24 Οκτωβρίου 2026

Καταρρίπτοντας έναν στρατευμένο ιστορικό μύθο

Γράφει ο Γιώργος Βενετσάνος
 
Αφορμή για αυτό το κείμενο μου έδωσαν ορισμένα άρθρα "περισπούδαστων" συμπολιτών μας, οι οποίοι περιβάλλουν τον λόγο τους με έναν μανδύα δήθεν επιστημονικότητας. Ο ισχυρισμός τους ότι κατά την πολιορκία της Βασιλεύουσας υπήρχαν 200.000 ή 500.000 μοναχοί που αρνήθηκαν να πολεμήσουν, δεν είναι απλώς ιστορικά ανυπόστατος, αλλά εντελώς εξωπραγματικός. Αν ίσχυαν αυτοί οι αριθμοί, οι μοναχοί θα ήταν πολλαπλάσιοι από ολόκληρο τον πληθυσμό της ίδιας της πόλης! Πρόκειται για έναν κατασκευασμένο μύθο που επιχειρείται να μας σερβιριστεί για σκοπούς που μόνο οι ίδιοι γνωρίζουν. 
 
Η ιστορική πραγματικότητα, ωστόσο, είναι τελείως διαφορετική. Με βάση τις δημογραφικές μελέτες της ύστερης βυζαντινής περιόδου (όπως του διακεκριμένου ιστορικού Πήτερ Χαρανή), κατά την πολιορκία και την Άλωση του 1453, οι μοναχοί αποτελούσαν μόλις το 1,1% με 2% του συνολικού πληθυσμού. Σε μια πόλη που ο πληθυσμός της είχε συρρικνωθεί σε περίπου 50.000 κατοίκους, το ποσοστό αυτό αντιστοιχεί σε μόλις 540 μοναχούς.»
 
Όχι μόνο δεν υπήρχαν εκατοντάδες χιλιάδες "λουφαδόροι" μοναχοί, αλλά η ιστορική αλήθεια είναι ακόμη πιο συγκλονιστική: λόγω της απελπιστικής έλλειψης στρατιωτών —αφού οι αμυνόμενοι όλοι κι όλοι, μαζί με τους ξένους εθελοντές, δεν ξεπερνούσαν τους 7.000 με 8.500 άνδρες— κλήρος και μοναχοί πήραν τα όπλα και πολέμησαν στην πρώτη γραμμή.
 
Το γεγονός αυτό δεν αποτελεί μεταγενέστερη εθνική μυθοπλασία, αλλά καταγράφεται από τον Βενετό γιατρό Νικολό Μπάρμπαρο, ο οποίος έζησε λεπτό προς λεπτό την πολιορκία. Στο ημερολόγιό του σημειώνει χαρακτηριστικά ότι ομάδες Ελλήνων μοναχών είχαν αναλάβει τη φύλαξη ενός ολόκληρου τμήματος των θαλάσσιων τειχών (μήκους περίπου ενός μιλίου) στα νότια παράλια της Πόλης προς την Προποντίδα, κοντά στην περιοχή της Μονής Στουδίου.
 
Το γεγονός αυτό δεν αποτελεί μεταγενέστερη εθνική μυθοπλασία, αλλά καταγράφεται από τον Βενετό γιατρό Νικολό Μπάρμπαρο, ο οποίος έζησε λεπτό προς λεπτό την πολιορκία. Στο ημερολόγιό του σημειώνει χαρακτηριστικά ότι ομάδες Ελλήνων μοναχών είχαν αναλάβει τη φύλαξη ενός ολόκληρου τμήματος των θαλάσσιων τειχών στα νότια παράλια της Πόλης προς την Προποντίδα, κοντά στην περιοχή της Μονής Στουδίου.
 
Πέραν όμως αυτού του έμπρακτου καθήκοντος προς την πατρίδα, ο κλήρος και οι μοναχοί αποτελούσαν την ψυχή της άμυνας, ενισχύοντας ψυχολογικά και ηθικά το στράτευμα. Σε μια περίοδο που οι λιγοστοί υπερασπιστές ήταν πλέον εξαντλημένοι και λυγισμένοι από την υπερπροσπάθεια, οι μοναχοί κρατούσαν το φρόνημα υψηλό.
 
Με τις συνεχείς λιτανείες κατά μήκος των τειχών, μεταφέροντας τις πιο ιερές εικόνες της Πόλης —όπως της Παναγίας της Οδηγήτριας— μετέτρεπαν την απελπισία σε ηρωική αυταπάρνηση. Αυτή η πνευματική θωράκιση ήταν που επέτρεψε σε 7.000 άνδρες να αποκρούουν για 57 ημέρες την πανίσχυρη πολεμική μηχανή των Οθωμανών.
 
Αντί, λοιπόν, να αναπαράγονται ιδεολογικά υποκινούμενοι μύθοι για εκατοντάδες χιλιάδες μοναχούς που δήθεν "λουφάζαν", καλό θα ήταν οι εγχώριοι επικριτές να συμβουλεύονται τις πρωτογενείς πηγές. Εκεί θα έβλεπαν ότι ακόμα και οι ελάχιστοι εναπομείναντες μοναχοί της Βασιλεύουσας έπεσαν στα τείχη, υπερασπιζόμενοι την πίστη και την πατρίδα τους μέχρι την τελευταία στιγμή.



Share
Posted by ΘΑΝΟΣ ΚΟΥΚ at 1:00 μ.μ.
Κατηγορία Θέματος , , ,

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Εγγραφή σε: Σχόλια ανάρτησης (Atom)

Λίγες οδηγίες πριν επισκεφθείτε το ιστολόγιό μας (Για νέους επισκέπτες)

1. Στην στήλη αριστερά βλέπετε τις αναρτήσεις του ιστολογίου μας τις οποίες μπορείτε ελεύθερα να σχολιάσετε επωνύμως, ανωνύμως ή με ψευδώνυμο, πατώντας απλά την λέξη κάτω από την ανάρτηση που γράφει "σχόλια" ή "δημοσίευση σχολίου" (σας προτείνω να διαβάσετε με προσοχή τις οδηγίες που θα βρείτε πάνω από την φόρμα που θα ανοίξει ώστε να γράψετε το σχόλιό σας). Επίσης μπορείτε να στείλετε σε φίλους σας την συγκεκριμένη ανάρτηση που θέλετε, απλά πατώντας τον φάκελλο που βλέπετε στο κάτω μέρος της ανάρτησης. Θα ανοίξει μια φόρμα στην οποία μπορείτε να γράψετε το email του φίλου σας, ενώ αν έχετε προφίλ στο Facebook ή στο Twitter μπορείτε με τα εικονίδια που θα βρείτε στο τέλος της ανάρτησης να την μοιραστείτε με τους φίλους σας.

2. Στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας μπορείτε να βρείτε το πλαίσιο στο οποίο βάζοντας το email σας και πατώντας την λέξη Submit θα ενημερώνεστε αυτόματα για τις τελευταίες αναρτήσεις του ιστολογίου μας.

3. Αν έχετε λογαριασμό στο Twitter σας δινεται η δυνατότητα να μας κάνετε follow και να παρακολουθείτε το ιστολόγιό μας από εκεί. Θα βρείτε το σχετικό εικονίδιο του Twitter κάτω από τα πλαίσια του Google Friend Connect, στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας.

4. Μπορείτε να ενημερωθείτε από την δεξιά στήλη του ιστολογίου μας με τα διάφορα gadgets για τον καιρό, να δείτε ανακοινώσεις, στατιστικά, ειδήσεις και λόγια ή κείμενα που δείχνουν τις αρχές και τα πιστεύω του ιστολογίου μας. Επίσης μπορείτε να κάνετε αναζήτηση βάζοντας μια λέξη στο πλαίσιο της Αναζήτησης (κάτω από τους αναγνώστες μας). Πατώντας την λέξη Αναζήτηση θα εμφανιστούν σχετικές αναρτήσεις μας πάνω από τον χώρο των αναρτήσεων. Παράλληλα μπορείτε να δείτε τις αναρτήσεις του τρέχοντος μήνα αλλά και να επιλέξετε κάποια συγκεκριμένη κατηγορία αναρτήσεων από την σχετική στήλη δεξιά.

5. Μπορείτε ακόμα να αφήσετε το μήνυμά σας στο μικρό τσατάκι του blog μας στην δεξιά στήλη γράφοντας απλά το όνομά σας ή κάποιο ψευδώνυμο στην θέση "όνομα" (name) και το μήνυμά σας στην θέση "Μήνυμα" (Message).

6. Επίσης μπορείτε να μας στείλετε ηλεκτρονικό μήνυμα στην διεύθυνσή μας koukthanos@gmail.com με όποιο περιεχόμενο επιθυμείτε. Αν είναι σε προσωπικό επίπεδο θα λάβετε πολύ σύντομα απάντησή μας.

7. Τέλος μπορείτε να βρείτε στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας τα φιλικά μας ιστολόγια, τα ιστολόγια που παρακολουθούμε αλλά και πολλούς ενδιαφέροντες συνδέσμους.

Να σας υπενθυμίσουμε ότι παρακάτω μπορείτε να βρείτε χρήσιμες οδηγίες για την κατασκευή των αναρτήσεών μας αλλά και στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας ότι έχει σχέση με δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ

Χρήσιμες οδηγίες για τις αναρτήσεις μας.

1. Στις αναρτήσεις μας μπαίνει ΠΑΝΤΑ η πηγή σε οποιαδήποτε ανάρτηση ή μερος αναρτησης που προέρχεται απο άλλο ιστολόγιο. Αν δεν προέρχεται από κάποιο άλλο ιστολόγιο και προέρχεται από φίλο αναγνώστη ή επώνυμο ή άνωνυμο συγγραφέα, υπάρχει ΠΑΝΤΑ σε εμφανες σημείο το ονομά του ή αναφέρεται ότι προέρχεται από ανώνυμο αναγνώστη μας.

2. Για όλες τις υπόλοιπες αναρτήσεις που δεν έχουν υπογραφή ΙΣΧΥΕΙ η αυτόματη υπογραφή της ανάρτησης. Ετσι όταν δεν βλέπετε καμιά πηγή ή αναφορά σε ανωνυμο ή επώνυμο συντάκτη να θεωρείτε ΩΣ ΑΥΣΤΗΡΟ ΚΑΝΟΝΑ ότι ισχύει η αυτόματη υπογραφή του αναρτήσαντα.

3. Οταν βλέπετε ανάρτηση με πηγή ή και επώνυμο ή ανώνυμο συντάκτη αλλά στη συνέχεια υπάρχει και ΣΧΟΛΙΟ, τότε αυτό είναι ΚΑΙ ΠΑΛΙ του αναρτήσαντα δηλαδή είναι σχόλιο που προέρχεται από το ιστολόγιό μας.

Σημείωση: Να σημειώσουμε ότι εκτός των αναρτήσεων που υπογράφει ο διαχειριστής μας, όλες οι άλλες απόψεις που αναφέρονται σε αυτές ανήκουν αποκλειστικά στους συντάκτες των άρθρων. Τέλος άλλες πληροφορίες για δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα μπορείτε να βρείτε στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας.