Γράφει ο Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης – Αμφικτύων
Εισαγωγή
Γνωρίζω εκ των προτέρων ότι θα δυσαρεστήσω όσους επιμένουν στην ύπαρξη ενός προσωπικού Θεού–δημιουργού των πάντων, ορατών και αοράτων, άρα και του Σύμπαντος. Πρόκειται όμως για δοξασία μη επαληθεύσιμη, όπως ακριβώς μη επαληθεύσιμη είναι και η θεωρητική προσέγγιση που παραθέτω κατωτέρω.
Καμία από τις δύο δεν διαθέτει επιστημονική απόδειξη με την αυστηρή έννοια (πείραμα – μέτρηση – επαλήθευση). Ως εκ τούτου, δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ούτε αληθείς ούτε ψευδείς, αλλά αποτελούν αντικείμενα επιστημονικής και φιλοσοφικής μελέτης και στοχασμού.
Όσοι αμφισβητούν την ύπαρξη δημιουργού το στηρίζουν στο γεγονός ότι και τον δημιουργό κάποιος τον δημιούργησε. Επομένως περισσότερο λογική είναι η ρήση του Ηράκλειτου «Κόσμον τόνδε, τον αυτόν απάντων, ούτε τις θεών ούτε ανθρώπων εποίησεν, αλλ' ην αεί και έστιν και έσται πύρ αείζωον απτόμενον μέτρα και αποσβεννύμενον μέτρα…»
Α΄ ΜΕΡΟΣ
ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟ – ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
Το Χάος κατά τον Ησίοδο
Ο Ησίοδος στη Θεογονία αναφέρει:
«Πρώτον εγεννήθη το Χάος, έπειτα η Γαῖα, ύστερον τα Τάρταρα και τέλος ο Έρως ο παλαιός.»
Οι τέσσερις αυτές αρχές είναι αυτογέννητες· δεν δημιουργήθηκε η μία από την άλλη ούτε από κάποιον θεό. Το Χάος δεν είναι ανυπαρξία, αλλά ο άμορφος, σκοτεινός και ενεργειακός χώρος που προϋπήρχε της κοσμικής διακόσμησης.
Σε αυτόν, ύλη και ενέργεια βρίσκονται εν δυνάμει, σε κατάσταση αταξίας.
Ο Συμπαντικός Έρως και η Έρις
Ο Συμπαντικός Έρως δεν ταυτίζεται με τον ερωτικό θεό της μυθολογίας, αλλά αποτελεί την ελκτική και συνεκτική αρχή που επιτρέπει τη συνένωση των όμοιων και των αντίθετων στοιχείων της ύλης.
Αντίθετή του είναι η Έρις, η δύναμη της διάσπασης και της εντροπίας. Το σύμπαν υφίσταται μέσα από αυτή τη διαλεκτική ένταση ένωσης και διαχωρισμού.
Το ίδιο διττό νόημα φέρει και το όνομα Ζεύς (εκ του ζευγνύω) και Δίας (εκ του διαιρώ).
Η Ιερά Τετρακτύς
Οι τέσσερις αρχές του Ησιόδου συγκροτούν την Ιερά Τετρακτύν, θεμέλιο της αρχαίας ελληνικής κοσμοαντίληψης:
- Τέσσερις καταστάσεις της ύλης: Γη – Ύδωρ – Αήρ – Πυρ
- Τέσσερις λειτουργίες της ψυχής: Αίσθηση – Συναίσθημα – Νόηση – Γνώση
- Τέσσερις αρετές: Σωφροσύνη – Ανδρεία – Φρόνηση – Δικαιοσύνη
Χωρίς αυτήν τη γνώση, το Αρχαίο Ελληνικό Πνεύμα καθίσταται ακατανόητο.
Σύμπαν και Κόσμος κατά τον Ηράκλειτο
Το Σύμπαν είναι το άπειρο, αιώνιο και αυτοδημιούργητο όλον.
Ο Κόσμος είναι το διακοσμημένο μέρος του Σύμπαντος: άστρα, γαλαξίες, πλανήτες.
Οι Έλληνες μιλούν για πολλούς κόσμους, όχι για πολλά σύμπαντα. Το Σύμπαν για τους έλληνες όπως φανερώνει και η λέξεη «Συν πάν=Σύμπαν δηλαδή το Όλον)
Οι ιδιότητες του Σύμπαντος κατά τους Ελληνες ήταν:
Ένα και μοναδικό, Αιώνιο, Άπειρο, Έν, Αγέννητο, γεννήτωρ, Ανώλεθρο, Αυτάρκες, Αυτογέννητο, Αμετάβλητο, Ακίνητο, Παντελές. Στο εσωτερικό του «Τα πάντα ρει»
Β΄ ΜΕΡΟΣ
ΦΥΣΙΚΗ – ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ
(Το παρόν τμήμα δεν αποτελεί αποδεδειγμένη φυσική θεωρία, αλλά λογική προσέγγιση προς την αλήθεια και φιλοσοφική ερμηνεία με όρους σύγχρονης φυσικής.)
Το Χάος στη σύγχρονη επιστήμη
Ο φυσικός Ilya Prigogine έδειξε ότι το Χάος μπορεί να αυτοοργανώνεται και να παράγει νέες δομές. Δεν είναι στατικό, αλλά δυναμικό και δημιουργικό.
Οι θεμελιώδεις δυνάμεις
Στη σύγχρονη φυσική αναγνωρίζονται τέσσερις θεμελιώδεις δυνάμεις:
- Ηλεκτρομαγνητική
- Βαρυτική
- Ισχυρή Πυρηνική
- Ασθενής Πυρηνική
Οι νόμοι της φύσης είναι αμείλικτοι και αμετάβλητοι εν αντιθέσει προς τους ανθρώπινους νόμους που μεταβάλλονται με την αλλαγή των συνθηκών στη γη
Υπόθεση περί των αιτίων της Μεγάλης Έκρηξης
Η θεωρία της Μεγάλης Έκρηξης περιγράφει το μετά, όχι το πριν. Η παρούσα υπόθεση προτείνει τέσσερα στάδια:
- Χαοτική αστάθεια σε ενεργειακό πεδίο και εμφάνιση εν δυνάμει σωματιδίων.
- Δημιουργία πλάσματος (κουάρκ, ηλεκτρόνια, φωτόνια, νετρίνα).
- Συμπύκνωση σε πύρινη μάζα με άπειρη θερμοκρασία και άπειρη πίεση
- Μεγάλη Έκρηξη (Big Bang) και διαστολή του Κόσμου.
Ακολουθεί ψύξη, επιβράδυνση, συρρίκνωση και νέα έκρηξη:
αέναος κύκλος γένεσης και φθοράς. Συνέβη άπαξ η Μεγάλη Έκρηξη, λόγω μιας ιδιαιτερότητας, ή συμβαίνουν αενάως τέτοιες εκρήξεις στο Σύμπαν και δημιουργούνται νέοι κόσμοι; Κάποτε θα το μάθουμε.
Επίλογος
Ο κόσμος δεν δημιουργείται μία φορά, αλλά αδιάκοπα.
Η ροή, ο νόμος και ο λόγος της φύσης δεν γνωρίζουν αρχή και τέλος — μόνο μεταμορφώσεις.
(4/2/.2026)
Αμφικτύων – Υποστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδη
Συγγραφέας, Μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου