Google Friend Connect (θα βρείτε δεξιά το ανάλογο gadget) να γίνετε φίλος του ιστολογίου μας και να λαμβάνετε με την εγγραφή σας στο αμέσως παρακάτω gadget πατώντας την λέξη "Εγγραφή" ενημερώσεις του ιστολογίου μας.

4. Αν έχετε λογαριασμό στο Twitter σας δινεται η δυνατότητα να μας κάνετε follow και να παρακολουθείτε το ιστολόγιό μας από εκεί. Θα βρείτε το σχετικό εικονίδιο του Twitter κάτω από τα πλαίσια του Google Friend Connect, στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας.

5. Μπορείτε να ενημερωθείτε από την δεξιά στήλη του ιστολογίου μας με τα διάφορα gadgets για τον καιρό, να δείτε ανακοινώσεις, στατιστικά, ειδήσεις και λόγια ή κείμενα που δείχνουν τις αρχές και τα πιστεύω του ιστολογίου μας. Επίσης μπορείτε να κάνετε αναζήτηση βάζοντας μια λέξη στο πλαίσιο της Αναζήτησης (κάτω από τους αναγνώστες μας). Πατώντας την λέξη Αναζήτηση θα εμφανιστούν σχετικές αναρτήσεις μας πάνω από τον χώρο των αναρτήσεων. Παράλληλα μπορείτε να δείτε τις αναρτήσεις του τρέχοντος μήνα αλλά και να επιλέξετε κάποια συγκεκριμένη κατηγορία αναρτήσεων από την σχετική στήλη δεξιά.

6. Μπορείτε ακόμα να αφήσετε το μήνυμά σας στο μικρό τσατάκι του blog μας στην δεξιά στήλη γράφοντας απλά το όνομά σας ή κάποιο ψευδώνυμο στην θέση "όνομα" (name) και το μήνυμά σας στην θέση "Μήνυμα" (Message).

7. Επίσης μπορείτε να μας στείλετε ηλεκτρονικό μήνυμα στην διεύθυνσή μας koukthanos@gmail.com με όποιο περιεχόμενο επιθυμείτε. Αν είναι σε προσωπικό επίπεδο θα λάβετε πολύ σύντομα απάντησή μας.

8. Τέλος μπορείτε να βρείτε στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας τα φιλικά μας ιστολόγια, τα ιστολόγια που παρακολουθούμε αλλά και πολλούς ενδιαφέροντες συνδέσμους.

Να σας υπενθυμίσουμε ότι παρακάτω μπορείτε να βρείτε χρήσιμες οδηγίες για την κατασκευή των αναρτήσεών μας αλλά και στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας ότι έχει σχέση με δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ

Χρήσιμες οδηγίες για τις αναρτήσεις μας.

1. Στις αναρτήσεις μας μπαίνει ΠΑΝΤΑ η πηγή σε οποιαδήποτε ανάρτηση ή μερος αναρτησης που προέρχεται απο άλλο ιστολόγιο. Αν δεν προέρχεται από κάποιο άλλο ιστολόγιο και προέρχεται από φίλο αναγνώστη ή επώνυμο ή άνωνυμο συγγραφέα, υπάρχει ΠΑΝΤΑ σε εμφανες σημείο το ονομά του ή αναφέρεται ότι προέρχεται από ανώνυμο αναγνώστη μας.

2. Για όλες τις υπόλοιπες αναρτήσεις που δεν έχουν υπογραφή ΙΣΧΥΕΙ η αυτόματη υπογραφή της ανάρτησης. Ετσι όταν δεν βλέπετε καμιά πηγή ή αναφορά σε ανωνυμο ή επώνυμο συντάκτη να θεωρείτε ΩΣ ΑΥΣΤΗΡΟ ΚΑΝΟΝΑ ότι ισχύει η αυτόματη υπογραφή του αναρτήσαντα.

3. Οταν βλέπετε ανάρτηση με πηγή ή και επώνυμο ή ανώνυμο συντάκτη αλλά στη συνέχεια υπάρχει και ΣΧΟΛΙΟ, τότε αυτό είναι ΚΑΙ ΠΑΛΙ του αναρτήσαντα δηλαδή είναι σχόλιο που προέρχεται από το ιστολόγιό μας.

Σημείωση: Αλλες πληροφορίες για δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα μπορείτε να βρείτε στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας.