Πηγές: atlanticcouncil.org – Deutsche Welle – reclaimthenet.org
Απόδοση και Σχολιασμός: Ελλήνων Αφύπνιση
Η Ουάσινγκτον θέλει να επεξεργαστεί τα ευρωπαϊκά δακτυλικά αποτυπώματα μέσω αμερικανικών βάσεων δεδομένων και η ΕΕ το εξετάζει επισήμως. Το Αμερικανικό Υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας (DHS) και η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκονται σε επίσημες διαπραγματεύσεις για μια συμφωνία που θα δώσει στο DHS άμεση πρόσβαση σε βιομετρικά αρχεία που τηρούνται από κράτη μέλη της ΕΕ, ένα επίπεδο πρόσβασης που οι Βρυξέλλες δεν έχουν ποτέ χορηγήσει σε χώρα εκτός ΕΕ για σκοπούς ασφάλειας των συνόρων.
Πρόκειται για μια σημαντική και ευαίσθητη διαπραγμάτευση που βρίσκεται σε εξέλιξη από τις αρχές του 2026, με στόχο να δοθεί στην αμερικανική Υπηρεσία Εσωτερικής Ασφάλειας (DHS) πρόσβαση σε εθνικές βάσεις δεδομένων βιομετρικών στοιχείων των κρατών-μελών της ΕΕ (δακτυλικά αποτυπώματα, εικόνες προσώπου κ.ά.), αλλά και άλλων ευαίσθητων πληροφοριών όπως διαδικτυακό ιστορικό και πολιτικές απόψεις.
Οι ΗΠΑ την απαιτούν ως προϋπόθεση για τη διατήρηση του Προγράμματος Απαλλαγής από Βίζα (Visa Waiver Program – VWP), δηλαδή για να συνεχίσουν οι πολίτες των περισσότερων κρατών-μελών της ΕΕ (εκτός Βουλγαρίας, Κύπρου και Ρουμανίας) να ταξιδεύουν στις ΗΠΑ χωρίς βίζα για έως 90 ημέρες. Η συμφωνία ονομάζεται Enhanced Border Security Partnership (EBSP) και στοχεύει στην καλύτερη αξιολόγηση κινδύνων για τη δημόσια ασφάλεια και τάξη κατά τον έλεγχο ταξιδιωτών, αιτούντων άσυλο ή βίζας.
Η συμφωνία εντάσσεται στο πρόγραμμα Ενισχυμένης Συνεργασίας για την Ασφάλεια των Συνόρων του Υπουργείου Εσωτερικής Ασφάλειας (DHS), το οποίο ουσιαστικά λέει στις χώρες του Προγράμματος Απαλλαγής από την Απαιτούμενη Βίζα να ανοίξουν τις βιομετρικές τους βάσεις δεδομένων ή να διακινδυνεύσουν να χάσουν τα προνόμια ταξιδιού χωρίς βίζα.
Η Ουάσινγκτον έχει ορίσει προθεσμία στις 31 Δεκεμβρίου 2026 για να τεθούν σε ισχύ οι συμφωνίες EBSP. Μετά από αυτό, το DHS εξετάζει τη συμμόρφωση κάθε χώρας. Οι χώρες που δεν ανταποκρίνονται στις προσδοκίες διατρέχουν τον κίνδυνο αναστολής από το VWP, γεγονός που θα επιβάλει εκ νέου απαιτήσεις βίζας στους πολίτες τους.
Ανευ προηγουμένου πρόσβαση σε δεδομένα
Οι ΗΠΑ επιδιώκουν πρόσβαση σε πληροφορίες, συμπεριλαμβανομένων βιομετρικών δεδομένων, όπως δακτυλικά αποτυπώματα κ.α, που είναι αποθηκευμένα σε εθνικές βάσεις δεδομένων σε ευρωπαϊκές χώρες, σύμφωνα με επεξηγηματικό σημείωμα που στάλθηκε σε εμπειρογνώμονες. Τα δεδομένα θα χρησιμοποιηθούν για την «αντιμετώπιση της παράτυπης μετανάστευσης και την πρόληψη, την ανίχνευση και την καταπολέμηση σοβαρών αδικημάτων και εγκλημάτων τρομοκρατίας».
Όταν το DHS συναντά έναν ταξιδιώτη, αιτούντα άσυλο, αιτούντα βίζα ή οποιονδήποτε έχει επισημανθεί κατά τη διάρκεια της επεξεργασίας μετανάστευσης, θα αναζητήσει πληροφορίες στη βάση δεδομένων μιας συμμετέχουσας χώρας χρησιμοποιώντας τα βιομετρικά στοιχεία αυτού του ατόμου.
Μια αντιστοίχιση επιστρέφει δακτυλικά αποτυπώματα και σχετικά δεδομένα ταυτότητας στο DHS.
Εάν δεν υπάρχει αντιστοιχία, δεν υπάρχει μεταφορά δεδομένων. Αυτό ακούγεται στοχευμένο μέχρι να λάβετε υπόψη τον όγκο. Είκοσι τέσσερα από τα είκοσι επτά κράτη μέλη της ΕΕ συμμετέχουν στο VWP. Το DHS θέλει πρόσβαση σε όλα αυτά.
Τι περιλαμβάνει η συμφωνία (σύμφωνα με τα μέχρι τώρα έγγραφα);
Πρόσβαση σε βιομετρικά δεδομένα από εθνικές αστυνομικές/συνοριακές βάσεις δεδομένων.
Δυνατότητα ερωτημάτων (queries) από τις ΗΠΑ: αν βρεθεί αντιστοίχιση, αποστέλλονται τα σχετικά δεδομένα.
Περιλαμβάνονται και «ευαίσθητες» κατηγορίες δεδομένων (π.χ. πολιτικές απόψεις, συνδικαλιστική δραστηριότητα κ.ά.) υπό προϋποθέσεις.
Η ΕΕ επιδιώκει εγγυήσεις: περιορισμός μαζικής συλλογής, ανθρώπινη εποπτεία σε αυτοματοποιημένες αποφάσεις, δικαίωμα διόρθωσης/έφεσης και πιθανή αμοιβαιότητα (πρόσβαση και ευρωπαϊκών αρχών σε αμερικανικά δεδομένα).
Αυτό που καθιστά ασυνήθιστη αυτή τη διαπραγμάτευση είναι η πολυεπίπεδη δομή της. Το Συμβούλιο της ΕΕ ενέκρινε τη διαπραγμάτευση μιας συμφωνίας-πλαισίου σε επίπεδο ΕΕ τον Δεκέμβριο του 2025, ορίζοντας τις νομικές προϋποθέσεις για τις μεταφορές δεδομένων. Τα μεμονωμένα κράτη μέλη θα υπογράψουν στη συνέχεια τις δικές τους εκτελεστικές ρυθμίσεις με το Υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας (DHS), προσδιορίζοντας ποιες βάσεις δεδομένων εμπλέκονται και ορίζοντας τους λειτουργικούς όρους. Το πλαίσιο δημιουργεί τη νομική άδεια. Οι διμερείς συμφωνίες δημιουργούν τον αγωγό.
Το εύρος των υπό συζήτηση δεδομένων εκτείνεται πολύ πέρα από τα δακτυλικά αποτυπώματα και τις φωτογραφίες διαβατηρίου. Τα προσχέδια εγγράφων δείχνουν ότι οι ευρωπαϊκές χώρες ενδέχεται να υποχρεωθούν να διαβιβάσουν «ειδικές κατηγορίες» προσωπικών δεδομένων στις συνοριακές αρχές των ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένων πολιτικών απόψεων, συμμετοχής σε συνδικάτα και πληροφοριών σχετικά με τη σεξουαλική ζωή.
Το προσχέδιο επιτρέπει κάτι τέτοιο εάν οι διαβιβάσεις είναι «αυστηρά απαραίτητες και αναλογικές» και το Υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας (DHS) μπορεί να συζητήσει τι πληροί τις προϋποθέσεις. Ο Ευρωπαίος Επόπτης Προστασίας Δεδομένων το περιέγραψε ως την πρώτη συμφωνία της ΕΕ που αφορά την κοινοποίηση δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα σε μεγάλη κλίμακα, συμπεριλαμβανομένων των βιομετρικών, με τρίτη χώρα.
Ποια είναι η πορεία των διαπραγματεύσεων μέχρι σήμερα;Δεκέμβριος 2025: Το Συμβούλιο της ΕΕ ενέκρινε (χωρίς συζήτηση) την εντολή για διαπραγμάτευση πλαισιακής συμφωνίας (framework agreement) μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ. Δεν πρόκειται για άμεση μαζική ανταλλαγή δεδομένων, αλλά για κοινές κανόνες που θα επιτρέψουν στα κράτη-μέλη να υπογράψουν στη συνέχεια διμερείς συμφωνίες με τις ΗΠΑ.
Ιανουάριος-Φεβρουάριος 2026: Ξεκίνησαν οι επίσημες (αλλά χαμηλού προφίλ) συνομιλίες στην Ουάσινγκτον. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μεσολαβεί.
Προθεσμία: Οι ΗΠΑ έχουν θέσει ως καταληκτική ημερομηνία την 31η Δεκεμβρίου 2026. Μετά από αυτήν, θα επανεξεταστεί η συμμετοχή κάθε χώρας στο VWP.
Ανησυχίες και αντιδράσεις – Τα βιομετρικά στοιχεία δεν είναι τα μόνα δεδομένα που αναζητά το DHS – DNA…ιστορικό πέντε ετών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, διευθύνσεις email και αριθμοί τηλεφώνου θα αποτελούν υποχρεωτική προϋπόθεση εισόδου στις ΗΠΑ…
Η Ευρωπαϊκή Εποπτική Αρχή Προστασίας Δεδομένων (EDPS) χαρακτήρισε τη συμφωνία «άνευ προηγουμένου» και ζήτησε αυστηρές διασφαλίσεις, καθώς είναι η πρώτη φορά που η ΕΕ δίνει μαζική πρόσβαση σε βιομετρικά δεδομένα σε τρίτη χώρα, εκτός ΕΕ.
Οι Ευρωπαίοι διαπραγματευτές πιέζουν για όρια στη μαζική συλλογή δεδομένων, ουσιαστική ανθρώπινη εποπτεία όταν οι αυτοματοποιημένες αποφάσεις παράγουν αρνητικά αποτελέσματα, αυστηρούς ελέγχους σχετικά με το τι συμβαίνει με τα δεδομένα μετά την παραλαβή τους από το DHS (ιδίως τις περαιτέρω μεταφορές σε τρίτες χώρες) και κάποια μορφή νομικής προστασίας για τους Ευρωπαίους των οποίων τα δεδομένα χρησιμοποιούνται λανθασμένα.
Η ΕΕ επιθυμεί επίσης αμοιβαιότητα, που σημαίνει ότι οι ευρωπαϊκές αρχές θα μπορούν να αναζητούν δεδομένα σε αμερικανικές βάσεις δεδομένων αντί να παρέχουν δεδομένα μόνο προς μία κατεύθυνση. Αυτή η τελευταία απαίτηση μας λέει κάτι για τη δυναμική της ισχύος εδώ. Η τρέχουσα πρόταση ζητά από την Ευρώπη να τροφοδοτεί με πληροφορίες ένα σύστημα στο οποίο δεν μπορεί να αναζητήσει η ίδια.
Η συμφιλίωση αυτών των ευρωπαϊκών απαιτήσεων με αυτό που πραγματικά θέλει το Υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας (DHS) μπορεί να αποδειχθεί λειτουργικά αδύνατη. Οι εντάσεις διατρέχουν κάθε σημαντική λεπτομέρεια. Για πόσο καιρό μπορεί το DHS να διατηρήσει τα μεταφερόμενα βιομετρικά δεδομένα; Καλύπτει η συμφωνία στοχευμένους συνοριακούς ελέγχους ή επιτρέπει κάτι που πλησιάζει περισσότερο στον συστηματικό έλεγχο ολόκληρων πληθυσμών; Και ποια νομική αποκατάσταση μπορεί ρεαλιστικά να λάβει ένας Γερμανός ή Γάλλος πολίτης βάσει του αμερικανικού δικαίου όταν τα δεδομένα του υφίστανται κακή διαχείριση;
Σύμφωνα με τα προσχέδια εγγράφων, τα κράτη της ΕΕ θα πρέπει να επιλύουν τις διαφορές μέσω εθνικών και διεθνών δικαστηρίων, αντί μέσω μιας κοινής επιτροπής εποπτείας. Για έναν Ευρωπαίο του οποίου τα δακτυλικά αποτυπώματα καταλήγουν κατά λάθος σε μια βάση δεδομένων επιβολής του νόμου των ΗΠΑ, η διαδρομή προς τη διόρθωση περνάει από τα αμερικανικά δικαστήρια, ένα σύστημα χωρίς ισοδύναμο των δικαιωμάτων των υποκειμένων των δεδομένων.
Αξίζει να σημειωθεί μια ουσιώδης διαφορά. Η ΕΕ συλλέγει βιομετρικά στοιχεία στα σύνορά της, τα οποία εφαρμόζονται εξίσου σε κάθε υπήκοο εκτός ΕΕ. Οι ΗΠΑ θέλουν άμεση πρόσβαση στις βάσεις δεδομένων επιβολής του νόμου της ΕΕ σχετικά με τις πληροφορίες και τα ποινικά μητρώα των πολιτών της ΕΕ που κατέχουν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις χρησιμοποιώντας την πρόσβαση VWP για 450 εκατομμύρια ανθρώπους ως μοχλό για να τα εξαγάγουν μέχρι την αυστηρή προθεσμία του Δεκεμβρίου 2026. Αυτό δεν είναι έλεγχος των συνόρων, αυτό είναι εξαναγκαστική εξαγωγή δεδομένων από τα εγχώρια συστήματα ενός κυρίαρχου εταίρου χωρίς αμοιβαία πρόσβαση σε αντάλλαγμα.
Το DHS επεκτείνει ταυτόχρονα τις δυνατότητες βιομετρικής επιτήρησης στην εγχώρια αγορά. Η CBP υπέγραψε σύμβαση ύψους 225.000 δολαρίων με την Clearview AI για τεχνολογία αναγνώρισης προσώπου και πρόσβαση σε μια βάση δεδομένων με πάνω από 60 δισεκατομμύρια δημόσια διαθέσιμες εικόνες που έχουν συλλεχθεί από το διαδίκτυο.
Και τα βιομετρικά στοιχεία δεν είναι τα μόνα δεδομένα που αναζητά το DHS. Η CBP πρότεινε τον Δεκέμβριο του 2025 να απαιτείται DNA από τις 42 χώρες του Προγράμματος Απαλλαγής από την Βίζα και να παρέχεται ιστορικό πέντε ετών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ως υποχρεωτική προϋπόθεση εισόδου, μαζί με όλες τις διευθύνσεις email από την τελευταία δεκαετία και τους αριθμούς τηλεφώνου που χρησιμοποιήθηκαν τα τελευταία πέντε χρόνια.
.jpg)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου