28 Ιανουαρίου 2026

Είχε Διαβιβάσεις ο Κολοκοτρώνης;

Του Ταξιάρχου ε.α.Χρήστου Νοταρίδη
Μέλους του Συνδέσμου Αποστράτων
Αξιωματικών Διαβιβάσεων  
 
Από την αρχαία εποχή μέχρι τη σύγχρονη, η μετάδοση της πληροφορίας είναι το κύριο εργαλείο της Διοικήσεως σε κάθε στρατιωτικό κλιμάκιο, για την αποστολή οδηγιών και διαταγών, αλλά και για τη λήψη πληροφοριών και αναφορών, με απώτερο σκοπό τη σωστή διεύθυνση των στρατιωτικών επιχειρήσεων. Από τις πρώτες ώρες του αγώνα του 1821 εμφανίσθηκε η ανάγκη οργανώσεως επικοινωνιών και ταχυδρομείου, για τις ανάγκες του πολέμου. 
 
Νωρίτερα, για τις ανάγκες της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, λειτουργούσε ένα σύστημα εφίππων ταχυδρόμων με το όνομα μενζίλι, οι οποίοι μετέφεραν τα φιρμάνια στις επαρχιακές υπηρεσίες. Κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας οι Έλληνες προεστοί χρησιμοποιούσαν επιστολές που στέλνονταν κρυφά με διπλωμάτες, εμπόρους ή κάποια έμπιστα πρόσωπα, επιφορτισμένα ειδικά με τη συγκεκριμένη αποστολή.
 
Η πρώτη προσπάθεια οργάνωσης των επικοινωνιών της Εθνεγερσίας καταβλήθηκε από τον Δημήτριο Υψηλάντη. Για να αποστέλλει τις διαταγές της η Προσωρινή Κυβέρνηση, εγκατεστημένη στην Κόρινθο, αναγκάσθηκε να καταφύγει στη χρησιμοποίηση του ταχυδρομικού συστήματος που ονομαζόταν ποδοκόπι. Έκτακτοι πεζοί ή έφιπποι ταχυδρόμοι, υπαγόμενοι σε κάποια τοπική αρχή, είχαν ως επάγγελμα ή ως προσωρινή ενασχόληση, τη μεταφορά της αλληλογραφίας. 
 
Η γραπτή επικοινωνία θεωρήθηκε σημαντική από τον Κολοκοτρώνη, ο οποίος με την ιδιότητα του αρχηγού των στρατευμάτων της Πελοποννήσου, μη αρκούμενος στους Εκτάκτους Πεζούς, εισηγήθηκε την οργάνωση ταχυδρομείων με επιστολή του προς το Μινιστέριον των Εσωτερικών όπου επισήμανε την ανάγκη ...να μετακομίζονται γρήγορα οι διάφορες ειδήσεις, όσες μάλιστα εξαρτώνται από ουσιώδεις περιστάσεις και υποθέσεις πατριωτικές, των οποίων το κρίσιμο δεν χρειάζεται αναβολή. Η εισήγηση του Γέρου του Μοριά εγκρίθηκε αμέσως. Αρχικά συστάθηκαν Ταχυδρομικά Γραφεία στην Τρίπολη, στο Άργος και στην Επίδαυρο και αργότερα σε άλλες πόλεις. Τελικά, η Ταχυδρομική Υπηρεσία της χώρας ιδρύθηκε με ψήφισμα της 28ης Σεπτεμβρίου 1828 του Κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια. 
 
Πέρα από τις επιστολές, τα πρώτα μέσα διαβιβάσεων του πεδίου μάχης αποκαλύπτονται στο σύγγραμμα του υπασπιστού του Κολοκοτρώνη. Στη περιγραφή της μάχης στο Βαλτέτσι (12-14 Μαΐου 1821) οι Έλληνες ξεκινούν τη χρήση σημάτων καπνού για επικοινωνία: ...Τὸ σημεῖον ἦτο τὸ ἀκόλουθον· ὅταν οἱ Τοῦρκοι ἔβγαιναν νὰ ὑπάγουν διὰ τὸ Ναύπλιον ἔβαλλαν εἰς τὴν κορυφὴν τοῦ βουνοῦ τῆς Ἐπάν Χρέπας ἕνα καπνόν, ἂν ἐπήγαιναν διὰ τὸ Λεβίδι τρεῖς καὶ διὰ τὸ Βαλτέτσι τέσσερας καὶ οὕτω καθ ἑξῆς. Ἐδῶ πρώτην φορὰν μετεχειρίσθησαν οἱ Ἕλληνες τοὺς καπνοὺς διὰ νὰ γνωρίζουν ποῦ πηγαίνουν οἱ Τοῦρκοι. Ἀφοῦ ἔβλεπαν τοὺς καπνοὺς ἐτουφέκιζαν ἀπὸ ῥάχιν εἰς ῥάχιν καὶ στρατιῶται καὶ τσοπάνιδες ὅπου εὑρίσκοντο, καὶ διεδίδετο ἀπὸ τὸν ἕναν εἰς τὸν ἄλλον ἡ εἴδησις τῆς ἐξόδου τῶν Τούρκων εἰς ὅλην σχεδὸν τὴν Πελοπόννησον, καὶ οὕτως ἐφύλαττον τὰς οἰκογενείας των καὶ τὰ ζῷά των ἀπὸ τοὺς Τούρκους.
 
Ο Κολοκοτρώνης θεωρούσε πρωταρχικό πολεμικό εργαλείο το έργο αυτό και στα απομνημονεύματά του το έχει επιβεβαιώσει: ...Από βουνό εις βουνό είχα τουφέκια με φωτιές και εις ολίγες στιγμές έδιδα είδησιν εις τα μακρυνά στρατεύματα. Ένας άλλος τρόπος επικοινωνίας ήταν με χρήση αγγελιαφόρων περιστερών. Στα Απομνημονεύματα του Μακρυγιάννη υπάρχουν αναφορές σε περιστέρια ως μέσου μεταφοράς μηνυμάτων. Στην πολιορκία της Ακροπόλεως τον Ιανουάριο 1827 αναφέρει ότι: ...ήφεραν κι ένα περιστέρι από το κάστρο... και το φορτώσαμε γράμματα και το πήγαμε στους Τρείς Πύργους και τ’ απολύσαμεν. Ομως το σκότωσαν οι Τούρκοι και πήραν και τα γράμματα και είδαν τι τους γράφαμε των πολιορκημένων. Επίσης, γνωρίζουμε ότι την ίδια εποχή στα νησιά του Αιγαίου, οι κάτοικοι συνενοούντο με τα «μυστηριώδη φώτα», που ήταν φωτιές σε πύργους βυζαντινής και φράγκικης προέλευσης, οι φρυκτωρίες, πυρσείες ή καμινοβίγλες. 
 
Το Σώμα του Μηχανικού συστάθηκε την 4η Οκτωβρίου 1833 στο Ναύπλιο. Το 1836 ο Σάμιουελ Μορς εφηύρε τον ομώνυμο κώδικα, ενώ το 1859 εισήχθη στην Ελλάδα η ηλεκτρική τηλεγραφία. Το 1877 περιελήφθει για πρώτη φορά ο όρος Τηλεγραφητές στη σύνθεση του Στρατού, οι οποίοι ακολούθως συμμετείχαν ενεργά στους Βαλκανικούς πολέμους και στη Μικρασιατική Εκστρατεία. Το 1926 καθιερώθηκε ο όρος Διαβιβάσεις, ενώ κατά τον πόλεμο 1940-41 είχαν συγκροτηθεί Διοικήσεις και Μονάδες Διαβιβάσεων ξεχωριστές απο τις αντίστοιχες του Μηχανικού. Το 1946 συγκροτήθηκε το νέο ανεξάρτητο Όπλο. 
 
Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην Εθνική Ηχώ (Μάϊος 2021)
 



Share
Posted by ΘΑΝΟΣ ΚΟΥΚ at 2:00 μ.μ.
Κατηγορία Θέματος ,

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Εγγραφή σε: Σχόλια ανάρτησης (Atom)

Λίγες οδηγίες πριν επισκεφθείτε το ιστολόγιό μας (Για νέους επισκέπτες)

1. Στην στήλη αριστερά βλέπετε τις αναρτήσεις του ιστολογίου μας τις οποίες μπορείτε ελεύθερα να σχολιάσετε επωνύμως, ανωνύμως ή με ψευδώνυμο, πατώντας απλά την λέξη κάτω από την ανάρτηση που γραφει "σχόλια" ή "δημοσίευση σχολίου" (σας προτείνω να διαβάσετε με προσοχή τις οδηγίες που θα βρείτε πάνω από την φόρμα που θα ανοίξει ώστε να γραψετε το σχόλιό σας). Επίσης μπορείτε να στείλετε σε φίλους σας την συγκεκριμένη ανάρτηση που θέλετε απλά πατώντας τον φάκελλο που βλέπετε στο κάτω μέρος της ανάρτησης. Θα ανοίξει μια φόρμα στην οποία μπορείτε να γράψετε το email του φίλου σας, ενώ αν έχετε προφίλ στο Facebook ή στο Twitter μπορείτε με τα εικονίδια που θα βρείτε στο τέλος της ανάρτησης να την μοιραστείτε με τους φίλους σας.

2. Στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας μπορείτε να βρείτε το πλαίσιο στο οποίο βάζοντας το email σας και πατώντας την λέξη Submit θα ενημερώνεστε αυτόματα για τις τελευταίες αναρτήσεις του ιστολογίου μας.

3. Αν έχετε λογαριασμό στο Twitter σας δινεται η δυνατότητα να μας κάνετε follow και να παρακολουθείτε το ιστολόγιό μας από εκεί. Θα βρείτε το σχετικό εικονίδιο του Twitter κάτω από τα πλαίσια του Google Friend Connect, στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας.

4. Μπορείτε να ενημερωθείτε από την δεξιά στήλη του ιστολογίου μας με τα διάφορα gadgets για τον καιρό, να δείτε ανακοινώσεις, στατιστικά, ειδήσεις και λόγια ή κείμενα που δείχνουν τις αρχές και τα πιστεύω του ιστολογίου μας. Επίσης μπορείτε να κάνετε αναζήτηση βάζοντας μια λέξη στο πλαίσιο της Αναζήτησης (κάτω από τους αναγνώστες μας). Πατώντας την λέξη Αναζήτηση θα εμφανιστούν σχετικές αναρτήσεις μας πάνω από τον χώρο των αναρτήσεων. Παράλληλα μπορείτε να δείτε τις αναρτήσεις του τρέχοντος μήνα αλλά και να επιλέξετε κάποια συγκεκριμένη κατηγορία αναρτήσεων από την σχετική στήλη δεξιά.

5. Μπορείτε ακόμα να αφήσετε το μήνυμά σας στο μικρό τσατάκι του blog μας στην δεξιά στήλη γράφοντας απλά το όνομά σας ή κάποιο ψευδώνυμο στην θέση "όνομα" (name) και το μήνυμά σας στην θέση "Μήνυμα" (Message).

6. Επίσης μπορείτε να μας στείλετε ηλεκτρονικό μήνυμα στην διεύθυνσή μας koukthanos@gmail.com με όποιο περιεχόμενο επιθυμείτε. Αν είναι σε προσωπικό επίπεδο θα λάβετε πολύ σύντομα απάντησή μας.

7. Τέλος μπορείτε να βρείτε στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας τα φιλικά μας ιστολόγια, τα ιστολόγια που παρακολουθούμε αλλά και πολλούς ενδιαφέροντες συνδέσμους.

Να σας υπενθυμίσουμε ότι παρακάτω μπορείτε να βρείτε χρήσιμες οδηγίες για την κατασκευή των αναρτήσεών μας αλλά και στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας ότι έχει σχέση με δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ

Χρήσιμες οδηγίες για τις αναρτήσεις μας.

1. Στις αναρτήσεις μας μπαίνει ΠΑΝΤΑ η πηγή σε οποιαδήποτε ανάρτηση ή μερος αναρτησης που προέρχεται απο άλλο ιστολόγιο. Αν δεν προέρχεται από κάποιο άλλο ιστολόγιο και προέρχεται από φίλο αναγνώστη ή επώνυμο ή άνωνυμο συγγραφέα, υπάρχει ΠΑΝΤΑ σε εμφανες σημείο το ονομά του ή αναφέρεται ότι προέρχεται από ανώνυμο αναγνώστη μας.

2. Για όλες τις υπόλοιπες αναρτήσεις που δεν έχουν υπογραφή ΙΣΧΥΕΙ η αυτόματη υπογραφή της ανάρτησης. Ετσι όταν δεν βλέπετε καμιά πηγή ή αναφορά σε ανωνυμο ή επώνυμο συντάκτη να θεωρείτε ΩΣ ΑΥΣΤΗΡΟ ΚΑΝΟΝΑ ότι ισχύει η αυτόματη υπογραφή του αναρτήσαντα.

3. Οταν βλέπετε ανάρτηση με πηγή ή και επώνυμο ή ανώνυμο συντάκτη αλλά στη συνέχεια υπάρχει και ΣΧΟΛΙΟ, τότε αυτό είναι ΚΑΙ ΠΑΛΙ του αναρτήσαντα δηλαδή είναι σχόλιο που προέρχεται από το ιστολόγιό μας.

Σημείωση: Να σημειώσουμε ότι εκτός των αναρτήσεων που υπογράφει ο διαχειριστής μας, όλες οι άλλες απόψεις που αναφέρονται σε αυτές ανήκουν αποκλειστικά στους συντάκτες των άρθρων. Τέλος άλλες πληροφορίες για δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα μπορείτε να βρείτε στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας.