Μέχρι το τέλος του έτους, κάθε χώρα της ΕΕ πρέπει να προσφέρει ένα Ευρωπαϊκό Πορτοφόλι Ψηφιακής Ταυτότητας: μια εφαρμογή για smartphone που μπορεί να περιέχει εθνική ταυτότητα, άδεια οδήγησης, δίπλωμα και άλλα επαληθευμένα διαπιστευτήρια και να λειτουργεί και στα 27 κράτη μέλη.
Από το Δεκέμβριο του 2026, κάθε κράτος μέλος της ΕΕ πρέπει να παρέχει τουλάχιστον ένα Ευρωπαϊκό Πορτοφόλι Ψηφιακής Ταυτότητας. Η ιδέα ακούγεται βολική για κάποιους. Οι Ευρωπαίοι θα μπορούν να χρησιμοποιούν τα τηλέφωνά τους για:
- Να αποδεικνύουν την ταυτότητά τους στο διαδίκτυο ή αυτοπροσώπως
- Να αποθηκεύουν ψηφιακή άδεια οδήγησης και άλλα επίσημα διαπιστευτήρια
- Να υπογράφουν ηλεκτρονικά συμβόλαια
- Να έχουν πρόσβαση σε κυβερνητικές υπηρεσίες πέρα από τα σύνορα
- Να επαληθεύουν την ηλικία τους χωρίς να αποκαλύπτουν περιττές προσωπικές πληροφορίες
- Να παρουσιάζουν διαπιστευτήρια εκπαίδευσης, απασχόλησης και διαμονής
- Να παρέχουν επαληθευμένες πληροφορίες κατά το άνοιγμα τραπεζικού λογαριασμού
- Να ελέγχουν την ταυτότητα ορισμένων τραπεζικών συναλλαγών και συναλλαγών πληρωμών
Υπάρχουν πραγματικά πλεονεκτήματα:
- Μία αναγνωρισμένη ψηφιακή ταυτότητα σε ολόκληρη την ΕΕ
- Ταχύτερη πρόσβαση σε δημόσιες και ιδιωτικές υπηρεσίες
- Λιγότερη γραφειοκρατία και λιγότεροι κωδικοί πρόσβασης
- Ευκολότερα διασυνοριακά ταξίδια, απασχόληση και τραπεζικές συναλλαγές
- Μεγαλύτερος έλεγχος σχετικά με το ποιες πληροφορίες κοινοποιούνται
- Καλύτερη προστασία από πλαστά έγγραφα και ορισμένες μορφές κλοπής ταυτότητας
- Η χρήση του πορτοφολιού περιγράφεται επίσημα ως εθελοντική
Υπάρχουν όμως και σοβαρά ερωτήματα:
- Ένα ενιαίο ψηφιακό πορτοφόλι θα μπορούσε να γίνει ένας εξαιρετικά πολύτιμος στόχος για τους χάκερ
- Ένα τεχνικό ή διοικητικό λάθος θα μπορούσε να αποκλείσει κάποιον από σημαντικές υπηρεσίες
- Οι άνθρωποι θα μπορούσαν να εξαρτώνται ολοένα και περισσότερο από ένα κυβερνητικά αναγνωρισμένο σύστημα ταυτότητας
- Το «εθελοντικό» θα μπορούσε να γίνει εθελοντικό μόνο στα χαρτιά εάν οι τράπεζες, οι εργοδότες και οι κυβερνητικές υπηρεσίες αρχίσουν να περιμένουν από όλους να το χρησιμοποιούν
- Τα συστήματα ελέγχου ταυτότητας θα μπορούσαν να δημιουργούν εκτεταμένα μεταδεδομένα ακόμη και όταν οι υποκείμενες πληροφορίες παραμένουν προστατευμένες
- Οι μελλοντικές κυβερνήσεις θα μπορούσαν να επεκτείνουν το σύστημα πολύ πέρα από τον αρχικό του σκοπό
- Η σύνδεση των αρχείων ταυτότητας, τραπεζικών συναλλαγών, υγείας, ταξιδιών και κυβερνητικών αρχείων θα μπορούσε να δημιουργήσει τεράστιες δυνατότητες επιτήρησης εάν οι δικλείδες ασφαλείας αποτύχουν.
Τι γίνεται με τα χρήματα και τους τραπεζικούς λογαριασμούς;
Το πορτοφόλι μπορεί να παρέχει επαληθευμένες πληροφορίες για το άνοιγμα τραπεζικού λογαριασμού και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την επαλήθευση τραπεζικών υπηρεσιών και υπηρεσιών πληρωμών. Ωστόσο, οι ισχύοντες κανόνες δεν τοποθετούν αυτόματα κάθε τραπεζικό λογαριασμό ή όλα τα χρήματα ενός ατόμου μέσα στο Πορτοφόλι Ψηφιακής Ταυτότητας.
Το Πορτοφόλι Ψηφιακής Ταυτότητας της ΕΕ και το προτεινόμενο ψηφιακό ευρώ είναι ξεχωριστά έργα, αλλά θα μπορούσαν τελικά να συνεργαστούν. Η ΕΚΤ αναφέρει ότι ένα μελλοντικό ψηφιακό ευρώ θα τηρείται μέσω λογαριασμού που παρέχεται από τράπεζα ή δημόσιο μεσάζοντα. Οι άνθρωποι θα μπορούν να το χρησιμοποιούν μέσω τηλεφώνου ή κάρτας πληρωμής. Ο τρέχων στόχος είναι μια πιθανή πρώτη έκδοση γύρω στο 2029, υπό την προϋπόθεση ότι εγκριθεί η απαραίτητη νομοθεσία.
Οι αρχές της ΕΕ επισήμως αναφέρουν:
- Το ψηφιακό ευρώ θα συμπληρώνει, δεν θα αντικαθιστά, τα μετρητά, αν και όλοι αντιλαμβανόμαστε ότι συνεχώς τα τελευταία χρόνια σφίγγει ο κλοιός γύρω από τη χρήση τους, με πρόσχημα την καταπολέμηση του μαύρου χρήματος.
- Κανείς δεν θα είναι υποχρεωμένος να το χρησιμοποιεί
- Δεν θα είναι «προγραμματιζόμενο χρήμα» που θα ελέγχεται τι επιτρέπεται να αγοράζουν οι άνθρωποι με βάση το οικονομικό τους προφίλ
- Η ΕΚΤ δεν θα μπορεί να ταυτοποιεί άτομα από τα δεδομένα πληρωμών που λαμβάνει
- Οι πληρωμές εκτός σύνδεσης θα παρέχουν ιδιωτικότητα παρόμοια με τα μετρητά
Ο κίνδυνος δημιουργίας «Πανοπτικού Συστήματος» που θα ελέγχει τα πάντα κεντρικά
Αυτές οι υποσχέσεις είναι για κάποιους ίσως εν μέρει καθησυχαστικές, αλλά οι υποσχέσεις δεν είναι αρκετές. Αυτές οι δικλείδες προστασίας πρέπει να κατοχυρωθούν μόνιμα από το νόμο, ώστε οι μελλοντικές κυβερνήσεις να μην μπορούν να ξαναγράψουν αθόρυβα τους κανόνες. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος μπορεί να μην είναι αυτό που κάνει το σύστημα την πρώτη περίοδο λειτουργίας του. Ο πραγματικός κίνδυνος είναι αυτό που καθίσταται δυνατό όταν η ψηφιακή ταυτότητα, η τραπεζική επαλήθευση, τα επίσημα έγγραφα και το ψηφιακό χρήμα της κεντρικής τράπεζας λειτουργούν μέσω διασυνδεδεμένων συστημάτων.
Όσοι εκφράζουν την αντίρρηση τους λένε ότι τα πρότυπα και οι διασφαλίσεις δεν είναι έτοιμα και ότι ένα σύστημα που πωλείται ως αναβάθμιση της ιδιωτικότητας θα μπορούσε να γίνει το μεγαλύτερο εργαλείο επιτήρησης, ενώ στο κοινό προωθείται με την υπόσχεση ότι θα διασφαλίζεται η αποτροπή.
«Βρισκόμαστε ίσως στο 50-60% των τεχνικών προτύπων που απαιτούνται για την κατασκευή αυτού του πορτοφολιού», δήλωσε ο Thomas Lohninger, εκτελεστικός διευθυντής του αυστριακού ομίλου epicentre.works και μέλος του διοικητικού συμβουλίου της European Digital Rights. «Το άλλο 40% δεν έχει ακόμη επιτευχθεί. Δεν υπάρχουν οι τεχνικές διαδικασίες».
Το λεγόμενο πρόβλημα του honeypot βρίσκεται στο επίκεντρο του συναγερμού. Η αποθήκευση ταυτότητας, ιατρικών αρχείων, αδειών χρήσης και οικονομικών διαπιστευτηρίων σε μία συσκευή αυξάνει το κόστος μιας μόνο βλάβης. Ένα κλεμμένο τηλέφωνο, μια εχθρική εφαρμογή ή μια παραβίαση cloud θα μπορούσαν να αποκαλύψουν τα πάντα ταυτόχρονα. Σε αντίθεση με μια διαρροή ενός κωδικού πρόσβασης, ένα παραβιασμένο διαπιστευτήριο, όπως το ψηφιακό πορτοφόλι, φέρει κρυπτογραφική σφραγίδα αυθεντικότητας.
«Αν βάλεις όλα τα αυγά σου σε ένα καλάθι, τότε αυτό το καλάθι ελπίζουμε να μην αποτύχει ποτέ», είπε ο Λόνινγκερ. Προειδοποίησε ότι ακόμη και λίγες ώρες διακοπής λειτουργίας θα μπορούσαν να αποκλείσουν τους ανθρώπους από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τις δημόσιες συγκοινωνίες και τις άδειες οδήγησής τους. Αποκάλεσε το πορτοφόλι «κρίσιμη υποδομή» που συνδέει τη δημόσια και την ιδιωτική ζωή «όπως δεν έχουμε κάνει ποτέ στην Ευρώπη» και μπορεί να γίνει εύκολος στόχος για εγκληματίες και επιτιθέμενους σε κρατικό επίπεδο.
Ο κανονισμός απαιτεί υλικό ανθεκτικό σε παραβιάσεις, διαπιστευτήρια συνδεδεμένα με μια συγκεκριμένη συσκευή, έλεγχο ταυτότητας οποιουδήποτε οργανισμού που ζητά δεδομένα και ειδοποίηση εντός 24 ωρών σε περίπτωση ανάκλησης ενός διαπιστευτηρίου. Ο Ευρωπαίος Οργανισμός Εποπτίας Προστασίας Δεδομένων επισημαίνει το ασφαλές υλικό ως άμυνα κατά της κλοπής. Οι ελεγκτές σημειώνουν ότι η ανάκτηση μετά από απώλεια τηλεφώνου εξακολουθεί να έχει δοκιμαστεί μόνο εν μέρει.
Η κύρια υπόσχεση απορρήτου του πορτοφολιού είναι η επιλεκτική αποκάλυψη: η απόδειξη ότι είστε άνω των 18 ετών χωρίς να παραδώσετε όνομα, διεύθυνση ή αριθμό ταυτότητας. Οι αξιωματούχοι το περιγράφουν αυτό ως «εξουσιοδότηση χωρίς ταυτοποίηση». Ο φόβος του Lohninger είναι το αντίθετο – «υπερβολική ταυτοποίηση». Εάν η απόδειξη ταυτότητας γίνει φθηνή και άμεση, οι εταιρείες που κάποτε ανέχονταν ανώνυμους λογαριασμούς θα έχουν ελάχιστους λόγους να τους διατηρήσουν.
Προειδοποιεί επίσης για έναν κίνδυνο δημιουργίας «Πανοπτικού Συστήματος» που θα ελέγχει τα πάντα κεντρικά. Το ίδιο πορτοφόλι θα μπορούσε να εξυπηρετεί διαδικασίας πληρωμής φόρων, υγειονομική περίθαλψη, μεταφορές, τραπεζικές συναλλαγές και συνδέσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. «Αυτοί οι τομείς της ζωής θα μπορούσαν να συνδεθούν», είπε.
«Υπάρχει αυτός ο μεγάλος κίνδυνος ενός πανοπτικού όπου μπορείς πραγματικά να δεις τα πάντα από όλους». Οι ομάδες υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων θέλουν έναν νομικό κανόνα μη παρατηρησιμότητας, ώστε οι πάροχοι πορτοφολιών, οι κυβερνήσεις ή οι μεγάλες πλατφόρμες να μην μπορούν να δουν πώς χρησιμοποιείται το σύστημα. Λένε ότι τα σχέδια εκτελεστικών κανόνων αποδυναμώνουν αυτήν την προστασία και προωθούν υποχρεωτικούς ελέγχους προσώπου που δεν απαιτούνταν στον αρχικό νόμο.
Οι αποδείξεις μηδενικής γνώσης — η κρυπτογραφία που θα επέτρεπε σε κάποιον να αποδείξει ένα γεγονός χωρίς να αποκαλύψει τα δεδομένα πίσω από αυτό — παραμένουν, είπε ο Lohninger, «το σύνορο της κρυπτογραφικής επιστήμης». «Υπάρχει ένα τρίγωνο μεταξύ απορρήτου, ασφάλειας και χρηστικότητας», πρόσθεσε. «Είναι πολύ δύσκολο να πετύχουμε και τα τρία στο 100%. Το πορτοφόλι σίγουρα θα κάνει κάποιες εκπτώσεις εδώ».
Η διασυνοριακή εμπιστοσύνη είναι ένα άλλο αδύναμο σημείο. Μια τράπεζα σε μια χώρα πρέπει να δέχεται ελέγχους ταυτότητας που διενεργούνται σύμφωνα με τους κανόνες μιας άλλης χώρας. «Ακόμα και χώρες που ξοδεύουν πολλά χρήματα σε αυτό, όπως η Γαλλία και η Γερμανία, δεν είναι έτοιμες», δήλωσε ο Lohninger. «Δεν θα φτάσουν πλήρως στη γραμμή τερματισμού». Μια αλυσίδα 27 συστημάτων είναι τόσο ισχυρή όσο η πιο αδύναμη διαδικασία εγγραφής και η πιο αργή απόκριση σε περιστατικά.
Τα διακυβεύματα αυξάνονται καθώς η Γαλλία, η Δανία, η Ελλάδα, η Αυστρία και άλλες χώρες προωθούν κανόνες επαλήθευσης ηλικίας για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενώ αναμένεται ανακοίνωση σε επίπεδο ΕΕ από την Πρόεδρο της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Το πορτοφόλι προβάλλεται ως εργαλείο επιβολής.
Η συμβουλή του Lohninger είναι να μην βιαστούν οι κυβερνήσεις. «Ας περιμένουμε και ας μην υιοθετήσουμε από νωρίς το θέμα». Το Epicenter. works δημιουργεί μια ανοιχτή πλατφόρμα, με τίτλο «Ποιος με αναγνωρίζει», ώστε οι δημοσιογράφοι και οι ακτιβιστές να μπορούν να βλέπουν ποιες εταιρείες και υπηρεσίες ζητούν τα δεδομένα των ανθρώπων.
«Η εμπιστοσύνη του κοινού είναι στην πραγματικότητα ο πιο σπάνιος πόρος σε όλα αυτά», είπε. «Έχουμε δει σε περιοχές σε όλο τον κόσμο, όταν αυτά τα μεγάλα κυβερνητικά συστήματα ψηφιακής ταυτότητας τίθενται σε εφαρμογή και αντιμετωπίζουν προβλήματα, οι άνθρωποι να φεύγουν τρέχοντας».
ΤΙ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΠΑΙΤΗΣΟΥΝ ΤΩΡΑ ΟΙ ΕΥΡΩΠΑΙΟΙ ΓΙΑ ΝΑ ΠΡΟΣΤΑΤΕΨΟΥΝ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ, ΤΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΤΟΥΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ
Πριν αυτή η υποδομή καταστεί αναπόφευκτη, οι Ευρωπαίοι θα πρέπει να απαιτήσουν:
• Μόνιμο νομικό δικαίωμα χρήσης μετρητών
• Μόνιμο δικαίωμα διαβίωσης και συμμετοχής στην κοινωνία χωρίς ψηφιακό πορτοφόλι
• Καμία κοινωνική αξιολόγηση πιστοληπτικής ικανότητας
• Καμία πολιτική ή συμπεριφορική επιτήρηση στα χρήματα κανενός
• Καμία κεντρική κυβερνητική επιτήρηση των προσωπικών συναλλαγών
• Αυστηρός διαχωρισμός μεταξύ των αρχείων ταυτότητας και του ιστορικού πληρωμών
• Ανεξάρτητοι και δημόσια διαθέσιμοι έλεγχοι ασφαλείας
• Γρήγορη και δίκαιη διαδικασία προσφυγής σε περίπτωση αναστολής της πρόσβασης
• Ουσιαστικές εναλλακτικές λύσεις εκτός σύνδεσης όταν τα τηλέφωνα, τα δίκτυα ή τα συστήματα αποτυγχάνουν
• Σοβαρές κυρώσεις για κακή χρήση από την κυβέρνηση ή τις εταιρείες
• Σαφή απαγόρευση του παγώματος κάποιου από την κανονική ζωή χωρίς την δέουσα διαδικασία.
Η ψηφιακή ταυτότητα θα μπορούσε να κάνει τη ζωή ευκολότερη και ασφαλέστερη, όπως επισημαίνουν οι Ευρωπαϊκές Αρχές. Αυτή είναι η υπόσχεση, που ίσως κρύβει την παγίδα. Αλλά η ευκολία δεν πρέπει ποτέ να γίνει η υποδομή για οικονομικό έλεγχο.
ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΝ Η ΨΗΦΙΑΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΚΑΝΕΙ ΤΗ ΖΩΗ ΕΥΚΟΛΟΤΕΡΗ. ΑΛΛΑ ΑΝ Η ΕΥΡΩΠΗ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΓΓΥΗΘΕΙ ΟΤΙ ΤΟ ΙΔΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΕΝ ΘΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΘΕΙ ΠΟΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ, ΤΟΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ Ή ΤΟΝ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΤΗΣ.
.jpg)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου