Η εφετινή Καθαρά Δευτέρα συνέπεσε με την συμπλήρωση 60 χρόνων από την ημέρα που λειτούργησε η δημόσια τηλεόραση, η μεγάλη πόρνη της τεχνολογικής Βαβυλώνας, που λίγο πριν πιάσει τα εξήντα, έχασε τα πρωτεία του ανθρώπινου εκμαυλισμού από την ενηλικιωθείσα πόρνη των πορνών, ήτοι την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Εκτός από τις καθιερωμένες μεταδόσεις για το πέταγμα του χαρταετού, το ακριβότερο κατά 30% σαρακοστιανό τραπέζι (το οποίο, κατά περίεργο τρόπο, σχεδόν κάθε χρόνο είναι ακριβότερο από την αμέσως προηγούμενη φορά – λογικό, αφού η ακρίβεια πρέπει να προπαγανδίζεται διαχρονικά ως μία από τις πιο ανθεκτικές κρίσεις που ταλανίζουν τον δύσμοιρο Νεοέλληνα), την επιστροφή των εκδρομέων του τριημέρου και τα αυξημένα μέτρα σε όλο το οδικό δίκτυο της χώρας, που, όπως πάντοτε, στοχεύουν στην ασφαλή μετακίνηση των πολιτών και την πρόληψη του καθημερινού πλέον μπαμπούλα τους, δηλ. των τροχαίων ατυχημάτων, τα οποία υποτίθεται ότι θα μειωθούν αισθητά χάρη στις χιλιάδες έξυπνες κάμερες και τα αυστηρά μπλόκα της Τροχαίας που κόβουν τα τσουχτερά πρόστιμα και αφαιρούν τα διπλώματα οδήγησης, φέτος προβλήθηκαν εκπομπές αφιερωμένες στην γέννηση της τηλεπόρνης, που απεδείχθη το πιο ωφέλιμο προπαγανδιστικό εργαλείο για την χειραγώγηση των μαζανθρώπων.
Για τον εορτασμό των Εξηντάχρονων της ΕΡΤ ετοιμάσθηκε, μάλιστα, ένα τρέιλερ με κυρίαρχο προπαγανδιστικό σλόγκαν το κάθε άλλο παρά αθώο:
«Η ΕΡΤ της νέας εποχής. Από το χθες στο αύριο».
Όπως έχει επισημανθεί σε διαφωτιστικό άρθρο του παρόντος ιστολογίου1, η Νέα Εποχή είναι ένα αποκρυφιστικό κίνημα που κατάφερε, ολίγον κατ’ ολίγον, να εξαπλωθεί παγκοσμίως ενορχηστρώνοντας έναν ύπουλο πόλεμο κατά του Χριστιανισμού, μολύνοντας παράλληλα, ιδίως δε αναποδογυρίζοντας, την οπτική των λαών.
Το κίνημα της Νέας Εποχής είναι εκείνο που καθορίζει το περιεχόμενο της παγκοσμιοποιητικής ατζέντας, μέσα στην οποία εντάσσονται όλοι εκείνοι οι επιμέρους στόχοι που θα μετατρέψουν τον πλανήτη σε μια πρωτοφανή δυστοπική φυλακή, απόλυτος διαχειριστής της οποίας σχεδιάζεται να είναι ο ψευδομεσσίας Αντίχριστος.
Κάθε άλλο παρά τυχαία, λοιπόν, έχει χαρακτηρισθεί η τηλεόραση ως διαβολοκούτι. Άλλωστε ξεκίνησε να έχει για κεραία δύο κερατάκια, τα οποία τελικώς εξαφανίσθηκαν, καθώς η τεχνολογία του σατανά-κερατά αναβαθμιζόταν ασταμάτητα και τα προϊόντα του άρχισαν να γίνονται όλο και πιο «έξυπνα» (διάβαζε ορθότερα: πονηρά).
Εκτός από το ύποπτο σύνθημα περί «ΕΡΤ της νέας εποχής», στο παραπάνω τρέιλερ έχουν διατυπωθεί και κάποια άλλα συνθήματα που είναι προδήλως προπαγανδιστικά. Ακούγοντας ότι:
«Μαζί της μάθαμε να βλέπουμε αλλιώς», θα πρέπει να καταλάβουμε ότι μάθαμε να βλέπουμε αυτό που μας σερβίρουν οι κατασκευαστές της κοινής γνώμης.
Και ακούγοντας ότι:
«Η τηλεόραση δεν είναι μόνο αυτό που βλέπεις, είναι αυτό που ζεις», θα πρέπει να καταλάβουμε ότι η τηλεόραση είναι αυτό που βλέπεις, νομίζοντας ότι συμβαίνει ό,τι βλέπεις, άρα ζεις μια ψευδαίσθηση-οφθαλμαπάτη.
Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα μιας τέτοιας ψευδαίσθησης-οφθαλμαπάτης αποτελεί η πτώση των Δίδυμων Πύργων, τους οποίους κάθε χρόνο μας τους δείχνουν προς φρενοβλαβοποιητική εμπέδωση να γκρεμίζονται μετά από πρόσκρουση δύο αεροπλάνων τάχα κατειλημμένων από τρομοκράτες, γεγονός, όμως, που πλέον έχει πολλαπλώς εξηγηθεί ότι είναι αδιανόητο να συνέβη κατ’ αυτόν τον τρόπον, αφού, πέραν όλων των άλλων, αν είχε πραγματοποιηθεί πρόσκρουση αεροσκαφών στα συγκεκριμένα κτήρια (που είχαν ατσάλινο οπλισμό), θα έπρεπε να έχει γίνει σμπαράλια το ρύγχος τους και, βεβαίως, να έχουν εντοπισθεί έστω κάποια από τα συντρίμμια τους2.
Έτσι, σύμφωνα με ένα έξοχο σλόγκαν που εντόπισα ο ίδιος στην Κοζάνη πριν από λίγα χρόνια:
«H TV και το Ράδιο ρίξανε τους Δίδυμος Πύργους».
Στην εκπομπή «Στούντιο 4», η οποία προβλήθηκε από την ΕΡΤ στις 23 Φεβρουαρίου 2026, είχαμε την σπάνια χαρά να δούμε και να ακούσουμε την πρώτη εκφωνήτρια της ελληνικής τηλεόρασης, την Ελένη Κυπραίου, στην οποία είχε γίνει ένα μικρό αφιέρωμα από το παρόν ιστολόγιο προ 3 ετών3.
Επ’ ευκαιρία της πρώτης εμφάνισής της, η εφημερίδα «Ακρόπολις» της 24ης Φεβρουαρίου 1966 είχε γράψει τα εξής:
«”Καλησπέρα σας. Από σήμερα, το Εθνικό Ίδρυμα Ραδιοφωνίας καθιερώνει το νέο του βραδυνό ωράριο για τις τεχνικές δοκιμές της Πειραματικού Πομπού Τηλεοράσεως”… Έτσι άρχισε η προεργασία για την εγκατάστασι τηλεοράσεως και στη χώρα μας. Η αρχή έγινε χθες το απόγευμα στις 6.30. Μια συμπαθητική κοπέλλα με στρωτή φωνή εξήγγειλε το ενδιαφέρον γεγονός από τις οθόνες των 1.300 περίπου τηλεοπτικών συσκευών που είναι εγκατεστημένες στην Αθήνα. […] Ο Πειραματικός Πομπός τηλεοράσεως του ΕΙΡ εγκατεστάθη ή μάλλον φιλοξενείται εις το κτίριον του ΟΤΕ, της οδού Πατησίων. Τον σκοπό της ιδρύσεώς του ανέπτυξε η πρώτη Ελληνίς εκφωνήτρια τηλεοράσεως, η κ. Ελένη Κυπραίου, προλογίζουσα το χθεσινό πρώτο δοκιμαστικό πρόγραμμα».
Θεωρώ ότι σε αυτήν την φράση κρύβεται η ακριβής διάγνωση περί της φρικτής χειραγώγησης των τηλεθεατών από εκείνους που έχουν το καρπούζι και το μαχαίρι της διάρθρωσης του τηλεοπτικού προγράμματος. Η τηλεόραση κατασκευάζει ομοιόμορφους και βρεφοποιημένους πολίτες που υπνωτίζονται κυριολεκτικώς (λόγω της εκπεμπόμενης ακτινοβολίας) και μεταφορικώς (λόγω των προπαγανδιστικών τεχνικών)5 από τους επαγγελματίες κατασκευαστές της κοινής γνώμης, οι οποίοι, δυστυχώς, υπηρετούν ένα δαιμονικό και μισάνθρωπο υπερστόχο: την εγκαθίδρυση της Παγκόσμιας Κυβέρνησης (του κερατά).
Αξίζει να ολοκληρώσουμε το σύντομο αυτό αφιέρωμα στα τεράστια ζητήματα που άνοιξαν με την λειτουργία της δημόσιας τηλεόρασης και στην Ελλάδα με κάποιες θέσεις που κατέγραψε ο Χρ. Η Χαλαζίας6 σε ένα σπάνιο βιβλίο υπό τον τίτλο «T.V.: ΕΓΚΛΗΜΑ Ή ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ;»7.
Στον πρόλογό του αναφέρει χαρακτηριστικά:
«Η τηλεόραση αλλάζει θεμελιακά τις μεθόδους λήψης των αποφάσεων, σε σχέση π.χ., με το βιβλίο. Οι περισσότεροι από τους νέους θα ομολογήσουν ότι είδαν το “Έγκλημα και τιμωρία” του Ντοστογιέφσκι και λιγότεροι ότι το διάβασανε το ίδιο ισχύει για πολλά κλασικά έργα που έγιναν κτήμα των πολλών χάρη των ηθοποιών.
Αυτή η περιθωριοποίηση του βιβλίου και η αλλαγή του διαύλου προσέγγισης τέτοιων έργων έχει τις φυσικές της παρενέργειες. Ο γραπτός λόγος επέτρεπε ευρεία συμπλήρωση των κενών από τη φαντασία του αναγνώστη· το ίδιο όμως δεν ισχύει και για τον θεατή· εκ των πραγμάτων αυτός είναι δέσμιος των επιλογών του σκηνοθέτη. Το αποτέλεσμα είναι ότι άνθρωποι από την Αυστραλία ώς την Αμερική και από την Αφρική ώς τη Ρωσία, άσπροι μαύροι, κίτρινοι, μικροί ή μεγάλοι οπτικοποιούν κατά τον ίδιο ακριβώς τρόπο το “Έγκλημα και τιμωρία” ή κάποιο σημαντικό κοινωνικό πρόβλημα.
Αυτή η ισοπέδωση ίσως συντείνει στην ομογενοποίηση του κόσμου και τη δημιουργία μαζανθρώπων με τη συνακόλουθη προαγωγή της αλληλοκατανόησης. Και αυτό γιατί δημιουργούνται κοινά σημεία αναφοράς και πρότυπα συμπεριφοράς. Συγχρόνως όμως φτωχαίνει τη φαντασία και πλήττει τους ντόπιους μύθους. Η χαλαρή “μετάφραση” του γραπτού λόγου σε οπτικές εικόνες της φαντασίας επέτρεπε στο άτομο τη συνύφανση κάποιων μορφών και συνηθειών που αποτελούν ίδιο χαρακτηριστικό κάθε συγκεκριμένης κοινωνίας. Αυτά τα στοιχεία βρίσκουν το δρόμο τους στο συλλογικό ασυνείδητο του κάθε μέλους της κοινωνίας αυτής, π.χ. η προσέγγιση της ερωτοτροπίας ή ο τρόπος χαιρετισμού κ.λπ. είναι συνήθως χαρακτηριστικές ιδιομορφίες για κάθε κοινωνία.
Οι ήρωες των βιβλίων έπαιρναν στο μυαλό του κάθε αναγνώστη μορφές από τον εθνικό του περίγυρο. Τώρα βέβαια με την κινηματογραφική παρουσία κάποιου λογοτεχνικού έργου συμπληρώνεται και η τελευταία λεπτομέρεια και αφαιρείται η πλουραλιστική έκφραση, μιας και ο θεατής στερείται εντελώς το ρόλο του δημιουργού που είχε.
Και το ήθος που εκτοπίζει αυτόν το ρόλο είναι φυσικά το αμερικάνικο πρότυπο που κατασκευάζεται στο Χόλιγουντ, όπου γυρίζονται και οι περισσότερες ταινίες, τα περισσότερα σήριαλ και οι σαπουνόπερες.
Τούτο το τελευταίο μάς οδηγεί και σε μιαν άλλη παρατήρηση. Ότι τα πρότυπα που βλέπουμε ομοιογενοποιούνται και γίνονται έτσι στερεότυπα. Οι διάφοροι τύποι ανθρώπων σε ένα κλασικό γραπτό κείμενο αποκτούν ένα περισσότερο συγκεκριμένο και μορφοποιημένο περιεχόμενο.
Ο σκηνοθέτης, όπως είναι φυσικό, εκμεταλλεύεται όλα τα ελλειπτικά σημεία. Όλα τα κενά που υπάρχουν σε ένα κλασικό έργο, ή π.χ. σε μιαν αρχαιοελληνική ιστορία, τα συμπληρώνει με σαφή πρόθεση: να καταστήσει το κινηματογραφικό του έργο όσο πιο κατανοητό γίνεται στο θεατή.
Έτσι οι διάφορες έννοιες, όπως «καλός», «κακός», «ευπροσήγορος», «κοινωνικός», αποδίδονται με το σύγχρονό τους περιεχόμενο για να μη δυσκολεύεται ο θεατής στην κατανόηση του έργου. Κατ’ αυτό τον τρόπο, ο Πάτροκλος μπορεί να παρουσιάζεται με τον αέρα ενός Καλιφορνέζου ή η δυναμική Κλυταιμνήστρα μπορεί να έχει τα υφολογικά χαρακτηριστικά μιας μοντέρνας κυρίας της Νέας Υόρκης. Αυτή η απλούστευση ή γενίκευση μπορεί να γεμίζει την αίθουσα ή να πωλεί βιντεοκασέτες ή να αυξάνει την ακροαματικότητα, αλλά σίγουρα δεν υποβοηθεί την κατανόηση μιας άλλης ιστορικής περιόδου ή την αναγνώριση της πολιτισμικής ποικιλομορφίας. Σίγουρα μάλιστα πνίγει το συγγραφέα του έργου που με την υφολογική και τη λεκτική-φραστική του επιλογή στόχευε στη δημιουργία μιας συγκεκριμένης ατμόσφαιρας ή αίσθησης. Αυτά όλα βέβαια κονιορτοποιούνται από τη συσκευαστική μηχανή παραγωγής του ψυχαγωγικού θεάματος.
Είναι γνωστό ότι όταν άνοιξαν οι πρώτοι κινηματογράφοι για το κοινό, μία από τις πρώτες σκηνές που προβλήθηκαν ήταν η διαδρομή μιας αμαξοστοιχίας. Η λήψη της σκηνής έγινε από κάμερα που βρισκόταν πάνω στις γραμμές του τρένου και μπροστά από την αμαξοστοιχία, που εκινείτο προς την κάμερα. Η αντίδραση του κόσμου ήταν η αναμενόμενη: προσπάθησε να γλιτώσει από το τρένο τρέχοντας πανικόβλητος από την αίθουσα προς τις εξόδους. Από τότε πέρασαν 90 χρόνια περίπου. Σε αυτό το διάστημα ο άνθρωπος έμαθε σιγά σιγά να αποστασιοποιείται από το οπτικό θέαμα. Και φυσικά δεν μπορούσε να γινεί αλλιώς, γιατί διαφορετικά η παρακολούθηση μιας ταινίας θα αποτελούσε μια πολύ ψυχοφθόρα διαδικασία.
Τι σημαίνει όμως για τον ανθρώπινο ψυχισμό αυτή η αποστασιοποίηση; Θεάματα όλων των ειδών παρελαύνουν μπροστά μας. Βλέπουμε να διαπράττονται καταφανείς αδικίες, εγκλήματα ειδεχθή, πράξεις που η ηθική και η συνείδηση αποστρέφεται. Κι αυτό όχι μόνο σε ταινίες φανταστικές αλλά ακόμη χειρότερα στα δελτία ειδήσεων, σε ντοκιμαντέρ και αλλού, όπου οι σκηνές φρίκης είναι πραγματικές: παιδιά που λιμοκτονούν, ετοιμοθάνατοι με την αγωνία του θανάτου ζωγραφισμένη στα πρόσωπά τους, διαδηλωτές που υφίστανται τα πάνδεινα από μιαν αδίστακτη αστυνομική δύναμη... Πολλές φορές μάλιστα το θεώμενο πρόσωπο επιχειρεί μάταια να επικοινωνήσει με τον ανώνυμο θεατή: ακούγονται κραυγές που ζητούν βοήθεια, απλώνονται παρακλητικά χέρια, μάτια εκφραστικά επιχειρούν να εντοπίσουν κάποιο σωτήρα στο απύθμενο βάθος του κινηματογραφικού φακού...
Αυτά όλα δεν μπορούν να αφήσουν ανεπηρέαστη μια ηθική συνείδηση. Τι εννοώ; Από το αποτρόπαιο θέαμα μέχρι την ηθική συνέγερση το χρονικό διάστημα είναι στιγμιαίο. Και ο ηθικός άνθρωπος αμέσως θα επιζητήσει να θεραπεύσει το κακό που βλέπει για να ικανοποιήσει την ηθική του συνείδηση που έχει επαναστατήσει. Αυτό ήταν σχετικά εύκολο όταν δεν μεσολαβούσε η οθόνη. Μπορούσε να επέμβει σ’ έναν ξυλοδαρμό αθώου, να ταΐσει ένα παιδί που πέθαινε της πείνας ή τουλάχιστον να προσπαθήσει να το περιθάλψει. Τώρα όμως όχι. Το παιδί που βλέπει είναι μακριά, σ’ έναν άλλο κόσμο, και η προσφορά ή η βοήθειά του είναι μάταιη.
Μοιραία, λοιπόν, το αποτέλεσμα είναι η σκλήρυνση του ανθρώπου μπροστά στην οθόνη, η αποκοίμιση των ηθικών του ανακλαστικών. Συγχρόνως υποχρεούται να πείσει τον εαυτό του ότι αυτά που βλέπει συμβαίνουν σε μιαν άλλη διάσταση, μια διάσταση που δεν συμπίπτει ή δεν επικοινωνεί με τη δική του. Αυτή η στάση όμως κατατείνει στην ενίσχυση μιας σύγχρονης τάσης που γίνεται η μάστιγα της εποχής μας, της ανθρώπινης αδιαφορίας και του «ωχαδερφισμού». Μάλιστα κατά έναν έμμεσο τρόπο τη «νομιμοποιεί». Γιατί κανείς δεν μπορεί να κατηγορήσει το συνάνθρωπό του για απραξία μπροστά στην οθόνη. Τίποτα δεν μπορεί να γίνει και η απραξία είναι η λογική στάση. Άλλωστε και οι διαφημίσεις της τηλεόρασης αποθεώνουν αυτήν τη συμπεριφορά. Η παρακολούθηση του θεάματος συνυφαίνεται με έναν αναπαυτικό καναπέ και μιαν άνετη καθιστική στάση. Το υπονοούμενο είναι «σαφές»: το θέμα είναι πλαστό και ψυχαγωγικό και παρακολουθήστε το χωρίς άγχος.
Αυτή η συμπεριφορά εύκολα γενικεύεται σε όλα τα επίπεδα της ανθρώπινης λειτουργίας. Κυρίως δε γιατί είναι τόσο βολική. Είναι πολύ λιγότερο το ψυχολογικό κόστος όταν εμμεσοποιούνται και κιβδηλοποιούνται οι εμπειρίες, όταν τα θέματα προσωπικής ευθύνης αποφεύγονται και η εσωτερική ισορροπία δεν ανατρέπεται. Οι αμφίδρομες γραμμές επικοινωνίας που οφείλουν να συνδέουν το άτομο με όλο το κοινωνικό κύκλωμα ακρωτηριάζονται. Ο άνθρωπος παρακολουθεί τα πάντα ως απλός θεατής κι ωσάν να βρίσκεται πάντα μπροστά στην τηλεοπτική οθόνη. Η τόσο πασιφανής συνθλιπτική πραγματικότητα που βοά τον αφήνει παγερά αδιάφορο. Γιατί όλα πλέον επαφίενται σ’ έναν αόρατο και παντοδύναμο σκηνοθέτη ή σε ένα σεναριογράφο με πολύ φαντασία».
Καλή Σαρακοστή!
Παραπομπές
13 Φεβ
Γράφει η Σοφία Αργυρού
2 Βλ. ιδίως:
11 Μαρτίου 2023
Γράφει ο Κωνσταντίνος Ι. Βαθιώτης
12 Σεπτεμβρίου 2025
Γράφει ο Κωνσταντίνος Ι. Βαθιώτης
24 Νοεμβρίου 2023
Γράφει ο Κωνσταντίνος Ι. Βαθιώτης
1 Ιανουαρίου 2025
Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ
5 Για το φαινόμενο της παθητικοποίησης του δέκτη βλ. και:
10 Φεβρουαρίου 2024
Γράφει ο Κωνσταντίνος Ι. Βαθιώτης
6 Ο Χρήστος Η. Χαλαζιάς γεννήθηκε στο Μεσολόγγι και από το 1967 ζει στην Αθήνα. Άρχισε να ασχολείται με τη δημοσιογραφία από το 1979, ως συντάκτης ημερήσιων εφημερίδων. Διατέλεσε διευθυντής του ελληνοαραβικού περιοδικού "Πολιτισμός" και των επιθεωρήσεων "Νέα Αριστερά" και "Τέχνες και Επιστήμες". Εξέδωσε το περιοδικό "Ελληνισμός". Σήμερα εργάζεται στα μέσα ενημέρωσης. Έργα του: "Ο ανθρωπισμός και η λίμπιντο του Φρόυντ", 1978· "Αγανάκτηση" (ποίηση), 1980· "Ανθρώπινο πρόσωπο" (ποίηση), 1980· "Παλαιστίνη: το δράμα ενός λαού" (ιστορική έρευνα), 1982· "Πυρηνικά εργοστάσια" (ιστορική έρευνα), 1983· "Η οικονομική καταστροφή των κατεχομένων εδαφών στην Παλαιστίνη", 1983· "Ποίηση και ποιητές" (δοκίμιο)· "Πέρσυ, πρόπερσυ και φέτος" (καταγραφή γεγονότων), 1992· "Παναγία η Γοργοεπηκόου Τσιπιανών" (λαογραφία)· "Ανδρέας Παπανδρέου: 31 χρόνια πολιτικής δημιουργίας"· "Χαρίλαος Τρικούπης: ο μεγάλος οραματιστής", 1996· "T.V.: έγκλημα ή επανάσταση;", 1997· "Οι αγώνες της ΕΑΣ 1990-1993", 1997· "Τι είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση;", 1999· "Κινηματογράφος: μια θεώρηση", 1999· "Το πολιτικό Ισλάμ", 2001.
7 Εκδ. Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 1997, σελ. 9.
.png)
.jpg)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου