Τελευταίες αναρτήσεις

22 Αυγούστου 2018

Είσαι Απείθαρχος; Είσαι Ελεύθερος

Γράφει η Φωτεινή Μαστρογιάννη

 «Μιὰ σειρὰ ἀπὸ διαψεύσεις ἐλπίδων ἦταν ἡ ζωή του. Εἶχε ἐλπίσει τότε…
Εἶχε ἐλπίσει ὕστερα…

Κάποτε, πρὶν ἀπὸ χρόνια, εἶχε ἐλπίσει στὸν κομμουνισμό. Μὰ εἶχε διαψευσθεῖ κι ἐκεῖ. Τώρα δὲν εἶχε ἐλπίδα σὲ καμιὰ ἰδεολογία!»

Αντώνης Σαμαράκης – Ζητείται Ελπίς

Γιατί ο άνθρωπος υπακούει σε πολιτικές ιδεολογίες και μένει απαθής; Το ερώτημα αυτό είναι πιο σύγχρονο από ποτέ. Τα δοκίμια του ψυχολόγου, κοινωνιολόγου και φιλοσόφου Εριχ Φρομ στο βιβλίο «Πειθαρχία και Ελευθερία» δίνουν αρκετές απαντήσεις.

Ο Φρομ θεωρεί ότι η εξέλιξη του ανθρώπου οφείλεται στην ανυπακοή, ανυπακοή στον κατεστημένο τρόπο σκέψης , ανυπακοή σε οτιδήποτε αντιμετωπίζει εχθρικά τις νέες ιδέες - εχθρότητα που μπορεί να φθάσει ακόμα και στο σημείο της πλήρους καταστολής τους βλ. λογοκρισία, κοινωνική απομόνωση των ανθρώπων που τις εκφράζουν κοκ. 

Πώς όμως ο άνθρωπος μπορεί να δείξει ανυπακοή στην εξουσία;

Ο Φρομ υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος που μπορεί να επιδείξει ανυπακοή είναι αυτός που έχει το θάρρος της μοναξιάς, ένα θάρρος που προκύπτει από την προσωπική ανάπτυξη του ανθρώπου και τον απογαλακτισμό του από τη μητρική και πατρική εξουσία (αλήθεια, πόσους και πόσες γνωρίζουμε που δεν έχουν απογαλακτισθεί ακόμα;). 

Αυτή η οικογενειακή εξουσία δημιουργεί και το κοινωνικά επιθυμητό πειθαρχημένο άτομο γιατί οι γονείς είναι φορείς της κοινωνίας που έχει ήδη δημιουργηθεί. Με απλά λόγια, οι «πειθαρχημένοι» γονείς θα μεγαλώσουν δειλά και άβουλα «πειθαρχημένα» παιδιά.

Ο απογαλακτισμός και η προσωπική ανάπτυξη προϋποθέτουν ότι το άτομο δεν φοβάται να είναι ελεύθερο και εάν δεν φοβάται να είναι ελεύθερο τότε μπορεί να μην υποτάσσεται στην εξουσία.

Δεν είναι λοιπόν καθόλου περίεργο ότι στην ανθρώπινη ιστορία η υπακοή, κατά τον Φρομ, ταυτίζεται με την αρετή και η ανυπακοή με την αμαρτία. Συνεπώς, σύμφωνα με αυτή τη θεώρηση, ο άνθρωπος δεν θα πρέπει να αισθάνεται ένοχος γιατί φοβάται την ανυπακοή και είναι δειλός γιατί η υπακοή είναι, όπως είπαμε, αρετή ενώ η ανυπακοή αμαρτία . Θα πρόσθετα ότι αυτό συνέβαινε και συμβαίνει ιδιαίτερα στην προτεσταντική Δύση εάν και η υπόλοιπη Ευρώπη (και η Ελλάδα) αρχίζει να «προτεσταντικοποιείται» πολιτισμικά (γιατί οικονομικά έχει ήδη συμβεί μέσω του άκρατου καπιταλισμού) και είναι μία από τις βασικές αιτίες της παρακμής της. Μην ξεχνάμε ότι από τα πρώτα πράγματα που έθιξαν οι Δυτικοί κατά της Ελλάδας στην αρχή της κρίσης ήταν ότι οι Έλληνες είναι απείθαρχοι και ανυπάκουοι συνεπώς «αμαρτωλοί» που πρέπει να μπουν στον δρόμο της δυτικής «αρετής». Δεν γνωρίζω εάν οι Ελληνες έγιναν πιο «ενάρετοι» κατά τα δυτικά πρότυπα, το σίγουρο όμως είναι ότι καταπνίχτηκε οποιαδήποτε δημιουργία και καταστράφηκε ολοσχερώς η παραγωγική ζωή του τόπου.

Ανέφερα ότι η «αρετή» δεν είναι μόνο μία πολιτισμική έννοια με έντονη θρησκευτική απόχρωση αλλά και οικονομική. Ο καπιταλισμός, που είναι το οικονομικό σύστημα που έχει επικρατήσει χωρίς στη διάρκεια της σύγχρονης ιστορίας να έχουμε δει οποιαδήποτε άλλη ουσιαστική εναλλακτική, επιθυμεί πειθήνιους ατομιστές καταναλωτές που σκοπός της ζωής τους είναι το κέρδος και η κατανάλωση, πλήρως αδιάφορους, επιθετικούς ακόμα και καταστροφικούς όσον αφορά την ίδια τη ζωή. Καταναλωτές, που όπως λέει ο Φρόμ, πάσχουν από μία ήπια αλλά χρόνια σχιζοφρένεια (κάτι που βλέπουμε στη χώρα μας να εντείνεται όσο εντείνονται τα μέτρα που μας επιβάλλονται προκειμένου να γίνουμε «ενάρετοι»).

Συνεπώς, από τη στιγμή που η υπακοή ταυτίζεται με την αρετή, να μην απορούμε γιατί η προτεσταντική (κυρίως) Δύση δεν παράγει κάτι ουσιαστικά νέο και που σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, κατά την άποψή μου, θα είναι υποτελής νέων πνευματικά δυνάμεων άλλης κουλτούρας και φιλοσοφίας όπως είναι η Ινδική και η Κινεζική.

Η εξουσία επιδιώκει την υπακοή και αυτό το κάνει όχι μόνο με τον φόβο αλλά παρουσιαζόμενη ως Παντογνώστρια. Έχω ακούσει την έκφραση από απλό κόσμο «γιατί τα ξέρει (αυτός/ή) όλα; Πολιτικός είναι;», έκφραση που δείχνει ότι οι πολιτικοί είναι αυτοί που τα ξέρουν όλα (!).

Η παρουσίαση αυτή ως Παντογνώστη προϋποθέτει ότι η εξουσία θα επιδείξει όλα τα σύμβολά της, θα είναι απρόσιτη στον λαό και θα τον μέμφεται περιφρονητικά («έκατσε η στραβή στη βάρδια μου» είπε με απόλυτο κυνισμό και περιφρόνηση όσον αφορά τα θύματα των πυρκαγιών η περιφερειάρχης, ως μια άλλη πριγκίπισσα που και αυτή προέτρεπε τον λαό να φάει παντεσπάνι αφού δεν είχε ψωμί). Η εξουσία δεν έχει ιδεολογία, οι διάφορες ιδεολογίες που παρουσιάζει είναι μία «φτηνή πραμάτεια» για τους ευκολόπιστους. Η πραγματική ιδεολογία εκφράζεται μέσα από τη στάση μας στους άλλους ανθρώπους, στους γείτονές μας, στους συναδέρφους μας. Εκεί φαίνεται κατά πόσο και εάν αυτός που μιλά για μία ιδεολογία την πιστεύει.

Υπάρχει ελπίς; 

Μπορεί ο άνθρωπος να γλιτώσει από τον πνευματικό θάνατο που τον απειλεί η σύγχρονη κοινωνία;

Θεωρώ πως ναι. Αλλά θα γλιτώσουν μόνο αυτοί που δεν κρύβουν κακία και βλακεία, δεν είναι διεφθαρμένοι και αλλοτριωμένοι, αυτοί που είναι ανυπάκουοι και σκέπτονται.

Εμείς δε οι Έλληνες οφείλουμε, λόγω του ιστορικού μας βάρους και να είμαστε ανυπάκουοι αλλά κυρίως να ερευνούμε και να σκεπτόμαστε και όχι να φοβόμαστε. Όπως έγραψε και ο Μπερτραντ Ράσελ στις Αρχές της Κοινωνικής Ανοικοδόμησης «Οι άνθρωποι φοβούνται τη σκέψη περισσότερο απ’οτιδήποτε άλλο στον κόσμο – περισσότερο από την καταστροφή και απ’τον θάνατο…Μα για να γίνει η σκέψη χτήμα των πολλών κι όχι προνόμιο των λίγων, θα πρέπει να ξεπεράσουμε τον φόβο.

Ο φόβος είναι εκείνος που κρατάει τους ανθρώπους – ο φόβος πως τα πιο πολύτιμα πιστεύω τους θ’αποδειχτούν αυταπάτες, ο φόβος πως οι θεσμοί που διέπουν τη ζωή τους θα αποδειχτούν βλαβεροί, ο φόβος πως θ’αποδειχτούν κι οι ίδιοι λιγότερο άξιοι σεβασμού απ’όσα φαντάζονταν ότι είπαν».

Το παραπάνω κείμενο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο ηλεκτρονικό περιοδικό Writers Gang στη στήλη «Πλάτωνας όχι Πρόζακ».

πηγή



Share

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Λίγες οδηγίες πριν επισκεφθείτε το ιστολόγιό μας (Για νέους επισκέπτες)

1. Στην στήλη αριστερά βλέπετε τις αναρτήσεις του ιστολογίου μας τις οποίες μπορείτε ελεύθερα να σχολιάσετε επωνύμως, ανωνύμως ή με ψευδώνυμο, πατώντας απλά την λέξη κάτω από την ανάρτηση που γραφει "σχόλια" ή "δημοσίευση σχολίου" (σας προτείνω να διαβάσετε με προσοχή τις οδηγίες που θα βρείτε πάνω από την φόρμα που θα ανοίξει ώστε να γραψετε το σχόλιό σας). Επίσης μπορείτε να στείλετε σε φίλους σας την συγκεκριμένη ανάρτηση που θέλετε απλά πατώντας τον φάκελλο που βλέπετε στο κάτω μέρος της ανάρτησης. Θα ανοίξει μια φόρμα στην οποία μπορείτε να γράψετε το email του φίλου σας, ενώ αν έχετε προφίλ στο Facebook, στο Twitter ή στο Google+ μπορείτε με τα εικονίδια που θα βρείτε στο τέλος της ανάρτησης να την μοιραστείτε με τους φίλους σας.

2. Στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας μπορείτε να βρείτε το πλαίσιο στο οποίο βάζοντας το email σας και πατώντας την λέξη Submit θα ενημερώνεστε αυτόματα για τις τελευταίες αναρτήσεις του ιστολογίου μας.

3. Επίσης μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τις δυνατότητες του Google Friend Connect (θα βρείτε δεξιά το ανάλογο gadget) να γίνετε φίλος του ιστολογίου μας και να λαμβάνετε με την εγγραφή σας στο αμέσως παρακάτω gadget πατώντας την λέξη "Εγγραφή" ενημερώσεις του ιστολογίου μας.

4. Αν έχετε λογαριασμό στο Twitter σας δινεται η δυνατότητα να μας κάνετε follow και να παρακολουθείτε το ιστολόγιό μας από εκεί. Θα βρείτε το σχετικό εικονίδιο του Twitter κάτω από τα πλαίσια του Google Friend Connect, στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας.

5. Μπορείτε να ενημερωθείτε από την δεξιά στήλη του ιστολογίου μας με τα διάφορα gadgets για τον καιρό, να δείτε ανακοινώσεις, στατιστικά, ειδήσεις και λόγια ή κείμενα που δείχνουν τις αρχές και τα πιστεύω του ιστολογίου μας. Επίσης μπορείτε να κάνετε αναζήτηση βάζοντας μια λέξη στο πλαίσιο της Αναζήτησης (κάτω από τους αναγνώστες μας). Πατώντας την λέξη Αναζήτηση θα εμφανιστούν σχετικές αναρτήσεις μας πάνω από τον χώρο των αναρτήσεων. Παράλληλα μπορείτε να δείτε τις αναρτήσεις του τρέχοντος μήνα αλλά και να επιλέξετε κάποια συγκεκριμένη κατηγορία αναρτήσεων από την σχετική στήλη δεξιά.

6. Μπορείτε ακόμα να αφήσετε το μήνυμά σας στο μικρό τσατάκι του blog μας στην δεξιά στήλη γράφοντας απλά το όνομά σας ή κάποιο ψευδώνυμο στην θέση "όνομα" (name) και το μήνυμά σας στην θέση "Μήνυμα" (Message).

7. Επίσης μπορείτε να μας στείλετε ηλεκτρονικό μήνυμα στην διεύθυνσή μας koukthanos@gmail.com με όποιο περιεχόμενο επιθυμείτε. Αν είναι σε προσωπικό επίπεδο θα λάβετε πολύ σύντομα απάντησή μας.

8. Στην μπάρα που περνάει κυλιόμενη πάνω από τον χώρο των αναρτήσεων μπορείτε να δείτε σε τίτλους τις 25 τελευταίες αναρτήσεις μας. Οι τίτλοι είναι σύνδεσμοι (λινκ) και πατώντας τους θα ανοίξει σε ένα ξεχωριστό παράθυρο η συγκεκριμένη ανάρτηση.

9. Τέλος μπορείτε να βρείτε στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας τα φιλικά μας ιστολόγια, τα ιστολόγια που παρακολουθούμε αλλά και πολλούς ενδιαφέροντες συνδέσμους.

Να σας υπενθυμίσουμε ότι παρακάτω μπορείτε να βρείτε χρήσιμες οδηγίες για την κατασκευή των αναρτήσεών μας αλλά και στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας ότι έχει σχέση με δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ

Χρήσιμες οδηγίες για τις αναρτήσεις μας.

1. Στις αναρτήσεις μας μπαίνει ΠΑΝΤΑ η πηγή σε οποιαδήποτε ανάρτηση ή μερος αναρτησης που προέρχεται απο άλλο ιστολόγιο. Αν δεν προέρχεται από κάποιο άλλο ιστολόγιο και προέρχεται από φίλο αναγνώστη ή επώνυμο ή άνωνυμο συγγραφέα, υπάρχει ΠΑΝΤΑ σε εμφανες σημείο το ονομά του ή αναφέρεται ότι προέρχεται από ανώνυμο αναγνώστη μας.

2. Για όλες τις υπόλοιπες αναρτήσεις που δεν έχουν υπογραφή ΙΣΧΥΕΙ η αυτόματη υπογραφή της ανάρτησης. Ετσι όταν δεν βλέπετε καμιά πηγή ή αναφορά σε ανωνυμο ή επώνυμο συντάκτη να θεωρείτε ΩΣ ΑΥΣΤΗΡΟ ΚΑΝΟΝΑ ότι ισχύει η αυτόματη υπογραφή του αναρτήσαντα.

3. Οταν βλέπετε ανάρτηση με πηγή ή και επώνυμο ή ανώνυμο συντάκτη αλλά στη συνέχεια υπάρχει και ΣΧΟΛΙΟ, τότε αυτό είναι ΚΑΙ ΠΑΛΙ του αναρτήσαντα δηλαδή είναι σχόλιο που προέρχεται από το ιστολόγιό μας.

Σημείωση: Αλλες πληροφορίες για δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα μπορείτε να βρείτε στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας.