1 Μαρτίου 2026

Κυριακή της Ορθοδοξίας

Γράφει ο Παναγιώτης Μυργιώτης
 
Η Κυριακή της Ορθοδοξίας, κινητή εορτή της Ορθόδοξης Χριστιανοσύνης, εορτάζεται πάντα πανηγυρικά την πρώτη Κυριακή της Αγίας και Μεγάλης Σαρακοστής, της πλέον κατανυκτικής περιόδου του εκκλησιαστικού έτους. Οι απανταχού της γης Ορθόδοξοι πανηγυρίζουν την επικράτηση και τον θρίαμβο της ορθής πίστης επί των αιρέσεων και των εικονομάχων. Έληξε μια διαμάχη 100 και πλέον χρόνων που ταλαιπώρησε την Ρωμαίικη αυτοκρατορία, την Εκκλησία και δίχασε τον Λαό. Εκκλησία και πολιτεία βρήκαν τον δρόμο τους και την ησυχία τους.
 
Tα 100 αυτά χρόνια (729-787, 815-843) ήταν περίοδος πολιτικής και θεολογικής έριδας με διώξεις., εξορίες, κλείσιμο εκκλησιών, κατέβασμα και καταστροφή των ιερών εικόνων και αγιογραφιών από τις εκκλησίες, κλείσιμο μοναστηριών. Πολλά αξιόλογα έργα τέχνης (εικόνες και αγιογραφίες) καταστράφηκαν δια παντός. 
 
Η εικονομαχία άρχισε το 726 όταν ο αυτοκράτορας Λέων ο Γ΄ απαγόρευσε την ανάρτηση των ιερών εικόνων στις εκκλησίες. Οι λόγοι της απόφασης αυτής είναι πολλοί. Ο κυριότερος λόγος ήταν δογματικός και πνευματικός. Οι πιστοί είχαν αρχίσει να λατρεύουν τις μορφές των ιερών εικόνων και τα ιερά λείψανα αντί να αποδίδουν λατρεία στο αρχέτυπο δηλαδή στο Θεό και στους αγίους. Στην πρώτη αυτή φάση υπέρμαχος των εικόνων, υπήρξε ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός, μια κορυφαία πατερική μορφή.
 
Η δεύτερη φάση της εικονομαχίας άρχισε το 815 από τον αυτοκράτορα Λέοντα Ε΄ τον Αρμένιο και έληξε το 843 με την μόνιμη ανάρτηση των εικόνων στους ναούς. Στη δεύτερη φάση κορυφαία πατερική μορφή υπέρ των εικόνων ήταν ο άγιος Θεόδωρος ο Στουδίτης.
 
Το 843 με σθεναρή πρωτοβουλία της αυτοκράτειρας Θεοδώρας, χήρας του εικονομάχου αυτοκράτορος Θεοφίλου επιτρόπου του ανηλίκου διαδόχου Μιχαήλ του Γ΄, πραγματοποιήθηκε σύνοδος με πρόεδρο τον εικονόφιλο πατριάρχη Μεθόδιο. Στο τέλος της πρώτης συνεδρίασης, όλοι έκαναν μια θριαμβευτική πομπή από το ναό της Παναγίας των Βλαχερνών στην Αγιά Σοφιά, επαναφέροντας τις εικόνες στον αυτοκρατορικό ναό. Αυτό συνέβη στις 11 Μαρτίου 843 (που εκείνο το έτος ήταν η πρώτη Κυριακή της Τεσσαρακοστής). Η Σύνοδος αυτή, όρισε να τελείται κάθε χρόνο πανηγυρική γιορτή στην επέτειο αυτής της ημέρας και την ονόμασε «Κυριακή της Ορθοδοξίας». Η σύνοδος αυτή επικύρωσε πανηγυρικά την απόφαση Οικουμενικής Συνόδου σχετικά με την αναστήλωση και προσκύνηση των ιερών συνόδων που έγινε στη Νίκαια το 787 την οποία είχε συγκαλέσει η αυτοκράτειρα Ειρήνη η Αθηναία. Έτσι δόθηκε η λύση σ’ αυτό το μεγάλο εκκλησιαστικό πρόβλημα.
 
Με την λήξη της εικονομαχίας ξεκαθαρίσανε κάποια δογματικά ζητήματα. Η Οικουμενική σύνοδος με βάση τα θεολογικά κείμενα του Ιωάννη Δαμασκηνού διασαφήνισε την λειτουργία των εικόνων ως γέφυρα πνευματικής επικοινωνίας του πιστού με το αρχέτυπο της εικόνας που είναι ο αποδέκτης της λατρείας του: ; «… ἀνατίθεσθαι τὰς σεπτὰς καὶ ἁγίας εἰκόνας ἐν ταῖς ἁγίαις τοῦ Θεοῦ ἐκκλησίαις…καὶ …ταύταις ἀσπασμὸν καὶ τιμητικὴν προσκύνησιν ἀπονέμειν, οὐ μὴν τὴν κατὰ πίστιν ἡμῶν ἀληθινὴν λατρείαν, ἣ πρέπει μόνῃ τῇ θείᾳ φύσει …Ἡ γὰρ τῆς εἰκόνος τιμὴ ἐπὶ τὸ πρωτότυπον διαβαίνει καὶ ὁ προσκυνῶν τὴν εἰκόνα προσκυνεῖ ἐν αὐτῇ τοῦ ἐγγραφομένου τὴν ὑπόστασιν». 
 
Η Σύνοδος του 843 δεν έθεσε τέλος μόνο στην εικονομαχική περίοδο, αλλά έβαλε τέλος και στις χριστολογικές έριδες, δηλαδή στις συζητήσεις και τις αιρετικές συζητήσεις περί της υποστάσεως, των δυο φύσεων του Χριστού και του μυστηρίου της Θείας ενσαρκώσεως. Η τιμή των εικόνων βασίζεται στην δογματική διδασκαλία της Εκκλησίας σχετικά με την ενανθρώπηση του Υιού και της ένωσης της θείας και της ανθρώπινης φύσης στο πρόσωπό Του. Άρα είναι « εὐαπόδεκτον καὶ εὐάρεστόν ἐστιν ἐνὠπιον τοῦ Θεοῦ» το να εικονίζεται η ανθρώπινη μορφή του Χριστού, που έχει λόγω ανθρώπινης φύσεως Του, η οποία είναι ενωμένη με τη θεϊκή Του φύση. Αντίθετα, η άρνηση εικονικής αποτύπωσης του Χριστού ισοδυναμεί με άρνηση της θεολογίας της ενανθρώπισής Του και της σωτηριολογικής σημασίας για τον άνθρωπο.
 
Κατά τις διώξεις των πρώτων αιώνων οι πρώτοι χριστιανοί χρησιμοποιούσαν σύμβολα για να εκφράσουν τις αλήθειες της Χριστιανικής πίστης. Γι αυτό στις κατακόμβες συναντούμε διάφορα σύμβολα που έχουν θεολογική σημασία. Η άγκυρα συμβόλιζε την σταθερότητα της πίστεως, η κιβωτός του Νώε την Εκκλησία, ο Ιωνάς στην κοιλία του κήτους την Ανάσταση του Χριστού, το ψάρι (ΙΧΘΥΣ) τον Σωτήρα Χριστό, το ψωμί και το κρασί το σώμα και το αίμα του Χριστού καθώς και το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας
 
Η εικόνα για την Ορθοδοξία δεν είναι μια θρησκευτική ζωγραφιά. Είναι μια αγιογραφία, δηλαδή μια λειτουργική τέχνη ή και ομολογία της αλήθειας της θείας αποκάλυψης, που έχει σκοπό να μεταμορφώσει και ν’ αναπλάσει τ’ ανθρώπινα πράγματα.
 
Η αναστήλωση των εικόνων είναι ένα γεγονός που έχει θεολογική σημασία αυτό καθ αυτό. Ταυτόχρονα συνδέεται με τη σύνολη διδασκαλία της Εκκλησίας για το πρόσωπο του Χριστού (χριστολογία) και τη σωτηρία που προσφέρει στον άνθρωπο (σωτηριολογία). Γι’ αυτό η εορτή για την αναστήλωση των εικόνων είναι ο θρίαμβος της αληθείας, δηλαδή της Ορθόδοξης διδασκαλίας, εναντίον των αιρέσεων. Η Εκκλησία βγήκε νικήτρια, διότι είναι θεανθρώπινος οργανισμός που δεν πρόκειται ποτέ να χαθεί, διότι «πύλαι άδου ου κατισχύσουσιν αυτής».
 
Την ημέρα αυτή, τελείται μια λιτανεία ιερών εικόνων και αγίων λειψάνων (όπου αυτά υπάρχουν). Κατά τη διάρκειά της αναγιγνώσκεται υπό του ιερέως μια περίληψη του «Συνοδικού της Ορθοδοξίας», ενός κειμένου που αποτυπώνει την ορθόδοξη διδασκαλία για τις εικόνες και πολλά άλλα θεολογικά ζητήματα. Επίσης, σ’ αυτό το κείμενο μνημονεύονται άγιοι (πατριάρχες, κληρικοί, μοναχοί και αυτοκράτορες) που στήριξαν με τον αγώνα τους την ορθόδοξη πίστη, απαντώντας στους αιρετικούς (επίσης πατριάρχες, κληρικούς, μοναχούς και αυτοκράτορες).



Share
Posted by ΘΑΝΟΣ ΚΟΥΚ at 12:00 μ.μ.
Κατηγορία Θέματος , , ,

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Εγγραφή σε: Σχόλια ανάρτησης (Atom)

Λίγες οδηγίες πριν επισκεφθείτε το ιστολόγιό μας (Για νέους επισκέπτες)

1. Στην στήλη αριστερά βλέπετε τις αναρτήσεις του ιστολογίου μας τις οποίες μπορείτε ελεύθερα να σχολιάσετε επωνύμως, ανωνύμως ή με ψευδώνυμο, πατώντας απλά την λέξη κάτω από την ανάρτηση που γραφει "σχόλια" ή "δημοσίευση σχολίου" (σας προτείνω να διαβάσετε με προσοχή τις οδηγίες που θα βρείτε πάνω από την φόρμα που θα ανοίξει ώστε να γραψετε το σχόλιό σας). Επίσης μπορείτε να στείλετε σε φίλους σας την συγκεκριμένη ανάρτηση που θέλετε απλά πατώντας τον φάκελλο που βλέπετε στο κάτω μέρος της ανάρτησης. Θα ανοίξει μια φόρμα στην οποία μπορείτε να γράψετε το email του φίλου σας, ενώ αν έχετε προφίλ στο Facebook ή στο Twitter μπορείτε με τα εικονίδια που θα βρείτε στο τέλος της ανάρτησης να την μοιραστείτε με τους φίλους σας.

2. Στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας μπορείτε να βρείτε το πλαίσιο στο οποίο βάζοντας το email σας και πατώντας την λέξη Submit θα ενημερώνεστε αυτόματα για τις τελευταίες αναρτήσεις του ιστολογίου μας.

3. Αν έχετε λογαριασμό στο Twitter σας δινεται η δυνατότητα να μας κάνετε follow και να παρακολουθείτε το ιστολόγιό μας από εκεί. Θα βρείτε το σχετικό εικονίδιο του Twitter κάτω από τα πλαίσια του Google Friend Connect, στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας.

4. Μπορείτε να ενημερωθείτε από την δεξιά στήλη του ιστολογίου μας με τα διάφορα gadgets για τον καιρό, να δείτε ανακοινώσεις, στατιστικά, ειδήσεις και λόγια ή κείμενα που δείχνουν τις αρχές και τα πιστεύω του ιστολογίου μας. Επίσης μπορείτε να κάνετε αναζήτηση βάζοντας μια λέξη στο πλαίσιο της Αναζήτησης (κάτω από τους αναγνώστες μας). Πατώντας την λέξη Αναζήτηση θα εμφανιστούν σχετικές αναρτήσεις μας πάνω από τον χώρο των αναρτήσεων. Παράλληλα μπορείτε να δείτε τις αναρτήσεις του τρέχοντος μήνα αλλά και να επιλέξετε κάποια συγκεκριμένη κατηγορία αναρτήσεων από την σχετική στήλη δεξιά.

5. Μπορείτε ακόμα να αφήσετε το μήνυμά σας στο μικρό τσατάκι του blog μας στην δεξιά στήλη γράφοντας απλά το όνομά σας ή κάποιο ψευδώνυμο στην θέση "όνομα" (name) και το μήνυμά σας στην θέση "Μήνυμα" (Message).

6. Επίσης μπορείτε να μας στείλετε ηλεκτρονικό μήνυμα στην διεύθυνσή μας koukthanos@gmail.com με όποιο περιεχόμενο επιθυμείτε. Αν είναι σε προσωπικό επίπεδο θα λάβετε πολύ σύντομα απάντησή μας.

7. Τέλος μπορείτε να βρείτε στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας τα φιλικά μας ιστολόγια, τα ιστολόγια που παρακολουθούμε αλλά και πολλούς ενδιαφέροντες συνδέσμους.

Να σας υπενθυμίσουμε ότι παρακάτω μπορείτε να βρείτε χρήσιμες οδηγίες για την κατασκευή των αναρτήσεών μας αλλά και στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας ότι έχει σχέση με δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ

Χρήσιμες οδηγίες για τις αναρτήσεις μας.

1. Στις αναρτήσεις μας μπαίνει ΠΑΝΤΑ η πηγή σε οποιαδήποτε ανάρτηση ή μερος αναρτησης που προέρχεται απο άλλο ιστολόγιο. Αν δεν προέρχεται από κάποιο άλλο ιστολόγιο και προέρχεται από φίλο αναγνώστη ή επώνυμο ή άνωνυμο συγγραφέα, υπάρχει ΠΑΝΤΑ σε εμφανες σημείο το ονομά του ή αναφέρεται ότι προέρχεται από ανώνυμο αναγνώστη μας.

2. Για όλες τις υπόλοιπες αναρτήσεις που δεν έχουν υπογραφή ΙΣΧΥΕΙ η αυτόματη υπογραφή της ανάρτησης. Ετσι όταν δεν βλέπετε καμιά πηγή ή αναφορά σε ανωνυμο ή επώνυμο συντάκτη να θεωρείτε ΩΣ ΑΥΣΤΗΡΟ ΚΑΝΟΝΑ ότι ισχύει η αυτόματη υπογραφή του αναρτήσαντα.

3. Οταν βλέπετε ανάρτηση με πηγή ή και επώνυμο ή ανώνυμο συντάκτη αλλά στη συνέχεια υπάρχει και ΣΧΟΛΙΟ, τότε αυτό είναι ΚΑΙ ΠΑΛΙ του αναρτήσαντα δηλαδή είναι σχόλιο που προέρχεται από το ιστολόγιό μας.

Σημείωση: Να σημειώσουμε ότι εκτός των αναρτήσεων που υπογράφει ο διαχειριστής μας, όλες οι άλλες απόψεις που αναφέρονται σε αυτές ανήκουν αποκλειστικά στους συντάκτες των άρθρων. Τέλος άλλες πληροφορίες για δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα μπορείτε να βρείτε στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας.