3 Ιουνίου 2026

Επιστήμονες ανακάλυψαν ενεργή γεωλογική δομή που κινείται ακόμη κάτω από τη Μεσόγειο

Ένας γεωφυσικός κοιτούσε την οθόνη του πάνω στο ερευνητικό σκάφος METEOR. Αυτό που έβλεπε δεν έπρεπε να βρίσκεται εκεί. 

Μόλις έξι χιλιόμετρα από τις νοτιοδυτικές ακτές της Σικελίας, μια βραχώδης δομή εμφανίστηκε στα δεδομένα του σόναρ: ένα άγνωστο ηφαίστειο, καλυμμένο από στερεοποιημένη ροή λάβας που εκτεινόταν τέσσερα χιλιόμετρα προς τα δυτικά.  
 
Η στιγμή της έκπληξης ανήκει στον Εμανουέλε Λοντόλο, ερευνητή του Εθνικού Ινστιτούτου Ωκεανογραφίας και Πειραματικής Γεωφυσικής της Ιταλίας (OGS).
 
«Μείναμε πραγματικά έκπληκτοι, γιατί βρισκόμασταν πολύ κοντά στην ακτή», είπε. Το ηφαιστειακό οικοδόμημα, που ονομάστηκε Actea, είναι ένα από τα έξι ηφαίστεια που ανακαλύφθηκαν πρόσφατα κατά τη χαρτογράφηση του Καναλιού της Σικελίας, μιας πολυσύχναστης ναυτιλιακής οδού στα νοτιοδυτικά του νησιού.
 
Η αποστολή, με την ονομασία M191 SUAVE (Submarine Volcanism in the Western Sicilian Channel), έφερε κοντά επιστήμονες από το GEOMAR Helmholtz Centre for Ocean Research στο Κίελο, το Monterey Bay Aquarium Research Institute (MBARI), το ιταλικό OGS και το Victoria University of Wellington. Για τρεις εβδομάδες εργάστηκαν πάνω στο γερμανικό ερευνητικό σκάφος METEOR, σαρώνοντας τον βυθό της Μεσογείου.
 
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν πολυδεσμικό ηχοβολιστή και μαγνητόμετρο για να χαρτογραφήσουν ηφαιστειακές δομές τόσο εκτεθειμένες στον βυθό όσο και θαμμένες κάτω από ιζήματα. Η έρευνα αποκάλυψε τρία ηφαιστειακά κέντρα με πλάτος τουλάχιστον έξι χιλιομέτρων και ύψος 150 μέτρων — όσο περίπου ο Πύργος Μονπαρνάς στο Παρίσι. Ολόκληρα κάτω από το νερό. Και εντελώς απούσα από τα υπάρχοντα γεωλογικά μοντέλα.
 
Οι παλιοί χάρτες έκαναν διπλό λάθος
 
Η πραγματική έκπληξη ήρθε από κάτι που η ομάδα δεν περίμενε. Πολλά χαρακτηριστικά του βυθού που οι θεωρητικοί βαθυμετρικοί χάρτες είχαν επισημάνει ως υποθαλάσσια βουνά — και που οι γεωλόγοι θεωρούσαν επί χρόνια ηφαιστειακά οικοδομήματα — αποδείχθηκαν είτε ανύπαρκτα είτε χωρίς μαγματική προέλευση. Οι παλιοί χάρτες απέτυχαν και προς τις δύο κατευθύνσεις: δεν εντόπισαν αληθινά ηφαίστεια και παράλληλα «δημιούργησαν» φανταστικά.
 
Οι επιστήμονες εξακολουθούν να κατανοούν λιγότερο καλά τον ηφαιστεισμό σε παθητικά ηπειρωτικά ρήγματα σε σχέση με άλλα τεκτονικά περιβάλλοντα. Το δυτικό Κανάλι της Σικελίας βρίσκεται στην κεντρική Μεσόγειο, σε μια περιοχή έντονης διάτασης του φλοιού, όπου οι ηφαιστειακές δομές συγκεντρώνονται κατά μήκος εκτατικών ρηγμάτων. Αυτή η πολυπλοκότητα έκανε την περιοχή δύσκολη στην ανάλυση χωρίς χαρτογράφηση υψηλής ανάλυσης.
 
Η νέα έρευνα άλλαξε πλήρως την εικόνα. Η ομάδα συνέκρινε τα νέα δεδομένα σημείο προς σημείο με τα παλαιότερα μοντέλα. Πολλές από τις δομές που εμφανίζονταν στους χάρτες είτε εξαφανίστηκαν υπό λεπτομερή εξέταση είτε αποδείχθηκαν μη ηφαιστειακής προέλευσης. Την ίδια στιγμή, εντελώς νέες δομές — ανάμεσά τους η Actea και οι πέντε «συγγενείς» της — εμφανίστηκαν καθαρά για πρώτη φορά.
 
Ένα ηφαίστειο που «αναπνέει» δίπλα στην ακτή
 
Ανάμεσα σε όλα τα νέα ηφαιστειακά οικοδομήματα, η Actea τραβά το μεγαλύτερο ενδιαφέρον. Είναι το πιο κοντινό στην ακτή, τοποθετημένο στο βόρειο τμήμα της ζώνης ρήγματος Capo Granitola. Βρίσκεται σε βάθος 62 έως 70 μέτρων, ενώ η κορυφή του φτάνει μόλις 34 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας — πιο ρηχά από πολλά σημεία κατάδυσης γεμάτα τουρίστες κάθε καλοκαίρι.
 
Η Actea εμφανίζει ενδείξεις μαγματικής επανενεργοποίησης, πιθανότατα από την εποχή μεταξύ της τελευταίας παγετωνικής περιόδου και της μεταπαγετωνικής ανόδου της στάθμης της θάλασσας. Το βασικό στοιχείο είναι μια εκτεταμένη και σχετικά πρόσφατη ροή λάβας.
 
Ένα μεγάλο ερώτημα παραμένει ανοιχτό. Η Actea και το γειτονικό ηφαίστειο Climene παρουσιάζουν ένα παράξενο χαρακτηριστικό: φυσαλίδες αναδύονται συνεχώς από τους κρατήρες τους.
 
Χωρίς χημική ανάλυση των αερίων, οι επιστήμονες δεν μπορούν να γνωρίζουν με βεβαιότητα την προέλευσή τους. Μπορεί να πρόκειται για βιογενές μεθάνιο, αλλά ίσως υποδηλώνουν και υδροθερμική δραστηριότητα. Το εύρημα δείχνει ότι μαγματικές και υδροθερμικές διεργασίες παραμένουν ενεργές τόσο σε αρχαία όσο και σε νεότερα ηφαιστειακά πεδία.
 
Ο βυθός εδώ δεν είναι «νεκρή» γεωλογία. Είναι ένα σύστημα που συνεχίζει να «αναπνέει» αθόρυβα, μακριά από τα μάτια του κόσμου.
 



Share
Posted by ΘΑΝΟΣ ΚΟΥΚ at 1:00 μ.μ.
Κατηγορία Θέματος , ,

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Εγγραφή σε: Σχόλια ανάρτησης (Atom)

Λίγες οδηγίες πριν επισκεφθείτε το ιστολόγιό μας (Για νέους επισκέπτες)

1. Στην στήλη αριστερά βλέπετε τις αναρτήσεις του ιστολογίου μας τις οποίες μπορείτε ελεύθερα να σχολιάσετε επωνύμως, ανωνύμως ή με ψευδώνυμο, πατώντας απλά την λέξη κάτω από την ανάρτηση που γραφει "σχόλια" ή "δημοσίευση σχολίου" (σας προτείνω να διαβάσετε με προσοχή τις οδηγίες που θα βρείτε πάνω από την φόρμα που θα ανοίξει ώστε να γραψετε το σχόλιό σας). Επίσης μπορείτε να στείλετε σε φίλους σας την συγκεκριμένη ανάρτηση που θέλετε απλά πατώντας τον φάκελλο που βλέπετε στο κάτω μέρος της ανάρτησης. Θα ανοίξει μια φόρμα στην οποία μπορείτε να γράψετε το email του φίλου σας, ενώ αν έχετε προφίλ στο Facebook ή στο Twitter μπορείτε με τα εικονίδια που θα βρείτε στο τέλος της ανάρτησης να την μοιραστείτε με τους φίλους σας.

2. Στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας μπορείτε να βρείτε το πλαίσιο στο οποίο βάζοντας το email σας και πατώντας την λέξη Submit θα ενημερώνεστε αυτόματα για τις τελευταίες αναρτήσεις του ιστολογίου μας.

3. Αν έχετε λογαριασμό στο Twitter σας δινεται η δυνατότητα να μας κάνετε follow και να παρακολουθείτε το ιστολόγιό μας από εκεί. Θα βρείτε το σχετικό εικονίδιο του Twitter κάτω από τα πλαίσια του Google Friend Connect, στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας.

4. Μπορείτε να ενημερωθείτε από την δεξιά στήλη του ιστολογίου μας με τα διάφορα gadgets για τον καιρό, να δείτε ανακοινώσεις, στατιστικά, ειδήσεις και λόγια ή κείμενα που δείχνουν τις αρχές και τα πιστεύω του ιστολογίου μας. Επίσης μπορείτε να κάνετε αναζήτηση βάζοντας μια λέξη στο πλαίσιο της Αναζήτησης (κάτω από τους αναγνώστες μας). Πατώντας την λέξη Αναζήτηση θα εμφανιστούν σχετικές αναρτήσεις μας πάνω από τον χώρο των αναρτήσεων. Παράλληλα μπορείτε να δείτε τις αναρτήσεις του τρέχοντος μήνα αλλά και να επιλέξετε κάποια συγκεκριμένη κατηγορία αναρτήσεων από την σχετική στήλη δεξιά.

5. Μπορείτε ακόμα να αφήσετε το μήνυμά σας στο μικρό τσατάκι του blog μας στην δεξιά στήλη γράφοντας απλά το όνομά σας ή κάποιο ψευδώνυμο στην θέση "όνομα" (name) και το μήνυμά σας στην θέση "Μήνυμα" (Message).

6. Επίσης μπορείτε να μας στείλετε ηλεκτρονικό μήνυμα στην διεύθυνσή μας koukthanos@gmail.com με όποιο περιεχόμενο επιθυμείτε. Αν είναι σε προσωπικό επίπεδο θα λάβετε πολύ σύντομα απάντησή μας.

7. Τέλος μπορείτε να βρείτε στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας τα φιλικά μας ιστολόγια, τα ιστολόγια που παρακολουθούμε αλλά και πολλούς ενδιαφέροντες συνδέσμους.

Να σας υπενθυμίσουμε ότι παρακάτω μπορείτε να βρείτε χρήσιμες οδηγίες για την κατασκευή των αναρτήσεών μας αλλά και στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας ότι έχει σχέση με δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ

Χρήσιμες οδηγίες για τις αναρτήσεις μας.

1. Στις αναρτήσεις μας μπαίνει ΠΑΝΤΑ η πηγή σε οποιαδήποτε ανάρτηση ή μερος αναρτησης που προέρχεται απο άλλο ιστολόγιο. Αν δεν προέρχεται από κάποιο άλλο ιστολόγιο και προέρχεται από φίλο αναγνώστη ή επώνυμο ή άνωνυμο συγγραφέα, υπάρχει ΠΑΝΤΑ σε εμφανες σημείο το ονομά του ή αναφέρεται ότι προέρχεται από ανώνυμο αναγνώστη μας.

2. Για όλες τις υπόλοιπες αναρτήσεις που δεν έχουν υπογραφή ΙΣΧΥΕΙ η αυτόματη υπογραφή της ανάρτησης. Ετσι όταν δεν βλέπετε καμιά πηγή ή αναφορά σε ανωνυμο ή επώνυμο συντάκτη να θεωρείτε ΩΣ ΑΥΣΤΗΡΟ ΚΑΝΟΝΑ ότι ισχύει η αυτόματη υπογραφή του αναρτήσαντα.

3. Οταν βλέπετε ανάρτηση με πηγή ή και επώνυμο ή ανώνυμο συντάκτη αλλά στη συνέχεια υπάρχει και ΣΧΟΛΙΟ, τότε αυτό είναι ΚΑΙ ΠΑΛΙ του αναρτήσαντα δηλαδή είναι σχόλιο που προέρχεται από το ιστολόγιό μας.

Σημείωση: Να σημειώσουμε ότι εκτός των αναρτήσεων που υπογράφει ο διαχειριστής μας, όλες οι άλλες απόψεις που αναφέρονται σε αυτές ανήκουν αποκλειστικά στους συντάκτες των άρθρων. Τέλος άλλες πληροφορίες για δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα μπορείτε να βρείτε στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας.