Στη σύγχρονη εποχή, η διαμόρφωση της κοινής γνώμης αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της άσκησης πολιτικής. Η προβολή συγκεκριμένων ειδήσεων, η ιεράρχηση της επικαιρότητας και η αποσιώπηση άλλων ζητημάτων διαμορφώνουν σε σημαντικό βαθμό τον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες αντιλαμβάνονται την πραγματικότητα.
Στην Ελλάδα, παρακολουθούμε για ακόμη μία φορά τα συστημικά μέσα ενημέρωσης να αφιερώνουν σημαντικό χώρο σε υποθέσεις όπως το σκάνδαλο στο μπάσκετ και η Pizza Fan. Την ίδια στιγμή, όμως, ανακύπτει ένα κρίσιμο ερώτημα: ποια είναι η θέση των ζητημάτων που αφορούν την Ιερά Μονή Σινά και το τουρκολιβυκό μνημόνιο στην ιεράρχηση της δημόσιας ενημέρωσης;
Μήπως η υπερπροβολή ορισμένων θεμάτων λειτουργεί τελικά ως αντιπερισπασμός από ζητήματα με πολύ βαθύτερες εθνικές, γεωπολιτικές και πνευματικές προεκτάσεις; Δεν χρειάζεται να υποθέσουμε ότι υπάρχει οργανωμένο σχέδιο για να αναγνωρίσουμε πως η επιλεκτική προβολή της επικαιρότητας μπορεί να επηρεάσει καθοριστικά την αντίληψη της κοινωνίας για όσα πραγματικά διακυβεύονται.
Το ζήτημα της Ιεράς Μονής Σινά δεν αποτελεί μια απλή εκκλησιαστική υπόθεση. Πρόκειται για έναν χώρο με τεράστια ιστορική και πνευματική σημασία, άρρηκτα συνδεδεμένο με την Ορθοδοξία και την ελληνική παρουσία στη Μέση Ανατολή επί αιώνες. Όταν τίθεται ζήτημα για το μέλλον ενός τέτοιου θησαυρού, η ελληνική κοινωνία δικαιούται να γνωρίζει με ακρίβεια τι έχει συμφωνηθεί, ποιοι έχουν λάβει τις σχετικές αποφάσεις και ποιες θα είναι οι συνέπειες για το μοναστήρι και την ορθόδοξη κληρονομιά.
Μήπως, τελικά, η ανταλλαγή είναι η στήριξη της Αιγύπτου προς την Ελλάδα στο ζήτημα της ΑΟΖ; Αλίμονό μας, εάν παραχωρούμε ή διακινδυνεύουμε τους θησαυρούς της Ορθοδοξίας για να εξασφαλίσουμε την αυτονόητη υποστήριξη σε ζητήματα εθνικού συμφέροντος. Η διπλωματία προϋποθέτει διαπραγματεύσεις, αλλά υπάρχουν όρια που ένα κράτος οφείλει να θέτει όταν διακυβεύονται ιστορικά και πνευματικά κεκτημένα.
Μήπως, όμως, λειτουργούν τελικά και οι πνευματικοί νόμοι;
Ως λαός, ανεχτήκαμε την ψήφιση νόμων αντίθετους προς τις παραδοσιακές αξίες μας όπως ο γάμος ομοφυλόφιλων, καθώς και την εισαγωγή σχετικών θεματικών woke ατζέντας στην εκπαίδευση των παιδιών μας ήδη από το Δημοτικό, με αναφορές στα βιβλία της Β΄ και της ΣΤ΄ Δημοτικού.
Και εδώ τίθεται ένα ερώτημα που, για όσους αντιλαμβάνονται την πολιτική μέσα από το πρίσμα της ιστορικής συνέχειας και της Ορθοδοξίας, έχει ιδιαίτερη βαρύτητα: μήπως, ενώ ως κοινωνία απομακρυνόμαστε από όσα επί αιώνες θεωρούσαμε θεμέλια της ταυτότητάς μας, την ίδια στιγμή χάνουμε σταδιακά και τους υλικούς και πνευματικούς θησαυρούς που συνδέονται με αυτήν;
Οι θησαυροί της Μέσης Ανατολής, οι οποίοι συνδέονται με την ελληνική ιστορία και την Ορθοδοξία εδώ και αιώνες, κινδυνεύουν να απομακρυνθούν οριστικά από την ελληνική επιρροή. Και εάν συμβεί αυτό, ποιος θα αναλάβει την ευθύνη; Οι πολιτικές ηγεσίες, οι εκκλησιαστικοί παράγοντες ή μια κοινωνία που παρακολουθεί τις εξελίξεις χωρίς να αντιδρά ανάλογα με τη σημασία τους;
Υπάρχει, παράλληλα, και μια ευρύτερη γεωπολιτική διάσταση που απαιτεί προσεκτική διερεύνηση. Ποιος θα ελέγχει αύριο τις στρατηγικές θέσεις της περιοχής; Ποια συμφέροντα εξυπηρετούνται από τις νέες ισορροπίες στη Μέση Ανατολή και στην Ανατολική Μεσόγειο; Θα μπορούσε μια ενδεχόμενη ενίσχυση της ρωσικής παρουσίας στην Αίγυπτο να επηρεάσει τους συσχετισμούς ισχύος από τη διώρυγα του Σουέζ έως την Αραβική Χερσόνησο;
Τα ερωτήματα αυτά δεν συνιστούν από μόνα τους απόδειξη ότι υπάρχει σχέδιο παραχώρησης της κυριότητας της περιοχής στη Ρωσία για τη δημιουργία στρατιωτικής βάσης. Αποτελούν, όμως, λόγο να εξετάζονται με σοβαρότητα οι στρατηγικές επιδιώξεις των εμπλεκόμενων κρατών και οι επιπτώσεις τους για την Ελλάδα. Σε μια περιοχή όπου διασταυρώνονται ενεργειακά, στρατιωτικά και διπλωματικά συμφέροντα, η αδράνεια και η έλλειψη ενημέρωσης μπορεί να αποδειχθούν ιδιαίτερα επιζήμιες.
Και ενώ όλα αυτά συμβαίνουν, η ελληνική κοινωνία μοιάζει να αδυνατεί να αντιληφθεί την πραγματική διάσταση των εξελίξεων. Το επίπεδο ενημέρωσης για ζητήματα ιστορικής και γεωπολιτικής σημασίας παραμένει, κατά την εκτίμησή μου, απογοητευτικό. Ένα μεγάλο μέρος των Ελλήνων με υψηλό μορφωτικό και γνωστικό επίπεδο, ιδιαίτερα των νέων, έχει μεταναστεύσει, ρίχνοντας μαύρη πέτρα πίσω του. Η φυγή ανθρώπινου δυναμικού δεν αποδυναμώνει μόνο την οικονομία. Περιορίζει και τη δυνατότητα της χώρας να διαθέτει μια κοινωνία με επαρκή γνώση, κριτική σκέψη και ενεργό συμμετοχή στα δημόσια πράγματα.
Θα μπορούσε, μάλιστα, να υποστηρίξει κανείς ότι μόλις ένα 2-3% του συνολικού πληθυσμού γνωρίζει σε βάθος την έκταση και τη σημασία των πνευματικών και υλικών θησαυρών της Μέσης Ανατολής που συνδέονται ιστορικά με τον ελληνισμό και την Ορθοδοξία. Το ποσοστό αυτό αποτελεί προσωπική εκτίμηση και όχι αποτέλεσμα συγκεκριμένης δημοσκοπικής ή επιστημονικής μέτρησης. Το ουσιαστικό πρόβλημα, ωστόσο, παραμένει: Πόσοι Έλληνες γνωρίζουν πραγματικά τι διακυβεύεται;
Ας σταθούμε, λοιπόν, σε ένα ακόμη κρίσιμο σημείο. Η δήλωση για το ξεπούλημα του Σινά, όπως περιγράφεται στη δημόσια συζήτηση, δεν προήλθε από έναν απλό διάκο μιας ενορίας ΑΛΛΑ ΑΠΟ ΠΡΩΗΝ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟ (Αρχιεπίσκοπος τ. Σιναίου Δαμιανός: Η Ελληνική κυβέρνηση πούλησε στην Αίγυπτο τη μονή του Σινά!)
Και μόνο αυτό θα έπρεπε να έχει προκαλέσει ευρύτατη δημόσια συζήτηση, να έχει κινητοποιήσει θεσμούς, να έχει οδηγήσει σε απαιτήσεις για διευκρινίσεις και να έχει αναγκάσει τα μέσα ενημέρωσης να ασχοληθούν εκτενώς με το θέμα.
Πού βρίσκεται, όμως, αυτή η αντίδραση; Πού είναι η κοινωνική κινητοποίηση ανάλογη με τη βαρύτητα του ζητήματος; Γιατί η ελληνική κοινή γνώμη δεν απαιτεί επίμονα να πληροφορηθεί τι ακριβώς συμβαίνει με την Ιερά Μονή Σινά, όπως και ποιες είναι οι πραγματικές συνέπειες του τουρκολιβυκού μνημονίου για τα εθνικά μας συμφέροντα;
Το τελευταίο δεν είναι μια δευτερεύουσα διπλωματική διαφωνία. Αφορά τις διεκδικήσεις της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο, τις θαλάσσιες ζώνες και τη δυνατότητα της Ελλάδας να υπερασπιστεί τις θέσεις της βάσει του διεθνούς δικαίου. Όταν ένα ζήτημα τέτοιας στρατηγικής σημασίας περνά στο περιθώριο της δημόσιας συζήτησης, η κοινωνία οφείλει να αναρωτηθεί εάν ενημερώνεται επαρκώς για τις εξελίξεις που μπορούν να καθορίσουν το μέλλον της χώρας.
Ασφαλώς, το σκάνδαλο στο μπάσκετ και κάθε υπόθεση που αφορά επιχειρήσεις ή δημόσια πρόσωπα μπορεί να έχει τη δική της ειδησεογραφική αξία. Το πρόβλημα δεν είναι ότι προβάλλονται τέτοιες ειδήσεις. Το πρόβλημα προκύπτει όταν η προβολή τους είναι δυσανάλογη και όταν ζητήματα εθνικής στρατηγικής, κυριαρχικών δικαιωμάτων και ιστορικής κληρονομιάς δεν τυγχάνουν της αντίστοιχης προσοχής.
Η ενημέρωση δεν είναι απλώς μια καθημερινή καταγραφή γεγονότων. Είναι και ο τρόπος με τον οποίο μια κοινωνία αντιλαμβάνεται τους κινδύνους, ιεραρχεί τις προτεραιότητές της και αποφασίζει τι αξίζει να υπερασπιστεί.
Εάν, λοιπόν, οι πολίτες ασχολούνται περισσότερο με την επικαιρότητα που τους προσφέρεται καθημερινά, ενώ παραμένουν αδιάφοροι απέναντι σε ζητήματα που αφορούν την Ορθοδοξία, την ιστορική τους κληρονομιά και τη γεωπολιτική θέση της χώρας, τότε το πρόβλημα δεν περιορίζεται στα μέσα ενημέρωσης. Αφορά και την ίδια την κοινωνία.
Διότι ένα κράτος δεν χάνει μόνο όταν ηττάται σε ένα διπλωματικό τραπέζι. Χάνει και όταν οι πολίτες του δεν γνωρίζουν τι διακυβεύεται, όταν οι θεσμοί του δεν λογοδοτούν επαρκώς και όταν η δημόσια συζήτηση απομακρύνεται από τα ουσιαστικά ζητήματα.
Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο τι προβάλλουν σήμερα τα συστημικά ελληνικά ΜΜΕ. Είναι τι δεν συζητάμε, τι δεν απαιτούμε να μάθουμε και τι αφήνουμε να χαθεί ενώ κοιτάζουμε αλλού.
Εάν δεν αντιδράσουμε εγκαίρως, υπάρχει ο κίνδυνος να διαπιστώσουμε εκ των υστέρων ότι όσα θεωρούσαμε αυτονόητα δεν ήταν καθόλου δεδομένα.
Και τότε, δυστυχώς, μπορεί να είναι πολύ αργά.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου