17 Ιουνίου 2026

Έλλην ή Ρωμιός;

Στοχασμοί πάνω στο Ελληνορωμαϊκό Δίλημμα του αειμνήστου Πάτρικ Λη Φέρμορ
 
Γράφει ο Στυλ. Καβάζης
 
Πριν από τρία χρόνια είχα την τύχη να επισκεφθώ την πανέμορφη Καρδαμύλη ανάμεσα στην Μάνη και στην Καλαμάτα, τον πανέμορφο τόπο που επέλεξε ο Πάτρικ Λη Φέρμορ για να περάσει τα τελευταία χρόνια της ζωής του. Το πέτρινο σπίτι του, αγκαλιασμένο από το μεσσηνιακό φως και στραμμένο προς τη θάλασσα, έμοιαζε να συνεχίζει ακόμη τον διάλογο που ο ίδιος είχε ανοίξει με την Ελλάδα επί δεκαετίες.
 
Καθώς περπατούσα εκεί, σκεφτόμουν πως λίγοι ξένοι γνώρισαν την Ελλάδα τόσο βαθιά όσο εκείνος. Δεν την αγάπησε ως τουρίστας ούτε ως απλός μελετητής. Την περπάτησε από άκρη σε άκρη, την έζησε, την πολέμησε, τη μοιράστηκε με τους ανθρώπους της. Από τη Ρούμελη μέχρι την Κρήτη και από τη Μάνη μέχρι τα πιο απομακρυσμένα χωριά, αναζητούσε πάντοτε κάτι περισσότερο από το τοπίο. Αναζητούσε την ψυχή του τόπου.
 
Στο περίφημο οδοιπορικό-βιβλίο της «Ρούμελης» στο τρίτο κεφάλαιο για το ελληνορωμαϊκό ζήτημα, ο Φέρμορ περιγράφει δύο μεγάλες παραδόσεις που συνυπάρχουν μέσα στην ελληνική ιστορία. Πολλοί το εξέλαβαν ως ένα δίλημμα ανάμεσα στον Έλληνα και τον Ρωμιό. Όσο περισσότερο όμως αφουγκράζομαι τα λόγια του, τόσο περισσότερο πιστεύω πως δεν πρόκειται για δίλημμα.Διότι ο Έλληνας και ο Ρωμιός δεν ήταν δύο διαφορετικοί άνθρωποι.
 
Είναι ο ίδιος άνθρωπος μέσα στο πέρασμα του χρόνου.Ο Ρωμιός δεν εμφανίστηκε για να αντικαταστήσει τον Έλληνα. Ούτε ο Έλληνας έπαψε να υπάρχει όταν γεννήθηκε η Ρωμιοσύνη. Ο ένας αποτελεί τη φυσική συνέχεια του άλλου, όπως το δέντρο αποτελεί τη συνέχεια του σπόρου και ο καρπός τη συνέχεια του δέντρου.
 
Από τις πόλεις της αρχαιότητας μέχρι την υπερχιλιόχρονη αυτοκρατορία της Κωνσταντινούπολης και από εκεί μέχρι τους αγώνες της νεότερης Ελλάδας, η ιστορία του Ελληνισμού δεν είναι μια σειρά ασύνδετων κεφαλαίων αλλά ένα ενιαίο αφήγημα που αλλάζει μορφές χωρίς να χάνει την ουσία του.
 
Γι’ αυτό πάντοτε δυσκολευόμουν με τις απόλυτες διακρίσεις.Όταν κοιτάζω τον Παρθενώνα δεν βλέπω κάτι ξένο προς την Αγία Σοφία.
 
Όταν ακούω έναν βυζαντινό ύμνο δεν αισθάνομαι ότι απομακρύνομαι από τον Όμηρο.Όταν διαβάζω για τον Λεωνίδα δεν ξεχνώ τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο και όταν σκέφτομαι το 1821, δεν βλέπω μόνο την αναγέννηση της Ελλάδας αλλά και τη συνέχεια της Ρωμιοσύνης.
 
Οι αγωνιστές άλλωστε δεν ένιωθαν ότι έπρεπε να επιλέξουν ανάμεσα στα δύο. Προσεύχονταν στις εκκλησίες των πατέρων τους, μιλούσαν τη γλώσσα που είχε διασωθεί μέσα στους αιώνες και ταυτόχρονα αισθάνονταν κληρονόμοι μιας πολύ παλαιότερης ιστορίας. Για εκείνους δεν υπήρχε αντίφαση.
 
Η αντίφαση γεννήθηκε λίγο αργότερα για πολλούς και διάφορους λόγους, όταν κάποιοι επιχείρησαν να χωρίσουν αυτά που η ιστορία είχε ενώσει.
 
Άλλοτε κυρίως προβάλαμε αποκλειστικά την αρχαιότητα και παραμερίζαμε το Βυζάντιο. Άλλοτε σε λιγότερο βαθμό ίσως κάναμε το αντίθετο. Σαν να έπρεπε να διαλέξουμε ποιο κομμάτι της ιστορίας μας δικαιούμαστε να κρατήσουμε.
 
Όμως ότι κι αν κάνουμε η δύναμη του Ελληνισμού υπήρξε πάντοτε η σύνθεση.
Η ικανότητά του να μεταμορφώνεται χωρίς να χάνεται. Να αλλάζει χωρίς να λησμονεί.
Να συνεχίζει ακάθεκτος μέσα στην δίνη του χρόνου και των καιρών.Πολύ πιθανόν αυτό να είχε διακρίνει και ο ίδιος ο Φέρμορ από το σπίτι του στην Καρδαμύλη, αγναντεύοντας το ίδιο πέλαγος που ένωνε επί χιλιάδες χρόνια όλες τις εποχές του Ελληνισμού.
 
Γι’ αυτό, κάθε φορά που ακούω το ερώτημα «Έλλην ή Ρωμιός;», νιώθω πως κάτι λείπει από τη διατύπωσή του.
Διότι δεν είναι θέμα προσωπικής επιλογής ούτε καν δίλημμα.
Δεν είναι δύο αντίπαλες ταυτότητες.
 
Ο Ρωμιός είναι η αναποδραστή ιστορική συνέχεια του Έλληνα και ο σύγχρονος Έλληνας κουβαλά και τους δύο μέσα του.
Δύο ονόματα.
Δύο εποχές.
Μία μνήμη.
Μία ψυχή.
 
Μία αδιάσπαστη συνέχεια που διατρέχει τους αιώνες και φτάνει μέχρι τις μέρες μας.
Και ίσως τελικά το ερώτημα να μην ήταν ποτέ «Έλλην ή Ρωμιός».
Η ιστορία άλλωστε έχει ήδη δώσει την απάντησή της.
Μέσα στους αιώνες περπάτησαν μαζί.
 
Κι όπως οι λίγο παλαιότεροι τραγουδούσαν «Ρωμιός αγάπησε Ρωμιά», έτσι κι ο Ελληνισμός αγάπησε όλες τις εποχές του χωρίς να αρνηθεί καμία.Την αρχαία του κληρονομιά, τη βυζαντινή του ψυχή, τη ρωμαίικη μνήμη και τη νεότερη πορεία του.Ακριβώς γι’ αυτό άντεξε και γι’ αυτό συνεχίζει,παρά τις περιπέτειες των αιώνων να εξακολουθεί να αναγνωρίζει τον εαυτό του στον ίδιο καθρέφτη της ιστορίας.
 
Γιατί ο Έλληνας και ο Ρωμιός δεν υπήρξαν ποτέ δύο.Ήταν πάντοτε ένας!!
 



Share
Posted by ΘΑΝΟΣ ΚΟΥΚ at 7:00 μ.μ.
Κατηγορία Θέματος ,

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Εγγραφή σε: Σχόλια ανάρτησης (Atom)

Λίγες οδηγίες πριν επισκεφθείτε το ιστολόγιό μας (Για νέους επισκέπτες)

1. Στην στήλη αριστερά βλέπετε τις αναρτήσεις του ιστολογίου μας τις οποίες μπορείτε ελεύθερα να σχολιάσετε επωνύμως, ανωνύμως ή με ψευδώνυμο, πατώντας απλά την λέξη κάτω από την ανάρτηση που γραφει "σχόλια" ή "δημοσίευση σχολίου" (σας προτείνω να διαβάσετε με προσοχή τις οδηγίες που θα βρείτε πάνω από την φόρμα που θα ανοίξει ώστε να γραψετε το σχόλιό σας). Επίσης μπορείτε να στείλετε σε φίλους σας την συγκεκριμένη ανάρτηση που θέλετε απλά πατώντας τον φάκελλο που βλέπετε στο κάτω μέρος της ανάρτησης. Θα ανοίξει μια φόρμα στην οποία μπορείτε να γράψετε το email του φίλου σας, ενώ αν έχετε προφίλ στο Facebook ή στο Twitter μπορείτε με τα εικονίδια που θα βρείτε στο τέλος της ανάρτησης να την μοιραστείτε με τους φίλους σας.

2. Στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας μπορείτε να βρείτε το πλαίσιο στο οποίο βάζοντας το email σας και πατώντας την λέξη Submit θα ενημερώνεστε αυτόματα για τις τελευταίες αναρτήσεις του ιστολογίου μας.

3. Αν έχετε λογαριασμό στο Twitter σας δινεται η δυνατότητα να μας κάνετε follow και να παρακολουθείτε το ιστολόγιό μας από εκεί. Θα βρείτε το σχετικό εικονίδιο του Twitter κάτω από τα πλαίσια του Google Friend Connect, στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας.

4. Μπορείτε να ενημερωθείτε από την δεξιά στήλη του ιστολογίου μας με τα διάφορα gadgets για τον καιρό, να δείτε ανακοινώσεις, στατιστικά, ειδήσεις και λόγια ή κείμενα που δείχνουν τις αρχές και τα πιστεύω του ιστολογίου μας. Επίσης μπορείτε να κάνετε αναζήτηση βάζοντας μια λέξη στο πλαίσιο της Αναζήτησης (κάτω από τους αναγνώστες μας). Πατώντας την λέξη Αναζήτηση θα εμφανιστούν σχετικές αναρτήσεις μας πάνω από τον χώρο των αναρτήσεων. Παράλληλα μπορείτε να δείτε τις αναρτήσεις του τρέχοντος μήνα αλλά και να επιλέξετε κάποια συγκεκριμένη κατηγορία αναρτήσεων από την σχετική στήλη δεξιά.

5. Μπορείτε ακόμα να αφήσετε το μήνυμά σας στο μικρό τσατάκι του blog μας στην δεξιά στήλη γράφοντας απλά το όνομά σας ή κάποιο ψευδώνυμο στην θέση "όνομα" (name) και το μήνυμά σας στην θέση "Μήνυμα" (Message).

6. Επίσης μπορείτε να μας στείλετε ηλεκτρονικό μήνυμα στην διεύθυνσή μας koukthanos@gmail.com με όποιο περιεχόμενο επιθυμείτε. Αν είναι σε προσωπικό επίπεδο θα λάβετε πολύ σύντομα απάντησή μας.

7. Τέλος μπορείτε να βρείτε στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας τα φιλικά μας ιστολόγια, τα ιστολόγια που παρακολουθούμε αλλά και πολλούς ενδιαφέροντες συνδέσμους.

Να σας υπενθυμίσουμε ότι παρακάτω μπορείτε να βρείτε χρήσιμες οδηγίες για την κατασκευή των αναρτήσεών μας αλλά και στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας ότι έχει σχέση με δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ

Χρήσιμες οδηγίες για τις αναρτήσεις μας.

1. Στις αναρτήσεις μας μπαίνει ΠΑΝΤΑ η πηγή σε οποιαδήποτε ανάρτηση ή μερος αναρτησης που προέρχεται απο άλλο ιστολόγιο. Αν δεν προέρχεται από κάποιο άλλο ιστολόγιο και προέρχεται από φίλο αναγνώστη ή επώνυμο ή άνωνυμο συγγραφέα, υπάρχει ΠΑΝΤΑ σε εμφανες σημείο το ονομά του ή αναφέρεται ότι προέρχεται από ανώνυμο αναγνώστη μας.

2. Για όλες τις υπόλοιπες αναρτήσεις που δεν έχουν υπογραφή ΙΣΧΥΕΙ η αυτόματη υπογραφή της ανάρτησης. Ετσι όταν δεν βλέπετε καμιά πηγή ή αναφορά σε ανωνυμο ή επώνυμο συντάκτη να θεωρείτε ΩΣ ΑΥΣΤΗΡΟ ΚΑΝΟΝΑ ότι ισχύει η αυτόματη υπογραφή του αναρτήσαντα.

3. Οταν βλέπετε ανάρτηση με πηγή ή και επώνυμο ή ανώνυμο συντάκτη αλλά στη συνέχεια υπάρχει και ΣΧΟΛΙΟ, τότε αυτό είναι ΚΑΙ ΠΑΛΙ του αναρτήσαντα δηλαδή είναι σχόλιο που προέρχεται από το ιστολόγιό μας.

Σημείωση: Να σημειώσουμε ότι εκτός των αναρτήσεων που υπογράφει ο διαχειριστής μας, όλες οι άλλες απόψεις που αναφέρονται σε αυτές ανήκουν αποκλειστικά στους συντάκτες των άρθρων. Τέλος άλλες πληροφορίες για δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα μπορείτε να βρείτε στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας.