23 Ιουνίου 2021

Αδαμάντιος Κοραής: Ο Διδάσκαλος του Έθνους

Του Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου
 
Ο διδάσκαλος του Έθνους Αδαμάντιος Κοραής (1748-1833) έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του μακριά από τον σκλαβωμένο και μετά επαναστατημένο Ελληνισμό και συγκεκριμένα στη Γαλλία. Αν και πτυχιούχος γιατρός αφιέρωσε τη ζωή του στην μελέτη και δημοσίευση έργων, τα οποία θα βοηθούσαν στη διαμόρφωση του σύγχρονού του Έλληνα. Σύμφωνα με την ιδεολογία, που εκείνος είχε διαμορφώσει, ο Έλληνας θα έπρεπε να παραιτηθεί της Παράδοσής του και της ιδιοπροσωπίας του και να ταυτισθεί με τον δυτικό άνθρωπο, όπως, κατά την άποψή του, τον εξέφραζε ο Γάλλος πολίτης.
 
Την επιδίωξή του αυτή διατύπωσε ο Κοραής το 1800 στο «Άσμα πολεμιστήριον των εν Αιγύπτω περί ελευθερίας μαχομένων Γραικών (sic) εν τη κατ’ Αίγυπτον τυπογραφία». Γράφει μεταξύ άλλων: «...Φίλους της ελευθερίας των Γραικών της σωτηρίας, όταν έχωμεν τους Γάλλους τις η χρεία από άλλους; Γάλλοι και Γραικοί δεμένοι, με φιλίαν ηνωμένοι δεν είναι Γραικοί ή Γάλλοι, αλλ’ έν Έθνος, Γραικογάλλοι...» (Κοραή «Εκλεκτές σελίδες», Εκδ. Οίκος Γ. Παπαδημητρίου, Αθήναι, 1951, σελ. 38-40).  
 
Η ιδεολογία του Κοραή διαμορφώθηκε από την βεβαιότητα που αισθανόταν ότι ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός είχε μεταφερθεί στη Δύση και ειδικότερα στην Γαλλία και επομένως οι Έλληνες αν ήθελαν να επανέλθουν στο μεγαλείο των αρχαίων Ελλήνων θα έπρεπε να ταυτισθούν με τους Γάλλους. Ο εισαγωγέας της ιδεολογίας του «νεοελληνικού διαφωτισμού» Κ. Θ. Δημαράς γράφει σχετικά: « Ο Κοραής πιστεύει ότι το αρχαίο πνεύμα μεταφέρθηκε στη Δύση, ότι η Γαλλία είναι η διάδοχος της αρχαίας αθηναϊκής δημοκρατίας, ότι ο πόθος της ελευθερίας εμφυτεύεται στην ψυχή του ανθρώπου με την παιδεία και ότι καρπός της παιδείας είναι η αρετή. Σκεπτόμενος έτσι αφιερώνει όλες του τις δυνάμεις στην “μετακένωση”, όπως έλεγε ο ίδιος, της δυτικής παιδείας στην Ελλάδα...» (Κ. Θ. Δημαρά «Νεοελληνικός Διαφωτισμός» «Ερμής», 7η Έκδ., Αθήνα, 1998, σελ. 19).  
 
Ο Κοραής εξιδανίκευσε τη δυτική σκέψη και δεν μπόρεσε ποτέ να αντιληφθεί τη διαστρέβλωση που αυτή είχε διαπράξει στον ελληνικό πολιτισμό και στην αθηναϊκή δημοκρατία από την εποχή του Αυγουστίνου, έως την εποχή του Θωμά του Ακινάτη και του Βολταίρου.  
 
Παρά πάντως αυτή την εξιδανίκευση της Δύσης ο Κοραής διατήρησε στοιχεία της ελληνικής καταγωγής του. Μεταξύ αυτών ήταν η διατήρηση της πίστης του στην Ορθοδοξία, έστω και αν αυτή ήταν με μεγάλη δόση αντικληρικαλισμού και με άγνοια της Ορθόδοξης πνευματικότητας. Η ιδεολογία του « μακράν από την Σκύλλαν της αθεΐας και την Χάρυβδιν της δεισιδαιμονίας» μπερδεύει αθέους αριστερούς και συντηρητικούς πιστούς στην Ορθοδοξία. Υπάρχουν θερμοί οπαδοί του και στις δύο πλευρές. Κάθε μια αγνοεί όσα από την ιδεολογία του Κοραή δεν ανταποκρίνονται στη δική της σκέψη και μένει στα όσα της ταιριάζουν. Μεταξύ των υποστηρικτών του Κοραή ήσαν ο Μητροπολίτης Κερκύρας Μεθόδιος (Κοντοστάνος) και οι καθηγητές Πανεπιστημίου π. Βασίλειος Στεφανίδης, Κων. Μουρατίδης, Δημ. Μπαλάνος, Νικ. Βέης και Γεωρ. Γαλίτης. Όλοι τους έβλεπαν θετικά τα όσα ο Κοραής έγραψε για την Εκκλησία και τη θέση της στους Έλληνες. (Βλ.σχ. Χρ. Γιανναρά «Ορθοδοξία και Δύση στη νεώτερη Ελλάδα», Εκδ. «Δόμος», Αθήνα, 2006, σελ. 228).
 
Οι ιδεολόγοι «διαφωτιστές», που έχουν ως σύμβολο τους τον Κοραή, είτε γράφουν διαπιστώσεις τους, είτε προσαρμόζουν τα γραπτά του στη δική τους ιδεολογία. Θα αναφέρομε ένα παράδειγμα. Ο καθηγητής κ. Πασχάλης Κιτρομηλίδης γράφει: «Ο Κοραής... υπήρξε κατηγορηματικός ως προς τη θέση της θρησκείας σε μια ευνομούμενη πολιτεία. Ο χωρισμός της Εκκλησίας από το κράτος, η απόλυτη ελευθερία των θρησκευτικών δογμάτων και ο σεβασμός των θρησκευτικών πεποιθήσεων του καθενός, αλλά και ο αυστηρός περιορισμός των θρησκευτικών εκδηλώσεων στον χώρο της ιδιωτικής ζωής, συνιστούν τα κλασικά φιλελεύθερα αιτήματα ως προς τη θρησκεία, τα οποία ενστερνίζεται με πάθος και εντυπωσιακή συνέπεια. Με τις θέσεις αυτές εκφράζει ο Κοραής τη ριζική του αντίθεση προς την καθιέρωση οποιασδήποτε επίσημης θρησκείας στη νέα ελληνική πολιτεία». ( Εισαγωγή στο βιβλίο του Κοραή «Σημειώσεις εις το προσωρινόν πολίτευμα της Ελλάδος», Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων, 2018, σελ. 25) Ο κ. Κιτρομηλίδη δίνει ιδεολογική έμφαση στα λεγόμενά του με τα «ενστερνίζεται με πάθος» και «ριζική αντίθεση». Και όμως ΑΠΟΛΥΤΩΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΩΝ ΟΣΩΝ ΓΡΑΦΕΙ Ο ΚΟΡΑΗΣ.  
 
Στις παρατηρήσεις του επί του πρώτου Συντάγματος (του 1822) της Ελλάδος ο Κοραής αποδέχεται πλήρως το προοίμιο «Εις το όνομα της αγίας και αδιαιρέτου Τριάδος», σημειώνοντας ότι όσοι κάμνουν τας συνθήκας, είτε Μονάρχες, είτε πολίτες, να ορίζωσι την επίκλησιν του θείου ονόματος ως όρκον ιερόν, θεωρώντας ότι όλοι τους πιστεύουν στον Θεό. Δεύτερον ο Κοραής διαφωνεί με την γραφή ότι «Επικρατούσα θρησκεία είναι η της Ανατολικής Ορθοδόξου Εκκλησίας», με το σκεπτικό ότι αν σημαίνει ότι είναι η πλειοψηφία των πολιτών, αυτό είναι προφανές και επομένως περιττό. Αν πάλι σημαίνει ότι υπάρχει κράτος, αυτό είναι ή πνευματικό ή κοσμικό. Αν είναι πνευματικό τότε οι ίδιοι οι υπουργοί και οι διδάσκαλοι κολάζουν όσους ταράσσουν τη θρησκεία. Στο κοσμικό κράτος φυσικά είναι άτοπο να υπάρχει «επικρατούσα θρησκεία».  
 
ΟΜΩΣ, κατά τον Κοραή, ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ, διότι λίγες γραμμές πιο κάτω γράφει: «Η ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΔΟΞΑ ΕΙΣ ΤΑΣ ΠΛΕΙΟΤΕΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΣ ΤΩΝ ΓΡΑΙΚΩΝ ΕΙΝΑΙ Η ΔΟΞΑ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ» (Σελ 85 προαναφερθέντος βιβλίου). Και πιο κάτω εξηγεί: «Κίνδυνον κανένα δεν τρέχομεν να ιουδαΐσωμεν ή να τουρκίσωμεν. Αρκεί να κολάζωσι οι νόμοι τον Τούρκον και τον Ιουδαίον, όστις ήθελεν τολμήσει ή να υβρίση φανερά την θρησκείαν μας». Αυτά δείχνουν άθεο κράτος;...  
 
Η διδασκαλία των θρησκευτικών, κατά τον Κοραή, ΕΙΝΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ, ονομάζεται «Παιδεία Κυρίου» και «παιδεία δικαιοσύνης», γιατί δημιουργεί κοινωνία εύτακτη και ειρηνική. (Αυτ. σελ. 132-133). Μάλιστα ο Κοραής βάζει τον εαυτό του μαζί με όλους τους Έλληνες Ορθοδόξους και τονίζει: «Εις ημάς μάλιστα τους Ορθοδόξους προστάσσει η θρησκεία να δίδωμεν το σωτήριον τούτο παράδειγμα της ειρήνης...» (Αυτ. σελ. 138).
 
Πάντως οι σημειώσεις του στο πρώτο Ελληνικό Σύνταγμα είναι περισσότερο σκέψεις λογίου, παρά γνώμες πολιτικού με εμπειρία στους πόθους και στην εθνική συνείδηση. Για το ότι ο Κοραής ζούσε στον ιδεολογικό κόσμο του φάνηκε και από την ελληνική γλώσσα. Θέλησε να εισαγάγει την «καθαρεύουσα», την «καθαρή γλώσσα» στους Έλληνες. Του απάντησε καταλλήλως ο εθνικός μας ποιητής Διονύσιος Σολωμός: «Μου πονεί η ψυχή μου. Οι δικοί μας χύνουν το αίμα τους αποκάτου από τον Σταυρό για να μας κάνουν ελεύθερους και τούτος και όσοι του ομοιάζουν, πολεμούν, δια ανταμοιβή να τους σηκώσουν τη γλώσσα τους...» (Σολωμού Άπαντα, Εκδ. Γρηγορη, Αθήνα, Διάλογοι, σελ. 217).-



Share

1 σχόλιο:

δον κιχ ο τις είπε...

Σήμερα που το κακό ερίζωσε
και πέταξε κλωνάρια
που... βγάζουν μάτι...

σήμερα που τα παιδιά μας
μαθαίνουν... γιά γλώσσα
...το... πώς μαγειρεύεται...
η μοσχαρόγλωσσα...

ένα βήμα πρίν η πορνογραφία
ξεκινήσει να διδάσκεται
ώς υ π ο χ ρ ε ω τ ι κ ό...
...ε ρ γ α σ τ η ρ ι α κ ό (!)...
μάθημα,

ίσως ήρθε η ώρα... να σαρωθούν
όλα ετούτα...
κατά τον λόγο
τού Αγίου Παϊσίου...

...να γκρεμοτσακιστούν...!

Αμήν...Γένοιτο...!

Λίγες οδηγίες πριν επισκεφθείτε το ιστολόγιό μας (Για νέους επισκέπτες)

1. Στην στήλη αριστερά βλέπετε τις αναρτήσεις του ιστολογίου μας τις οποίες μπορείτε ελεύθερα να σχολιάσετε επωνύμως, ανωνύμως ή με ψευδώνυμο, πατώντας απλά την λέξη κάτω από την ανάρτηση που γραφει "σχόλια" ή "δημοσίευση σχολίου" (σας προτείνω να διαβάσετε με προσοχή τις οδηγίες που θα βρείτε πάνω από την φόρμα που θα ανοίξει ώστε να γραψετε το σχόλιό σας). Επίσης μπορείτε να στείλετε σε φίλους σας την συγκεκριμένη ανάρτηση που θέλετε απλά πατώντας τον φάκελλο που βλέπετε στο κάτω μέρος της ανάρτησης. Θα ανοίξει μια φόρμα στην οποία μπορείτε να γράψετε το email του φίλου σας, ενώ αν έχετε προφίλ στο Facebook ή στο Twitter μπορείτε με τα εικονίδια που θα βρείτε στο τέλος της ανάρτησης να την μοιραστείτε με τους φίλους σας.

2. Στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας μπορείτε να βρείτε το πλαίσιο στο οποίο βάζοντας το email σας και πατώντας την λέξη Submit θα ενημερώνεστε αυτόματα για τις τελευταίες αναρτήσεις του ιστολογίου μας.

3. Επίσης μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τις δυνατότητες του Google Friend Connect (θα βρείτε δεξιά το ανάλογο gadget) να γίνετε φίλος του ιστολογίου μας και να λαμβάνετε με την εγγραφή σας στο αμέσως παρακάτω gadget πατώντας την λέξη "Εγγραφή" ενημερώσεις του ιστολογίου μας.

4. Αν έχετε λογαριασμό στο Twitter σας δινεται η δυνατότητα να μας κάνετε follow και να παρακολουθείτε το ιστολόγιό μας από εκεί. Θα βρείτε το σχετικό εικονίδιο του Twitter κάτω από τα πλαίσια του Google Friend Connect, στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας.

5. Μπορείτε να ενημερωθείτε από την δεξιά στήλη του ιστολογίου μας με τα διάφορα gadgets για τον καιρό, να δείτε ανακοινώσεις, στατιστικά, ειδήσεις και λόγια ή κείμενα που δείχνουν τις αρχές και τα πιστεύω του ιστολογίου μας. Επίσης μπορείτε να κάνετε αναζήτηση βάζοντας μια λέξη στο πλαίσιο της Αναζήτησης (κάτω από τους αναγνώστες μας). Πατώντας την λέξη Αναζήτηση θα εμφανιστούν σχετικές αναρτήσεις μας πάνω από τον χώρο των αναρτήσεων. Παράλληλα μπορείτε να δείτε τις αναρτήσεις του τρέχοντος μήνα αλλά και να επιλέξετε κάποια συγκεκριμένη κατηγορία αναρτήσεων από την σχετική στήλη δεξιά.

6. Μπορείτε ακόμα να αφήσετε το μήνυμά σας στο μικρό τσατάκι του blog μας στην δεξιά στήλη γράφοντας απλά το όνομά σας ή κάποιο ψευδώνυμο στην θέση "όνομα" (name) και το μήνυμά σας στην θέση "Μήνυμα" (Message).

7. Επίσης μπορείτε να μας στείλετε ηλεκτρονικό μήνυμα στην διεύθυνσή μας koukthanos@gmail.com με όποιο περιεχόμενο επιθυμείτε. Αν είναι σε προσωπικό επίπεδο θα λάβετε πολύ σύντομα απάντησή μας.

8. Τέλος μπορείτε να βρείτε στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας τα φιλικά μας ιστολόγια, τα ιστολόγια που παρακολουθούμε αλλά και πολλούς ενδιαφέροντες συνδέσμους.

Να σας υπενθυμίσουμε ότι παρακάτω μπορείτε να βρείτε χρήσιμες οδηγίες για την κατασκευή των αναρτήσεών μας αλλά και στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας ότι έχει σχέση με δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ

Χρήσιμες οδηγίες για τις αναρτήσεις μας.

1. Στις αναρτήσεις μας μπαίνει ΠΑΝΤΑ η πηγή σε οποιαδήποτε ανάρτηση ή μερος αναρτησης που προέρχεται απο άλλο ιστολόγιο. Αν δεν προέρχεται από κάποιο άλλο ιστολόγιο και προέρχεται από φίλο αναγνώστη ή επώνυμο ή άνωνυμο συγγραφέα, υπάρχει ΠΑΝΤΑ σε εμφανες σημείο το ονομά του ή αναφέρεται ότι προέρχεται από ανώνυμο αναγνώστη μας.

2. Για όλες τις υπόλοιπες αναρτήσεις που δεν έχουν υπογραφή ΙΣΧΥΕΙ η αυτόματη υπογραφή της ανάρτησης. Ετσι όταν δεν βλέπετε καμιά πηγή ή αναφορά σε ανωνυμο ή επώνυμο συντάκτη να θεωρείτε ΩΣ ΑΥΣΤΗΡΟ ΚΑΝΟΝΑ ότι ισχύει η αυτόματη υπογραφή του αναρτήσαντα.

3. Οταν βλέπετε ανάρτηση με πηγή ή και επώνυμο ή ανώνυμο συντάκτη αλλά στη συνέχεια υπάρχει και ΣΧΟΛΙΟ, τότε αυτό είναι ΚΑΙ ΠΑΛΙ του αναρτήσαντα δηλαδή είναι σχόλιο που προέρχεται από το ιστολόγιό μας.

Σημείωση: Αλλες πληροφορίες για δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα μπορείτε να βρείτε στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας.