Η πρόσφατη συμφωνία για τη προμήθεια της Αμερικής με μεγάλες ποσότητες ρωσικού πετρελαίου, παράλληλα βγάζοντας το Τραμπ από τη δύσκολη θέση εν όψει των αμερικανικών εκλογών, έχει μπερδέψει πολλούς (WashingtonPost). Με αυτή την ευκαιρία ας κάνουμε μια αναδρομή κάποιων σημαντικών ιστορικών γεγονότων, άλλα λιγότερο και άλλα περισσότερο γνωστά, που χαρακτήρισαν τη πορεία των σχέσεων Δύσης-Ρωσίας τον 19ο-20ο αιώνα.
ΗΠΑ και Ρωσία υπήρξαν στενοί φίλοι και σύμμαχοι, ουσιαστικά καθ’ όλη τη διάρκεια της αμερικανικής ιστορίας μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα. Αυτό αναγνωριζόταν ευρέως και δημόσια στις ΗΠΑ: «Ο ρωσικός στόλος βγήκε από τη Βαλτική και βρίσκεται τώρα στη Νέα Υόρκη. Ο Θεός να ευλογεί τους Ρώσους», ανέφερε στις 23 Σεπτεμβρίου 1863 ο Γκίντεον Γουέλς, Υπουργός Ναυτικών του Προέδρου Αβραάμ Λίνκολν (CivilWar). Ήταν τότε που η παρουσία των ρωσικών πολεμικών πλοίων λειτούργησε ως ισχυρή γεωπολιτική προειδοποίηση προς τους αγγλο-γάλλους που προσπαθούσαν να διαμελίσουν τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Αν και αυτή η κίνηση του Τσάρου Αλέξανδρου Β’ εξυπηρετούσε και ρωσικά στρατηγικά συμφέροντα, παραμένει ιστορικό γεγονός ότι η φυσική παρουσία του ρωσικού στόλου απέτρεψε τους αγγλογάλλους να παρέμβουν επίσημα υπέρ της Συνομοσπονδίας στον Εμφύλιο Πόλεμο και βοήθησε στη διατήρηση των Ηνωμένων Πολιτειών (HistoryNet). Η τότε Μεγάλη Βρετανία αντιλαμβάνονταν ότι οι πλούσιες σε φυσικούς πόρους Ηνωμένες Πολιτείες θα αναδεικνύονταν σε διεθνή ανταγωνιστή της. Γι’ αυτό, προσπάθησε να τις μετατρέψει σε δύο μικρότερα κράτη που θα έλεγχε με το γνωστό της τρόπο: Στρέφοντας το ένα εναντίον του άλλου, χορηγώντας τους δάνεια εξάρτησης, πουλώντας τους όπλα κλπ.
Αγγλική επιρροή
Επειδή η Γηραιά Αλβιώνα δε το βάζει κάτω, αυτές οι φιλικές σχέσεις ΗΠΑ-Ρωσίας υπονομεύθηκαν σοβαρά μερικές δεκαετίες αργότερα. Η αρχή έγινε όταν το 1913 δημιουργήθηκε η αμερικανική Ομοσπονδιακή Τράπεζα με βάση το βρετανικό πρότυπο: «Η ανάγνωση των κυριότερων μετόχων της Ομοσπονδιακής Τράπεζας Αποθεμάτων το 1914 αποκαλύπτει την άμεση διασύνδεση με το Λονδίνο» (HeritageHistory).
Η επιρροή του City of London άνοιξε τις πύλες των ΗΠΑ σ΄όλες τις διαβόητες βρετανικές “λέσχες” που άρχισαν να διεισδύουν σε εκπαιδευτικά ιδρύματα, κληροδοτήματα και κυβερνητικούς φορείς. Είναι χαρακτηριστικό ότι κορυφαία αμερικανικά πανεπιστήμια (Χάρβαρντ, Γέιλ, Κολούμπια κ.α.) πρότειναν τον περιορισμό των εγγραφών φοιτητών από μειονότητες, προκειμένου να διατηρηθεί η παραδοσιακή αγγλοσαξονική προτεστάντικη κουλτούρα των πανεπιστημιουπόλεων (WASP).
Εκείνη την εποχή ξεκίνησε η μεγάλη μετάβαση που τελικά μετέτρεψε τη Ρωσία σε εχθρό των ΗΠΑ. Σήμερα, ενώ οι περισσότεροι τομείς βρετανικής επιρροής στις αμερικανικές ελίτ έχουν μειωθεί δραστικά, εκείνο που σίγουρα παραμένει είναι η εχθρότητα τους προς τη Ρωσία.
Υπολειμματική πολιτισμική εμμονή
Αμερικανοί ερευνητές (όπως ο βραβευμένος με Πούλιτζερ δημοσιογράφος Γκρίνγουολντ) υποστηρίζουν ότι η ρωσοφοβία των ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα υποδαυλίστηκε σε σημαντικό βαθμό από το ότι πολλοί από τους πιο μαχητικούς αμερικανούς νεοσυντηρητικούς υπήρξαν πρόσφυγες ή απόγονοι προσφύγων από τις πρώην σοβιετικές δημοκρατίες ή χώρες σοβιετικής επιρροής (Ουκρανία, Λευκορωσία, Πολωνία, Λιθουανία κ.α.). Πολλοί εβραίοι πολιτικοί και διανοούμενοι εκδιώχθηκαν (ανάμεσα τους και οι γνωστοί pravozashchitniki), ενώ η ΕΣΣΔ θεωρούνταν σταθερά εχθρική προς το Ισραήλ, συχνά στηρίζοντας τους άραβες στους πολέμους της Μέσης Ανατολής.
Πολλοί απ΄αυτούς τους αμερικανοεβραίους νεοσυντηρητικούς (Μπρεζίνσκι, Γούλφοβιτς, Περλ, Νούλαντ, Κέϊγκαν, Μπλίνκεν κ.α.) θεωρούν την ΕΣΣΔ και στη συνέχεια τη Ρωσία ως έναν από τους χειρότερους εχθρούς τους. Επρόκειτο για μια υπολειμματική πολιτισμική εμμονή που οι άνθρωποι αυτοί συνεχίζουν να τρέφουν από τη στιγμή που έφθασαν στις ΗΠΑ και άρχισαν να εργάζονται στο αμερικανικό κράτος εθνικής ασφάλειας.
Φονταμενταλισμός της παγκοσμιοποίησης
Άλλη σημαντική πηγή της ρωσοφοβίας είναι η παγκοσμιοποιημένη νεοφιλελεύθερη ιδεολογία που έχει κυριαρχήσει στη Δύση. Οι ρωσικές παραδοσιακές αξίες (Ορθόδοξος Χριστιανισμός, οικογενειακές αξίες, αντι-woke πεποιθήσεις) αντιπροσωπεύουν αυτό που ο νεοφιλελευθερισμός μισεί βαθιά.
Είναι ένας φονταμενταλισμός που απαιτεί την απόλυτη και χωρίς συμβιβασμούς προσήλωση στην ιδεολογία και θεμελιώδη δόγματα του. Όποιος επιλέξει να μην ακολουθήσει την ιδεολογία του, τιμωρείται και ακυρώνεται. Είναι μια αφόρητη “αίρεση” που αποδέχεται την πολλαπλότητα των ατόμων και όχι των πολιτισμών.
Κάποιοι άλλοι ερευνητές πιστεύουν ότι ο νεοφιλελεύθερος διεθνισμός μοιράζεται ορισμένες αξίες με τον τροτσκιστικό διεθνισμό. Μετά την επικράτηση του σταλινισμού δόθηκε προτεραιότητα στην ανάπτυξη του εθνικού κομμουνισμού εντός της Ρωσίας και όχι διεθνώς, όπως προωθούσαν οι τροτσκιστές. Αναπόφευκτα, στα μάτια τους η σταλινική Σοβιετία είχε προδώσει τη διεθνιστική φύση του τροτσκιστικού κομμουνισμού.
Η λεηλασία της Ρωσίας
Πέρα από τα γεωπολιτικά και πολιτισμικά κίνητρα, υπάρχουν και συγκεκριμένα σημαντικά οικονομικά κίνητρα. Ειδικά μετά τη τερματισμό της αποικιοκρατίας που τροφοδοτούσε τη Ευρώπη με φυσικούς πόρους που της επέτρεπαν να ευημερεί και να συνεχίζει την παντοκρατορία της, η Ευρώπη σήμερα βρίσκεται σε αναζήτηση νέων κατακτήσεων.
Αυτή η πολιτική δεν είναι άνευ αντικειμένου. Η Ρωσία είναι παγκοσμίως η μεγαλύτερη σε έκταση χώρα και έχει τους πλουσιότερους φυσικούς πόρους (αξίας άνω των 75 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, περίπου διπλάσια των ΗΠΑ). Εύλογα, μετά τη πτώση της Σοβιετίας αυτός ο πλούτος έγινε στόχος ξένων συμφερόντων και άρχισε να υλοποιείται συστηματικά την εποχή Γιέλτσιν: «Η λεηλασία της Ρωσίας» (WashingtonPost).
Χαρακτηρίστηκε «Το μεγαλύτερο σκάνδαλο ξεπλύματος χρήματος στην ιστορία. Αφορούσε δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια κρατικής περιουσίας και οικονομικά αποθέματα. Η κλίμακα και το εύρος του ήταν πράγματι ασύλληπτα, με τους δυτικούς “μεταρρυθμιστές” να βρίσκονται στο επίκεντρο. Η λεηλασία της Ρωσίας ενορχηστρώθηκε από την Ουάσιγκτον και τον ισχυρότερο χρηματοπιστωτικό της οργανισμό, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο» (CEPR). Με νομοθεσία που εισήγαγε στις αρχές της δεκαετίας του 2000, ο Πούτιν έβαλε τέλος στη λεηλασία που χαρακτήριζε τη δεκαετία του 1990. Δε του το συγχώρησαν ποτέ οι δυτικές νεοφιλελεύθερες ελίτ.
Reductio ad Hitlerum
Όταν οι δυτικές κυβερνήσεις και τα συμμαχικά της ΜΜΕ θέλουν να δικαιολογήσουν τον πόλεμο εναντίον μιας κυρίαρχης χώρας και την επακολουθούσα λεηλασία της, πρώτα δαιμονοποιούν τον ηγέτη της. Η προσωποποίηση της χώρας στον ηγέτη της είναι μια τυπική τεχνική προπαγάνδας. Συνεπώς, δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι από το τέλος του Β’ΠΠ η Δύση έχει ανακαλύψει πολυάριθμους “νέους Χίτλερ”. Αυτή η τακτική είναι γνωστή ως “εις άτοπον απαγωγή στον Χίτλερ” (Reductio ad Hitlerum): Μια προσπάθεια να ακυρωθεί η θέση κάποιου με το σκεπτικό ότι την ίδια άποψη υποτίθεται ότι είχε ο Χίτλερ.
Αρχικά, κάθε Αμερικανός ηγέτης που συναλλάχθηκε με τον Πούτιν δήλωνε ότι είναι ένας αξιόπιστος, ορθολογικός ηγέτης με τον οποίο μπορούσαν να κάνουν συμφωνίες: «Ο Μπους χαρακτήρισε τον Πούτιν ως άνθρωπο ειλικρινή και αξιόπιστο» (BBC). Ο Ομπάμα συνεργάστηκε στενά μαζί του: «Ο Ομπάμα τηλεφώνησε στον Πούτιν για να τον ευχαριστήσει και να αναγνωρίσει τον σημαντικό ρόλο της Ρωσίας στην οριστικοποίηση της πυρηνικής συμφωνίας με το Ιράν» (DW). Αλλά όταν ο Πούτιν καταδίκασε τη μεταψυχροπολεμική ψευτο-συναίνεση και δυτικό επεκτατισμό και σταμάτησε οριστικά τη λεηλασία της Ρωσίας, έγινε ξαφνικά ο “νέος Χίτλερ”.
Είναι ένα προπαγανδιστικό αφήγημα που αλλάζει από τη μια μέρα στην άλλη, ταυτόχρονα αναδεικνύοντας τον αυτοαναιρητικό χαρακτήρα του. Για παράδειγμα, ενώ το 2008-2010 η Δύση ισχυριζόταν ότι ο τότε πρόεδρος του Ιράν, Αχμαντινετζάντ, ήταν ένας “νέος Χίτλερ”, πρόσφατα οι αμερικανο-ισραηλινοί προσπάθησαν να τον επανεγκαταστήσουν ως ηγέτη-μαριονέττα του Ιράν ποντάροντας στη δημόσια κριτική του κατά του θρησκευτικού καθεστώτος (NewYorkTimes). Δεν τους απασχολεί καθόλου το γεγονός ότι, σύμφωνα με την ίδια τους τη προπαγάνδα, προσπαθούσαν να επανεγκαταστήσουν έναν “νέο Χίτλερ” στο Ιράν.
«Γιατί να το κρύψουν άλλωστε»; Παρά την κραυγαλέα υποτίμηση της νοημοσύνης των άλλων, η προπαγάνδα τους θα συνεχίσει να επιβάλλεται όσο θα συνεχίζουν να καθορίζουν το γεωπολιτικό τοπίο μέσω της οπλοποίησης της παγκόσμιας αλληλεξάρτησης. Εξάλλου, τίποτα δεν κάνει την πλύση εγκεφάλου ενός πληθυσμού ευκολότερη από το να αγνοεί την ιστορική αλήθεια και από το να μπορεί η ηγεσία του να του απαγορεύει να ακούει εναλλακτικές απόψεις για τις τρέχουσες εξελίξεις.
.jpg)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου