Στη Δανία, η εξάπλωση των φωτοβολταϊκών έχει εξελιχθεί σε διχαστικό ζήτημα μεταξύ των ψηφοφόρων, ιδιαίτερα στις αγροτικές περιοχές.
Σε μία εκδοχή της αφήγησης, τα χρυσαφένια χωράφια μιας περήφανης αγροτικής χώρας δέχονται επίθεση. Πολιορκούνται από μια βιομηχανικής κλίμακας επέκταση φωτοβολταϊκών πάνελ και «πνίγονται» κατ’ επιταγή μιας αστικής ελίτ.
Αυτό το αφήγημα δεν κατάφερε να επικρατήσει σε συντηρητικά προπύργια όπως το Τέξας και η Ουγγαρία, τα οποία έχουν υιοθετήσει την ηλιακή ενέργεια ενώ παράλληλα επικρίνουν τις «πράσινες» πολιτικές. Ωστόσο, φαίνεται να ριζώνει στη Δανία, την πιο φιλόδοξη κλιματικά χώρα στον κόσμο.
«Λέμε ναι στα χωράφια με σιτάρι», δήλωσε το 2024 η Ίνγκερ Στόιμπεργκ, επικεφαλής των δεξιών λαϊκιστών «Δημοκρατών της Δανίας». «Και λέμε όχι στα χωράφια από σίδερο!»
Ο όρος jernmarker («σιδερένια χωράφια») αναδείχθηκε λέξη της χρονιάς τον Δεκέμβριο, μετά την αντίδραση κατά των φωτοβολταϊκών που επηρέασε τις δημοτικές εκλογές και οδήγησε ορισμένους δήμους στην απόσυρση σχεδίων. Το φάσμα ενός άγονου, μεταλλικού τοπίου επανήλθε στην πολιτική ατζέντα καθώς οι Δανοί ετοιμάζονται να ψηφίσουν σε εθνικές εκλογές. «Χρειαζόμαστε περισσότερη κοινή λογική στην πράσινη μετάβαση», δήλωσε η Στόιμπεργκ σε τηλεοπτική συζήτηση αρχηγών κομμάτων.
Θύλακες αντίστασης στις καθαρές μορφές ενέργειας έχουν ενισχυθεί σε όλη την Ευρώπη, καθώς κόμματα της άκρας δεξιάς στρέφουν το ενδιαφέρον τους στην κλιματική πολιτική, μετά το μεταναστευτικό. Μέχρι πρόσφατα, τα φωτοβολταϊκά δεν είχαν βρεθεί στο στόχαστρο ισχυρών εκστρατειών που είχαν ήδη ανακόψει την ανάπτυξη ανεμογεννητριών, αντλιών θερμότητας, ηλεκτρικών αυτοκινήτων και φυτικών υποκατάστατων κρέατος.
Ωστόσο, στη Δανία –η οποία παράγει το 90% της ηλεκτρικής της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και επιδιώκει να μειώσει τις εκπομπές πιο γρήγορα από κάθε άλλη ανεπτυγμένη χώρα– η επέκταση των φωτοβολταϊκών έχει προκαλέσει ανησυχία σε περιοχές όπου συγκεντρώνεται η κατασκευή τους.
Η ηλιακή ενέργεια τριπλασίασε τη συμμετοχή της στην ηλεκτροπαραγωγή της χώρας, από 4% το 2021 σε 13% το 2025. Σε ορισμένα χωριά, οι κάτοικοι βρέθηκαν κυριολεκτικά περικυκλωμένοι από πάνελ.
Οι αντίπαλοι των φωτοβολταϊκών υποστηρίζουν ότι είναι αντιαισθητικά, καταστρέφουν τη φύση και μειώνουν τις αξίες των ακινήτων στις παραμελημένες αγροτικές περιοχές. Οι εικόνες αγροικιών που περιβάλλονται από πάνελ έχουν γίνει σύμβολο «αστικής επιβολής», οδηγώντας ακόμη και παραδοσιακά κόμματα σε πιο επιφυλακτική στάση.
Η αντίδραση ξεκίνησε σε τοπικό επίπεδο, ωστόσο –όπως επισημαίνει ο Λούκας Σλόθους, ερευνητής κλιματικής πολιτικής στο Πανεπιστήμιο του Σάσεξ– οι «Δημοκράτες της Δανίας» έδωσαν «μια σαφή πολιτική διέξοδο για την έκφραση αυτής της δυσαρέσκειας» σε εθνικό επίπεδο.
«Η άκρα δεξιά έχει αντιληφθεί ότι το κλίμα αποτελεί ένα ισχυρό εκλογικό πεδίο αντιπαράθεσης. Το μόνο που χρειάζεται είναι ένα ζήτημα για να το αναδείξει», σημείωσε.
Η αντίσταση έχει ήδη οδηγήσει σε ακυρώσεις έργων. Ο δήμος Køge ακύρωσε ενεργειακό πάρκο στο Vallø, ενώ στο Viborg σταμάτησε σχεδιαζόμενο φωτοβολταϊκό έργο. Στο νησί Samsø, που υπήρξε το πρώτο παγκοσμίως πλήρως ενεργειακά αυτόνομο από ανανεώσιμες πηγές, απορρίφθηκε επίσης πρόταση για φωτοβολταϊκό πάρκο.
Στην περιοχή Ringkøbing-Skjern, που θεωρείται «καρδιά» της ηλιακής ενέργειας της χώρας, το ενδιαφέρον για νέα έργα έχει μειωθεί σημαντικά.
Ο πολιτικός Μαντς Φουγκλέντε δήλωσε ότι τα φωτοβολταϊκά έχουν γίνει «σύμβολο μιας πολιτικής ελίτ που επιδιώκει την πράσινη μετάβαση χωρίς να ενδιαφέρεται για την ύπαιθρο».
Σε αντίθεση με άλλα ευρωπαϊκά κόμματα που αμφισβητούν την κλιματική επιστήμη, οι «Δημοκράτες της Δανίας» δηλώνουν ότι στηρίζουν την πράσινη μετάβαση. Ωστόσο, υποστηρίζουν ότι τα φωτοβολταϊκά πρέπει να τοποθετούνται κυρίως σε αστικές περιοχές και όχι σε γεωργική γη.
Παρά τις αντιδράσεις, η Δανία διατηρεί ισχυρή δημόσια υποστήριξη για την πράσινη πολιτική. Δημοσκόπηση έδειξε ότι το 77% των πολιτών που επηρεάζονται από έργα πράσινης ενέργειας τα στηρίζουν. Ωστόσο, μεταξύ των ψηφοφόρων των δύο μεγαλύτερων δεξιών λαϊκιστικών κομμάτων, το ποσοστό αντίθεσης ξεπερνά το 80%.
Ορισμένοι αναλυτές επισημαίνουν ότι η ένταση της πολιτικής αντιπαράθεσης δεν αντανακλά την πραγματική έκταση του ζητήματος. Τα φωτοβολταϊκά καλύπτουν μόλις το 0,2% της αγροτικής γης, ενώ περίπου το ένα τρίτο της εγκατεστημένης ισχύος βρίσκεται σε στέγες.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι τοπικές αρχές που υποστηρίζουν τα έργα επιλέγουν να τα προωθούν χωρίς ιδιαίτερη δημοσιότητα, αποφεύγοντας την πολιτική ένταση.
Η αντίδραση αναδεικνύει ένα ευρύτερο ζήτημα: πώς οι επενδύσεις σε καθαρές μορφές ενέργειας μπορούν να εξασφαλίσουν τη στήριξη των τοπικών κοινωνιών.
Ο Χένρικ Στίσνταλ, πρωτοπόρος της αιολικής ενέργειας στη Δανία, σημειώνει ότι η μεγάλη αλλαγή σε σχέση με το παρελθόν είναι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. «Ακόμη κι αν η πλειοψηφία είναι θετική, αρκεί μια ομάδα τοπικών –και μη τοπικών– πολιτών για να δημιουργήσει έντονες αντιδράσεις», εξηγεί.
Τελικά, η μεγαλύτερη πρόκληση για την ηλιακή ενέργεια ίσως να είναι η ίδια της η επιτυχία. Οι λίγες ηλιόλουστες ημέρες, σε συνδυασμό με την υπερπροσφορά παραγωγής, οδηγούν συχνά σε αρνητικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, μειώνοντας την κερδοφορία.
Η αργή ηλεκτροποίηση και τα προβλήματα στο δίκτυο επιβαρύνουν περαιτέρω την κατάσταση για τους επενδυτές.
Ο επικεφαλής οικονομολόγος του κλιματικού think tank Concito, Τόρστεν Χάσφορθ, εκτιμά ότι, παρότι προβλέπεται μεγάλη αύξηση της ηλιακής ενέργειας τα επόμενα χρόνια, «η πραγματικότητα δείχνει ότι τα έργα δυσκολεύονται να είναι οικονομικά βιώσιμα».
Όπως σημειώνει, οι αντίπαλοι των φωτοβολταϊκών συχνά προβάλλουν εντυπωσιακές εναέριες εικόνες. «Κανείς όμως δεν βλέπει τον κόσμο μέσα από drone. Σε μια επίπεδη χώρα όπως η Δανία, είναι σχετικά εύκολο να κρυφτούν».
Πηγή: The Guardian
.png)
.jpg)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου