7 Οκτωβρίου 2026

To σύμπλεγμα Μεγίστης και η τουρκική πολιτική της αμφισβήτησης της ελληνικής κυριαρχίας

Γράφει ο Θεοφάνης Μαλκίδης
 
Το σύμπλεγμα Μεγίστης (Άγιος Γεώργιος, Αγριέλαια, Βουτσάκια, Μεγάλο και Μικρό Μαύρο Ποϊνί (βραχονησίδες), Μεγίστη (Καστελλόριζο), Πολύφαδος ένα και Πολυφάδος δύο, Στρογγύλη, Ρω (ή Ροπή), Τραγόνερα, Ψωμί και Ψωραδιά, αποτελεί το ανατολικότερο όριο της ελληνικής επικράτειας και κομβικό σημείο στην ανατολική Μεσόγειο. Η σημασία του συμπλέγματος πηγάζει από τον καθοριστικό ρόλο του στην εφαρμογή των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων και την οριοθέτηση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) και της υφαλοκρηπίδας.
 
Μετά την εισβολή της Τουρκίας στην Κύπρο το 1974 η πολιτική της Άγκυρας για το Αιγαίο και ειδικότερα για το σύμπλεγμα της Μεγίστης, εστιάζει κυρίως στην αμφισβήτηση της πλήρους επήρειας του νησιού στη χάραξη υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ, καθώς και σε ισχυρισμούς περί αποστρατικωτικοποίησης και κυριαρχικών δικαιωμάτων.
 
Η τουρκική πολιτική η οποία αμφισβητεί την ελληνική κυριαρχία στο σύμπλεγμα της Μεγίστης, έχει τους εξής βασικούς άξονες:
 
1. Άρνηση Δικαιώματος σε ΑΟΖ/Υφαλοκρηπίδα
 
Η Τουρκία αρνείται ότι το σύμπλεγμα της Μεγίστης (όπως και όλα τα νησιά του Αιγαίου), δικαιούνται ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας, πολιτική, η οποία παραβιάζει το Άρθρο 121 της Σύμβασης του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας και στοχεύει στον γεωγραφικό, ναυτικό, πολιτικό και οικονομικό «εγκλωβισμό» της Ελλάδας. Η Τουρκία δεν έχει κυρώσει τη Σύμβαση και δεν αναγνωρίζει ότι τα νησιά γενικά έχουν δικαίωμα σε υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ πέρα από τα χωρικά τους ύδατα.
 
Έτσι, σύμφωνα με την τουρκική θέση, το Καστελλόριζο, το μεγαλύτερο νησί του συμπλέγματος Μεγίστης, απέχοντας μόλις 1,25 ναυτικά μίλια από την Τουρκία, δεν μπορεί να επεκτείνει τις θαλάσσιες ζώνες του, καθώς κάτι τέτοιο θα ακύρωνε την τουρκική πρόσβαση στην ανατολική Μεσόγειο. Η μέγιστη έκφραση αυτής της αντίληψης ήταν το λεγόμενο και παράνομο τουρκολιβυκό «μνημόνιο» του 2019, το οποίο αγνοεί πλήρως την ύπαρξη του Καστελλόριζου.
 
2. Η πολιτική των «Γκρίζων Ζωνών»
 
Η Τουρκία έχει αναπτύξει την πολιτική των «γκρίζων ζωνών» στο Αιγαίο και στο πλαίσιο της νέας αναθεωρητικής πολιτικής της λεγόμενης «Γαλάζιας Πατρίδας», αμφισβητώντας την κυριαρχία επί νησίδων και βραχονησίδων στο σύμπλεγμα Μεγίστης ( καθώς και σε άλλα νησιά ). Επιπλέον η αποκαλούμενη «Γαλάζια Πατρίδα» έχει αλλάξει μονομερώς την ονομασία του Αιγαίου, αποκαλώντας το «Θάλασσα των Νήσων», ενώ η ανακήρυξη με τουρκικό «νόμο» τον Αύγουστο του 2026, της περιοχής Καστελλόριζου και Σαμοθράκης- Λήμνου, ως θαλάσσια πάρκα, εντείνει ακόμη περισσότερο την πολιτική αμφισβήτησης.
 
3. Πρακτικές Αμφισβήτησης και Κλιμάκωσης
 
Η πολιτική της Τουρκίας εκδηλώνεται με πρακτικές που αμφισβητούν την ελληνική αρμοδιότητα, όπως η έκδοση παράνομων ναυτικών οδηγιών (NAVTEX) εντός περιοχών ελληνικής ευθύνης και η αποστολή ερευνητικών σκαφών (π.χ. στην περιοχή του συμπλέγματος Μεγίστης του Oruc Reis το 2020) για σεισμικές έρευνες στην ελληνική υφαλοκρηπίδα νότια του συμπλέγματος Μεγίστης, αλλά και για επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης με πιο χαρακτηριστική και γνωστή περίπτωση στα Ίμια το 1996. Αυτές οι ενέργειες, συχνά συνοδευόμενες από στρατιωτική κλιμάκωση, συνιστούν άμεση παραβίαση των ελληνικών δικαιωμάτων και αποτελούν συνεχή πηγή έντασης. Το τελευταίο χρονικό διάστημα η πολιτική αυτή χρησιμοποιεί και τους Τούρκους αλιείς οι οποίοι ψαρεύουν στα ελληνικά χωρικά ύδατα, ενώ πολλές φορές συνοδεύονται από σκάφη της ακτοφυλακής και του πολεμικού ναυτικού.
 
4. Μειωμένη Επήρεια στη Θαλάσσια Οριοθέτηση
 
Η Τουρκία υποστηρίζει ότι το σύμπλεγμα, λόγω του μικρού του μεγέθους και της εγγύτητάς του στις τουρκικές ακτές, σε συνδυασμό με τη μεγάλη απόστασή του από την ηπειρωτική Ελλάδα, πρέπει να έχει μειωμένη επήρεια ή να μην λαμβάνεται καθόλου υπόψη κατά την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας/ΑΟΖ.
 
5. Αρχή της Ισότητας/Αναλογικότητας
 
Η τουρκική πολιτική υποστηρίζει ότι ο ελληνικός «μαξιμαλιστικός ισχυρισμός» όπως τον ονομάζει για δικαιώματα διακοσίων ναυτικών μιλίων επί της ΑΟΖ/υφαλοκρηπίδας ή της επέκτασης των χωρικών υδάτων στα δώδεκα ναυτικά μίλια, λόγω του μεγέθους του συμπλέγματος, είναι ασύμβατος με το διεθνές δίκαιο και αντίθετος με την αρχή της ισότητας και της αναλογικότητας. Βεβαίως η Τουρκία, παρότι δεν έχει κυρώσει τη Σύμβαση για το Δίκαιο της θάλασσας, έχει ασκήσει τα δικαιώματά της στον Εύξεινο Πόντο.
 
6. Θεωρία της «Γαλάζιας Πατρίδας».
 
Αυτή η θεωρία, η οποία θα αποκτήσει και νομικό περίβλημα, αγνοεί την ύπαρξη της υφαλοκρηπίδας των νησιών όπως το Καστελλόριζο, (αλλά και η Ρόδος, η Κάρπαθος, η Κρήτη, και άλλα νησιά), προβάλλοντας ότι η οριοθέτηση πρέπει να γίνει μεταξύ των ηπειρωτικών ακτών (Τουρκίας και Λιβύης, Τουρκίας και Αιγύπτου/Λιβάνου).
 
7. Αποστρατιωτικοποίηση
 
Η Τουρκία συμπεριλαμβάνει το Καστελλόριζο (ως μέρος των Δωδεκανήσων) στους ισχυρισμούς της περί παραβίασης των συνθηκών που προβλέπουν την αποστρατιωτικοποίηση των νησιών, υποστηρίζοντας ότι η Συνθήκη των Παρισίων του 1947 την αφορά άμεσα, καθώς τα νησιά βρίσκονται σε «απόσταση αναπνοής» από τα τουρκικά παράλια.
 
Συνολικά, η Τουρκία δεν αμφισβητεί απλώς την ελληνική κυριαρχία επί του συμπλέγματος αλλά αμφισβητεί πλήρως το δικαίωμά του να επηρεάζει την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών (υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ) πέρα από τα χωρικά του ύδατα (σήμερα στα έξι ναυτικά μίλια).
 
Η θέση αυτή έχει μετουσιωθεί σε πράξεις τα τελευταία χρόνια, όπως το Τουρκο-Λιβυκό Μνημόνιο (2019), με το οποίο η Τουρκία υπέγραψε συμφωνία οριοθέτησης με τη Λιβύη, η οποία αγνοεί πλήρως την επήρεια της Κρήτης, της Ρόδου, της Καρπάθου και του Καστελλόριζου, «εξαφανίζοντας» τις ελληνικές θαλάσσιες ζώνες στην περιοχή. Παράλληλα το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» αποτυπώνεται σε χάρτες όπου η τουρκική υφαλοκρηπίδα εκτείνεται δυτικά μέχρι τον 28ο μεσημβρινό (νότια της Ρόδου), θεωρώντας ότι όλη η θαλάσσια περιοχή ανατολικά αυτού ανήκει στην Τουρκία, με εξαίρεση τα χωρικά ύδατα των ελληνικών νησιών.
 
Η Ελλάδα
 
Η ελληνική πολιτική για το σύμπλεγμα της Μεγίστης θα πρέπει να αποτελεί έναν από τους πιο κρίσιμους και στρατηγικούς πυλώνες της της εθνικής στρατηγικής. Λόγω της γεωγραφικής του θέσης, το σύμπλεγμα καθορίζει σε μεγάλο βαθμό τις θαλάσσιες ζώνες της Ελλάδας στην ανατολική Μεσόγειο.
 
Το σύμπλεγμα της Μεγίστης (και ειδικά η νήσος Στρογγύλη) είναι το «κλειδί» που επιτρέπει τη «συνάντηση-επαφή» της ελληνικής ΑΟΖ με την ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας. Λόγω της θέσης της Στρογγύλης (του ανατολικότερου νησιού του συμπλέγματος), οι θαλάσσιες ζώνες της Ελλάδας εκτείνονται ανατολικά και εφάπτονται με την ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η επαφή αυτή δημιουργεί μια συνεχή ζώνη ελληνικής δικαιοδοσίας στην ανατολική Μεσόγειο, επιτρέποντας στην Ελλάδα να έχει άμεσο λόγο σε όλα τα ενεργειακά και στρατηγικά δίκτυα της περιοχής (αγωγοί, ηλεκτρικά καλώδια, ναυσιπλοΐα).
 
Για την Ελλάδα, το σύμπλεγμα είναι το απόλυτο παράδειγμα εφαρμογής της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας, (αλλά και του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ, όσον αφορά την άμυνα και την στρατιωτική οχύρωση), αφού όλα τα νησιά που έχουν οικονομική ζωή ή μπορούν να συντηρήσουν ανθρώπινη διαβίωση έχουν πλήρη δικαιώματα σε υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ, ακριβώς όπως και τα ηπειρωτικά εδάφη.
 
Το σύμπλεγμα Μεγίστης δεν πρέπει να είναι απλώς μια απομακρυσμένη γεωγραφική εσχατιά, αλλά το σημείο αναφοράς άσκησης πλήρους, ενιαίας και αδιαίρετης της ελληνικής κυριαρχίας. Η προάσπισή του συμπλέγματος με την εφαρμογή του Δικαίου της Θάλασσας (άρα δώδεκα μίλια και ΑΟΖ τώρα), την ισχυρή αποτρεπτική ισχύ (στρατιωτική, ναυτική και αεροπορική ισχύ), την οικονομική/κοινωνική ανάπτυξη και ισχυρή δημογραφική παρουσία, πέρα από επιδόματα και προεκλογικές εξαγγελίες, είναι εθνική απαίτηση!
 
Από την εισήγηση στο ΚΔ΄ Συνέδριο της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών Δωδεκανήσου που έγινε στη Λέρο.



Share
Posted by ΘΑΝΟΣ ΚΟΥΚ at 12:00 μ.μ.
Κατηγορία Θέματος , , , ,

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Εγγραφή σε: Σχόλια ανάρτησης (Atom)

Λίγες οδηγίες πριν επισκεφθείτε το ιστολόγιό μας (Για νέους επισκέπτες)

1. Στην στήλη αριστερά βλέπετε τις αναρτήσεις του ιστολογίου μας τις οποίες μπορείτε ελεύθερα να σχολιάσετε επωνύμως, ανωνύμως ή με ψευδώνυμο, πατώντας απλά την λέξη κάτω από την ανάρτηση που γράφει "σχόλια" ή "δημοσίευση σχολίου" (σας προτείνω να διαβάσετε με προσοχή τις οδηγίες που θα βρείτε πάνω από την φόρμα που θα ανοίξει ώστε να γράψετε το σχόλιό σας). Επίσης μπορείτε να στείλετε σε φίλους σας την συγκεκριμένη ανάρτηση που θέλετε, απλά πατώντας τον φάκελλο που βλέπετε στο κάτω μέρος της ανάρτησης. Θα ανοίξει μια φόρμα στην οποία μπορείτε να γράψετε το email του φίλου σας, ενώ αν έχετε προφίλ στο Facebook ή στο Twitter μπορείτε με τα εικονίδια που θα βρείτε στο τέλος της ανάρτησης να την μοιραστείτε με τους φίλους σας.

2. Στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας μπορείτε να βρείτε το πλαίσιο στο οποίο βάζοντας το email σας και πατώντας την λέξη Submit θα ενημερώνεστε αυτόματα για τις τελευταίες αναρτήσεις του ιστολογίου μας.

3. Αν έχετε λογαριασμό στο Twitter σας δινεται η δυνατότητα να μας κάνετε follow και να παρακολουθείτε το ιστολόγιό μας από εκεί. Θα βρείτε το σχετικό εικονίδιο του Twitter κάτω από τα πλαίσια του Google Friend Connect, στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας.

4. Μπορείτε να ενημερωθείτε από την δεξιά στήλη του ιστολογίου μας με τα διάφορα gadgets για τον καιρό, να δείτε ανακοινώσεις, στατιστικά, ειδήσεις και λόγια ή κείμενα που δείχνουν τις αρχές και τα πιστεύω του ιστολογίου μας. Επίσης μπορείτε να κάνετε αναζήτηση βάζοντας μια λέξη στο πλαίσιο της Αναζήτησης (κάτω από τους αναγνώστες μας). Πατώντας την λέξη Αναζήτηση θα εμφανιστούν σχετικές αναρτήσεις μας πάνω από τον χώρο των αναρτήσεων. Παράλληλα μπορείτε να δείτε τις αναρτήσεις του τρέχοντος μήνα αλλά και να επιλέξετε κάποια συγκεκριμένη κατηγορία αναρτήσεων από την σχετική στήλη δεξιά.

5. Μπορείτε ακόμα να αφήσετε το μήνυμά σας στο μικρό τσατάκι του blog μας στην δεξιά στήλη γράφοντας απλά το όνομά σας ή κάποιο ψευδώνυμο στην θέση "όνομα" (name) και το μήνυμά σας στην θέση "Μήνυμα" (Message).

6. Επίσης μπορείτε να μας στείλετε ηλεκτρονικό μήνυμα στην διεύθυνσή μας koukthanos@gmail.com με όποιο περιεχόμενο επιθυμείτε. Αν είναι σε προσωπικό επίπεδο θα λάβετε πολύ σύντομα απάντησή μας.

7. Τέλος μπορείτε να βρείτε στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας τα φιλικά μας ιστολόγια, τα ιστολόγια που παρακολουθούμε αλλά και πολλούς ενδιαφέροντες συνδέσμους.

Να σας υπενθυμίσουμε ότι παρακάτω μπορείτε να βρείτε χρήσιμες οδηγίες για την κατασκευή των αναρτήσεών μας αλλά και στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας ότι έχει σχέση με δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ

Χρήσιμες οδηγίες για τις αναρτήσεις μας.

1. Στις αναρτήσεις μας μπαίνει ΠΑΝΤΑ η πηγή σε οποιαδήποτε ανάρτηση ή μερος αναρτησης που προέρχεται απο άλλο ιστολόγιο. Αν δεν προέρχεται από κάποιο άλλο ιστολόγιο και προέρχεται από φίλο αναγνώστη ή επώνυμο ή άνωνυμο συγγραφέα, υπάρχει ΠΑΝΤΑ σε εμφανες σημείο το ονομά του ή αναφέρεται ότι προέρχεται από ανώνυμο αναγνώστη μας.

2. Για όλες τις υπόλοιπες αναρτήσεις που δεν έχουν υπογραφή ΙΣΧΥΕΙ η αυτόματη υπογραφή της ανάρτησης. Ετσι όταν δεν βλέπετε καμιά πηγή ή αναφορά σε ανωνυμο ή επώνυμο συντάκτη να θεωρείτε ΩΣ ΑΥΣΤΗΡΟ ΚΑΝΟΝΑ ότι ισχύει η αυτόματη υπογραφή του αναρτήσαντα.

3. Οταν βλέπετε ανάρτηση με πηγή ή και επώνυμο ή ανώνυμο συντάκτη αλλά στη συνέχεια υπάρχει και ΣΧΟΛΙΟ, τότε αυτό είναι ΚΑΙ ΠΑΛΙ του αναρτήσαντα δηλαδή είναι σχόλιο που προέρχεται από το ιστολόγιό μας.

Σημείωση: Να σημειώσουμε ότι εκτός των αναρτήσεων που υπογράφει ο διαχειριστής μας, όλες οι άλλες απόψεις που αναφέρονται σε αυτές ανήκουν αποκλειστικά στους συντάκτες των άρθρων. Τέλος άλλες πληροφορίες για δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα μπορείτε να βρείτε στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας.