2 Φεβρουαρίου 2026

Ξύλινα εργαλεία ηλικίας 430.000 ετών έχουν βρεθεί στην Ελλάδα

Ερευνητές ανακάλυψαν ξύλινα εργαλεία ηλικίας 430.000 ετών, τα παλαιότερα γνωστά παραδείγματα του είδους τους, στη θέση Μαραθούσα 1 στην Ελλάδα. 
 
Σύμφωνα με μια νέα μελέτη, δύο ξύλινα εργαλεία που βρέθηκαν στη νότια Ελλάδα χρονολογούνται πριν από 430.000 χρόνια. Αυτό τα καθιστά 40.000 χρόνια παλαιότερα από τα παλαιότερα γνωστά φορητά ξύλινα εργαλεία. 
 
Δεδομένου ότι τα ξύλινα εργαλεία πιστεύεται ότι φθείρονται πολύ πιο εύκολα με την πάροδο του χρόνου σε σύγκριση με τα αντίστοιχα πέτρινα, αυτό το εύρημα υποδηλώνει ότι η ξυλουργική ήταν ένα σημαντικό μέρος της «εργαλειοθήκης» των προγόνων μας για πολύ καιρό. 
 
Στη θέση Μαραθούσα 1 στην Πελοπόννησο, ελέφαντες και άλλα ζώα σφαγιάζονταν και υποβάλλονταν σε επεξεργασία στις όχθες αυτού που κάποτε ήταν λίμνη πριν από περισσότερα από 400.000 χρόνια. Ο Homo sapiens δεν είχε ακόμη εξελιχθεί εκείνη την εποχή. Οι συγγενείς μας έζησαν στη νοτιοανατολική Ευρώπη κατά τη διάρκεια του Μέσου Πλειστόκαινου (774.000 έως 129.000 χρόνια πριν). 
 
«Το Μέσο Πλειστόκαινο είναι μια κρίσιμη φάση στην ανθρώπινη εξέλιξη όπου αναπτύχθηκαν πιο σύνθετες συμπεριφορές. Τα πρώτα αξιόπιστα στοιχεία για τη στοχευμένη και τεχνολογική χρήση των φυτών χρονολογούνται επίσης σε αυτήν την περίοδο», λέει η καθηγήτρια Κατερίνα Χαρβάτη, συγγραφέας της μελέτης από το Πανεπιστήμιο του Τύμπιγκεν.
 
Πολυάριθμα λίθινα και οστέινα εργαλεία βρέθηκαν στο χώρο. «Σε αντίθεση με την πέτρα, τα ξύλινα αντικείμενα απαιτούν συγκεκριμένες συνθήκες για να επιβιώσουν για πολύ μεγάλα χρονικά διαστήματα», λέει η Δρ. Annemieke Milks, συγγραφέας της μελέτης από το Πανεπιστήμιο του Reading. 
 
Οι ερευνητές εξέτασαν προσεκτικά όλα τα ξύλινα υπολείμματα στο μικροσκόπιο, εξετάζοντας τις λεπτομέρειες της επιφάνειας. «Βρήκαμε σημάδια σμίλευσης και σκαλίσματος σε δύο αντικείμενα. Αυτά είναι σαφή σημάδια ότι οι πρώτοι άνθρωποι διαμόρφωσαν αυτά τα αντικείμενα», λέει ο Μιλκς. 
 
Ένα αντικείμενο που αρχικά θεωρούνταν ότι είχε διαμορφωθεί από ανθρώπους, αργότερα διαπιστώθηκε ότι είχε γραπωθεί από μια αρκούδα ή άλλο μεγάλο σαρκοφάγο. Ωστόσο, δύο από τα κομμάτια έδειξαν σαφώς σημάδια ότι είχαν διαμορφωθεί με τρόπο που μόνο οι ανθρωπίδες θα μπορούσαν να έχουν. Ένα από αυτά ήταν ένα αντικείμενο από σκλήθρα, αρχικά ένα ενιαίο εργαλείο που είχε σπάσει σε τέσσερα κομμάτια με την πάροδο του χρόνου, και είχε μήκος τουλάχιστον 81 εκατοστά. 
 
Οι ερευνητές πιστεύουν ότι μπορεί να χρησιμοποιήθηκε για το σκάψιμο στη λάσπη δίπλα στη λίμνη ή για την αφαίρεση φλοιού από άλλα κομμάτια ξύλου. Το εργαλείο φέρει πολλά σημάδια σκάλισμα. Επίσης, ένας κόμπος έχει σχεδόν κοπεί εντελώς, πιθανώς για να μην προεξέχει και να εμποδίζει τη χρήση του. 
 
Ο προσδιορισμός του σκοπού ενός μικρότερου κομματιού από ιτιά ή λεύκα είναι πιο δύσκολος. Έχει μήκος μόνο 5,7 εκατοστά και δεν μοιάζει με πιο σύγχρονα ξύλινα εργαλεία. Ωστόσο, έχει έναν εκπληκτικά μεγάλο αριθμό κοψιμάτων. Αυτές πιθανότατα αντιπροσωπεύουν χτυπήματα για την αφαίρεση του φλοιού.
 
Οι ανθρώπινες τομές σε ξύλινα εργαλεία μπορεί μερικές φορές να εκληφθούν εσφαλμένα ως σημάδια από δόντια κάστορα. Ωστόσο, οι συγγραφείς σημειώνουν ότι πουθενά στο πεδίο δεν υπήρχαν διακριτικά σημάδια που να άφησαν στο ξύλο οι κάστορες που «έχτιζαν φράγματα». 
 
Ενδείξεις χρήσης ξύλου στα μεταγενέστερα στάδια του Μέσου Πλειστοκαίνου είναι γνωστές από πολλά μέρη του κόσμου. Ωστόσο, αυτό το εύρημα μπορεί να είναι το πιο κοντινό που έχουμε φτάσει μέχρι τώρα στα «μέσα του Μέσου Πλειστοκαίνου». 
 
Ο Milks λέει: «Τα παλαιότερα ξύλινα εργαλεία είναι γνωστά από μέρη όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ζάμπια, η Γερμανία και η Κίνα. Σε αυτά περιλαμβάνονται όπλα, σκαπτικά μπαστούνια και λαβές εργαλείων. Ωστόσο, όλα χρονολογούνται σε μεταγενέστερη περίοδο από τα ευρήματα της Μαραθούσας 1». 
 
Η μόνη παλαιότερη ένδειξη χρήσης ξύλου είναι η ανακάλυψη κορμών που ήταν αλληλοσυνδεδεμένοι για μια προστατευτική κατασκευή στους καταρράκτες Καλάμπο στη Ζάμπια, οι οποίοι χρονολογούνται περίπου 46.000 χρόνια πριν από την κατασκευή αυτών των αντικειμένων. 
 
Η Χαρβάτη λέει: «Αυτό καταδεικνύει για άλλη μια φορά πόσο εξαιρετικά καλές είναι οι συνθήκες διατήρησης στην τοποθεσία Μαραθούσα 1. 
 
Επιπλέον, η παρουσία ιχνών που άφησαν μεγάλα σαρκοφάγα κοντά στον ακρωτηριασμένο ελέφαντα, μαζί με στοιχεία ανθρώπινης δραστηριότητας, υποδηλώνει έντονο ανταγωνισμό μεταξύ των δύο. Αν μια αρκούδα θέλει να κλέψει την τροφή σας, ένα μπαστούνι μπορεί να είναι ένα αδύναμο όπλο ενάντια στα νύχια της, αλλά θα θέλατε να το κρατήσετε». 
 
IFL Science. 26 Ιανουαρίου 2026. 
Άρθρο: A. Milks, M. Ntinou, et al. (2026). Evidence for the earliest hominin use of wooden handheld tools found at Marathousa 1 (Greece) , Proc. Natl. Acad. Sci. USA 123 (6). 
 
ΣΧΟΛΙΟ
 
Είμαστε οι Ελληνες οι αρχαιότεροι άνθρωποι αλλά και οι μόνοι αυτόχθονες στην Ελλάδα.. όπως άλλωστε πίστευαν οι αρχαίοι μας πρόγονοι. 
 
Δείτε ένα εκπληκτικό και ιστορικό βίντεο με τον ανθρωπολόγο Αρη Πουλιανό που ανακάλυψε τον χώρο του Σπηλαίου Πετραλώνων στην Χαλκιδική και τον δίωξαν οι προδότες.
 



Share

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Λίγες οδηγίες πριν επισκεφθείτε το ιστολόγιό μας (Για νέους επισκέπτες)

1. Στην στήλη αριστερά βλέπετε τις αναρτήσεις του ιστολογίου μας τις οποίες μπορείτε ελεύθερα να σχολιάσετε επωνύμως, ανωνύμως ή με ψευδώνυμο, πατώντας απλά την λέξη κάτω από την ανάρτηση που γραφει "σχόλια" ή "δημοσίευση σχολίου" (σας προτείνω να διαβάσετε με προσοχή τις οδηγίες που θα βρείτε πάνω από την φόρμα που θα ανοίξει ώστε να γραψετε το σχόλιό σας). Επίσης μπορείτε να στείλετε σε φίλους σας την συγκεκριμένη ανάρτηση που θέλετε απλά πατώντας τον φάκελλο που βλέπετε στο κάτω μέρος της ανάρτησης. Θα ανοίξει μια φόρμα στην οποία μπορείτε να γράψετε το email του φίλου σας, ενώ αν έχετε προφίλ στο Facebook ή στο Twitter μπορείτε με τα εικονίδια που θα βρείτε στο τέλος της ανάρτησης να την μοιραστείτε με τους φίλους σας.

2. Στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας μπορείτε να βρείτε το πλαίσιο στο οποίο βάζοντας το email σας και πατώντας την λέξη Submit θα ενημερώνεστε αυτόματα για τις τελευταίες αναρτήσεις του ιστολογίου μας.

3. Αν έχετε λογαριασμό στο Twitter σας δινεται η δυνατότητα να μας κάνετε follow και να παρακολουθείτε το ιστολόγιό μας από εκεί. Θα βρείτε το σχετικό εικονίδιο του Twitter κάτω από τα πλαίσια του Google Friend Connect, στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας.

4. Μπορείτε να ενημερωθείτε από την δεξιά στήλη του ιστολογίου μας με τα διάφορα gadgets για τον καιρό, να δείτε ανακοινώσεις, στατιστικά, ειδήσεις και λόγια ή κείμενα που δείχνουν τις αρχές και τα πιστεύω του ιστολογίου μας. Επίσης μπορείτε να κάνετε αναζήτηση βάζοντας μια λέξη στο πλαίσιο της Αναζήτησης (κάτω από τους αναγνώστες μας). Πατώντας την λέξη Αναζήτηση θα εμφανιστούν σχετικές αναρτήσεις μας πάνω από τον χώρο των αναρτήσεων. Παράλληλα μπορείτε να δείτε τις αναρτήσεις του τρέχοντος μήνα αλλά και να επιλέξετε κάποια συγκεκριμένη κατηγορία αναρτήσεων από την σχετική στήλη δεξιά.

5. Μπορείτε ακόμα να αφήσετε το μήνυμά σας στο μικρό τσατάκι του blog μας στην δεξιά στήλη γράφοντας απλά το όνομά σας ή κάποιο ψευδώνυμο στην θέση "όνομα" (name) και το μήνυμά σας στην θέση "Μήνυμα" (Message).

6. Επίσης μπορείτε να μας στείλετε ηλεκτρονικό μήνυμα στην διεύθυνσή μας koukthanos@gmail.com με όποιο περιεχόμενο επιθυμείτε. Αν είναι σε προσωπικό επίπεδο θα λάβετε πολύ σύντομα απάντησή μας.

7. Τέλος μπορείτε να βρείτε στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας τα φιλικά μας ιστολόγια, τα ιστολόγια που παρακολουθούμε αλλά και πολλούς ενδιαφέροντες συνδέσμους.

Να σας υπενθυμίσουμε ότι παρακάτω μπορείτε να βρείτε χρήσιμες οδηγίες για την κατασκευή των αναρτήσεών μας αλλά και στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας ότι έχει σχέση με δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ

Χρήσιμες οδηγίες για τις αναρτήσεις μας.

1. Στις αναρτήσεις μας μπαίνει ΠΑΝΤΑ η πηγή σε οποιαδήποτε ανάρτηση ή μερος αναρτησης που προέρχεται απο άλλο ιστολόγιο. Αν δεν προέρχεται από κάποιο άλλο ιστολόγιο και προέρχεται από φίλο αναγνώστη ή επώνυμο ή άνωνυμο συγγραφέα, υπάρχει ΠΑΝΤΑ σε εμφανες σημείο το ονομά του ή αναφέρεται ότι προέρχεται από ανώνυμο αναγνώστη μας.

2. Για όλες τις υπόλοιπες αναρτήσεις που δεν έχουν υπογραφή ΙΣΧΥΕΙ η αυτόματη υπογραφή της ανάρτησης. Ετσι όταν δεν βλέπετε καμιά πηγή ή αναφορά σε ανωνυμο ή επώνυμο συντάκτη να θεωρείτε ΩΣ ΑΥΣΤΗΡΟ ΚΑΝΟΝΑ ότι ισχύει η αυτόματη υπογραφή του αναρτήσαντα.

3. Οταν βλέπετε ανάρτηση με πηγή ή και επώνυμο ή ανώνυμο συντάκτη αλλά στη συνέχεια υπάρχει και ΣΧΟΛΙΟ, τότε αυτό είναι ΚΑΙ ΠΑΛΙ του αναρτήσαντα δηλαδή είναι σχόλιο που προέρχεται από το ιστολόγιό μας.

Σημείωση: Να σημειώσουμε ότι εκτός των αναρτήσεων που υπογράφει ο διαχειριστής μας, όλες οι άλλες απόψεις που αναφέρονται σε αυτές ανήκουν αποκλειστικά στους συντάκτες των άρθρων. Τέλος άλλες πληροφορίες για δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα μπορείτε να βρείτε στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας.