26 Μαρτίου 2026

Κύπρος και βρετανικές βάσεις: Η ώρα του λογαριασμού για το Λονδίνο

Οι βρετανικές βάσεις στην Κύπρο μετά την κατάρρευση του καθεστώτος εγγυήσεων  
 
Γράφει ο Σάι Γκαλ, SigmaLive 
 
Οι περιοχές του Ακρωτηρίου και της Δεκέλειας δεν αποτελούν αποικιακά κατάλοιπα. Είναι ό,τι απέμεινε από τη διευθέτηση του 1960. 
 
Η συμφωνία του 1960 άφησε τις δύο αυτές περιοχές υπό βρετανική κυριαρχία. Ταυτόχρονα, υποχρέωνε τη Βρετανία, την Ελλάδα και την Τουρκία να εγγυώνται την ανεξαρτησία, την εδαφική ακεραιότητα και την ασφάλεια της Κύπρου, να διαβουλεύονται σε περίπτωση παραβίασης και, σύμφωνα με το Άρθρο ΙΙΙ της Συνθήκης Εγγύησης, να διασφαλίζουν τα δικαιώματα της Βρετανίας που απορρέουν από τη Συνθήκη Εγκαθίδρυσης. Οι βάσεις δεν ήταν κληρονομιά. Ήταν το τίμημα που η Βρετανία διατήρησε. 
 
1974 και η κατάρρευση του συστήματος εγγυήσεων 
 
Όταν η Τουρκία εισέβαλε το 1974, η συνθήκη δεν προέβλεπε ότι μία εγγυήτρια δύναμη θα επιτεθεί στη Δημοκρατία, ενώ μία άλλη θα διατηρεί τις δικές της περιοχές ανεπηρέαστες. Το Συμβούλιο Ασφαλείας ζήτησε τον άμεσο τερματισμό κάθε επέμβασης κατά της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας της Κύπρου.
Η Βρετανία δεν ενήργησε. 
 
Η Επιτροπή του 1976 κατέληξε ότι η Βρετανία θα μπορούσε να είχε αποτρέψει την πρώτη τουρκική εισβολή, διέθετε τη νομική εξουσία να δράσει και επέλεξε να μην το κάνει. Ο Τζέιμς Κάλαχαν επιβεβαίωσε τη νομική αυτή δυνατότητα, χαρακτηρίζοντας ταυτόχρονα τη Συνθήκη Εγγύησης ως ανενεργή. 
 
Η πραγματικότητα μετά το 1974 
 
Μετά το 1974, το βάρος της αποκατάστασης της συνθήκης υποχώρησε, αλλά τα πλεονεκτήματα παρέμειναν. Η νεκρή ζώνη πέρασε υπό την UNFICYP. Οι Βρετανοί στρατιώτες στις Κυρίαρχες Βάσεις δεν αποτελούν επιχειρησιακό βραχίονα των δυνάμεων του ΟΗΕ. Το RAF Ακρωτηρίου παρέμεινε προγεφύρωμα της Βρετανίας για επιχειρήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή. 
 
Το Υπουργείο Άμυνας εντάσσει τις Βρετανικές Δυνάμεις Κύπρου στο παγκόσμιο δίκτυο άμυνας, ενώ η διοίκηση των βάσεων λειτουργεί υπό τον Διοικητή Βρετανικών Δυνάμεων Κύπρου με διπλό ρόλο, στρατιωτικό και πολιτικό. 
 
Στρατηγικό πλεονέκτημα χωρίς υποχρέωση 
 
Η Συνθήκη Εγκαθίδρυσης έδωσε στη Βρετανία έλεγχο των βάσεων και πρόσβαση σε δρόμους και λιμάνια, ενώ ταυτόχρονα διασφάλισε τη στρατιωτική τους χρήση και ένα προνομιακό καθεστώς μετά την αποαποικιοποίηση. Όταν το σύστημα κατέρρευσε το 1974, αυτή η θέση παρέμεινε. 
 
Η Βρετανία διατήρησε το εδαφικό όφελος, εγκαταλείποντας το βάρος που το καθιστούσε αποδεκτό. 
 
Παραμένει τυπικά εγγυήτρια δύναμη, αλλά μόνο στα χαρτιά. Ένα κράτος δεν μπορεί να θεωρεί τη συνθήκη νεκρή όταν καλείται να ενεργήσει και ζωντανή όταν επικαλείται προνόμια. 
 
Η ένταξη στην ΕΕ και η αλλαγή πλαισίου 
 
Η ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ το 2004 άλλαξε το νομικό πλαίσιο. Η ΕΕ δεν προσχώρησε στη Συνθήκη Εγγύησης, αλλά η Κύπρος εισήλθε ως ενιαίο κράτος, με το Πρωτόκολλο 10 να αναστέλλει την εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου στις περιοχές που δεν ελέγχει. 
 
Τα Πρωτόκολλα 3 και 10 ενέταξαν τις βάσεις και τη «Πράσινη Γραμμή» στο ευρωπαϊκό δίκαιο. Η Κύπρος δεν εξαιρέθηκε από την Ένωση. Μέρος της επικράτειάς της απλώς τελεί υπό αναστολή εφαρμογής του δικαίου. 
Το ευρωπαϊκό πλαίσιο κάλυψε το κενό που άφησε η αποτυχία των εγγυήσεων. 
 
Brexit και εξάρτηση από την Κύπρο 
 
Το Brexit ενίσχυσε αυτή τη μετατόπιση. Το Ηνωμένο Βασίλειο επιβεβαίωσε ότι οι ρυθμίσεις για τις βάσεις παραμένουν συνδεδεμένες με την ιδιότητα της Κύπρου ως μέλους της ΕΕ. Οι βάσεις διατηρήθηκαν εντός της τελωνειακής επικράτειας της Ένωσης και η Κυπριακή Δημοκρατία ανέλαβε την εφαρμογή και επιβολή του σχετικού δικαίου. 
 
Έτσι, η Κύπρος εφαρμόζει κανόνες τελωνείων, φορολογίας και γεωργίας στις βάσεις, αποκαλύπτοντας την εξάρτησή τους από το ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο. 
 
Βρετανία, Τουρκία και νέες ισορροπίες 
 
Η Βρετανία ενισχύει τις σχέσεις της με την Τουρκία εκτός ευρωπαϊκού πλαισίου. Το 2025 χαρακτήρισε τη συνεργασία με την Άγκυρα κρίσιμη για την ασφάλειά της και προχώρησε σε συμφωνία 8 δισ. λιρών για Typhoon. 
 
Την ίδια στιγμή, η ΕΕ συνεχίζει να καταδικάζει τις παράνομες ενέργειες της Τουρκίας κατά της Κύπρου. 
 
Ο πόλεμος με το Ιράν και νέα ένταση 
 
Τον Μάρτιο του 2026, drone ιρανικής κατασκευής έπληξε το Ακρωτήρι. Η Κυπριακή Δημοκρατία ξεκαθάρισε ότι δεν συμμετέχει σε επιχειρήσεις και ότι οι βάσεις δεν πρέπει να εμπλακούν. 
 
Ευρωπαϊκές χώρες ενίσχυσαν την άμυνα της Κύπρου, ενώ η Βρετανία έδωσε έμφαση στην προστασία των δικών της συμφερόντων. 
 
Ρόλος και ευθύνη 
 
Οι βάσεις λειτουργούν ως εργαλεία βρετανικής ισχύος. Μια βάση που δέχεται πλήγματα χωρίς να προστατεύει τη χώρα που τη φιλοξενεί δεν αποτελεί μηχανισμό εγγύησης. Είναι θύλακας. 
 
Νομικά επιχειρήματα και προοπτικές 
 
Η κυριαρχία της Βρετανίας βασίζεται στη Συνθήκη Εγκαθίδρυσης. Ωστόσο, αν θεωρηθεί ότι η Βρετανία παραβίασε ουσιωδώς τις υποχρεώσεις της, η Κύπρος μπορεί να αμφισβητήσει τη διατήρηση των αντίστοιχων ωφελημάτων. 
 
Υπάρχουν ακόμη μηχανισμοί επίλυσης διαφορών, καθώς και δυνατότητες αξιοποίησης του ευρωπαϊκού πλαισίου για πίεση. 
 
Καθοριστική καμπή 
 
Σήμερα, η προστασία της Κύπρου στηρίζεται κυρίως στο ευρωπαϊκό δίκαιο και την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη. Μετά το Brexit, οι βάσεις βρίσκονται εκτός του ίδιου συνταγματικού πλαισίου με τη Δημοκρατία. 
 
Αν πρόκειται να παραμείνουν, απαιτείται νέα βάση. Eνσωμάτωση στην άμυνα της Κύπρου και της ΕΕ και λειτουργία με τη συναίνεση της Κυπριακής Δημοκρατίας.
 



Share
Posted by ΘΑΝΟΣ ΚΟΥΚ at 2:00 μ.μ.
Κατηγορία Θέματος , , ,

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Εγγραφή σε: Σχόλια ανάρτησης (Atom)

Λίγες οδηγίες πριν επισκεφθείτε το ιστολόγιό μας (Για νέους επισκέπτες)

1. Στην στήλη αριστερά βλέπετε τις αναρτήσεις του ιστολογίου μας τις οποίες μπορείτε ελεύθερα να σχολιάσετε επωνύμως, ανωνύμως ή με ψευδώνυμο, πατώντας απλά την λέξη κάτω από την ανάρτηση που γραφει "σχόλια" ή "δημοσίευση σχολίου" (σας προτείνω να διαβάσετε με προσοχή τις οδηγίες που θα βρείτε πάνω από την φόρμα που θα ανοίξει ώστε να γραψετε το σχόλιό σας). Επίσης μπορείτε να στείλετε σε φίλους σας την συγκεκριμένη ανάρτηση που θέλετε απλά πατώντας τον φάκελλο που βλέπετε στο κάτω μέρος της ανάρτησης. Θα ανοίξει μια φόρμα στην οποία μπορείτε να γράψετε το email του φίλου σας, ενώ αν έχετε προφίλ στο Facebook ή στο Twitter μπορείτε με τα εικονίδια που θα βρείτε στο τέλος της ανάρτησης να την μοιραστείτε με τους φίλους σας.

2. Στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας μπορείτε να βρείτε το πλαίσιο στο οποίο βάζοντας το email σας και πατώντας την λέξη Submit θα ενημερώνεστε αυτόματα για τις τελευταίες αναρτήσεις του ιστολογίου μας.

3. Αν έχετε λογαριασμό στο Twitter σας δινεται η δυνατότητα να μας κάνετε follow και να παρακολουθείτε το ιστολόγιό μας από εκεί. Θα βρείτε το σχετικό εικονίδιο του Twitter κάτω από τα πλαίσια του Google Friend Connect, στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας.

4. Μπορείτε να ενημερωθείτε από την δεξιά στήλη του ιστολογίου μας με τα διάφορα gadgets για τον καιρό, να δείτε ανακοινώσεις, στατιστικά, ειδήσεις και λόγια ή κείμενα που δείχνουν τις αρχές και τα πιστεύω του ιστολογίου μας. Επίσης μπορείτε να κάνετε αναζήτηση βάζοντας μια λέξη στο πλαίσιο της Αναζήτησης (κάτω από τους αναγνώστες μας). Πατώντας την λέξη Αναζήτηση θα εμφανιστούν σχετικές αναρτήσεις μας πάνω από τον χώρο των αναρτήσεων. Παράλληλα μπορείτε να δείτε τις αναρτήσεις του τρέχοντος μήνα αλλά και να επιλέξετε κάποια συγκεκριμένη κατηγορία αναρτήσεων από την σχετική στήλη δεξιά.

5. Μπορείτε ακόμα να αφήσετε το μήνυμά σας στο μικρό τσατάκι του blog μας στην δεξιά στήλη γράφοντας απλά το όνομά σας ή κάποιο ψευδώνυμο στην θέση "όνομα" (name) και το μήνυμά σας στην θέση "Μήνυμα" (Message).

6. Επίσης μπορείτε να μας στείλετε ηλεκτρονικό μήνυμα στην διεύθυνσή μας koukthanos@gmail.com με όποιο περιεχόμενο επιθυμείτε. Αν είναι σε προσωπικό επίπεδο θα λάβετε πολύ σύντομα απάντησή μας.

7. Τέλος μπορείτε να βρείτε στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας τα φιλικά μας ιστολόγια, τα ιστολόγια που παρακολουθούμε αλλά και πολλούς ενδιαφέροντες συνδέσμους.

Να σας υπενθυμίσουμε ότι παρακάτω μπορείτε να βρείτε χρήσιμες οδηγίες για την κατασκευή των αναρτήσεών μας αλλά και στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας ότι έχει σχέση με δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ

Χρήσιμες οδηγίες για τις αναρτήσεις μας.

1. Στις αναρτήσεις μας μπαίνει ΠΑΝΤΑ η πηγή σε οποιαδήποτε ανάρτηση ή μερος αναρτησης που προέρχεται απο άλλο ιστολόγιο. Αν δεν προέρχεται από κάποιο άλλο ιστολόγιο και προέρχεται από φίλο αναγνώστη ή επώνυμο ή άνωνυμο συγγραφέα, υπάρχει ΠΑΝΤΑ σε εμφανες σημείο το ονομά του ή αναφέρεται ότι προέρχεται από ανώνυμο αναγνώστη μας.

2. Για όλες τις υπόλοιπες αναρτήσεις που δεν έχουν υπογραφή ΙΣΧΥΕΙ η αυτόματη υπογραφή της ανάρτησης. Ετσι όταν δεν βλέπετε καμιά πηγή ή αναφορά σε ανωνυμο ή επώνυμο συντάκτη να θεωρείτε ΩΣ ΑΥΣΤΗΡΟ ΚΑΝΟΝΑ ότι ισχύει η αυτόματη υπογραφή του αναρτήσαντα.

3. Οταν βλέπετε ανάρτηση με πηγή ή και επώνυμο ή ανώνυμο συντάκτη αλλά στη συνέχεια υπάρχει και ΣΧΟΛΙΟ, τότε αυτό είναι ΚΑΙ ΠΑΛΙ του αναρτήσαντα δηλαδή είναι σχόλιο που προέρχεται από το ιστολόγιό μας.

Σημείωση: Να σημειώσουμε ότι εκτός των αναρτήσεων που υπογράφει ο διαχειριστής μας, όλες οι άλλες απόψεις που αναφέρονται σε αυτές ανήκουν αποκλειστικά στους συντάκτες των άρθρων. Τέλος άλλες πληροφορίες για δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα μπορείτε να βρείτε στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας.