1 Ιουλίου 2026

Ελληνικό Ινστιτούτο Βενετίας: 140.000 έγγραφα πέντε αιώνων ανοιχτά στο κοινό

Το αρχείο της ελληνικής κοινότητας Βενετίας, που χρονολογείται από το 1498, ψηφιοποιήθηκε μέσα από τις υποδομές του ΑΠΘ και είναι πλέον προσβάσιμο παγκοσμίως. 
 
Το Βυζάντιο και η ιστορική πορεία των Ελλήνων της Διασποράς αποκτούν πλέον ψηφιακή φωνή: το Ψηφιακό Αρχείο του Ελληνικού Ινστιτούτου Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Ερευνών Βενετίας ολοκληρώθηκε πρόσφατα και είναι ήδη διαθέσιμο παγκοσμίως μέσα από τις ψηφιακές υποδομές του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Σύμφωνα με το Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, στην πύλη newsite.istitutoellenico.org παρέχεται ελεύθερη πρόσβαση σε 140.000 τεκμηριωμένα έγγραφα, περίπου 1.000.000 ψηφιακές λήψεις, 10.000 τεκμήρια εικόνων και εκκλησιαστικών κειμηλίων, 1.000 σπάνια παλαίτυπα βιβλία και 47 βυζαντινά χειρόγραφα.
 
Το αρχειακό υλικό καλύπτει την περίοδο 1498–1954 και αφορά την ιστορία της ελληνικής Αδελφότητας στη Βενετία και του βενετοκρατούμενου ελληνισμού ευρύτερα. Ανάμεσα στα τεκμήρια συγκαταλέγονται δουκικά γράμματα, πρακτικά συνεδριάσεων, πατριαρχικά γράμματα, παπικές βούλες, ληξιαρχικά βιβλία και έγγραφα εμπόρων που κατέγραψαν τη δράση γνωστών ελληνικών οικογενειών – μεταξύ άλλων των Νιννή, Τυπάλδου και Papadopoli. Στα πρακτικά της περιόδου 1822–1839 καταγράφονται ακόμη και επισκέψεις του τσάρου Αλεξάνδρου (1822) και του βασιλικού ζεύγους Όθωνα και Αμαλίας (1837) στον ναό του Αγίου Γεωργίου και τη Φλαγγίνειο Σχολή.
 
Εξέχουσα θέση στη νέα ψηφιακή πύλη κατέχει η «Μυθιστορία του Μεγάλου Αλεξάνδρου» – το βυζαντινό χειρόγραφο του 14ου αιώνα (Κώδιξ 5, ψευδο-Καλλισθένης) με 250 μικρογραφίες σε φύλλα χρυσού, μεταφρασμένο σε έντεκα γλώσσες. Σημαντική είναι επίσης η ψηφιοποιημένη συλλογή έργων ορθόδοξης τέχνης, με αριστουργήματα του Μιχαήλ Δαμασκηνού και άλλων ζωγράφων της Κρητικής Σχολής (15ος–17ος αι.), καθώς και εικόνες που μετέφερε από την Κωνσταντινούπολη η Άννα Παλαιολογίνα Νοταρά. Η συλλογή επιτρέπει στον επισκέπτη να παρακολουθήσει την εξέλιξη της βυζαντινής εικονογραφίας από τον 15ο έως τον 17ο αιώνα.
 
Η ιστορία της Κοινότητας ξεκινά αμέσως μετά την κατάληψη της Θεσσαλονίκης από τους Οθωμανούς το 1430, όταν η Βενετία έγινε το πρώτο καταφύγιο λόγιων, αριστοκρατών και εμπόρων της πόλης. Δεκατρία χρόνια μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης (1453), ένα νέο κύμα Ελλήνων – φιλοσόφων, θεολόγων και καλλιτεχνών – κατέφθασε στην Ιταλία κουβαλώντας χειρόγραφα και τη βυζαντινή πολιτιστική κληρονομιά. Η πρώτη οργανωμένη ελληνική κοινότητα συγκροτήθηκε επίσημα το 1498, περίπου 333 χρόνια πριν από τη δημιουργία του ελληνικού κράτους.
 
«Αποτελεί μοναδικό τεκμήριο ιστορικής μνήμης, πνευματικής συνέχειας και πολιτιστικής παρουσίας των Ελλήνων στον ευρωπαϊκό χώρο», δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο πρώην αντιπρύτανης του ΑΠΘ, καθηγητής Στράτος Στυλιανίδης, τονίζοντας ότι η ψηφιοποίηση «δεν αποτελεί απλώς τεχνολογική παρέμβαση, αλλά πράξη διαφύλαξης της συλλογικής μας μνήμης». Ο υπεύθυνος του προγράμματος, καθηγητής ΑΠΘ Χρ. Αραμπατζής, επισήμανε ότι «οι μαθητές και οι φοιτητές δεν μελετούν πλέον αντίγραφα – εργάζονται επί της ουσίας με τις ίδιες τις πηγές», ενώ πρόσθεσε ότι το έργο αποτελεί «σημαντικό βήμα στη διασύνδεση των ελληνικών πολιτιστικών φορέων με την Europeana».
 



Share

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Λίγες οδηγίες πριν επισκεφθείτε το ιστολόγιό μας (Για νέους επισκέπτες)

1. Στην στήλη αριστερά βλέπετε τις αναρτήσεις του ιστολογίου μας τις οποίες μπορείτε ελεύθερα να σχολιάσετε επωνύμως, ανωνύμως ή με ψευδώνυμο, πατώντας απλά την λέξη κάτω από την ανάρτηση που γραφει "σχόλια" ή "δημοσίευση σχολίου" (σας προτείνω να διαβάσετε με προσοχή τις οδηγίες που θα βρείτε πάνω από την φόρμα που θα ανοίξει ώστε να γραψετε το σχόλιό σας). Επίσης μπορείτε να στείλετε σε φίλους σας την συγκεκριμένη ανάρτηση που θέλετε απλά πατώντας τον φάκελλο που βλέπετε στο κάτω μέρος της ανάρτησης. Θα ανοίξει μια φόρμα στην οποία μπορείτε να γράψετε το email του φίλου σας, ενώ αν έχετε προφίλ στο Facebook ή στο Twitter μπορείτε με τα εικονίδια που θα βρείτε στο τέλος της ανάρτησης να την μοιραστείτε με τους φίλους σας.

2. Στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας μπορείτε να βρείτε το πλαίσιο στο οποίο βάζοντας το email σας και πατώντας την λέξη Submit θα ενημερώνεστε αυτόματα για τις τελευταίες αναρτήσεις του ιστολογίου μας.

3. Αν έχετε λογαριασμό στο Twitter σας δινεται η δυνατότητα να μας κάνετε follow και να παρακολουθείτε το ιστολόγιό μας από εκεί. Θα βρείτε το σχετικό εικονίδιο του Twitter κάτω από τα πλαίσια του Google Friend Connect, στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας.

4. Μπορείτε να ενημερωθείτε από την δεξιά στήλη του ιστολογίου μας με τα διάφορα gadgets για τον καιρό, να δείτε ανακοινώσεις, στατιστικά, ειδήσεις και λόγια ή κείμενα που δείχνουν τις αρχές και τα πιστεύω του ιστολογίου μας. Επίσης μπορείτε να κάνετε αναζήτηση βάζοντας μια λέξη στο πλαίσιο της Αναζήτησης (κάτω από τους αναγνώστες μας). Πατώντας την λέξη Αναζήτηση θα εμφανιστούν σχετικές αναρτήσεις μας πάνω από τον χώρο των αναρτήσεων. Παράλληλα μπορείτε να δείτε τις αναρτήσεις του τρέχοντος μήνα αλλά και να επιλέξετε κάποια συγκεκριμένη κατηγορία αναρτήσεων από την σχετική στήλη δεξιά.

5. Μπορείτε ακόμα να αφήσετε το μήνυμά σας στο μικρό τσατάκι του blog μας στην δεξιά στήλη γράφοντας απλά το όνομά σας ή κάποιο ψευδώνυμο στην θέση "όνομα" (name) και το μήνυμά σας στην θέση "Μήνυμα" (Message).

6. Επίσης μπορείτε να μας στείλετε ηλεκτρονικό μήνυμα στην διεύθυνσή μας koukthanos@gmail.com με όποιο περιεχόμενο επιθυμείτε. Αν είναι σε προσωπικό επίπεδο θα λάβετε πολύ σύντομα απάντησή μας.

7. Τέλος μπορείτε να βρείτε στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας τα φιλικά μας ιστολόγια, τα ιστολόγια που παρακολουθούμε αλλά και πολλούς ενδιαφέροντες συνδέσμους.

Να σας υπενθυμίσουμε ότι παρακάτω μπορείτε να βρείτε χρήσιμες οδηγίες για την κατασκευή των αναρτήσεών μας αλλά και στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας ότι έχει σχέση με δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ

Χρήσιμες οδηγίες για τις αναρτήσεις μας.

1. Στις αναρτήσεις μας μπαίνει ΠΑΝΤΑ η πηγή σε οποιαδήποτε ανάρτηση ή μερος αναρτησης που προέρχεται απο άλλο ιστολόγιο. Αν δεν προέρχεται από κάποιο άλλο ιστολόγιο και προέρχεται από φίλο αναγνώστη ή επώνυμο ή άνωνυμο συγγραφέα, υπάρχει ΠΑΝΤΑ σε εμφανες σημείο το ονομά του ή αναφέρεται ότι προέρχεται από ανώνυμο αναγνώστη μας.

2. Για όλες τις υπόλοιπες αναρτήσεις που δεν έχουν υπογραφή ΙΣΧΥΕΙ η αυτόματη υπογραφή της ανάρτησης. Ετσι όταν δεν βλέπετε καμιά πηγή ή αναφορά σε ανωνυμο ή επώνυμο συντάκτη να θεωρείτε ΩΣ ΑΥΣΤΗΡΟ ΚΑΝΟΝΑ ότι ισχύει η αυτόματη υπογραφή του αναρτήσαντα.

3. Οταν βλέπετε ανάρτηση με πηγή ή και επώνυμο ή ανώνυμο συντάκτη αλλά στη συνέχεια υπάρχει και ΣΧΟΛΙΟ, τότε αυτό είναι ΚΑΙ ΠΑΛΙ του αναρτήσαντα δηλαδή είναι σχόλιο που προέρχεται από το ιστολόγιό μας.

Σημείωση: Να σημειώσουμε ότι εκτός των αναρτήσεων που υπογράφει ο διαχειριστής μας, όλες οι άλλες απόψεις που αναφέρονται σε αυτές ανήκουν αποκλειστικά στους συντάκτες των άρθρων. Τέλος άλλες πληροφορίες για δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα μπορείτε να βρείτε στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας.