Ποιός φταίει; πάντως ὄχι Ἐγώ!!! Ἄς φρόντιζαν οἱ κραταιοί θεοί ....

Γράφει ο Νίκος Γεωργόπουλος 

 

Ἕνα ἀπό τα καλύτερα πολιτικά ποιήματα του Κ.Καβάφη εἶναι καί το «Ας φρόντιζαν» στο ὁποῖο ἀναδεικνύει ὅτι ἡ διαφθορά των ἡγετῶν ἔχει ἀντίκτυπο στήν κοινωνία, την διαπερνᾶ καί καθιστά τους πολίτες ἀδιάφορους μπροστά σέ ὅσα στήν πατρίδα τους συμβαίνουν.

 

Στό ποίημα, μέ την παραβολική ἀφήγηση του νεαροῦ ἀπό την Ἀντιόχεια παρουσιάζεται ὅτι ἡ διαφθορά, ἡ ἀπληστία γιά δόξα δύναμη καί χρῆμα καθώς καί ὁ ἠθικός ξεπεσμός των ἡγετῶν ἔχει διαπεράσει καί τους πολίτες μέ ἀποτέλεσμα το οἰκοδόμημα της πολιτικῆς τάξης νά εἶναι σαθρό.

 

Ὁ Καβάφης ἔχει ἐπιλέξει μιά περίοδο παρακμῆς του Βασιλείου της Συρίας, ἄς μή σταθοῦμε ὅμως σέ αὐτό ἀλλά ἄς το μεταχρονολογήσουμε καί θά διαπιστώσουμε ὅτι ἡ ἴδια κατάσταση ἀδιαφορίας των πολιτῶν καί ἀσυδοσίας των ἡγετῶν, ἔχει ἐμφανιστεῖ καί συνεχίζει νά ἐμφανίζεται διαχρονικά σέ διάφορες κοινωνίες καί Χῶρες .

 

Ὅταν το Πολιτικό Σύστημα ἀφήνεται ἀνεξέλεγκτο δηλαδή ὅταν καί ὅπου οἱ πολίτες ἀφήσουν τους ἡγέτες τους νά κινηθοῦν χωρίς ἔλεγχο τότε θεωρεῖται βέβαιο ὅτι θά ἐπέλθει διαφθορά καί παρακμή.

 

Ἀντιστοίχως ἐφόσον ὑπάρξουν-προκύψουν οἱ ἡγέτες πού ἐκ χαρακτῆρος ρέπουν πρός την διαφθορά ἤ εἶναι διεφθαρμένοι καί ἀδιάφοροι γιά το κοινό καλό καί γιά την Πατρίδα τότε καί οἱ πολίτες γίνονται ἰδιῶτες καί ὑιοθετοῦν μιά ἀντίστοιχη συμπεριφορά ἐνδιαφερόμενοι μόνο γιά το ἀτομικό τους καί ὄχι γιά το κοινόν συμφέρον.

 

Ὁ νεαρός ἥρωας του ποιήματος δηλώνει μέ κυνισμό την «ἐπιθυμία» του νά προσφέρει τίς «ἐξειδικευμένες ὑπηρεσίες» του σέ ὁποιονδήποτε πολιτικό ἡγέτη τίς δεχθεῖ. Συγκεκριμένα ἀφοῦ ἔχει ξοδέψει ὅλα του τα χρήματα, ἀποφασίζει νά ὑπηρετήσει την προσφιλή πατρίδα του, τη Συρία, θά ἀπευθυνθεῖ λοιπόν πρῶτα στόν Ζαβίνα, μετά θά ἀπευθυνθεῖ στόν ἀντίπαλο του, τον Γρυπό καί, τέλος, στόν Υρκανό... καί σέ ὅποιον κολλήσει αὐτόν καί θά ὑπηρετήσει ἀρκεῖ νά ἀμείβεται ἀναλόγως των προσόντων του .

 

Ὁ νεαρός του ποιήματος, ἀπό την Ἀντιόχεια ζεῖ κατά το κοινῶς λεγόμενο την ζωή του καί τώρα ἐναγωνίως ψάχνει κάπου νά ἀκουμπήσει, μιά εὐκαιρία κάπου νά « τρυπώσει » στόν κρατικό μηχανισμό, κάπου νά «μπαλωθεῖ» ὥστε νά σιτίζεται ἀπό το Πρυτανεῖο καί νά ἐξασφαλίζει χρήματα, προφανῶς γιά νά συνεχίσει τίς διασκεδάσεις του ἔχοντας την συνείδηση του ἥσυχη γιά το ἀψήφιστο της ἐκλογῆς, ἀφοῦ «βλάπτουν καί οἱ τρεῖς τους την Συρία το ἴδιο»..

 

Ἕνα ἄλλο χαρακτηριστικό, πού χρήζει ἀνάλυσης πού δέν εἶναι του παρόντος, εἶναι πώς «το πρόσωπο – ὁ νέος » πού διεκδικεῖ στο ποίημα την εὔνοια των ἡγετῶν διαθέτει ὑψηλή μόρφωση, μακρά πείρα στή διαχείριση των κοινῶν καί ἱκανή κρίση, παρά ταῦτα ὅμως κατά τον Ποιητή διολισθαίνει συνειδητά στόν καιροσκοπισμό, στόν κυνισμό καί στήν ἀνηθικότητα.

 

Ας ἔλθουμε στο σήμερα, ρίξτε μιά ματιά δίπλα σας (καί δή ἐν ὄψει της ἐπερχομένης ἐκλογικῆς ἀναμέτρησης) ὅλο καί θά διακρίνετε κάποιες συμπεριφορές ἐπωνύμων (κυρίως αὐτῶν) ἀλλά καί ἀνωνύμων, συμπεριφορές πού προσιδιάζουν ἀπόλυτα σέ αὐτές του νεαροῦ του ποιήματος, του νεαροῦ ἀπό την Ἀντιόχεια.

 

Ἀξίζει νά προσέξετε την εὐκολία μέ την ὁποία ὁ νεαρός ἀλλάζει θέσεις καί πώς περνᾶ ἀπό τον ἕναν στόν ἄλλον …. Καθ’ὅσον θεωρεῖ τους προηγούμενους ἀνήθικους …. Ὁπότε ἡ προσκόλληση του σέ κάποιον ἀπό τους προηγούμενους δέν θά ἦταν καί … πολύ ἠθικόν …. Γιά αὐτό καί γιά νά δικαιολογήσει την πορεία του στο τέλος ἀναφωνεῖ:

 

Ας φρόντιζαν οἱ κραταιοί θεοί Νά δημιουργήσουν ἕναν τέταρτο καλό. Μετά χαράς θά πήγαινα μ’ αὐτόν.

 

Φίλες καί Φίλοι, μου ἔλεγε ἡ μακαρίτισσα ἡ μητέρα μου: «Ἐσὺ κάνε τὸ καλὸ, ἀλλὰ μὴν νομίζεις ὅτι θὰ ἀλλάξει τίποτα στὸν Κόσμο», δέν γνωρίζω ἄν θά ἀλλάξει, ἐπιθυμῶ νά ἀλλάξει καί το «ἀψήφιστο της ἐκλογῆς» ταιριάζει μόνο σέ αὐτούς πού «ζητοῦν νά μπαλωθοῦνε » ἐμένα δέν μου ταιριάζει καί ἔκκληση κάνω σέ ὅλους καί ὅλες ἄς προσέξουμε.

 

Φίλες καί φίλοι, ἐκλογές ἔρχονται, ἄς ἀφήσουμε πίσω,ἂς προσπεράσουμε τὸν νεαρὸ ἀπὸ την Ἀντιόχεια, ἄς ὡριμάσουμε ἄς προσέξουμε.

 

Κατήντησα σχεδόν ἀνέστιος καί πένης.

Αὐτή ἡ μοιραία πόλις, ἡ Αντιόχεια

όλα τά χρήματα μου τά ‘φαγε:

αυτή ἡ μοιραία μέ τόν δαπανηρό της βίο.

 

Ἀλλά εἶμαι νέος καί μέ ὑγείαν ἀρίστην.

Κάτοχος τῆς ἑλληνικής θαυμάσιος

(ξέρω και παραξέρω Ἀριστοτέλη, Πλάτωνα∙

τί ρήτορας, τί ποιητάς, τί ὅ,τι κι ἄν πεῖς).

 

Ἀπό στρατιωτικά ἔχω μιάν ἰδέα,

κ’ ἔχω φιλίες μέ ἀρχηγούς τῶν μισθοφόρων.

Εἶμαι μπασμένος καμπόσο καί στά διοικητικά.

Στην Ἀλεξάνδρεια ἔμεινα ἕξι μήνες, πέρσι∙

κάπως γνωρίζω (κ’ εἶναι τοῦτο χρήσιμον) τά ἐκεῖ:

τοῦ Κακεργέτη βλέψεις καί παληανθρωπιές, καί τά λοιπά.

 

Ὅθεν φρονῶ πώς εἶμαι στά γεμάτα

ἐνδεδειγμένος γιά νά ὑπηρετήσω αὐτήν τήν χώρα,

τήν προσφιλῆ πατρίδα μου Συρία.

Σ’ ὅ,τι δουλειά μέ βάλουν θά πασχίσω

νά εἶμαι στήν χώρα ὠφέλιμος. Αὐτή εἶν’ ἡ πρόθεσίς μου.

Ἄν πάλι μ’ ἐμποδίσουνε μέ τά συστήματά τους –

τούς ξέρουμε τούς προκομένους: νά τά λέμε τώρα;

ἄν μ’ ἐμποδίσουνε, τί φταίω ἐγώ.

 

Θ’ ἀπευθυνθῶ πρός τόν Ζαβίνα πρῶτα,

κι ἄν ὁ μωρός αὐτός δέν μ’ ἐκτιμήσει,

θά πάγω στόν ἀντίπαλό του, τον Γρυπό.

Κι ἄν ὁ ἠλίθιος κι αὐτός δέν μέ προσλάβει,

πηγαίνω παρευθύς στόν ‘Υρκανό.

Θά μέ θελήσει πάντως ἕνας ἀπ’ τους τρεῖς.

Κ’ εἶν’ ἡ συνείδησίς μου ἥσυχη

γιά τό ἀψήφιστο τῆς ἐκλογῆς.

 

Βλάπτουν κ’ οἱ τρεῖς τους τήν Συρία τό ἴδιο.

Ἀλλά, κατεστραμμένος ἄνθρωπος, τί φταίω ἐγώ.

Ζητῶ ὁ ταλαίπωρος να μπαλωθῶ.

Ἀς φρόντιζαν οἱ κραταιοί θεοί

να δημιουργούσαν ἕναν τέταρτο καλό.

Μετά χαρᾶς θά πήγαινα μ’ αὐτόν.

 

πηγή 

Share