Γράφει ο Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης – Αμφικτύων
Προσφάτως, η Νορβηγία ξεκίνησε εκτεταμένες έρευνες για σπάνιες γαίες στην περιοχή της Αρκτικής. Πολλές χώρες έχουν κινητοποιηθεί προς την κατεύθυνση αυτή λόγω της σπουδαιότητος τούτων.
Η Ελλάδα διαθέτει πλούσια μεταλλευτικά κοιτάσματα, όπως αναφέρθηκε από το ΙΓΜΕ. Με την ανάπτυξη της σύγχρονης τεχνολογίας (Η/Υ, κινητά τηλέφωνα, αμυντική βιομηχανία), οι σπάνιες γαίες απέκτησαν ιδιαίτερη στρατηγική αξία. Σήμερα, οι περισσότερες εξάγονται στην Κίνα, η οποία έχει αναπτύξει πλήρως την οικονομική τους εκμετάλλευση. Οι χώρες της Δύσης εξαρτώνται κατά κύριο λόγο από αυτή την προμήθεια.
Στην Ελλάδα έχουν εντοπιστεί διάφορα στρατηγικά μέταλλα, αλλά η οικονομικά βιώσιμη εκμετάλλευση τους δεν έχει αναπτυχθεί σε βιομηχανική κλίμακα.
2. Πηγές και κοιτάσματα σπάνιων γαιών στην Ελλάδα
2.1 Βωξίτες & «ερυθρά ιλύς» (red mud)
· Περιοχές: Στερεά Ελλάδα (Παρνασσός–Γκιώνα)
· Σπάνιες γαίες: Λανθάνιο (La), Κέριο (Ce), Νεοδύμιο (Nd), Πρασεοδύμιο (Pr)
· Σημείωση: Η ερυθρά ιλύς, απόβλητο παραγωγής αλουμίνας, θεωρείται από τις πιο υποσχόμενες πηγές
2.2 Σκάνδιο (Sc) – ιδιαίτερη περίπτωση
· Περιοχές: Βωξίτες, νικελιούχα λατερίτη (π.χ. Εύβοια, Καστοριά – συνδεδεμένα με τη ΛΑΡΚΟ)
· Σημείωση: Το σκάνδιο είναι πολύ σπάνιο παγκοσμίως και υψηλής στρατηγικής αξίας. Δεν είναι τυπική σπάνια γαία (REE), αλλά κρίσιμη πρώτη ύλη
2.3 Λιγνιτικά κοιτάσματα
· Περιοχές: Δυτική Μακεδονία, Θράκη
· Σπάνιες γαίες: κυρίως ελαφριές REE (La, Ce, Nd) σε χαμηλές συγκεντρώσεις.
2.4 Παράκτιες και ποτάμιες αποθέσεις (placer sands)
· Περιοχές: Βόρεια Ελλάδα & Θράκη
· Ορυκτά: Μοναζίτης, Ξενοτίμης
· Σπάνιες γαίες: περιλαμβάνουν και βαριές REE (π.χ. Δυσπρόσιο – Dy), αλλά σε μικρές ποσότητες.
Συμπέρασμα:
· Υπάρχουν αποδεδειγμένες παρουσίες σπανίων γαιών στην Ελλάδα.
· Η οικονομικά βιώσιμη εξόρυξη δεν έχει αναπτυχθεί σε βιομηχανική κλίμακα.
· Το μέλλον της χώρας βρίσκεται κυρίως στην ανάκτηση ως παραπροϊόν (βωξίτες, σκάνδιο, απόβλητα).
3. Στρατηγικά κρίσιμες σπάνιες γαίες για ΕΕ και αμυντική βιομηχανία
Η ΕΕ χαρακτηρίζει ορισμένες σπάνιες γαίες ως Critical Raw Materials (CRM) λόγω της στρατηγικής τους σημασίας στην άμυνα, την ενέργεια και την τεχνολογία.
Σπάνια Γαία | Χρήσεις | Παρουσία στην Ελλάδα |
Νεοδύμιο (Nd) & Πρασεοδύμιο (Pr) | Μόνιμοι μαγνήτες (NdFeB), μαχητικά αεροσκάφη, drones, πύραυλοι, ανεμογεννήτριες, ηλεκτρικά οχήματα | Σε βωξίτες & ερυθρά ιλύ |
Δυσπρόσιο (Dy) & Τέρβιο (Tb) | Ανθεκτικοί μαγνήτες υψηλών θερμοκρασιών, στρατιωτικά συστήματα, ραντάρ, sonar, πυραυλικά συστήματα | Ίχνη σε placer sands |
Σκάνδιο (Sc) | Κράματα αλουμινίου για αεροδιαστημική, drones, μαχητικά οχήματα | Δυνητικά σημαντική ευρωπαϊκή πηγή |
Υττριο (Y) | Laser, συστήματα καθοδήγησης, θωρακίσεις, ηλεκτρονικά στρατού | Περιορισμένη παρουσία |
Σημείωση: Η Κίνα ελέγχει πάνω από 85% της παγκόσμιας παραγωγής, γεγονός που καθιστά την Ελλάδα δυνητικά σημαντική ως εναλλακτικός προμηθευτής για την ΕΕ. Ακόμη και το 15% να επιτύχουμε θα ήταν μεγάλη επιτυχία. Υπάρχουν ικανοί να προωθήσουν την εκμετάλλευση, όπως υπήρχαν και για τους υδρογονάνθρακες. Ομως το ανίκανο πολιτικό μας σύστημα δεν τους προτιμά για λόγους «πολιτικού κόστους» διότι υπεράνω όλων θέτει το «κομματικό συμφέρον».
(15/1/26)
*Αμφικτύων ο Υποστράτηγος ε.α Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης
Συγγραφέας, Μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου