1 Ιουνίου 2026

Η πρόσβαση στα μετρητά ως ζήτημα χρηματοοικονομικής ένταξης

Γράφει ο Νικόδημος Καλλιντέρης, Νομικός 
 
Μια νέα επιστημονική μελέτη δημοσιεύτηκε τον Απρίλιο του 2026 από ακαδημαϊκούς (David Bounie, Davi Marim, Luis Nägelin και Tobias Trütsch) του Πανεπιστημίου St. Gallen στην Ελβετία, ενός από τα πιο φημισμένα ακαδημαϊκά ιδρύματα στον τομέα των χρηματοοικονομικών στον κόσμο. Φέρει τον τίτλο «Μια διακρατική σύγκριση της χωρικής κατανομής των σημείων πρόσβασης σε μετρητά στην Ελβετία και τη Γαλλία» (“A cross-country comparison of the spatial distribution of cash access points in Switzerland and France”) και συγκρίνει την προσβασιμότητα των κατοίκων της Γαλλίας και της Ελβετίας σε υποδομές μετρητών, δηλαδή σε μηχανήματα αυτόματης ανάληψης (ΑΤΜ), σε τραπεζικά καταστήματα και σε ταχυδρομεία. 
 
Πόσο εύκολα μπορούν να προσεγγίσουν οι κάτοικοι των δύο χωρών ένα σημείο ανάληψης ή διαχείρισης μετρητών, ιδιαίτερα σε μια εποχή όπου οι ψηφιακές πληρωμές αυξάνονται και οι τραπεζικές υποδομές μειώνονται; Σε αυτό το ερώτημα απαντά η μελέτη, η οποία αντιμετωπίζει την πρόσβαση στα μετρητά όχι απλώς ως ζήτημα άνεσης και ευκολίας, αλλά ως ζήτημα χρηματοοικονομικής ένταξης, ειδικά για τους ηλικιωμένους, τους κατοίκους της υπαίθρου και τους πολίτες που βασίζονται περισσότερο στο συμβατικό χρήμα.
 
Η έρευνα βασίζεται σε δεδομένα του 2024 και χρησιμοποιεί τις ακριβείς γεωγραφικές τοποθεσίες των σημείων πρόσβασης σε μετρητά σε συνδυασμό με λεπτομερή πληθυσμιακά δεδομένα. Οι συγγραφείς υπολόγισαν την πραγματική απόσταση (όχι ευθείες γραμμές) και τον απαιτούμενο χρόνο μετακίνησης με αυτοκίνητο μέσω του οδικού δικτύου. Αυτό κάνει τα ευρήματα πιο ρεαλιστικά, επειδή η πραγματική πρόσβαση σε ένα ΑΤΜ ή σε ένα υποκατάστημα τράπεζας εξαρτάται από τους δρόμους, τη μορφολογία του εδάφους και τη χωρική κατανομή των οικισμών.
 
Οι δύο χώρες διαφέρουν έντονα. Η Γαλλία είναι πολύ μεγαλύτερη σε έκταση (548.404 τ.χλμ), με περίπου 65,5 εκατομμύρια κατοίκους και σχεδόν 34.810 δήμους. Βέβαια μεγάλο μέρος του πληθυσμού συγκεντρώνεται στα μεγάλα αστικά κέντρα όπως το Παρίσι, τη Λυών και τη Μασσαλία. Αντίθετα, η Ελβετία έχει μικρότερη έκταση, περίπου 40.833 τ.χλμ., πληθυσμό περίπου 9 εκατομμύρια και 2.130 δήμους. Παρά το ορεινό της ανάγλυφο εμφανίζει μια πιο ισορροπημένη κατανομή του πληθυσμού της και της οικονομικής δραστηριότητας, με ισχυρό τον ρόλο των πόλεων μεσαίου μεγέθους.
 
Αυτή η διαφορά είναι κρίσιμη για την ερμηνεία των αποτελεσμάτων της μελέτης. Στη Γαλλία πάνω από το 88% των δήμων βρίσκονται στην ύπαιθρο και περιλαμβάνουν περίπου το 34% του πληθυσμού. Επιπλέον, περισσότερο από το 71% των γαλλικών δήμων έχει λιγότερους από 1.000 κατοίκους, γεγονός που δυσκολεύει τη διατήρηση πυκνού δικτύου τραπεζικών υπηρεσιών. Στην Ελβετία οι αγροτικοί δήμοι είναι περίπου το 48%, αλλά φιλοξενούν μόνο το 16% του πληθυσμού, ενώ οι κωμοπόλεις και τα προάστια συγκεντρώνουν περίπου τον μισό πληθυσμό της χώρας.
 
Η μελέτη δείχνει ότι και στις δύο χώρες τα δίκτυα μηχανημάτων αυτόματης ανάληψης (ΑΤΜ) και τραπεζικών καταστημάτων έχουν μειωθεί αισθητά τα τελευταία χρόνια. Στην Ελβετία ο αριθμός των ΑΤΜ μειώθηκε περίπου κατά 14% από το 2018 έως το 2024, ενώ στη Γαλλία η μείωση ήταν περίπου 19%. Η πτώση αυτή συνδέεται με την αύξηση των ηλεκτρονικών πληρωμών, τον εξορθολογισμό των τραπεζικών δικτύων και τη μείωση της ζήτησης για μετρητά σε ορισμένες περιοχές.
 
Παρόμοια τάση υπάρχει και στα τραπεζικά καταστήματα. Στην Ελβετία το δίκτυο τραπεζικών υποκαταστημάτων μειώθηκε περίπου κατά 14% από το 2018 ενώ στη Γαλλία ο αριθμός των τραπεζικών καταστημάτων μειώθηκε σχεδόν κατά 19%. Ωστόσο, η Γαλλία εξακολουθεί να έχει περισσότερα τραπεζικά υποκαταστήματα ανά κάτοικο σε σχέση με την Ελβετία. Αυτό όμως δεν σημαίνει απαραίτητα καλύτερη γεωγραφική πρόσβαση, επειδή πολλά γαλλικά υποκαταστήματα συγκεντρώνονται σε αστικές ή πιο πυκνοκατοικημένες περιοχές.
 
Τα ταχυδρομεία παίζουν κατά τη μελέτη ξεχωριστό ρόλο. Στη Γαλλία το δίκτυο της La Poste παραμένει σχετικά σταθερό, καθώς υπάρχει θεσμική υποχρέωση διατήρησης εκτεταμένης γεωγραφικής κάλυψης. Από το 2018 έως το 2024 ο αριθμός των ταχυδρομείων μειώθηκε λιγότερο από 3%, πολύ λιγότερο σε σχέση με τα ΑΤΜ και τις τράπεζες. Στην Ελβετία η Swiss Post λειτουργεί ως καθολική υπηρεσία, αλλά το δίκτυο σημείων με υπηρεσίες μετρητών έχει μειωθεί αρκετά. Παρ’ όλα αυτά, τα ταχυδρομεία παραμένουν κρίσιμα για την πρόσβαση σε μετρητά, ειδικά εκεί όπου δεν υπάρχουν τράπεζες ή ΑΤΜ.
 
Οι ερευνητές δημοσίευσαν ορισμένα από τα ευρήματα τους σε διαδραστικές διαδικτυακές πλατφόρμες, όπως ο γαλλικός χάρτης χρήματος, ο ελβετικός χάρτης χρήματος και η ευρύτερη πρωτοβουλία παγκόσμιος χάρτης χρήματος. Αυτά τα εργαλεία παρέχουν εξαιρετικά λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με την προσβασιμότητα σε μετρητά και δημιουργούν μια βάση για διεθνείς συγκρίσεις με βάση μια κοινή μεθοδολογία.
 
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι και στις δύο χώρες η πρόσβαση σε μετρητά παραμένει σε ικανοποιητικό επίπεδο. Αν ληφθούν υπόψη όλα τα είδη σημείων μαζί (ΑΤΜ, τραπεζικά καταστήματα και ταχυδρομεία) ο μέσος κάτοικος της Γαλλίας πρέπει να διανύσει περίπου 1,6 χλμ μέχρι το πλησιέστερο σημείο πρόσβασης, ενώ στην Ελβετία περίπου 1,4 χλμ. Ο μέσος χρόνος οδήγησης είναι σχεδόν ίδιος και στις δύο χώρες, περίπου 2,7 λεπτά. Σχεδόν οι μισοί κάτοικοι και στις δύο χώρες έχουν πρόσβαση σε μετρητά σε απόσταση μικρότερη του 1 χλμ, ενώ σχεδόν όλοι μπορούν να φτάσουν σε ένα σημείο πρόσβασης μέσα σε 10 χλμ.
 
Ωστόσο, η εικόνα αλλάζει όταν εξετάζονται οι δήμοι ανά μέγεθος. Στις μεγάλες πόλεις, με πάνω από 50.000 κατοίκους, η πρόσβαση είναι εξαιρετικά εύκολη: η μέση απόσταση είναι περίπου 0,8 χλμ και στις δύο χώρες. Αντίθετα, στους μικρούς δήμους κάτω των 1.000 κατοίκων, η μέση απόσταση αυξάνεται σε 3,8 χλμ στη Γαλλία και 3,5 χλμ στην Ελβετία. Το 29,2% των κατοίκων των πολύ μικρών γαλλικών δήμων βρίσκεται πάνω από 5 χλμ από το πλησιέστερο σημείο πρόσβασης, έναντι του 19,9% στην Ελβετία.
 
Τα ταχυδρομεία αποτελούν τον πιο σημαντικό συμπληρωματικό μηχανισμό πρόσβασης σε μετρητά. Παρότι είναι λιγότερα από τα ΑΤΜ ή τα τραπεζικά καταστήματα, είναι συχνά καλύτερα τοποθετημένα ώστε να καλύπτουν περιοχές όπου οι τράπεζες δεν έχουν ισχυρή παρουσία. Στη Γαλλία η La Poste έχει ιδιαίτερη σημασία για την εξυπηρέτηση αγροτικών και απομακρυσμένων περιοχών, ενώ στην Ελβετία το ταχυδρομικό δίκτυο λειτουργεί ως μέρος μιας πιο ισορροπημένης συνολικής υποδομής.
 
Η μέση απόσταση έως το πλησιέστερο ταχυδρομικό σημείο είναι 2,5 χλμ στη Γαλλία και 1,3 χλμ στην Ελβετία. Ο μέσος χρόνος οδήγησης είναι 4,1 λεπτά στη Γαλλία και 2,9 λεπτά στην Ελβετία. Η Ελβετία έχει σαφές πλεονέκτημα ως προς τις αποστάσεις, ενώ στη Γαλλία εμφανίζονται μεγαλύτερες αποκλίσεις στις πιο απομακρυσμένες περιοχές.
 
Η ύπαρξη ταχυδρομείου μέσα στον δήμο μειώνει δραστικά τις αποστάσεις. Σε δήμους χωρίς ταχυδρομείο οι κάτοικοι στη Γαλλία διανύουν κατά μέσο όρο 4,6 χλμ, ενώ στην Ελβετία 3 χλμ. Το 37,6% του πληθυσμού σε γαλλικούς δήμους χωρίς ταχυδρομείο βρίσκεται πάνω από 5 χλμ μακριά από το πλησιέστερο ταχυδρομικό σημείο, έναντι 12,4% στην Ελβετία.
 
Η μελέτη αναδεικνύει τη σημασία της συμπληρωματικότητας των υποδομών. Η ισορροπημένη κατανομή των σημείων πρόσβασης σε μετρητά στην Ελβετία έχει ως αποτέλεσμα μικρότερες αποστάσεις και χρόνους μετακίνησης. Αντίθετα, η αστική συγκέντρωση και η εκτεταμένη επικράτεια της Γαλλίας δημιουργούν μεγαλύτερα κενά προσβασιμότητας στις αγροτικές περιοχές.
 
Ωστόσο, ο συνδυασμός ΑΤΜ, τραπεζικών καταστημάτων και ταχυδρομείων εξασφαλίζει σχεδόν καθολική κάλυψη, καθώς το 99,7% των ανθρώπων και στις δύο χώρες μπορεί να φτάσει σε ένα σημείο με μετρητά εντός 10 χλμ.
 



Share
Posted by ΘΑΝΟΣ ΚΟΥΚ at 8:00 μ.μ.
Κατηγορία Θέματος ,

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Εγγραφή σε: Σχόλια ανάρτησης (Atom)

Λίγες οδηγίες πριν επισκεφθείτε το ιστολόγιό μας (Για νέους επισκέπτες)

1. Στην στήλη αριστερά βλέπετε τις αναρτήσεις του ιστολογίου μας τις οποίες μπορείτε ελεύθερα να σχολιάσετε επωνύμως, ανωνύμως ή με ψευδώνυμο, πατώντας απλά την λέξη κάτω από την ανάρτηση που γραφει "σχόλια" ή "δημοσίευση σχολίου" (σας προτείνω να διαβάσετε με προσοχή τις οδηγίες που θα βρείτε πάνω από την φόρμα που θα ανοίξει ώστε να γραψετε το σχόλιό σας). Επίσης μπορείτε να στείλετε σε φίλους σας την συγκεκριμένη ανάρτηση που θέλετε απλά πατώντας τον φάκελλο που βλέπετε στο κάτω μέρος της ανάρτησης. Θα ανοίξει μια φόρμα στην οποία μπορείτε να γράψετε το email του φίλου σας, ενώ αν έχετε προφίλ στο Facebook ή στο Twitter μπορείτε με τα εικονίδια που θα βρείτε στο τέλος της ανάρτησης να την μοιραστείτε με τους φίλους σας.

2. Στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας μπορείτε να βρείτε το πλαίσιο στο οποίο βάζοντας το email σας και πατώντας την λέξη Submit θα ενημερώνεστε αυτόματα για τις τελευταίες αναρτήσεις του ιστολογίου μας.

3. Αν έχετε λογαριασμό στο Twitter σας δινεται η δυνατότητα να μας κάνετε follow και να παρακολουθείτε το ιστολόγιό μας από εκεί. Θα βρείτε το σχετικό εικονίδιο του Twitter κάτω από τα πλαίσια του Google Friend Connect, στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας.

4. Μπορείτε να ενημερωθείτε από την δεξιά στήλη του ιστολογίου μας με τα διάφορα gadgets για τον καιρό, να δείτε ανακοινώσεις, στατιστικά, ειδήσεις και λόγια ή κείμενα που δείχνουν τις αρχές και τα πιστεύω του ιστολογίου μας. Επίσης μπορείτε να κάνετε αναζήτηση βάζοντας μια λέξη στο πλαίσιο της Αναζήτησης (κάτω από τους αναγνώστες μας). Πατώντας την λέξη Αναζήτηση θα εμφανιστούν σχετικές αναρτήσεις μας πάνω από τον χώρο των αναρτήσεων. Παράλληλα μπορείτε να δείτε τις αναρτήσεις του τρέχοντος μήνα αλλά και να επιλέξετε κάποια συγκεκριμένη κατηγορία αναρτήσεων από την σχετική στήλη δεξιά.

5. Μπορείτε ακόμα να αφήσετε το μήνυμά σας στο μικρό τσατάκι του blog μας στην δεξιά στήλη γράφοντας απλά το όνομά σας ή κάποιο ψευδώνυμο στην θέση "όνομα" (name) και το μήνυμά σας στην θέση "Μήνυμα" (Message).

6. Επίσης μπορείτε να μας στείλετε ηλεκτρονικό μήνυμα στην διεύθυνσή μας koukthanos@gmail.com με όποιο περιεχόμενο επιθυμείτε. Αν είναι σε προσωπικό επίπεδο θα λάβετε πολύ σύντομα απάντησή μας.

7. Τέλος μπορείτε να βρείτε στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας τα φιλικά μας ιστολόγια, τα ιστολόγια που παρακολουθούμε αλλά και πολλούς ενδιαφέροντες συνδέσμους.

Να σας υπενθυμίσουμε ότι παρακάτω μπορείτε να βρείτε χρήσιμες οδηγίες για την κατασκευή των αναρτήσεών μας αλλά και στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας ότι έχει σχέση με δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ

Χρήσιμες οδηγίες για τις αναρτήσεις μας.

1. Στις αναρτήσεις μας μπαίνει ΠΑΝΤΑ η πηγή σε οποιαδήποτε ανάρτηση ή μερος αναρτησης που προέρχεται απο άλλο ιστολόγιο. Αν δεν προέρχεται από κάποιο άλλο ιστολόγιο και προέρχεται από φίλο αναγνώστη ή επώνυμο ή άνωνυμο συγγραφέα, υπάρχει ΠΑΝΤΑ σε εμφανες σημείο το ονομά του ή αναφέρεται ότι προέρχεται από ανώνυμο αναγνώστη μας.

2. Για όλες τις υπόλοιπες αναρτήσεις που δεν έχουν υπογραφή ΙΣΧΥΕΙ η αυτόματη υπογραφή της ανάρτησης. Ετσι όταν δεν βλέπετε καμιά πηγή ή αναφορά σε ανωνυμο ή επώνυμο συντάκτη να θεωρείτε ΩΣ ΑΥΣΤΗΡΟ ΚΑΝΟΝΑ ότι ισχύει η αυτόματη υπογραφή του αναρτήσαντα.

3. Οταν βλέπετε ανάρτηση με πηγή ή και επώνυμο ή ανώνυμο συντάκτη αλλά στη συνέχεια υπάρχει και ΣΧΟΛΙΟ, τότε αυτό είναι ΚΑΙ ΠΑΛΙ του αναρτήσαντα δηλαδή είναι σχόλιο που προέρχεται από το ιστολόγιό μας.

Σημείωση: Να σημειώσουμε ότι εκτός των αναρτήσεων που υπογράφει ο διαχειριστής μας, όλες οι άλλες απόψεις που αναφέρονται σε αυτές ανήκουν αποκλειστικά στους συντάκτες των άρθρων. Τέλος άλλες πληροφορίες για δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα μπορείτε να βρείτε στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας.