Το Uncleftish Beholding είναι ένα μικρό αγγλικό κείμενο που κάνει κάτι πολύ παράξενο. Προσπαθεί να εξηγήσει την ατομική θεωρία στα Αγγλικά, αλλά σχεδόν χωρίς λέξεις που ήρθαν από τα ελληνικά, τα λατινικά και τα γαλλικά. Το αποτέλεσμα μοιάζει αστείο. Μοιάζει και λίγο ξένο. Όμως δείχνει κάτι άλλο. Οτι τα Αγγλικά που ξέρουμε σήμερα δεν θα ήταν ίδια χωρίς τις ελληνικές λέξεις και χωρίς την ελληνική γλώσσα.
Ο συγγραφέας ήταν ο Poul Anderson, γνωστός συγγραφέας επιστημονικής φαντασίας. Το κείμενο δημοσιεύτηκε το 1989 και έγινε αργότερα γνωστό στο διαδίκτυο, επειδή δείχνει με απλό τρόπο πόσο βαθιά έχουν μπει οι δανεικές λέξεις στην αγγλική σκέψη.
Τι σημαίνει Uncleftish Beholding
Ο τίτλος είναι το πρώτο παιχνίδι. Στα κανονικά Αγγλικά, το θέμα λέγεται atomic theory. Δηλαδή ατομική θεωρία. Η λέξη atom έρχεται από το ελληνικό «ἄτομος», που σημαίνει κάτι που δεν κόβεται. Η λέξη theory έρχεται από το ελληνικό «θεωρία». Ο Anderson, όμως, δεν θέλει ελληνικές ρίζες. Έτσι φτιάχνει το uncleftish beholding. Το uncleft σημαίνει περίπου «άκοπο» ή «αδιαίρετο». Το beholding σημαίνει κάτι σαν «θέαση» ή «τρόπος κατανόησης».
Με άλλα λόγια, ο τίτλος προσπαθεί να πει «ατομική θεωρία», αλλά με λέξεις που ακούγονται πιο γερμανικές.
Πώς αλλάζουν οι επιστημονικές λέξεις
Οι περισσότερες επιστημονικές λέξεις στα Αγγλικά γίνονται τελείως διαφορετικές αν αφαιρέσεις τα δανεικά στοιχεία. Το science γίνεται worldken. Δηλαδή «γνώση του κόσμου». Το laboratory γίνεται workstead. Δηλαδή «τόπος δουλειάς». Το atom γίνεται uncleft. Δηλαδή «αυτό που δεν χωρίζεται». Τα elements γίνονται firststuffs. Δηλαδή «πρώτες ουσίες». Τα molecules γίνονται bulkbits, δηλαδή «μικρά κομμάτια ύλης». Το hydrogen γίνεται waterstuff. Το oxygen γίνεται sourstuff. Το helium γίνεται sunstuff.
Αυτές οι λέξεις ακούγονται περίεργες, αλλά δεν είναι τυχαίες. Θυμίζουν τον τρόπο που φτιάχνει λέξεις και η γερμανική γλώσσα. Για παράδειγμα, το υδρογόνο στα γερμανικά είναι Wasserstoff, δηλαδή «ουσία του νερού».
Πάρα πολλές επιστημονικές λέξεις των Αγγλικών πατούν σε ελληνικές ρίζες. Atom, theory, physics, biology, psychology, technology, telephone, microscope, hydrogen, oxygen, helium. Όλες αυτές οι λέξεις έχουν ελληνική βάση ή ελληνικά μέρη. Δεν πέρασαν όλες απευθείας από τα ελληνικά στα Αγγλικά. Πολλές ταξίδεψαν μέσα από τα λατινικά, τα γαλλικά ή τη λόγια επιστήμη της Ευρώπης.
Αυτό έχει σημασία. Η ελληνική γλώσσα δεν έδωσε μόνο «μερικές λέξεις». Έδωσε έναν τρόπο να φτιάχνονται νέες λέξεις για νέες ιδέες.
Όταν οι επιστήμονες ήθελαν να ονομάσουν κάτι καινούργιο, συχνά γύριζαν στα ελληνικά και στα λατινικά. Έτσι η αγγλική επιστημονική γλώσσα έγινε ένα μείγμα. Έχει γερμανικό κορμό, αλλά έχει και τεράστιο ελληνικό και λατινικό λεξιλόγιο.
Θα μπορούσαν να υπάρχουν Αγγλικά χωρίς ελληνικές λέξεις;
Ναι, αλλά θα ήταν πολύ διαφορετικά. Στην καθημερινή ζωή, τα Αγγλικά θα άντεχαν καλύτερα. Λέξεις όπως house, hand, father, mother, water, fire, earth, sun είναι γερμανικές ή πολύ κοντά στον γερμανικό πυρήνα της γλώσσας. Το πρόβλημα θα φαινόταν κυρίως στην επιστήμη, στην ιατρική, στη φιλοσοφία, στην τεχνολογία και στην εκπαίδευση.
Εκεί τα Αγγλικά θα έπρεπε να εφεύρουν χιλιάδες νέες λέξεις.
Η «βιολογία» ίσως γινόταν κάτι σαν life-lore. Η «ψυχολογία» κάτι σαν mind-lore. Η «τεχνολογία» κάτι σαν craft-knowledge.
Μερικές λέξεις θα ήταν πιο εύκολες για έναν Άγγλο που ξέρει μόνο καθημερινά Αγγλικά. Άλλες, όμως, θα ήταν μεγάλες, άβολες και δύσκολες στην αρχή.
Το Uncleftish Beholding δείχνει ότι τα Αγγλικά έγιναν δυνατά επειδή πήραν λέξεις από πολλές γλώσσες. Κράτησαν τον απλό γερμανικό κορμό τους, αλλά πρόσθεσαν όρους από τη Γαλλία, τη Ρώμη και την Ελλάδα. Έτσι μπορούν να πουν απλά πράγματα με απλές λέξεις. Μπορούν όμως να μιλήσουν και για δύσκολες ιδέες με μεγάλη ακρίβεια.
Αυτό είναι το μεγάλο κέρδος. Χωρίς ελληνικές λέξεις, τα Αγγλικά δεν θα εξαφανίζονταν. Θα συνέχιζαν να υπάρχουν. Αλλά η γλώσσα της επιστήμης θα ήταν πιο φτωχή, πιο περίεργη και πολύ λιγότερο κοινή για όλο τον κόσμο.
Μπορείτε να διαβάσετε ολόκληρο το Uncleftish Beholding εδώ
.jpg)
.jpg)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου