31 Μαΐου 2021

Καπετάν Γεωργάκης Μανωλάκης. Ο Κολοκοτρώνης της Τσακωνιάς

Του Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου 
 
Ο καπετάν Γεωργάκης Μανωλάκης (1780(;) – 1841) ήταν εκ των σημαντικών ηρώων της Επανάστασης του 1821. Επικεφαλής Τσακώνων αγωνιστών συνέβαλε αποφασιστικά στην άλωση της Μονεμβασιάς (23/7/1821) και κυρίως στην άλωση της Τριπολιτσάς (23/9/1821), στις κομβικές δηλαδή πολεμικές επιτυχίες των Ελλήνων, που θεμελίωσαν την Εθνεγερσία. Έλαβε επίσης με επιτυχία μέρος στη Μάχη των Δερβενακίων.
 
Οι Τσάκωνες φημίζονται για τη νοικοκυροσύνη τους και την φιλοπατρία τους. Εκ των πρώτων πήραν τα όπλα κατά της οθωμανικής τυραννίας και ήταν σημαντική η οικονομική εισφορά τους στον Αγώνα, θυσιάζοντας τις περιουσίες που είχαν αποκτήσει στην Κωνσταντινούπολη και τον πλούτο που αποκόμιζαν συμμετέχοντας στις ναυτιλιακές επιχειρήσεις κυρίως των Σπετσιωτών. Όταν θέλησαν να πείσουν τους Σπετσιώτες να σπεύσουν και να βοηθήσουν στην άλωση της Μονεμβασιάς τους δήλωσαν «ότι θυσιάζουν όλοι οι κάτοικοι Πραστού, εις όσα έχουν πλοία συμμετοχάς, εν σταθερά καρδία, υπέρ του Έθνους κ’ εν ταυτώ υπέρ Ελευθερίας, χωρίς να απαιτήσωσιν άλλας αντιμισθίας».  
 
Οι θυσίες και οι εισφορές των Τσακώνων μένουν στους πολλούς άγνωστες. Ίσως να έφταιξε η απομόνωσή τους. Ο κύριος τόπος τους, το Λεωνίδιο, ο «σίγουρος τόπος» για τον Κολοκοτρώνη, δεν γνώρισε τούρκο, αλλά ήταν αποκλεισμένος από στεριά. Δεν υπήρχε δρόμος. Λόγω θέσης υπήρξε τόπος εξορίας – εκεί θέλησαν να στείλουν οι Κουντουριώτες τη Μπουμπουλίνα για να την εξουδετερώσουν -, ή τόπος περισυλλογής, όπως ήταν για τον Βρεσθένης Θεοδώρητο.  
 
Πηγή ιστορική συμμετοχής και δράσης του καπετάν Γεωργάκη Μανωλάκη και των άλλων Τσακώνων στρατιωτικών και πολιτικών στην Επανάσταση είναι το 3.281 στίχων επικό ποίημα «Η Λάκαινα», του ιερέως του Πραστού – πρωτεύουσας της Τσακωνιάς πριν τον κάψει ο Ιμπραήμ και αυτή μεταφερθεί στο Λεωνίδιο – Θεοδώρου Νικ. Οικονόμου, του Κανικλέους (1811-1877), πού γεννήθηκε και απεβίωσε στο Λεωνίδιο. Αυτοδίδακτος αλλά με ταλέντο ποιητή έγραψε ένα πρωτότυπο ποιητικό αριστούργημα, σε ιαμβικό δεκαπεντασύλλαβο και αναπαιστικό δεκαεξασύλλαβο, σε άρτιες μετρικές αναλογίες.  
 
Μια δεύτερη ιστορική πηγή είναι ο Μιχαήλ Δέφνερ ( Βαυαρία 1848-Αθήνα 1934) σημαντικός φιλόλογος, γλωσσολόγος και αρχαιολόγος φιλέλληνας και στη συνέχεια Έλληνας (πήρε την ελληνική υπηκοότητα και έζησε έως το τέλος της ζωής του στην Ελλάδα). Αυτός τα έτη 1874 και 1875 διέμεινε στο Λεωνίδιο, για να μάθει την τοπική τσακωνική διάλεκτο και για να πληροφορηθεί τα της συμμετοχής των Τσακώνων στην Επανάσταση του 1821 από τους επιζώντες γέροντες αγωνιστές.  
 
Στα όσα ο Δέφνερ έγραψε για τη συμμετοχή των Τσακώνων στην Επανάσταση του 1821 συνέβαλε ο συμβολαιογράφος του Λεωνιδίου Νικόλαος Ζωγράφος. Στις 16 Μαρτίου 1821 ήταν παρών στην μετά τη Θεία Λειτουργία και Δοξολογία κήρυξη της Επαναστάσεως από τους Τσάκωνες στον ιστορικό ναό της Παναγίας στο Λεωνίδιο. Παρών επίσης στη σύλληψη αξιωματικού του Ιμπραήμ, το 1826, που αποκάλυψε στους Τσάκωνες ότι οι Αιγύπτιοι δεν θα επιτεθούν στο Λεωνίδιο, γιατί φοβούνται ότι θα εγκλωβιστούν εκεί και θα συντριβούν. Σχετικά με τη συμμετοχή των Τσακώνων στην Επανάσταση έγραψαν, μεταξύ άλλων, ο Νικ. Σπηλιάδης στην «Ιστορία» του και ο Φωτάκος στα «Απομνημονεύματά» του.  
 
Ο καπετάν Γεωργάκης Μανωλάκης μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία και τρεις μήνες, προ της έκρηξης της Επανάστασης με οικείους του ετοίμαζαν όπλα και πολεμοφόδια στο σπίτι του. Στις 18 Μαρτίου με τετρακόσιους Τσάκωνες αγωνιστές αναχώρησε από το Λεωνίδιο προς πολιορκία της Μονεμβασίας. Παράλληλα έστειλε στις Σπέτσες τον πεθερό του Αναγνώστη Τροχάνη για να προωθήσει την από θαλάσσης βοήθεια των Σπετσιωτών στην πολιορκία, με κίνητρο όσα σημειώθηκαν προηγουμένως. Οι Σπετσιώτες έστερξαν και πολιόρκησαν την Μονεμβασία με έξι μπρίκια. (Μιχ. Δέφνερ «Η δράσις των Τσακώνων κατά την Ελληνικήν Επανάστασιν», Πελοποννησιακά, Τόμος ΚΑ΄, Αθήναι, 1955, 202-203).  
 
Η μετά από σκληρό αγώνα παράδοση της Μονεμβασίας από τους Τούρκους έγινε στον Καντακουζηνό, αντιπρόσωπο του αρχηγού Δημ. Υψηλάντη. Γράφει η «Λάκαινα»: «Προ δε του Καντακουζηνού ο Βέης γονατίζει και σπάθην χρυσοπάρυφον και κλείδας του κομίζει. Ο δε την σπάθην έζωσε στον Καπετάν Γιωργάκη, τας κλείδας δ’ έλαβεν αυτός θέσας εις το θυλάκι. Και «Ζήτω η κλεινή Ελλάς και η Ελευθερία!» κράζουσι και πυροβολούν στρατός κι από τα πλοία» (Θεοδώρου Πρωτοπαπά Οικονόμου του και Κανικλέους «Η Λάκαινα», ιστορικόν ποίημα, Εν Αθήναις, Τυπογρ, Δ. Ειρηνίδου, 1859, στίχοι 3068-3073).  
 
Μετά την άλωση της Μονεμβασιάς ο Γεώργιος Μανωλάκης ποθούσε να συμμετάσχει στην άλωση της Τριπολιτσάς, που είχε αρχίσει στις αρχές Ιουνίου 1821, και δεν χρειάστηκε να τον παροτρύνει ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, που τον ονόμαζε «Γεωργάκη τον Τζάκονα». (Θεοδ. Κολοκοτρώνη «Διήγησις Συμβάντων της Ελληνικής Φυλής 1770-1836», Αθήνησιν, Τύποις Χ. Νικολαΐδου Φιλαδελφεως, 1846, σελ. 80). Την 3η Αυγούστου ήταν στην περιοχή της Τριπόλεως, επικεφαλής 500 ανδρών.  
 
Είναι γεγονός αναμφισβήτητο ότι ο πορθητής της Τριπολιτσάς ήταν ο Μανώλης Ντούνιας (ή Δούνιας), από το σώμα των Τσακώνων του καπετάν Γεωργάκη, όπως αναφέρει σωστά ο Νικόλαος Σπηλιάδης («Απομνημονεύματα 1821-1843», Αθήναι, 1972, Τ. Α΄, σελ. 243). Λόγω του μεγάλου ηρωισμού και αθανάτου κλέους του πορθητού αγωνιστές και ιστορικοί παρέκαμψαν το γεγονός, ή το αλλοίωσαν... Ένας μύθος που λέγεται θεωρούσε ως πορθητή κάποιον «Κεφάλα», που, για τους Τσάκωνες, δεν ήταν άλλος από τον καπετάν Γεωργάκη Μανωλάκη, πούχε το παρατσούκλι «κεφάλας». (Ανωνύμου «Η Κυνουρία κατά την Ελληνικήν Επανάστασιν», Αθήναι, 1930, σελ. 15 και 42).  
 
Στον Εμφύλιο και στις συνωμοσίες των φατριών που είχαν σχηματίσει οι Κωλέττης και Μαυροκορδάτος με τους Κουντουριώτες σε βάρος των στρατιωτικών ο Γεωργάκης Μανωλάκης ήταν σταθερά υπέρ του Κολοκοτρώνη και των άλλων στρατιωτικών. (Βλ. Θάνου Βαγενά «Ο καπετάν Γεωργάκης Μανωλάκης – Μιχαλάκης», Εκδ. Συλλόγου «Λεωνίδιον», Αθήναι, 1973, σελ. 65-108). Όταν ο Κολοκοτρώνης αποφυλακίστηκε από το μοναστήρι της Ύδρας και ανέλαβε πάλι την ηγεσία των Ελλήνων στον πόλεμο κατά του Ιμπραήμ, κάλεσε με έγγραφό του τον «Γεωργάκη τον Τζάκονα» να τεθεί υπό τις διαταγές του, πράγμα που έγινε καθώς ήτανε πάντα ο πιστός στον Γέρο του Μοριά καπετάνιος. 
 
Για τα μετεπαναστατικά του χρόνια λίγα είναι γνωστά. Ένα από αυτά είναι ότι βοήθησε στο να μαθαίνουν γράμματα τα Τσακωνόπουλα, με τη συμβολή του στη δημιουργία «Γενικής Σχολής» στο Λεωνίδιο. Ένα ακόμη που πληροφορούμαστε από τη διαθήκη που άφησε είναι ότι ανεψιός του ήταν ο αγωνιστής του 1821 Γιαννάκης Σαραντάρης, πρόγονος του σημαντικού ποιητή και στοχαστή Γιώργου Σαραντάρη και του αρχιτέκτονα Παναγιώτη Σαραντάρη (1933- ), που είναι εκ των συγχρόνων ευεργετών του Λεωνιδίου. Για τον Μανωλάκη γράφτηκαν και δημοτικά τραγούδια. Ένα από αυτά γράφει: «...Περίμενε Τρομπολιτσά, σε δυο, σε τρεις ημέρες, θαρθούν τα Τσακωνόπουλα και ο καπετάν Γεωργάκης να ιδής Πραστιώτικο σπαθί, τσακώνικο ντουφέκι...» (Γ. Παπαγεωργίου «Ιστορία του Πραστού, Αθήναι, 1970, σελ. 111).-



Share

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Λίγες οδηγίες πριν επισκεφθείτε το ιστολόγιό μας (Για νέους επισκέπτες)

1. Στην στήλη αριστερά βλέπετε τις αναρτήσεις του ιστολογίου μας τις οποίες μπορείτε ελεύθερα να σχολιάσετε επωνύμως, ανωνύμως ή με ψευδώνυμο, πατώντας απλά την λέξη κάτω από την ανάρτηση που γραφει "σχόλια" ή "δημοσίευση σχολίου" (σας προτείνω να διαβάσετε με προσοχή τις οδηγίες που θα βρείτε πάνω από την φόρμα που θα ανοίξει ώστε να γραψετε το σχόλιό σας). Επίσης μπορείτε να στείλετε σε φίλους σας την συγκεκριμένη ανάρτηση που θέλετε απλά πατώντας τον φάκελλο που βλέπετε στο κάτω μέρος της ανάρτησης. Θα ανοίξει μια φόρμα στην οποία μπορείτε να γράψετε το email του φίλου σας, ενώ αν έχετε προφίλ στο Facebook ή στο Twitter μπορείτε με τα εικονίδια που θα βρείτε στο τέλος της ανάρτησης να την μοιραστείτε με τους φίλους σας.

2. Στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας μπορείτε να βρείτε το πλαίσιο στο οποίο βάζοντας το email σας και πατώντας την λέξη Submit θα ενημερώνεστε αυτόματα για τις τελευταίες αναρτήσεις του ιστολογίου μας.

3. Επίσης μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τις δυνατότητες του Google Friend Connect (θα βρείτε δεξιά το ανάλογο gadget) να γίνετε φίλος του ιστολογίου μας και να λαμβάνετε με την εγγραφή σας στο αμέσως παρακάτω gadget πατώντας την λέξη "Εγγραφή" ενημερώσεις του ιστολογίου μας.

4. Αν έχετε λογαριασμό στο Twitter σας δινεται η δυνατότητα να μας κάνετε follow και να παρακολουθείτε το ιστολόγιό μας από εκεί. Θα βρείτε το σχετικό εικονίδιο του Twitter κάτω από τα πλαίσια του Google Friend Connect, στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας.

5. Μπορείτε να ενημερωθείτε από την δεξιά στήλη του ιστολογίου μας με τα διάφορα gadgets για τον καιρό, να δείτε ανακοινώσεις, στατιστικά, ειδήσεις και λόγια ή κείμενα που δείχνουν τις αρχές και τα πιστεύω του ιστολογίου μας. Επίσης μπορείτε να κάνετε αναζήτηση βάζοντας μια λέξη στο πλαίσιο της Αναζήτησης (κάτω από τους αναγνώστες μας). Πατώντας την λέξη Αναζήτηση θα εμφανιστούν σχετικές αναρτήσεις μας πάνω από τον χώρο των αναρτήσεων. Παράλληλα μπορείτε να δείτε τις αναρτήσεις του τρέχοντος μήνα αλλά και να επιλέξετε κάποια συγκεκριμένη κατηγορία αναρτήσεων από την σχετική στήλη δεξιά.

6. Μπορείτε ακόμα να αφήσετε το μήνυμά σας στο μικρό τσατάκι του blog μας στην δεξιά στήλη γράφοντας απλά το όνομά σας ή κάποιο ψευδώνυμο στην θέση "όνομα" (name) και το μήνυμά σας στην θέση "Μήνυμα" (Message).

7. Επίσης μπορείτε να μας στείλετε ηλεκτρονικό μήνυμα στην διεύθυνσή μας koukthanos@gmail.com με όποιο περιεχόμενο επιθυμείτε. Αν είναι σε προσωπικό επίπεδο θα λάβετε πολύ σύντομα απάντησή μας.

8. Τέλος μπορείτε να βρείτε στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας τα φιλικά μας ιστολόγια, τα ιστολόγια που παρακολουθούμε αλλά και πολλούς ενδιαφέροντες συνδέσμους.

Να σας υπενθυμίσουμε ότι παρακάτω μπορείτε να βρείτε χρήσιμες οδηγίες για την κατασκευή των αναρτήσεών μας αλλά και στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας ότι έχει σχέση με δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ

Χρήσιμες οδηγίες για τις αναρτήσεις μας.

1. Στις αναρτήσεις μας μπαίνει ΠΑΝΤΑ η πηγή σε οποιαδήποτε ανάρτηση ή μερος αναρτησης που προέρχεται απο άλλο ιστολόγιο. Αν δεν προέρχεται από κάποιο άλλο ιστολόγιο και προέρχεται από φίλο αναγνώστη ή επώνυμο ή άνωνυμο συγγραφέα, υπάρχει ΠΑΝΤΑ σε εμφανες σημείο το ονομά του ή αναφέρεται ότι προέρχεται από ανώνυμο αναγνώστη μας.

2. Για όλες τις υπόλοιπες αναρτήσεις που δεν έχουν υπογραφή ΙΣΧΥΕΙ η αυτόματη υπογραφή της ανάρτησης. Ετσι όταν δεν βλέπετε καμιά πηγή ή αναφορά σε ανωνυμο ή επώνυμο συντάκτη να θεωρείτε ΩΣ ΑΥΣΤΗΡΟ ΚΑΝΟΝΑ ότι ισχύει η αυτόματη υπογραφή του αναρτήσαντα.

3. Οταν βλέπετε ανάρτηση με πηγή ή και επώνυμο ή ανώνυμο συντάκτη αλλά στη συνέχεια υπάρχει και ΣΧΟΛΙΟ, τότε αυτό είναι ΚΑΙ ΠΑΛΙ του αναρτήσαντα δηλαδή είναι σχόλιο που προέρχεται από το ιστολόγιό μας.

Σημείωση: Αλλες πληροφορίες για δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα μπορείτε να βρείτε στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας.