Η πρόσφατη επίθεση των ΗΠΑ εναντίον του Ιράν με πραγματικό στόχο την Κίνα προβλέφθηκε ήδη από τις 4 Ιανουαρίου και εξηγήθηκε, νομίζω, επαρκώς και σε χρόνο ανύποπτο. Υπό αυτή την οπτική, οι θεωρίες που υποστηρίζουν πως οι ΗΠΑ σύρθηκαν σε αυτή την υπόθεση πίσω από το Ισραήλ είναι μάλλον αφελείς και, δυστυχώς, άκρως εκμεταλλεύσιμες από ανεκδιήγητους τύπους όπως ο νυν Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ.
Το στρατηγικό πλήγμα εντός του κινεζικού στρατηγικού ζωτικού χώρου λοιπόν, είναι πλέον δεδομένο και μεγάλης έκτασης. Εφ’ όσον η προγραμματισμένη επίσκεψη Τράμπ στην Κίνα (31 Μαρτίου έως 2 Απριλίου 2026) δεν έχει ακόμα ακυρωθεί εξ αιτίας αυτής τη εξέλιξης, το ερώτημα που αναδύεται είναι το κατά πόσον είναι ρεαλιστική η επίτευξη μίας συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας με στόχο την διαχείριση της πολύπλευρης κρίσης που εξελίσσεται αυτή την στιγμή στην Μέση Ανατολή.
Πέρα από τις φιλοσινικές και αντιαμερικανικές «κορώνες» και τις – όλο και πιό διαδεδομένες – εκτιμήσεις για την φθίνουσα πνευματική σταθερότητα της αμερικανικής ηγεσίας, διαφαίνεται πως η Κίνα κινείται με βάση έναν πιεστικό γεωστρατηγικό ρεαλισμό που στηρίζεται στις εξής παραδοχές:
1. Η μοναδική δυνατή διαχείριση αυτή την στιγμή είναι η διαχείριση ζημιών (Damage Control). Ωστόσο η Κίνα, όπως προφανώς και κάθε άλλη χώρα, δεν μπορεί να βασίζεται σε υποθετικές εγγυήσεις από την παρούσα αμερικανική ηγεσία. Πολύ πιθανότερο, είναι να προκρίνει τακτικές/προσωρινές διευθετήσεις που θα ανακόψουν τη γεωστρατηγική της «αιμορραγία» στην περιοχή, επιτρέποντάς της ενδεχομένως να μετατρέψει την παρούσα κρίση σε μεσοπρόθεσμο πλεονέκτημα.
2. Είναι απαραίτητη για την Κίνα η αποτροπή της συνολικής αχρήστευσης των πετρελαϊκών υποδομών του Περσικού Κόλπου. Και αν μία τέτοια εξέλιξη μοιάζει υπερβολική, δεν είναι καθόλου υπερβολικό το ενδεχόμενο της ολικής καταστροφής γενικότερα των υποδομών του Ιράν. Μια συμφωνία με τον Τράμπ σε αυτή την χρονική περίοδο, είναι ένας τρόπος να επιχειρηθεί η διάσωση των σινικών επενδύσεων που σχετίζονται με τον BRI (Belt and Road Initiative), προτού η σύρραξη μετατρέψει το Ιράν σε γεωπολιτική «μαύρη τρύπα» στο πρότυπο της Λιβύης. Κάτι τέτοιο θα είχε άμεσες καταστροφικές επιπτώσεις στον ενεργειακό εφοδιασμό της Κίνας από το σύνολο των πετρελαιοπαραγωγών χωρών της περιοχής – όχι μόνο από το Ιράν. Προσωπική εκτίμηση: Μέχρι την επίσκεψη Τράμπ στην Κίνα, και εφ’ όσον δεν ακυρωθεί τελικά, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ή «το Ισραήλ από μόνο του», θα επιδιώξουν την καταστροφή όσων περισσότερων κρίσιμων υποδομών στο Ιράν είναι δυνατόν, απαραίτητων για την λειτουργία της Ιρανικής κοινωνίας και οικονομίας – η πρακτική του Ισραήλ στην Γάζα και η διαφαινόμενη πρακτική του στον Λίβανο είναι ξεκάθαρες.
3. Δεν υπάρχει πραγματική εναλλακτική στρατηγική: Η τρέχουσα κρίση απέδειξε ότι η Κίνα δεν διαθέτει την απαιτούμενη στρατιωτική ή διπλωματική ισχύ αποτροπής ευθέων πληγμάτων των ΗΠΑ και των συμμάχων τους εναντίον των ζωτικών της συμφερόντων. Η αποφυγή μιας ακόμα πιό γενικευμένης σύγκρουσης χαμηλής εντάσεως – από την οποία η Κίνα διακινδυνεύει να βγει συγκριτικά ακόμα πιό αποδυναμωμένη – καθιστά τη διαπραγμάτευση μονόδρομο, ακόμη και με συνομιλητές που είναι αποδεδειγμένα αναξιόπιστοι. Πολύ απλά, η Κίνα έχει αυτή τη στιγμή άμεση ανάγκη να κερδίσει χρόνο.
4. Παραμένει στο γεωπολιτικό «τραπέζι» η δυνατότητα στρατηγικού εγκλωβισμού του αντιπάλου: Προφανώς, η Κίνα συνυπολογίζει την πιθανότητα να εγκλωβιστούν οι ΗΠΑ σε μία παρατεταμένη εμπλοκή, στο μέτρο που θα είναι αναγκασμένες να κατασιγάσουν τις Ισραηλινές ανησυχίες και τις ανησυχίες γενικότερα των χωρών της Μέσης Ανατολής από τις επιπτώσεις της επίθεσης κατά του Ιράν. Οι συνομιλίες με την αμερικανική ηγεσία, προσφέρουν την δυνατότητα της «διέγερσης» μία πιό αυξημένης αμερικανικής εμπλοκής στην περιοχή, και της μετατροπής μεσοπρόθεσμα ενός μειονεκτήματος σε πλεονέκτημα, εφ’ όσον κριθούν ως καταδικασμένες όλες οι ανασχετικές προσπάθειες.
5. Ενδεχομένως το Πεκίνο να εξετάζει μια – εξαιρετικά υποθετική για να μην παρεξηγηθώ – ευκαιρία να διευκρινίσει το εάν ο Τράμπ είναι πραγματικά ένας «ευκαιριακός» και εξαγοράσιμος αντίπαλος. Εάν κριθεί ότι ο Τράμπ κινείται στην πραγματικότητα παρορμητικά και αυστηρά ιδιοτελώς, τότε ενδεχομένως να διερευνήσει η Κίνα τις δυνατότητες να τον δελεάσει να αμβλύνει τις γεωστρατηγικές του προκλήσεις, με αντάλλαγμα κάτι που θα τον εμφανίσει ως νικητή στο εσωτερικό των ΗΠΑ (π.χ. αγορές αμερικανικών προϊόντων), ακόμα πλουσιότερο σε οικογενειακό επίπεδο και περισσότερο «ηγεμονικό» σε διεθνές επίπεδο. Και πάλι θα πρέπει να εκτιμηθεί εδώ η καταστροφή που θα έχει επιτευχθεί στον Περσικό Κόλπο και στο Κινεζικό κύρος μέχρι την επίσκεψη του Τράμπ στην Κίνα.
Συμπερασματικά, η Κίνα είναι υποχρεωμένη να κινηθεί αυτή τη στιγμή σε δύο επίπεδα: Να προετοιμάζεται για το ενδεχόμενο μιας συνολικής στρατηγικής ρήξης, και ταυτόχρονα να αναζητά καινοφανείς και παρακινδυνευμένες διπλωματικές διεξόδους. Η πρόκληση της εποχής είναι η διαχείριση μιας αμερικανικής ηγεσίας που (για να το γράψω «κομψά») υιοθετεί εξαιρετικά αντισυμβατικές μεθόδους.
Πετροβούβαλος/Αβέρωφ
Σημείωση: Η θεσμική ισχύς του Αμερικανού Προέδρου όσον αφορά στο πυρηνικό οπλοστάσιο των ΗΠΑ παραμένει κρισιμότατος παράγοντας στην παγκόσμια εξίσωση ασφαλείας. Συγκεκριμένα, η Sole Authority (Αποκλειστική Εξουσία) του αμερικανικού δόγματος Πυρηνικής Διοίκησης και Ελέγχου (Nuclear Command and Control – NC2) καθορίζει τον απόλυτο έλεγχο του αμερικανικού πυρηνικού οπλοστασίου από τον Αμερικανό Πρόεδρο και μόνο από αυτόν, χωρίς να απαιτείται η συγκατάθεση κανενός άλλου οργάνου. Δεν υπάρχει απολύτως καμία «δικλείδα ασφαλείας» απέναντι σε έναν Πρόεδρο αποφασισμένο να διατάξει πυρηνικό πλήγμα οποιασδήποτε έκτασης, με οποιαδήποτε αφορμή και εναντίον του οποιουδήποτε στόχου: Ούτε το Κογκρέσο, ούτε το Υπουργικό Συμβούλιο, ούτε ο Υπουργός Άμυνας («Υπουργός Πολέμου» επί Τράμπ) έχουν το συνταγματικό δικαίωμα να ακυρώσουν αυτή την διαδικασία. Αυτή η θεσμική πραγματικότητα είναι δημιούργημα του Ψυχρού Πολέμου: Η επιχειρησιακή της λογική προέρχεται από το γεγονός ότι, σε περίπτωση πυρηνικής επίθεσης, ο Πρόεδρος θα έχει μόνο λίγα λεπτά (περίπου 10-30) στην διάθεσή του για να αποφασίσει αντεπίθεση, χρονικό διάστημα αποτρεπτικό για κοινοβουλευτικές συζητήσεις, ψηφοφορίες, ελέγχους επαλήθευσης κλπ.
Θεσμικός τρόπος να ακυρωθεί μία τέτοια διαταγή χωρίς να θεωρηθεί ο Αμερικανός Πρόεδρος «για δέσιμο» ΔΕΝ υφίσταται. Τα δύο θεωρητικά σενάρια που μπορεί ενδεχομένως να δρομολογηθούν προς αυτή την κατεύθυνση είναι μάλλον ακραία:
1. Να ισχυριστούν οι Αμερικανοί στρατιωτικοί επιτελείς που είναι άμεσα υφιστάμενοι στον Πρόεδρο, στο σύνολό τους, ότι η διαταγή είναι παράνομη και να αρνηθούν να την εκτελέσουν – σενάριο μάλλον στην σφαίρα του φανταστικού.
2. Η άμεση εφαρμογή της 4ης ενότητας της 25ης Τροπολογίας του αμερικανικού Συντάγματος: Το Υπουργικό Συμβούλιο μπορεί να κρίνει τον Πρόεδρο «ανίκανο να ασκήσει τα καθήκοντά του» και να τον απομακρύνει αμέσως από την εξουσία, μεταβιβάζοντάς την προσωρινά στον Αντιπρόεδρο εώς ότου αποφασίσει τελικά η Γερουσία για την ορθότητα ή μη της αποφάσεως – σενάριο εντελώς στη σφαίρα του φανταστικού με το υφιστάμενο αμερικανικό υπουργικό συμβούλιο.
Αυτά δεν σημαίνουν απαραίτητα μία Κίνα (ή μία Ρωσσία) που τρέμει τον ίσκιο της επειδή ο αντίπαλος έχει παρανοήσει: Μπορεί κάλλιστα να σημαίνουν μία Κίνα (ή μία Ρωσσία) που έχει μεταφέρει λίγο πιό κοντά στην ηγεσία της τα δικά της «κόκκινα κουμπάκια».
Η εικόνα δημιουργήθηκε για τον Αβέρωφ με την χρήση προγράμματος Τεχνητής Νοημοσύνης.
.png)
.jpg)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου