Διαχωρίζοντας τα δύο, αναφέρεται απαξιωτικά στον «Εσταυρωμένο» ως «ἐνσώματος Σταυρός – Εἴδωλο», που του αποδίδεται «τιμή τῆς μιᾶς ἡμέρας», αφού διδάσκει την λυτρωτική Σταύρωση του Κυρίου μας ώς «στιγμιαῖο» και «ἐφήμερο γεγονός μιᾶς ἡμέρας», ενώ στον Τίμιο Σταυρό αντιδιαστέλλει ως «Ἄδειο» και «Ἀσώματο» που του αποδίδεται «τιμή ὅλου τοῦ ἐνιαυτοῦ».
Στην καινοφανή αυτή διδασκαλία υποστηρίζεται ακόμα, ότι «μὲ τόν Ἀσώματο Λιτανευτικό χωρίς Ἔσταυρωμένο Ἄδειο Σταυρό δίδεται ἔμφαση στό σύμβολο …καί ὄχι στό γεγονός (τῆς Σταύρωσης τῆς Μ. Πέμπτης)». Και πως όταν με τον Εσταυρωμένο «προβάλλεται τό γεγονός τῆς Σταύρωσης, ἐπικαλύπτεται τό σύμβολο», δηλαδή ο Τίμιος Σταυρός.
Η Ορθόδοξη Εκκλησία ωστόσο πιστεύει και διδάσκει διαφορετικά μέσα από την Υμνολογία της:
Την Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως η Εκκλησία στην δ΄ ωδή του Κανόνα του Σταυρού που είναι ποίημα τού αγίου Θεοδώρου τού Στουδίτου ψάλλει:
«Τοῦ ζωηφόρου σου Σταυροῦ, τήν προσκυνήσιμον χαράν σήμερον Χριστέ ὑπαντῶντες προπομπήν ποιούμεθα τοῦ παναγίου Πάθους σου, εἰς σωτηρίαν τοῦ Κόσμου, ἐναπειργάσω Σωτήρ, ὡς παντοδύναμος».
Προσκυνώντας τον Τίμιο Σταυρό τελούμε την προπομπή του παναγίου Πάθους της Σταυρώσεως του Κυρίου. Ο Σταυρός δεικνύει και προπέμπει την Σταύρωση. Πού διακρίνει λοιπόν ο Μητροπολίτης, «έμφαση στο Σύμβολο» και όχι στην Σταύρωση, όταν ο ίδιος ο Σταυρός («το Σύμβολο») μας προετοιμάζει για την προσκύνηση των Παθών;
«Τόν σόν Σταυρόν τόν ἅγιον, ἀξιωθέντες ἐν χαρᾷ, κατιδεῖν καί προσπτύξασθαι, αἰτοῦμεν σε ὁ Θεός ὁ Σωτήρ ἡμῶν, ἵνα καί αὑτά τά ἄχραντα, προφθάσωμεν Πάθη σου, τῇ νηστεία νευρούμενοι, προσκυνοῦντες ὑμνοῦντες τήν Σταύρωσιν, τήν λόγχην, τόν σπόγγον, τόν κάλαμον, δι' ὤν ἡμᾶς ἀπαθανατίσας, εἰς τήν ἀρχαίαν πάλιν τρυφῆς ζωήν ἐπανήγαγες, ὡς φιλάνθρωπος, διό σε εὐχαρίστως νῦν δοξάζομεν» (Πέμπτη δ’ εβδομάδος, Εσπερινός) .
Τον άγιό Σου Σταυρό, αφού αξιωθούμε να τον δούμε με χαρά και να τον ασπασθούμε, Σε παρακαλούμε, Θεέ Σωτήρα μας, να αξιωθούμε να προφθάσουμε, δηλαδή να φθάσουμε, να συμμετάσχουμε και εορτάσουμε και αυτά τα άχραντα Πάθη Σου. Ο Σταυρός μας ενδυναμώνει ώστε να φθάσουμε στο θείο Πάθος. Σε αυτό δίδεται η έμφαση, αυτό είναι το επιδιωκόμενο και η επακολουθούσα Ανάσταση.
Αφού ενδυθούμε λευκά με ενάρετες πράξεις, ας προσέλθουμε, χαιρόμενοι που φθάσαμε στο μέσο της Νηστείας. Ας ασπαζόμαστε με αγάπη και τιμή τον Σταυρό του Κυρίου, ώστε, καθοδηγούμενοι από τη δύναμή Του, να ολοκληρώσουμε τον δρόμο με καλή προθυμία και να φθάσουμε, λαμπροί πλέον, στο θείο Πάθος:
«Λευχειμονοῦντες πράξεσιν, ἐναρέτοις προσέλθωμεν, τῷ τῆς ἐγκρατείας μεσασμώ γηθόμενοι, καί περιπτυξώμεθα, τόν τοῦ Κυρίου πίστει Σταυρόν, ὅπως τῷ αὑτοῦ κατευοδούμενοι σθένει, τελέσωμεν τόν δρόμον, ἐν καλῇ προθυμίᾳ, καί φθάσωμεν τό θεῖον, λελαμπρυσμένοι Πάθος». (ωδή η΄).
Προσκυνώντας και ασπαζόμενοι με πόθο τον Σταυρό, ανυμνούμε τα δεσμά, και την ταφή, καθώς και τη λόγχη και τα καρφιά του Χριστού. Όλα τα άγια Πάθη του Χριστού μας προσκυνούνται διά του Σταυρού:
«Ὅ εἶδε ξύλον τῷ σῶ ἄρτῳ βληθέν Προφητῶν ὁ θρηνητής τόν Σταυρόν σου Οἰκτῖρμον, κατασπαζόμενοι, ἀνυμνοῦμεν σου τά δεσμά καί τήν ταφήν, λόγχην τε καί τούς ἤλους». (ωδή στ΄)
Επίσης, στον όρθρο της Σταυροπροσκυνήσεως ψάλλεται το Εξαποστειλάριον:
«Σταυρόν Χριστοῦ τόν τίμιον, σήμερον προτεθέντα ἰδόντες προσκυνήσωμεν, καί πιστῶς εὐφρανθῶμεν, κατασπαζόμενοι πόθῳ, τόν ἐν τούτῳ θελήσει, σταυρωθέντα αἰτούμενοι, Κύριον ἀξιῶσαι, πάντας ἡμᾶς, τόν Σταυρόν τόν τίμιον προσκυνῆσαι, καί φθᾶσαι τήν Ἀνάστασιν, πάντας ἀκατακρίτως».
Σύμφωνα με το παραπάνω Εξαποστειλάριο, προσκυνώντας τον Σταυρό του Κυρίου μας – τον οποίον η Εκκλησία προτάσσει εν τω μέσω της Τεσσαρακοστής για να ενισχύσει τον πιστό - ασπαζόμαστε Αυτόν τον Κύριο, που με τη θέλησή του σταυρώθηκε.
Αυτή είναι άλλη μια απόδειξη ότι ο Σταυρός ουδέποτε διαχωρίζεται από τον Χριστό˙ δεν νοείται ο Σταυρός χωρίς να συνεπινοείται ο Εσταυρωμένος , δια την ημών σωτηρία, Κύριος.
Ο Σταυρός του Χριστού, άλλωστε, νοείται πάντοτε ως Χριστοφόρος:
«Ἐν ξύλῳ τεθνήξας ξύλον σε, εὕρηκα ζωῆς, Χριστοφόρε Σταυρέ μου φυλακτήρ μου ἄρρηκτε, κατά δαιμόνων ἰσχύς κραταιά, σέ προσκυνῶν σήμερον κραυγάζω, Ἁγίασόν με τῇ δόξῃ σου». (Ωδή θ΄)
«Προσκύνησε λαέ», λέει το επόμενο τροπάριο, «με φόβο το ξύλο του Σταυρού και δόξαζε πάντοτε τον Κύριο της δόξας που αναρτήθηκε επάνω σε αυτό». Ο Σταυρός έλαβε την ανεκτίμητη αξία του από τον Εσταυρωμένο.
«Προέρχου φαιδρύνου, πᾶς ὁ λαός ὁ τοῦ Θεοῦ, καί τό ξύλον προβλέπων, τοῦ Σταυροῦ λαβέ χαράν, προκείμενον, ἄσπασαι φόβῳ, καί τόν ἐν αὑτῷ, Κύριον τῆς δόξης, ἀναρτηθέντα δοξάζων ἀεί». (Τετάρτη Δ΄εβδομάδος ).
Επομένως, το ψευδές δίπολο «Σταυρός ασώματος» - «Σταυρός ενσώματος», που εισάγει ο Μητροπολίτης Περιστερίου, δεν υπήρξε ποτέ ούτε ως σκέψη για τους Πατέρες και το πλήρωμα της Εκκλησίας.
Ας επαναφέρουμε στη μνήμη μας πώς ο Άγ. Ιωάννης Δαμασκηνός επιβεβαιώνει τα παραπάνω στο έργο του «Έκδοσις Ακριβής Ορθοδόξου Πίστεως»:
1) «πρέπει λοιπόν νά προσκυνοῦμεν τό σύμβολον τοῦ Χριστοῦ. Διότι ὅπου τυχόν ὑπάρχει τό σύμβολον, ἐκεῖ θά εὑρίσκεται καί ὁ ἴδιος» (Δ(11) 84, ΕΠΕ 1,σ.455)
2) «διότι κατά τί διαφέρει ὁ σταυρός πού δέν ἔχει τήν ἀπεικόνιση τοῦ Κυρίου ἀπό ἐκείνον πού τήν ἔχει;» (Δ(11) 84, ΕΠΕ 1,σ.499)
Ενώ ο Άγ. Θεόδωρος ο Στουδίτης σε εικονομαχική περίοδο επισημαίνει:
«Εἰ τόση δύναμις ἐστὶν ἐν τῷ τύπῳ τοῦ Σταυροῦ, πολλῷ μᾶλλον ἐν τῷ τύπῳ τοῦ ἐσταυρωμένου Χριστοῦ» (PG 99 (Patrologia Graeca), στ. 693–696)
Εάν τόση δύναμη υπάρχει στον τύπο του Σταυρού, πολύ περισσότερο υπάρχει στον τύπο, στην εικόνα του Εσταυρωμένου Χριστού.
Ο Σταυρός απέκτησε τη Χάρη Του εξαιτίας της Σταυρικής Θυσίας του Κυρίου˙ δια του Τιμίου Αίματος και της Αγίας Σαρκός Του, τα οποία αγίασαν το έως τότε ατιμωτικό όργανο θανατώσεως και «ενσωματώθηκαν» σε αυτό. Γι’ αυτό η Εκκλησία αποδίδει στον Τίμιο Σταυρό χαρακτηριστικά που προσιδιάζουν σε πρόσωπο : Στην απόλυση των Ακολουθιών μνημονεύεται αμέσως μετά το πρόσωπο της Παναγίας, στις προσευχές επικαλείται η δύναμή Του για την σωτηρία του πιστού, ενώ μέσω της ειδικής ακολουθίας των Χαιρετισμών, η Εκκλησία Τον «χαιρετίζει» όπως ακριβώς και τη Θεοτόκο.
Ας εξετάσουμε έναν στίχο από τους Χαιρετισμούς στον Τίμιο Σταυρό, ο οποίος απαντά στο ερώτημα εάν η τοποθέτηση του Εσταυρωμένου/Σταυρού πίσω από την Αγία Τράπεζα είναι θεολογικά εσφαλμένη, όπως ισχυρίζεται ο Μητροπολίτης Περιστερίου.
«Χαῖρε, τράπεζα βαστάζουσα ὥσπερ θύμα τὸν Χριστόν·»
(Χαίρε, τράπεζα που βαστάζεις τον Χριστό σαν θυσία)
Το παραπάνω απόσπασμα χαρακτηρίζει τον Σταυρό ως την Ιερά Τράπεζα, πάνω στην οποία προσφέρθηκε ο Χριστός ως θυσία. Αποτελεί μια ακόμη επιβεβαίωση όσων πιστών έλεγαν στον Μητροπολίτη ότι δεν είναι ασυμβίβαστη θεολογικά η ύπαρξη του Σταυρού/Εσταυρωμένου πίσω ακριβώς από την Αγία Τράπεζα στην οποία λαμβάνει χώρα η μυστηριακή αναίμακτη θυσία της Θείας Λειτουργίας. Τράπεζα ο Σταυρός, θύμα ο Εσταυρωμένος. Είναι σαφής η αντιστοιχία:
- Αγία Τράπεζα – Σταυρός
Δυστυχώς, ο επίσκοπος Περιστερίου επί περίπου 2,5 χρόνια άφησε σχεδόν όλους τους ναούς της Μητρόπολής του χωρίς την «Τράπεζα του Σταυρού» στο Ιερό Βήμα. Δεν έπραξε ούτε το ελάχιστο, ακόμα και κατά το δικό του σκεπτικό, να διατηρήσει τον «ασώματο» Σταυρό πίσω από τις Αγίες Τράπεζες του Περιστερίου.
Μάλιστα, ένα από τα επιχειρήματα που είχαμε προβάλει από την αρχή στον δημόσιο διάλογο για να καταδείξουμε ότι είναι συμβατή η ύπαρξη του Σταυρού στο Ιερό Βήμα, εσχάτως στην 2η εγκύκλιό του (που εμπεριέχεται στο νέο ημερολόγιο της Μητροπόλεως για το 2026 ) το χρησιμοποιεί για να αιτιολογήσει , τώρα, ότι πρέπει να είναι ο Σταυρός στο ιερό και όχι ο Εσταυρωμένος!.
Υποστηρίζαμε, σύμφωνα με τους Πατέρες της Εκκλησίας, ότι ο Σταυρός όπως υπήρχε στον Παράδεισο ως Ξύλο της Ζωής, έτσι θα υπάρχει και στην Ουράνια Βασιλεία˙ αφού λοιπόν στο Ιερό έχουμε την Βασιλεία, τον Παράδεισο, δεν είναι λάθος η ύπαρξη του Σταυρού. Αυτό όμως το επιχείρημα, μεταξύ άλλων (π.χ. κατά τη Δευτέρα Παρουσία, ο Σταυρός θα προηγηθεί στον ουρανό ως το «σημείον του Υιού του ανθρώπου») , δεν το αποδεχόταν και μας χαρακτήριζε μάλιστα ως «αθεολόγητους».
Σήμερα, 3 χρόνια μετά, αφότου η Συνοδική Εγκύκλιος αναίρεσε την διδασκαλία του, χρησιμοποιεί πλέον το επιχείρημα εκείνων που ο ίδιος αποκαλούσε αθεολόγητους :
«Ἑπομένως, πίσω ἀπό τήν Ἁγία Τράπεζα θέτουμε τό Σύμβολο (Τίμιος Σταυρός), τό ὁποῖο ὑπάρχει στήν Βασιλεία (καί ἐπί γῆς, στόν χῶρο ἐπίσης τῆς Βασιλείας, τήν Κόγχη τοῦ Ἱεροῦ Βήµατος πίσω ἀπό τῆν Ἁγία Τράπεζα)…» , διαστέλλοντας αυτόν ωστόσο από τον Εσταυρωμένο : «… καί ὄχι τό Γεγονός (Ἑσταυρωμένος)».
Ο συλλογισμός, λοιπόν, ότι διαφέρει ο Σταυρός με Σώμα από τον Σταυρό χωρίς Σώμα, μάς παραπέμπει σε σύγχρονες θεολογικές απόψεις που χαρακτηρίζουν την Ορθόδοξη Ανατολική Εκκλησία ως Εκκλησία της Ανάστασης (άρα πρέπει να έχουμε Σταυρό χωρίς Σώμα) και την Παπική Δυτική «Εκκλησία» ως «Εκκλησία» της Σταύρωσης (γι’ αυτό έχουν Σταυρό με Σώμα). Ενώ, όμως, φαινομενικά επιχειρείται η διάκριση της ορθόδοξης πίστης από την αίρεση, στην πραγματικότητα υιοθετούνται διδασκαλίες δυτικής προέλευσης, οι οποίες καταλήγουν σε θέσεις προβληματικές - ίσως χειρότερες και από αυτές που φαινομενικά εκκίνησαν να αντικρούσουν.
Η Θεία Οικονομία αποτελεί το ενιαίο και αδιαίρετο σωτηριώδες έργο του Θεού. Συνεπώς, δεν τίθεται καν προβληματισμός περί απομονώσεως ή αποκοπής τμημάτων αυτής, προκειμένου να εξεταστούν ως αυτονομημένες πράξεις.
Το Συναξάρι της ημέρας έχει επίσης τον εξής στίχο :
«Τόν Σταυρόν γῆ σύμπασα προσκυνησάτω, δι' οὗ περ ἔγνωκε σέ προσκυνεῖν, Λόγε»
Δηλαδή, διά της προσκυνήσεως του Σταυρού μάθαμε να προσκυνούμε τον Λόγο. Δεν νοείται ο Σταυρός χωρίς τον ενανθρωπήσαντα Θεό Λόγο!
Ένα επιπλέον σημείο στο οποίο επικεντρώνεται ο Μητροπολίτης Περιστερίου είναι ότι η Σταύρωση αποτελεί ένα συγκεκριμένο χρονικό γεγονός που έγινε τότε (το 33 μ.Χ.) και ότι, κατ’ επέκταση, στη λειτουργική ζωή της Εκκλησίας τη συναντάμε μόνο μία ημέρα: την Μεγάλη Πέμπτη. Γράφει στην Εγκύκλιό του:
«Ἁπλῶς τήν Μ. Πέμπτη (Μ. Παρασκευή) τιμοῦμε ἐνθυμούμενοι τό γεγονός καί δέν τό καθιερώνουμε γιά ὅλον τόν χρόνο!».
Ωστόσο, τόσο στην εορτή της Παγκοσμίου Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού (14 Σεπτεμβρίου) όσο και την Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως (Γ’ Κυριακή Νηστειών), η υμνογραφία προβάλλει το γεγονός της Σταύρωσης σε χρόνο ενεστώτα όπως και τη Μεγάλη Πέμπτη («Σήμερον κρεμάται επί ξύλου») :
«Σήμερον ο Δεσπότης τής Κτίσεως, καί Κύριος τής δόξης, τώ Σταυρώ προσπήγνυται, καί την πλευράν κεντάται, χολής καί όξους γεύεται ο γλυκασμός τής Εκκλησίας, στέφανον εξ ακανθών περιβάλλεται ο καλύπτων ουρανόν τοίς νέφεσι χλαίναν ενδύεται χλεύης, καί ραπίζεται πηλίνη χειρί ο τή χειρί πλάσας τόν άνθρωπον,τόν νώτον φραγγελούται, ο περιβάλλων τόν ουρανόν εν νεφέλαις, εμπτυσμούς καί μάστιγας δέχεται ονειδισμούς καί κολαφισμούς καί πάντα υπομένει δι' εμέ τόν κατάκριτον ο Λυτρωτής μου καί Θεός ίνα σώση Κόσμον εκ πλάνης ως εύσπλαγχνος» (ακολουθία Σταυροπροσκυνήσεως)
Μέσα στην διάρκεια της εβδομάδος της Σταυροπροσκυνήσεως επαναλαμβάνεται ο ύμνος:
«Σήμερον τό προφητικόν πεπλήρωται λόγιον, ιδού γάρ προσκυνούμεν εις τόν τόπον, ού έστησαν οι πόδες σου Κύριε, και ξύλου σωτηρίας γευσάμενοι, τών εξ αμαρτίας παθών ελευθερίας ετύχομεν, πρεσβείαις τής Θεοτόκου μόνε φιλάνθρωπε».
«Έτρεμε κάτωθεν τά καταχθόνια σήμερον ο Άδης καί ο θάνατος τόν Ένα τής Τριάδος, η γή εκλονείτο, πυλωροί δέ Άδου ιδόντες σε έπτηξαν, η κτίσις δέ πάσα συν τοίς Προφήταις χαίρουσα ψάλλει σοι, επινίκιον ωδήν τώ λυτρωτή ημών Θεώ τώ καταλύσαντι νύν θανάτου τήν δύναμιν, Αλαλάξωμεν καί βοήσωμεν τώ Αδάμ, καί τοίς εξ Αδάμ. Ξύλον τον εισήγαγεν, εξέρχεσθε οι πιστοί εις τήν ανάστασιν». (Οίκος βαρέως ήχου)
Ο λειτουργικός χρόνος της Εκκλησίας δεν είναι μια απλή ανάμνηση του παρελθόντος, αλλά ένα διαρκές "σήμερον", όπου όλα τα γεγονότα της Θείας Οικονομίας - η Σάρκωση, η Σταύρωση η Ανάσταση, η Ανάληψη, η κάθοδος του Αγ.Πνεύματος - βιώνονται ως παρόντα.
Αυτό μας το προσεπικυρώνει και η ευχή της Αναφοράς της Θείας Λειτουργίας: «Μεμνημένοι τοίνυν τῆς σωτηρίου ταύτης ἐντολῆς καὶ πάντων τῶν ὑπὲρ ἡμῶν γεγενημένων, τοῦ Σταυροῦ, τοῦ Τάφου, τῆς τριημέρου Ἀναστάσεως, τῆς εἰς οὐρανοὺς Ἀναβάσεως, τῆς ἐκ δεξιῶν Καθέδρας, τῆς δευτέρας καὶ ἐνδόξου πάλιν Παρουσίας» .
Ο Άγιος Νικόλαος ο Καβάσιλας ερμηνεύοντας την Θεία λειτουργία σημειώνει : «ὁ μὲν ἁγιασμὸς τῶν δώρων, ἡ ἴδια ἡ θυσία, “διακηρύσσει τὸ θάνατό του” καὶ τὴν ἀνάστασι καὶ τὴν ἀνάληψι, γιατὶ μεταβάλλει τὰ τίμια αὐτὰ δῶρα στὸ ἴδιο τὸ Κυριακὁ σῶμα, ποὺ ἐδέχθηκε ὅλα ἐκεῖνα, τὸ σταυρωθέν, τὸ ἀναστὰν, τὸ ἀνελθὸν στὸν οὐρανό…» (Νικολάου Καβάσιλα, Φιλοκαλία, Εἰς τὴν Θείαν Λειτουργίαν, ΕΠΕ 22,37).
Όλο το ιερό Τριώδιο συνιστά αναίρεση των φιλοσοφικών κακοδοξιών του Μητροπολίτη Περιστερίου. Αρκεσθήκαμε σε ελάχιστα τινά σημεία που καταδεικνύουν μία από τις πολλές εσφαλμένες θεολογικές αντιλήψεις και διδασκαλίες, οι οποίες είναι ανάγκη να αναιρεθούν και επισήμως από την Εκκλησία.
Αλλά Σύ,
«Χριστέ ὁ Θεός ἡμῶν, ὁ τήν ἑκούσιον σταύρωσιν, εἰς κοινήν ἐξανάστασιν, τοῦ γένους τῶν ἀνθρώπων καταδεξάμενος, καί τῷ καλάμῳ τοῦ Σταυροῦ βαφαῖς ἐρυθραῖς, τούς σαυτοῦ δακτύλους αἱματώσας, ταῖς ἀφεσίμοις ἡμῖν, βασιλικώς ὑπογράψαι φιλανθρωπευσάμενος, μή παρίδῃς ἡμᾶς κινδυνεύοντας καί πάλιν τήν ἀπό σοῦ διάστασιν, ἀλλ' οἰκτείρησον μόνε μακρόθυμε, τόν ἐν περιστάσει λαόν σου καί ἀνάστηθι, πολέμησον τούς πολεμοῦντας ἡμᾶς, ὡς Παντοδύναμος». (δοξαστικό εσπερινού Σταυροπροσκυνήσεως)
ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΙΣΤΩΝ Ι.Μ. ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ
.png)
.jpg)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου