 |
| Βαυαροί στην Ελλάδα |
ΟΙ ΔΥΤΙΚΟΙ ΚΑΙ Η ΠΑΙΔΕΙΑ
Κατόπιν όλων των ανωτέρω είναι σαφής η καχυποψία έως και αντιπάθεια μεταξύ των δύο πλευρών. Ο Καποδίστριας θα ήθελε να κρατήση τους Δυτικούς και κυρίως τον διαβρωτικό τους ρόλο, εκτός του βίου του Ελληνικού Κράτους, όμως δεν ήταν εύκολο. Όπως κατεδείχθη, έδωσε ιδιαίτερη σημασία στην εκπαιδευτική πολιτική, αλλά οι δυσκολίες λόγω ελλείψεως υλικών μέσων και διδασκόντων, δυσχέραιναν την προσπάθεια του.
Οι Μισσιονάριοι από πλευράς τους, χρησιμοποιούσαν ως μέσον για την διάδοση των ιδεών τους, την Παιδεία στην οποίαν εδύναντο να προσφέρουν πολλά, καθώς διέθεταν ισχυρά οικονομική δύναμη. Ο Καποδίστριας αναγκαζόταν λοιπόν να δεχθεί την βοήθεια τους, αφενός διότι κάλυπταν ανάγκες τις οποίες το πτωχό ελληνικό κράτος δεν είχε την δυνατότητα να καλύψη , αφ’ ετέρου ‘για να ρίχνη στάχτη στα μάτια’, όπως θα λέγαμε, προς τις ευρισκόμενες πίσω από τους Μισσιονάριους Μεγάλες Δυνάμεις.
Η κατάστασις της Ελλάδος την εποχή, κατά την οποίαν η προτεσταντική ιεραποστολή ανέλαβε δράση, υπήρξε κρισιμοτάτη για την Χώρα, η οποία ως προς την έκταση, ταυτιζόταν με την Πελοπόννησο, ενώ στο εσωτερικό της επικρατούσαν η πολιτική ανωμαλία, οι εμφύλιες διαμάχες και η αναρχία, κατάσταση την οποίαν ακριβώς εκμεταλλεύθηκαν οι Μισσιονάριοι, ώστε να εισχωρήσουν στην Ελλάδα και να διαδώσουν τα προπαγανδιστικά τους φυλλάδια και διδασκαλίες . Διότι όλα αυτά, είχαν ως αντίκτυπο να μην μπορεί να λειτουργήση τίποτα. Η οικονομία ήταν αθλία , το ίδιο και η Παιδεία. Αποτέλεσμα, να αναζητείται οιαδήποτε βοήθεια, οικονομική ή άλλη, προς ανόρθωσιν της καταστάσεως των ελληνικών πραγμάτων, άνευ της δυνατότητος, εκ μέρους των βοηθουμένων, διακρίσεως των πραγματικών προθέσεων των βοηθούντων και σταθμίσεως των ωφελημάτων και των αρνητικών επακολούθων τέτοιας βοήθειας.
Ο Καποδίστριας λοιπόν, ευρισκόμενος αντιμέτωπος με όλην αυτήν την δύσκολη κατάσταση, προσπαθούσε να ισορροπήση μεταξύ των αναγκών, τις οποίες θα κάλυπταν οι Μισσιονάριοι και των αρνητικών για την Ορθοδοξία και το Γένος, τα οποία θα είχε η δράσις τους. Δεν ηδύνατο να αρνηθή την προσφορά τους, αλλά προσπαθούσε ταυτοχρόνως να τους κρατή υπό τον έλεγχόν του . Ακριβώς δι’ αυτόν τον λόγο είχε αναθέσει και στον συνεργάτη του Μουστοξύδη την παρακολούθηση και τον περιορισμό, των δραστηριοτήτων των Μισσιοναρίων , ενώ παραλλήλως του είχε παραγγείλει την σύνταξιν «Συνόψεως» των προσευχών, προς ορθήν γνώσιν των περί του Θεού και επικουρίαν, προς αντιμετώπισιν των νεοτεριζόντων.
Έτσι, είναι ευεξήγητες και κάποιες περιπτώσεις, περιστατικά και πράξεις του Κυβερνήτου, όπως το περιεχόμενο της καταγγελίας του Korck (εξέχοντος Μισσιοναρίου, ο οποίος αργότερα, επί Βαυαρών, θα αναλάβη την διεύθυνση του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος), συμφώνως προς την οποίαν ο Κυβερνήτης, ενώ έδιδε την άδειά του στον Anderson (επίσης Μισσιονάριο στην Ελλάδα), να ιδρύση σχολεία, απόδειξις, καθώς την ελόγιζαν, των φιλελευθέρων του φρονημάτων, παραλλήλως επέμενε στο να μην διδάσκεται τίποτα εντός αυτών, άνευ προηγουμένης ενημερώσεως της Κυβερνήσεως . Επίσης, προέβαλλε αντιρρήσεις αναφορικά με την κυκλοφορία προτεσταντικών φυλλαδίων προσβαλλόντων την θρησκευτική παράδοση του λαού . Επ’ αυτού έγραφε προς τον Rufus Anderson, ότι οι Έλληνες θα εδέχοντο ευχαρίστως σχολικά βιβλία, εικόνες και οτιδήποτε άλλο, υπό την προϋπόθεση ότι τούτο δεν θα υπενόμευε την πίστη των Ελλήνων στην Εκκλησία του Έθνους τους.
Εντεταγμένη στα ανωτέρω πλαίσια είναι και η αποδοχή από πλευράς του Καποδίστρια των μεταφράσεων της Αγίας Γραφής , όπως και άλλων συγγραφικών έργων των Μισσιοναρίων, ως σχολικών βιβλίων. Διότι δυστυχώς, οι λόγιοι του έθνους δεν είχαν προνοήσει την ανάγκη εγκαίρου συγγραφής σχολικών εγχειριδίων, αναλισκόμενοι σε ατέρμονες γλωσσικές διαμάχες, αφήνοντας τους διδασκάλους, οι περισσότεροι εκ των οποίων ήσαν αυτοδίδακτοι, να χρησιμοποιούν βοηθήματα τα οποία, όσοι είχαν την ανάλογη κατάρτιση, τα είχαν συντάξει αφ’ εαυτού τους.
Από την άλλη πλευρά, το γεγονός της από σκοπού βοηθείας επί των ελληνικών πραγμάτων εκ μέρους των Μισσιοναρίων, φανερώνεται και εξ ενός επιπροσθέτου περιστατικού. Όταν ο Καποδίστριας επεδίωξε να λάβη δάνειο από την μεγάλη αμερικανική ιεραποστολική Εταιρείας A.B.C.F.M., εκείνη, παρά τον διατυμπανιζόμενο φιλελληνισμό της, απέρριψε την πρόταση του, διότι βεβαίως πραγματικός σκοπός της ήταν να εισάγη τον Προτεσταντισμό στην Ελλάδα μέσω της Παιδείας και όχι να βοηθήση αφιλοκερδώς τους Έλληνες.
Άλλωστε μία έκθεσις του αμερικανού Μισσιοναρίου Robertson, δημοσιευμένη το 1830, ήταν ξεκάθαρη επ’ αυτού του ζητήματος, αναφέροντας τους λόγους δια τους οποίους οι Μισσιονάριοι θα έπρεπε να θέσουν υπό την καθοδήγησιν τους όσον το δυνατόν περισσότερα σχολεία. Διότι κατ’ αυτόν τον τρόπο, έγραφε ατην έκθεση, αφ’ ενός οι Μισσιονάριοι θα παραμένουν δια παντός μέσα στην συνείδηση των μαθητών ως φίλοι και ευεργέτες, αποδεχόμενοι την καθοδήγηση αυτών σε ολόκληρη την υπόλοιπη ζωή τους, αφ’ ετέρου θα τους εδίδετο ευκολωτέρα πρόσβασις και στους γονείς των μαθητών.
Ο Καποδίστριας βεβαίως, καθώς είπαμε, τα γνώριζε όλα αυτά και προσπαθούσε να περισώση ότι ηδύνατο. Είναι χαρακτηριστική η εναντίον του κατηγορία εκ μέρους του Αγγλικού κόμματος, σύμφωνα με την οποίαν ο Κυβερνήτης δεν επέτρεψε στους Έλληνες, οι οποίοι είχαν σπουδάσει στην Γαλλία και στην Γερμανία, να διδάξουν στο σχολείο της Αιγίνης, για να μη μεταδώσουν τις ιδέες τους! Αυτή η κατηγορία δεν είναι δυνατόν να μη συνδιασθή με το ότι μεταξύ των αντιπάλων του, ο Καποδίστριας, συγκατέλεγε νέους, οι οποίοι έβγαιναν εκ των μυστικών εταιρειών της Γαλλίας και της Γερμανίας.
Σε αυτήν του την αντίληψη προφανώς, πρέπει να ενταχθούν και οι δύο του εγκύκλιοι περί μυστικών εταιριών, όπου με σαφήνεια καθρεπτίζεται ο Μασσονισμός. Η πρώτη (υπ’ αριθ. 2953) εξεδόθη λίγους μόλις μήνες μετά την άφιξη του , ενώ η δεύτερη, ένα μήνα προ της δολοφονίας του, την 22αν Αυγούστου του 1831, απευθυνομένη προς όλους τους προϊσταμένους των Δημοσίων Υπηρεσιών. Η δεύτερη εγκύκλιος (υπ’ αριθ. 4286) συνοδευόταν από ένα τύπο όρκου, το οποίον όφειλαν να υπογράψουν όλοι οι υπάλληλοι του Δημοσίου και δια του οποίου οι υπογράφοντες θα δήλωναν ότι, δεν ανήκουν σε καμμία απολύτως μυστική Εταιρεία . Απαγορευόταν δε να ορκίζονται με άλλον τρόπον, παρά μόνον «εις το όνομα της Αγίας και Ομοουσίου και Αδιαιρέτου Τριάδος».
ΕΠΙΛΟΓΟΣ
Σας συμπέρασμα απ’ όλα τα παραπάνω, έχει ενδιαφέρον να διαπιστώσουμε ότι, συχνά, η βοήθεια των ξένων Δυνάμεων προς την χώρα μας και το ενδιαφέρον τους γι’ αυτήν, δεν προέρχονται από «αλτρουιστικά» ελατήρια, παρά κινούνται με απώτερους σκοπούς, υπηρετώντας τα δικά τους συμφέροντα στην ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων.
Αξίζει δε να σκεφτούμε, αν τότε ο διορατικός Κυβερνήτης μας διέβλεπε τις ύπουλες εν πολλοίς βλέψεις των ξένων προς τα καθ’ υμάς, και το γεγονός ότι στόχευαν στην διείσδυση των δικών τους πολιτικοθρησκευτικών στοιχείων στην Ορθόδοξη Ελλάδα, πόσο μάλλον σήμερα, μεσολαβούντων 150 ετών, αυτό έχει επιτευχθεί, δεδομένου μάλιστα ότι η αθεΐα πλέον θεωρείται “πρόοδος” και η αντεθνικές-κοσμοπολίτικες θέσεις, κρίνονται από πολλούς ως “ανοιχτομυαλιά”!…
Ο Καποδίστριας, ως φορεύς γνήσιος της Ελληνορθοδόξου Παραδόσεως, ήθελέ να επιλύση τα όποια εκκλησιαστικά προβλήματα υπήρχαν -όπως άλλωστε και τα ευρύτερα εθνικά εις τα οποία ενέτασσε αρρήκτως τα εκκλησιαστικά. Ως άξιος πολιτικός και διπλωμάτης, διαθέτων πολύχρονη πείρα εκ της θητείας του εις διαφόρους αποφασιστικής σημασίας θέσεις, είχε και την αποδεδειγμένη ικανότητα να το πράξη. Δυστυχώς η δολοφονία του ανέκοψε το πολύπλευρο και άκρως σημαντικό έργο του, αφήνοντας ένα δυσαναπλήρωτο κενό, κενό το οποίον έγινε ακόμα αισθητότερο από τις εξελίξεις, τις οποίας είχαν τα πράγματα της Ελλάδος, και δη τα εκκλησιαστικά.
Το Αυτοκέφαλον του 1833 επί Βαυαροκρατίας αποτέλεσε μίαν βιαία και πραξικοπηματική διάσπαση της ενότητος της Ανατολικής Εκκλησίας, επικυρώνοντας την διάλυση της Ρωμανίας και επιβάλλοντας στην Ανατολή το δυτικό – Εθνικιστικό και αντιορθόδοξο- πνεύμα. Η Εκκλησία διεχωρίσθη από εκ κάθε εννοίας Κρατικής, παρά την σαφή διακήρυξιν των Ελλήνων δια του Συντάγματος τους, περί ‘Επικρατούσης Θρησκείας’.
Αποτελεί άξιον απορίας πώς, ιστορικώς, η Αθεΐα του Γαλλικού Διαφωτισμού εταυτίσθη, ως προς τις επιδιώξεις της, σε πολλά σημεία με τον Δυτικό Προτεσταντισμο, κοινόν έχοντες σκοπόν την εξάλειψη της Ορθοδόξου Πίστεως.
Ο Καποδίστριας, γι’ αυτό πολεμήθηκε ίσως τόσο πολύ από Δυτικούς και Δυτικόφρονες, διότι ακριβώς εξέφραζε την αντίσταση προς την εκδυτικοποίηση μιας δισχιλιετούς παραδόσεως, η οποία αποτελούσε για τους Ευρωπαίους “υποπολιτισμό”, τον οποίον έπρεπε να “διορθώσουν” ή να εξαφανίσουν ολοκληρωτικώς, συμφώνως προς τα δικά τους μέτρα και σταθμά. Αύτη ήταν άλλωστε η λογική, μετά της οποίας αντιμετώπισαν κάθε ξένο πολιτισμό, λογική η οποία εσήμαινε και την εξαφάνισή του. Οι Ινδιάνοι της Αμερικής αποτελούν μία εκ των πιο χαρακτηριστικών τέτοιων περιπτώσεων. Η δική μας παράδοση αν και, υπέστη και υφίσταται έως σήμερα ισχυρότατα χτυπήματα, θέλουμε να πιστεύουμε ότι θα φανή πιο ανθεκτική, παρά το ότι ωρισμένοι λένε ότι προ πολλού έχει αφήσει την ‘τελευταία της πνοή’…
Πηγές:
- Frazee Charles, Ορθόδοξος Εκκλησία και Ελληνική Ανεξαρτησία 1821 – 1852, εκδ. Δόμος, Αθήνα 1987, σελ. 96.
- Διαμαντούρου Νικηφ., Οι απαρχές της συγκρότησης σύγχρονου κράτους στην Ελλάδα 1821-1828, μτφρ. Κουρεμένου Κ., εκδ. Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα 2002, σελ. 240.
- Μεταλληνού Γ., Ελλαδικού Αυτοκεφάλου παραλειπόμενα (μελέτη ιστορικοφιλολογική), Αθήνα 1983, σελ. 9.
Του αυτού, Ελληνισμός Μαχόμενος, εκδ. Τήνος, Αθήνα 1995, σελ. 77
Του αυτού, Ορθοδοξία και Ελληνικότητα, εκδ. Μήνυμα, Αθήνα 19922, σελ. 254.
Του αυτού, Παράδοση και Αλλοτρίωση, εκδ. Δόμος, Αθήνα 20015, σελ. 330-331.
Του αυτού, Το ζήτημα της μεταφράσεως της Αγίας Γραφής εις την Νεοελληνικήν κατά τον ΙΘ’ αι. Διατριβή επί διδακτορία. Αθήναι 1977, σελ. 66.
Του αυτού, Τουρκοκρατία, εκδ. Ακρίτας, Αθήνα, α.χ., Ε΄ έκδ. (1η έκδ. 1998), σελ. 152-153.
- Κοκκινάκη Δ., Ποιοι δολοφόνησαν τον Καποδίστρια; Αθώοι οι Μαυρομιχαλαίοι – δεν χτύπησαν αυτοί, εκδ. Πελασγός, Αθήνα 1999, σελ.96
- Κονιδάρη Γερ., Σταθμοί εκκλησιαστικής πολιτικής εν Ελλάδι από Καποδιστρίου μέχρι σήμερον, Αθήναι 1973, σελ. 05
- Σαχπελίδου Στεφ. (αρχιμ.), Το αυτοκέφαλον της Εκκλησίας και ο Κωνσταντίνος Οικονόμος. Ανάτυπον εκ του περιοδικού «Γρηγόριος ο Παλαμάς» , τ. ΝΔ΄, Θεσσαλονίκη 1971, σελ. 520.
- Τουρτόγλου Μενελ., «Σχέσεις Πολιτείας και Εκκλησίας (Προσπάθεια ρυθμίσεως αυτών επί Καποδίστρια)», Πελοποννησιακά, τ. ΙΣΤ, Αθήναι 1986, σελ. 66.
πηγή
-Day.jpg)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου