Οι Αμερικανο-Ευρωπαϊκές σχέσεις κατά την προεδρία Ντόναλντ Τραμπ δοκιμάζονται στο εμπόριο, στην άμυνα και στην κυρίαρχη ιδεολογία. Τελευταίο επεισόδιο η αντίδραση της ΕΕ στη απόφαση του Αμερικανού προέδρου να επιβάλλει γενικούς δασμούς 15% σε όλες τις εισαγωγές παγκοσμίως, ως απάντηση στην απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου να χαρακτηρίσει παράνομους τους δασμούς που έχει επιβάλει. Ο επικεφαλής της Επιτροπής Εμπορίου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Bernd Lange, πρότεινε την αναστολή της διαδικασίας επικύρωσης της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ-ΗΠΑ, που υπογράφηκε τον Ιούλιο του 2025.
Τότε οι χώρες της ΕΕ υποτάχθηκαν στην εμπορική πολιτική που επιβλήθηκε από τον Πρόεδρο Τραμπ, με την μεσολάβηση της μη-εκλεγμένης από τους Ευρωπαίους πολίτες Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής von der Leyen. Η συμφωνία περιλάμβανε επιβολή δασμών 15% στα περισσότερα ευρωπαϊκά προϊόντα, και εξάρτηση από την αμερικανική ενέργεια. Έτσι, η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) απεξαρτήθηκε από την φτηνή Ρωσική ενέργεια κι εξαρτήθηκε από το 30% – 50% ακριβότερο αμερικανικό LNG, με δραματικές συνέπειες στην βιομηχανία. Η διοίκηση Τραμπ αντιμετώπισε την Ευρώπη ως οικονομικό ανταγωνιστή, μάλλον παρά ως εταίρο. Ωστόσο, it takes 2 to tango…
Η πίεση από τις ΗΠΑ στις ευρωπαϊκές χώρες να αναλάβουν μεγάλο στρατιωτικο-οικονομικό βάρος για την άμυνά τους, και η γενικότερη αμφισβήτηση του ΝΑΤΟ τρομοκρατεί τους Ευρωπαίους ηγέτες. Πρώτον, διότι τα περισσότερα ευρωπαϊκά κράτη διανύουν οικονομική κρίση κι αδυνατούν να αυξήσουν τις στρατιωτικές τους δαπάνες. Δεύτερον, διότι η συμμετοχή των ευρωπαϊκών κρατών/μελών στο ΝΑΤΟ αποτελεί ειρηνοποιό παράγοντα στην ΕΕ, μειώνοντας τις διακρατικές εντάσεις. Κι επιπλέον αγκάθι για τους Ευρωπαίους αποτελεί η φιλική αντιμετώπιση της Ρωσίας από τις ΗΠΑ.
Πόσο πέτυχε η ατζέντα MAGA του Τραμπ;
Η ατζέντα MAGA έχει εθνοκεντρικό χαρακτήρα, γεγονός το οποίο θα μπορούσε να είναι γόνιμο τόσο για τις ΗΠΑ όσο και για την διεθνή τάξη, αν συνδυαζόταν με σεβασμό αξιών και εταίρων και με έλλειψη βίαιων επεμβάσεων σε άλλα κυρίαρχα κράτη. Αντίθετα, η ΕΕ έχει υιοθετήσει νεοφιλελεύθερη προσέγγιση ανοιχτών αγορών σε πλαίσιο οικονομικού νέο-ιμπεριαλισμού τύπου παγκοσμιοποίησης.
Η διπλωματική εμπλοκή των ΗΠΑ του Τραμπ για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία σε αντίθεση με την καταστροφική πολεμοχαρή στάση της Ευρώπης αύξησε τις διατλαντικές εντάσεις. Επιπλέον, η αμερικανική εισβολή στην Γροιλανδία την οποία διακήρυξε ο Πρόεδρος Τραμπ τορπίλισε την διατλαντική συνοχή, και θα μπορούσε να οδηγήσει στην διάλυση του ΝΑΤΟ και στην αποσύνθεση της ΕΕ.
Όμως, διερωτάται κανείς γιατί αιφνιδίασε το βαθύ κράτος των Βρυξελλών η ανακοίνωση επιδρομής στην Γροιλανδία, όταν η ΕΕ αδιαφορούσε απέναντι σε άνομες επιχειρήσεις των ΗΠΑ εναντίον του Ιράν, της Βενεζουέλας, της Υεμένης, της Συρίας, της Νιγηρίας, της Σομαλίας, του Ιράκ κι εναντίον των Παλαιστινίων.
Όταν οι φιλελεύθερες αξίες κατέρρεαν χωρίς καν την προσποίηση του παρελθόντος. Διότι η διαφορά του Τραμπ από προηγούμενους προέδρους των ΗΠΑ είναι ότι δεν κάνει τον κόπο να προσποιηθεί. Όπως, για παράδειγμα, έκανε ο Jo Biden σχετικά με την καταστροφή του North Stream, επικουρούμενος βέβαια από την δουλική γερμανική κυβέρνηση που δεν προάσπισε το συμφέρον των πολιτών της. Κι ας δούμε πως εξελίχθηκε και διατυπώθηκε, διαχρονικά, ο ρόλος της Ευρώπης στις διατλαντικές σχέσεις.
Οι σχέσεις Ευρώπης-ΗΠΑ σήμερα
Με την δημοσίευση της νέας Στρατηγικής Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ τον Δεκέμβριο 2025 έγινε σαφές ότι οι ΗΠΑ επιδιώκουν την στρατηγική σταθερότητα με την Ρωσία. Κι αυτό ήρθε ως ανακούφιση στους σκεπτόμενους πολίτες, γιατί απομάκρυνε τον κίνδυνο του πυρηνικού ολοκαυτώματος που τροφοδοτούσε ο Biden. Όμως, από τις πολιτικές ελίτ της Βρετανίας και των Βρυξελλών ακούγονταν πολεμοκάπηλες κραυγές. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες, καθηλωμένοι στην αντιρωσική πολιτική-Biden, αδυνατούσαν να αναθεωρήσουν την ρωσοφοβική προπαγάνδα τους φοβούμενοι ότι θα χάσουν την εξουσία τους.
Παρουσίαζαν την Ρωσία ως υπαρξιακή απειλή, προκειμένου να επιτύχουν την συσπείρωση των ευρωπαϊκών κρατών και την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής πολεμικής βιομηχανίας. Έτσι, στις διαπραγματεύσεις του Τραμπ με τον Πούτιν για ειρήνη αγνοήθηκε η Ευρώπη. Και ποιος πιστεύει το αφήγημα της ΕΕ ότι η στήριξη της Ουκρανίας γίνεται για λόγους αρχών, όταν δημοσιεύεται η πλειοδοσία προσφορών για την λεία στην Ουκρανία; Και ποιός πιστεύει στις “αρχές” της Γερμανίδας von der Leyen που απαιτεί από την Ρωσία να πληρώσει αποζημιώσεις στην Ουκρανία, όταν καλύπτει την Γερμανία που αρνείται να πληρώσει στην Ελλάδα τις αποζημιώσεις της από τον Β΄ΠΠ;
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ JD Vance, στην ομιλία του στο 61ο συνέδριο ασφαλείας στην Γερμανία τον Φεβρουάριο 2025, επέκρινε τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις για παραβίαση δημοκρατικών αρχών. Και ο Vance μπορεί να παραβλέπει τις εκατοντάδες επιχειρήσεις της CIA για την ανατροπή νόμιμα εκλεγμένων κυβερνήσεων, και τους δεκάδες απρόκλητους αμερικανικούς πολέμους από το Βιετνάμ μέχρι το Αφγανιστάν, όμως έχει δίκιο για το έλλειμμα δημοκρατίας στην ΕΕ. Κλασσικά παραδείγματα: το κλείσιμο μέσων κοινωνικής δικτύωσης, η καταδίκη ακτιβιστών, η ενοχή για έγκλημα σκέψης, η παράνομη ακύρωση εκλογών και συνεδρίων, η απαγόρευση εισόδου πολιτών σε κράτη/μέλη της EE, και οι κυρώσεις σε άτομα γιατί διατυπώνουν “μη-αρεστή” άποψή.
Στο ίδιο μήκος κύματος τον ίδιο μήνα σε συνάντηση του ΝΑΤΟ, ο Υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Peter Hegseth διευκρίνισε ότι η Ευρώπη δεν αποτελεί πλέον προτεραιότητα για τις ΗΠΑ και πρέπει να αναλάβει την ευθύνη της ασφάλειάς της. Υπογράμμισε την ανάγκη αναβίωσης της διατλαντικής αμυντικής βιομηχανίας, και την υποχρέωση αύξησης των ευρωπαϊκών αμυντικών δαπανών από 2% σε 5% του ΑΕΠ. Ο Hegseth τόνισε ότι ο αμερικανικός στρατός δεν μπορεί να είναι μόνιμος εγγυητής της Ευρώπης.
Η νέα Στρατηγική Εθνικής Άμυνας των ΗΠΑ αποσαφηνίζει ότι αλλάζουν οι όροι του παιχνιδιού για τους Ευρωπαίους. Μετά την άμυνα της αμερικανικής επικράτειας, δεύτερη προτεραιότητα για τις ΗΠΑ του Τραμπ είναι η αποτροπή της Κίνας στον Ινδο-Ειρηνικό. Σε αντίθεση με τους ιέρακες του Πενταγώνου πίσω από τον Biden, που προσπάθησαν να γονατίσουν την Ρωσία προκαλώντας τον ρωσο-ουκρανικό πόλεμο, οι ΗΠΑ του Τραμπ θεωρούν την Κίνα ως τον ισχυρότερο ανταγωνιστή και την Ρωσία ως μη ηγεμονική απειλή, ενώ η Ευρώπη τοποθετείται ακόμα χαμηλότερα στην ιεράρχηση προτεραιοτήτων. Αμερικανική απαίτηση είναι, να αναλάβει η Ευρώπη ευθύνη για την άμυνά της και για την άμυνα της Ουκρανίας.
Tον Φεβρουάριο του 2026, στην 62η Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Marco Rubio άσκησε κριτική στην Ευρώπη για το ελεύθερο εμπόριο, την μαζική μετανάστευση, και τις πράσινες πολιτικές για την κλιματική αλλαγή. Είπε ότι «Το τέλος της διατλαντικής εποχής δεν είναι ούτε ο στόχος μας ούτε η επιθυμία μας» και «θα είμαστε πάντα παιδί της Ευρώπης». Όμως είπε επίσης «Εμείς στις ΗΠΑ δεν έχουμε κανένα συμφέρον να είμαστε ευγενικοί και μεθοδικοί φροντιστές της διαχειριζόμενης παρακμής της Δύσης».
Εν ολίγοις, ο Rubio, σε ηπιότερο τόνο συγκριτικά με τον J.D.Vance στην 61η διάσκεψη, διατύπωσε παρόμοια κριτική στην Ευρώπη επιβεβαιώνοντας συνάμα ότι το πεπρωμένο των ΗΠΑ είναι συνυφασμένο με την Ευρώπη. Ο Rubio διευκρίνισε ότι οι ΗΠΑ θα ακολουθήσουν τον δικό τους δρόμο αν δεν συμμορφωθεί η Ευρώπη προκειμένου να διασωθεί η μονοπολική τους ηγεμονία στην παγκόσμια τάξη: «Είναι προτίμησή μας να το κάνουμε μαζί σας, αλλά οι ΗΠΑ δεν θα περίμεναν να αποσπάσουν διπλωματική συμφωνία από απρόθυμους συμμάχους».
Ο ρόλος του Τραμπ στο μετασχηματισμό της Δύσης
Εν κατακλείδι, η Δύση μετασχηματίζεται. Ο αμερικανικός απροκάλυπτος ιμπεριαλισμός (χωρίς πλέον δημοκρατικές και ανθρωπιστικές περικοκλάδες) συγκρούεται με τον ευρωπαϊκό συγκαλυμμένο νέο-ιμπεριαλισμό, αν και οι επιθυμίες είναι κοινές δηλαδή ηγεμονία και πρόσβαση σε πόρους άλλων. Γίνεται πλέον σαφές ότι η Ευρώπη είναι υφιστάμενος και όχι εταίρος, και πρέπει να βελτιωθεί και να ακολουθεί τις οδηγίες της Αμερικής στην προσπάθειά της να ανακτήσει την μονοπολική της ηγεμονία. Η άποψη της κυβέρνησης Τραμπ είναι ότι η Αμερική πορεύεται είτε μόνη της είτε μαζί με την Ευρώπη (με όρους), ενώ η Ευρώπη πορεύεται είτε μαζί με την Αμερική (άνευ όρων) είτε δεν πορεύεται καθόλου λόγω ανωριμότητας των ηγετών της και έλλειψης ομοφωνίας στο εσωτερικό της.
Άραγε αποτελεί λύση η ανάπτυξη πολεμικής βιομηχανίας στην ΕΕ; Όχι, γιατί τα όπλα δεν μένουν στα ράφια, και δεν υπάρχει καλός πόλεμος. Άλλωστε, ποιον θα πολεμούσε η εξοπλιζόμενη Γερμανία; ΗΠΑ, Ρωσία και Κίνα είναι εκτός συναγωνισμού. Άρα μόνον άλλες ευρωπαϊκές χώρες μπορεί να στοχεύσει η Γερμανία, όπως έκανε στους 2 παγκόσμιους πολέμους.
Κι επειδή η αποδοχή των λαθών των Ευρωπαίων ηγετών θα τους καταργούσε, απαιτείται αλλαγή τους μαζί με το βαθύ κράτος των Βρυξελλών που ενορχηστρώνει το παράλογο, κι επιπλέον ασκεί λογοκρισία παράνομη βάσει του Συντάγματος πολλών ευρωπαϊκών κρατών. Σημειωτέον ότι η “δημοκρατική” ΕΕ βάζει κυρώσεις σε πολίτες απλά και μόνον επειδή εκφέρουν “μη-αρεστή” άποψη.
Σε πολίτες, όπως είναι ο Ελβετός απόστρατος συνταγματάρχης Jacques Baud που κατηγορήθηκε ως «φερέφωνο ρωσικής προπαγάνδας», ο Γάλλος πρώην αξιωματικός και αναλυτής γεωπολιτικής Xavier Moreau που κατηγορήθηκε ως «προπαγανδιστής του Κρεμλίνου», ο πρώην βοηθός σερίφη Φλόριντα John Mark Dugan που κατηγορήθηκε για «φιλορωσική προπαγάνδα», η δημοσιογράφος Diana Panchenko της οποίας το ρεπορτάζ θεωρήθηκε από την ουκρανική υπηρεσία ασφαλείας ως «προπαγάνδα». Εν ολίγοις, άτομα τιμωρούνται γιατί επιχειρηματολογούν κατά της Ουκρανίας, ενώ οι κατηγορίες δεν στοιχειοθετούνται σε δικαστήριο κι έτσι οι κατηγορούμενοι δεν μπορούν να υπερασπιστούν εαυτούς.
Η ΕΕ οφείλει καταρχάς και κυρίως να εκδημοκρατιστεί. Επίσης, ύστερα από 19 πακέτα κυρώσεων που έπληξαν την ΕΕ μάλλον παρά την Ρωσία, οφείλει να αντιληφθεί ότι υπάρχει διπλωματικός δρόμος για να συνυπάρξει με την Ρωσία με αμοιβαία οφέλη. Τέλος, οφείλει να βελτιώσει τις σχέσεις της με την Κίνα, τον δεύτερο σημαντικότερο εμπορικό της εταίρο, γεγονός που θα μπορούσε να παίξει κάποιο σταθεροποιητικό ρόλο. Αν και, ο κατακερματισμός της ΕΕ λόγω σύγκρουσης συμφερόντων μεταξύ των κρατών/μελών, και η δυσπραγία λήψης αποφάσεων δεν υπόσχονται σταθερότητα.
.jpg)
.png)
.jpg)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου