Του Παναγιώτη Αποστόλου
Πολιτικού αναλυτή – αρθρογράφου
Από πολύ νωρίς: η μάχη της αφήγησης…
Την 1η Μαρτίου 2023, ώρες μόλις μετά τη σύγκρουση, ο τότε Υπουργός Υποδομών Κώστας Καραμανλής παραιτήθηκε αναλαμβάνοντας «πολιτική ευθύνη». Η κίνηση ήταν φαινομενικά εντυπωσιακή. Ήταν, όμως, και η πρώτη μεγάλη επιχείρηση διαχείρισης της κρίσης: Μια παραίτηση σαν ασπίδα που θα απέτρεπε τα βαθύτερα ερωτήματα να φτάσουν στην επόμενη πόρτα, αυτή του Μαξίμου.
Ο υπογράφων το άρθρο αρνήθηκε να το δεχτεί αυτό από την πρώτη στιγμή. Στις 5 Μαρτίου 2023, στο egerssi.gr, έγραψε ξεκάθαρα για τα «εξιλαστήρια θύματα του Κυριάκου Μητσοτάκη»: Το σύστημα δεν μπορούσε να κρυφτεί πίσω από έναν σταθμάρχη. Λίγες μέρες αργότερα, στις 23 Μαρτίου 2023, πήγε πιο μπροστά: αξιοποιώντας την τοποθέτηση του δικηγόρου - ποινικολόγου Αλέξανδρου Λυκουρέζου για ενδεχόμενο δόλο και βαριά αμέλεια, έθεσε ρητά ζήτημα ποινικών ευθυνών για τον ίδιο τον Πρωθυπουργό και τον Κώστα Αχ. Καραμανλή. Όχι ως ρητορικό σχήμα. Αλλά ως νομικό και πολιτικό αίτημα.
Και στις 28 Μαρτίου 2023, μαζί με τους Νικολόπουλο, Βασιλειάδη και Καραχάλιο, καταθέσαμε κοινό υπόμνημα-μηνυτήρια αναφορά: Ζητούσαμε διερεύνηση για ανθρωποκτονία κατά συρροή με ενδεχόμενο δόλο δια παραλείψεως. Το σκεπτικό ήταν αδυσώπητα λογικό: Υπουργοί και Διοικήσεις γνώριζαν τον κίνδυνο. Γνώριζαν ότι τα συστήματα ασφαλείας δεν λειτουργούσαν. Και αδιαφόρησαν. Αυτό δεν είναι απλώς «πολιτική ευθύνη». Αυτό είναι κάτι άλλο. Και η Δικαιοσύνη καλείται να το κρίνει.
Ο τυφλός σιδηρόδρομος που όλοι ήξεραν…
Τα Τέμπη δεν συνέβησαν σε ένα κενό. Συνέβησαν σε ένα σύστημα που εδώ και χρόνια λειτουργούσε χωρίς τα βασικά συστήματα τηλεδιοίκησης και σηματοδότησης στον κεντρικότερο σιδηροδρομικό άξονα της χώρας, τη γραμμή Αθήνας-Θεσσαλονίκης. Ένας σιδηρόδρομος που στην πράξη λειτουργούσε με τηλεφωνήματα, συμφωνίες μεταξύ ανθρώπων, λογική και πρακτική μιας άλλης εποχής.
Η σύμβαση 717 — το κρίσιμο έργο εκσυγχρονισμού που θα εγκαθιστούσε τα συστήματα αυτά — έμενε ημιτελής επί χρόνια. Δεν ήταν άγνωστο. Δεν ήταν κρυφό. Ήταν γνωστό σε Υπουργούς, Διοικήσεις και Κυβερνήσεις. Και τον Μάιο του 2024, η Ευρωπαία Εισαγγελέας άσκησε διώξεις σε 23 πρόσωπα ακριβώς για τη μη εκτέλεση αυτής της σύμβασης — με τη ρητή επισήμανση ότι αν η 717 είχε ολοκληρωθεί, η τραγωδία θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί.
Όχι «ίσως». Θα είχε αποφευχθεί!
Τον Ιούνιο του 2024, νέα δικογραφία — έπειτα από μήνυση συγγενών θυμάτων — διαβιβάστηκε στη Βουλή. Αφορούσε τον ίδιο τον Πρωθυπουργό και επτά Υπουργούς. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη, αντί να απαντήσει ευθέως, διάλεξε να αναβάλλει τις αλλαγές στο άρθρο 86 — το νόμο περί ευθύνης Υπουργών.
Τον Οκτώβριο του 2025 η Ευρωπαία Εισαγγελέας Laura Kövesi επανήρθε με οξύτητα: «Η διαφθορά σκοτώνει, όπως στα Τέμπη». Σε μια κυβέρνηση με αξιώσεις ευρωπαϊκής ταυτότητας, η φράση αυτή δεν χρειάζεται μετάφραση!
Το δεύτερο έγκλημα: τι έγινε μετά τη σύγκρουση;
Αν η σύγκρουση ήταν το πρώτο σκέλος της τραγωδίας, αυτό που ακολούθησε γέννησε ένα δεύτερο, δυσκολότερα συγχωρήσιμο: Τα ερωτήματα για τη διαχείριση των στοιχείων μετά το δυστύχημα.
Στις 29 Ιανουαρίου 2025 ήρθε στο φως έγγραφο σύμφωνα με το οποίο σαράντα ημέρες μετά την τραγωδία ζητήθηκε η καταστροφή βιολογικού υλικού θυμάτων — υλικού που θα μπορούσε να χρησιμεύσει για τοξικολογικές εξετάσεις.
Τον Φεβρουάριο του 2025 αναδύθηκαν ερωτήματα για τη διαχείριση βίντεο της Interstar: Γιατί έγινε ανάκτηση αρχείων τα ξημερώματα Σαββάτου; Γιατί επαναλήφθηκε μετά από αρχική κατάθεση; Και από δημοσιεύματα του ίδιου Φεβρουαρίου, η εντολή για το «μπάζωμα» του τόπου του δυστυχήματος αποδόθηκε σε πρώην Γενικό Γραμματέα του Υπουργείου Υποδομών.
Στον διαδικτυακό μαραθώνιο της 28ης Φεβρουαρίου 2025, ο υπογράφων ήταν ξεκάθαρος: «Δεν μιλάμε πλέον για εγκληματική αμέλεια. Μιλάμε για δόλο, στη λογική του κέρδους και του συμφέροντος κάποιων ανθρώπων». Και συμπλήρωσε αυτό που για τρία χρόνια αρνείται να παραδεχτεί το πολιτικό σύστημα: «Είναι δεύτερο, μεγαλύτερο έγκλημα η συγκάλυψη».
Σοβαρά ερωτήματα, λοιπόν, παραμένουν ανοιχτά. Και η κοινωνία τα θυμάται.
Η φωνή που δεν σίγησε…
Απέναντι σε ένα σύστημα που επιχειρούσε να κλείσει την υπόθεση — με παραιτήσεις, με νομικούς ελιγμούς, με τον χρόνο σύμμαχο, υπήρξαν φωνές που αρνήθηκαν να σιγήσουν.
Ο Νίκος Νικολόπουλος, ο Νίκος Βασιλειάδης, ο Νίκος Καραχάλιος και ο υπογράφων δεν περιορίστηκαν σε λόγια. Κατέθεσαν μηνυτήριες αναφορές, παρενέβησαν δημόσια, κράτησαν ζωντανή τη σύνδεση μεταξύ της τεχνικής αποτυχίας και της πολιτικής ευθύνης.
Στο egerssi.gr επί τρία χρόνια, το αίτημα παρέμεινε το ίδιο και αδιαπραγμάτευτο: Οι ευθύνες δεν σταματούν στον σταθμάρχη. Δεν σταματούν ούτε καν στους υπηρεσιακούς παράγοντες. Φτάνουν ψηλά. Και αν δεν το αναγνωρίσει αυτό η Δικαιοσύνη, θα το αναγνωρίσει η Ιστορία.
Στον ίδιο μαραθώνιο, ο υπογράφων το διατύπωσε με τον τρόπο που τον χαρακτηρίζει, χωρίς ευγένειες απέναντι στην Εξουσία: «Δεν υπάρχει πολιτική βούληση. Και δεν είναι μόνο από την τωρινή κυβέρνηση. Είναι μια Ελλάδα που μετά τη μεταπολίτευση δεν αγαπά τον ελληνικό λαό, δεν ασχολείται με τη βελτίωση της ζωής του».
Σκληρή διάγνωση. Η κατάσταση του σιδηρόδρομου τρία χρόνια μετά, με αμαξοστοιχίες να ακινητοποιούνται στη γραμμή Αθήνας-Θεσσαλονίκης και επιβάτες να κατεβαίνουν λόγω τεχνικών βλαβών, επιβεβαιώνει τη διάγνωση.
Η κοινωνία που δεν συγχώρεσε…
Στις 26 Ιανουαρίου 2025, η Ελλάδα βγήκε ξανά στους δρόμους. Πάνω από 180 σημεία κινητοποίησης. Η μεγαλύτερη συγκέντρωση των τελευταίων 15 ετών. Το σύνθημα «Δεν έχω οξυγόνο» κουβαλούσε δύο σημασίες ταυτόχρονα: τη φρίκη εκείνων που πέθαναν μέσα στα αναμμένα βαγόνια και την ασφυξία μιας κοινωνίας που βλέπει το κράτος να της λέει «δεν φταίει κανείς υψηλόβαθμος».
Στην τρίτη επέτειο, 28 Φεβρουαρίου 2026, οι δρόμοι ξαναγέμισαν. Η μνήμη δεν εξαντλήθηκε. Η οργή δεν κόπασε. Έγινε κάτι βαρύτερο: έγινε επιμονή.
Κι αυτή η επιμονή έχει πολιτικό νόημα. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη, που επί χρόνια επιχειρούσε να συντηρεί αφήγημα «διαχείρισης», «θεσμικής λειτουργίας», «σεβασμού στη δικαιοσύνη», έχει μείνει μόνη της απέναντι σε μια κοινωνία που αρνείται αυτό το αφήγημα. Το κενό ανάμεσα σε αυτά που λέει η κυβέρνηση και σε αυτά που ζει ο κόσμος δεν κλείνει με δελτία τύπου.
Η δίκη: ευκαιρία ή νέος κύκλος απογοήτευσης;
Η δίκη μπορεί να άνοιξε τυπικά τη Δευτέρα 23 Μαρτίου 2026, όμως η διαδικασία δεν προχώρησε ουσιαστικά. Υπό το βάρος των έντονων αντιδράσεων συγγενών, συνηγόρων και παρευρισκόμενων για τις ακατάλληλες συνθήκες στην αίθουσα, η έδρα διέκοψε τη διαδικασία και όρισε νέα ημερομηνία την 1η Απριλίου 2026. Έτσι, ακόμη και η έναρξη της δίκης ήρθε να επιβεβαιώσει ότι στην υπόθεση των Τεμπών τίποτε δεν εξελίσσεται ομαλά, καθαρά και με τον σεβασμό που απαιτεί η βαρύτητα του εγκλήματος.
Τριάντα έξι κατηγορούμενοι: από τον σταθμάρχη έως υψηλόβαθμα στελέχη ΟΣΕ, ΕΡΓΟΣΕ και Hellenic Train. Κάποιοι από αυτούς φέρουν αναμφίβολα σοβαρές ευθύνες. Η κατηγορία «επικίνδυνη παρέμβαση στις συγκοινωνίες με ενδεχόμενο δόλο» δεν είναι ελαφριά και η αναγνώρισή της ως δυνατής είναι ήδη μια νίκη όλων εκείνων που αρνήθηκαν το αφήγημα του «τυχαίου ατυχήματος».
Αλλά το ερώτημα που τριών χρόνων απόσταση δεν έχει απαντηθεί παραμένει: Θα φτάσει η δικαιοσύνη εκεί που η κοινωνία ζητά να φτάσει; Ή θα επαναληφθεί το οικείο σενάριο, καταδίκες στους κατώτερους κρίκους, τεχνικές ευθύνες, και τα πολιτικά πρόσωπα που γνώριζαν, που δεν έδρασαν, που άφησαν την 717 να σαπίζει στα συρτάρια, να διαφεύγουν πίσω από τη θωράκιση της εξουσίας, παλιάς και σύγχρονης;
Η Ευρωπαία Εισαγγελέας έχει ήδη απαντήσει με τον τρόπο της:
«Η διαφθορά σκοτώνει».
Η ελληνική κοινωνία έχει απαντήσει με τον δικό της: Βγαίνοντας στους δρόμους επί τρία χρόνια. Ο υπογράφων και οι Νικολόπουλος, Βασιλειάδης και Καραχάλιος, έχουν απαντήσει με το κοινό υπόμνημα, με τις προφορικές και γραπτές παρεμβάσεις τους, με την αδιάκοπη πολιτική κατηγορία. Μένει να απαντήσει η δικαστική αίθουσα!
Συμπέρασμα:
Τα Τέμπη δεν ήταν φυσική καταστροφή. Ήταν ένα σύστημα που για χρόνια λειτουργούσε χωρίς ασφάλεια, χωρίς βούληση, χωρίς σεβασμό στη ζωή εκείνων που επιβιβάζονταν σε αυτά τα τρένα. Και όταν το σύστημα αυτό κατέρρευσε, φρόντισε, ή τουλάχιστον γεννά σοβαρά ερωτήματα αν φρόντισε, να γίνει όσο πιο δύσκολο γίνεται να τεκμηριωθεί η πλήρης αλήθεια.
Η δίκη άνοιξε, αλλά ήδη διακόπηκε για την 1η Απριλίου. Η κοινωνία, ωστόσο, δεν αποχωρεί από το δικαστήριο της συνείδησης. Κοιτάζει, θυμάται και απαιτεί!
Και οι 57 δεν μπορούν πια να μιλήσουν, αλλά υπάρχουν αρκετοί ζωντανοί που δεν έχουν καμία πρόθεση να σιωπήσουν στη θέση τους!
Αν αυτή η δίκη δεν φτάσει στη λογοδοσία που ζητά η κοινωνία, δεν θα αποτύχει μόνο η Δικαιοσύνη. Θα επιβεβαιωθεί η πιο ζοφερή υποψία που τρία χρόνια τώρα στοιχειώνει κάθε οικογένεια που έχασε ένα παιδί εκείνη τη νύχτα: Ότι σε αυτή τη χώρα, κάποιοι είναι πάντα πιο ίσοι από τους άλλους. Ακόμα κι όταν δίπλα τους βρίσκεται μια πυρά με 57 νεκρούς.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης διάλεξε να αναβάλλει τις αλλαγές στον νόμο ευθύνης Υπουργών. Διάλεξε να μην αντιμετωπίσει επί της ουσίας τη δικογραφία που αφορά τον ίδιο και τους Υπουργούς του. Διάλεξε να κυβερνά σαν να μην έχουν συμβεί τα Τέμπη.
Η δίκη που άρχισε τυπικά, αλλά διακόπηκε αμέσως για την 1η Απριλίου, δεν τον αγγίζει ακόμα, αλλά η ιστορική του ευθύνη είναι ήδη γραμμένη.
Εκείνα τα παιδιά έπαιρναν το τρένο γιατί ήταν φτηνό. Γιατί το κράτος τους το είχε πει ότι ήταν ασφαλές. Το κράτος τούς εκμεταλλεύτηκε για τελευταία φορά την ώρα που πέθαιναν.
Η υπόθεση των Τεμπών έχει δύο αλήθειες: αυτή της νύχτας της σύγκρουσης, και αυτή των τριών χρόνων που ακολούθησαν. Αν η δίκη ρίξει φως και στις δύο, θα είναι ιστορική. Αν ρίξει φως μόνο την πρώτη, θα είναι ακόμα ένα μάθημα για το πώς τα συστήματα Εξουσίας επιβιώνουν, θάβοντας αυτά που δεν μπορούν να εξηγήσουν!!
.png)
.jpg)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου