19 Μαρτίου 2026

«Επιτήδειος ουδέτερος»: η τουρκική πολιτική στον πόλεμο

Γράφει ο Θεοφάνης Μαλκίδης 

«Επιτήδειος ουδέτερος»: η τουρκική  πολιτική  στον πόλεμο  

Το βιβλίο του ιστορικού και δημοσιογράφου Frank Weber  «The Elusive Neutral» («Επιτήδειος ουδέτερος») αποτέλεσε στη δεκαετία του 1970 μία  αποκάλυψη, για όσους στις ΗΠΑ και στη συνέχεια στον Ελληνισμό, ασχολήθηκαν με τη στάση  της Τουρκίας κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου και γενικώς σε όλες τις πολεμικές συγκρούσεις. 

Ο Weber σημειώνει ότι «αν και η Τουρκία δεν πολέμησε ποτέ, οι Τούρκοι διπλωμάτες ανέπτυξαν έντονη παρασκηνιακή δραστηριότητα. Πέτυχαν να διατηρήσουν την χώρα τους ανέπαφη και (….) ζημίωσαν τις πολεμικές προσπάθειες τόσο των Συμμάχων όσο και του Άξονα. Πριν τον πόλεμο, οι Τούρκοι συμμάχησαν με την Βρετανία και την Γαλλία, μόνο όμως αφού η Γερμανία είχε αρνηθεί να διαπραγματευθεί μαζί τους. Αργότερα, όταν ο πόλεμος απλώθηκε στην Μέση Ανατολή, η Ναζιστική κυβέρνηση άλλαξε γνώμη αλλά ήδη το αντίτιμο της τουρκικής υποστηρίξεως είχε αυξηθεί». Οι ταυτόχρονες αυτές συζητήσεις με τις εμπόλεμες πλευρές είχαν πάντοτε την ίδια κατάληξη: τι θα έπαιρνε η Τουρκία σε περίπτωση που θα στήριζε, είτε τους Συμμάχους είτε τον Άξονα, με το «μενού» να περιλαμβάνει πάντοτε τον Ελληνισμό, δηλαδή Αιγαίο, Δωδεκάνησα, Κύπρο, Θράκη, ακόμη και τη Θεσσαλονίκη! 

Η στρατηγική αυτή δεν ήταν απλώς μια παθητική αποχή από τον πόλεμο, αλλά ένας εξαιρετικά περίπλοκος ελιγμός επιβίωσης και κέρδους. Η Τουρκία υπέγραψε σύμφωνο αμοιβαίας βοήθειας με τη Βρετανία και τη Γαλλία (1939), αλλά λίγες μέρες πριν την εισβολή του Χίτλερ στην ΕΣΣΔ, υπέγραψε σύμφωνο φιλίας και μη επίθεσης με τη Ναζιστική Γερμανία (1941). Εκμεταλλεύτηκε τον έλεγχο των Στενών των Δαρδανελίων και υποσχόταν πρόσβαση και στις δύο πλευρές, ενώ στην πραγματικότητα τα κρατούσε κλειστά για τα πολεμικά πλοία, επικαλούμενη τη Σύμβαση του Μοντρέ. Πουλούσε στρατηγικής σημασίας πρώτες ύλες, όπως το χρώμιο (απαραίτητο για την κατασκευή όπλων), τόσο στους Συμμάχους όσο και στον Άξονα, παίζοντας το (επικερδές) παιχνίδι της προσφοράς και της ζήτησης.

Στις διασκέψεις στην Καζαμπλάνκα και στο Κάιρο, οι Σύμμαχοι πίεζαν αφόρητα τον  Ινονού να μπει στον πόλεμο και η απάντησή του ήταν πως  «θέλουμε να βοηθήσουμε, αλλά ο στρατός μας δεν είναι έτοιμος. Στείλτε μας περισσότερα όπλα και εφόδια». Μόλις έπαιρνε τη βοήθεια, ζητούσε και άλλη, καθυστερώντας την εμπλοκή της Τουρκίας  μέχρι το Φεβρουάριο του 1945, όταν λίγες εβδομάδες πριν τη λήξη της παγκόσμιας σύρραξης, κήρυξε τον πόλεμο στη Ναζιστική Γερμανία, εξασφαλίζοντας  μια θέση στον νεοσύστατο ΟΗΕ και λίγο αργότερα στο ΝΑΤΟ.…..

Στη ρωσοουκρανική σύρραξη

Η στάση της Τουρκίας στον πόλεμο της Ουκρανίας ήταν άλλη μία επιβεβαίωση της πολιτικής του επιτήδειου ουδέτερου. Η ταυτόχρονη διατήρηση σχέσεων με Μόσχα και Κίεβο, η ανάδειξή της ως διαμεσολαβητή, η μη συμμετοχή στις κυρώσεις, είναι μερικά από τα σημεία που εφαρμόζει η Άγκυρα μετά το 2022.  Ο καιροσκοπισμός και ο  τακτικισμός, η κουτοπόνηρη διπλωματία, το  «θα δούμε», το «ίσως», το «μπορεί», σε πλήρη εφαρμογή, με μόνο στόχο και σκοπό, την αποκόμιση κερδών, προσπαθώντας να είναι απαραίτητη και στις δύο πλευρές, με έναν τρόπο που προκαλεί εκνευρισμό σε όλους, στη Δύση, στο Κίεβο, στη Μόσχα, χωρίς όμως καμία απολύτως επίπτωση.

Πούλησε τα  οπλισμένα drones Bayraktar στην Ουκρανία από την αρχή του πολέμου, έκλεισε τα Στενά για τα ρωσικά πολεμικά πλοία (εφαρμόζοντας υποτίθεται το διεθνές δίκαιο), δήλωσε  ότι η Κριμαία ανήκει στην Ουκρανία, παριστάνοντας και τον προστάτη  των Τατάρων, ενώ  ταυτόχρονα είναι η μόνη χώρα του ΝΑΤΟ που δεν επέβαλε οικονομικές κυρώσεις στη Ρωσία, συνεχίζει την κατασκευή του πυρηνικού σταθμού στο Άκκουγιου και τη  αγορά  ρωσικού φυσικού  αερίου και άνοιξε τις πόρτες της σε ρωσικά κεφάλαια και σε εκατομμύρια Ρώσους τουρίστες.

Εμφανίζεται ως «ειρηνοποιός» ( «Συμφωνία για τα Σιτηρά») και  χρησιμοποιεί τη θέση της για να πάρει ανταλλάγματα, όπως συνέβη με την ένταξη της Σουηδίας και της Φινλανδίας στο ΝΑΤΟ. Πλήρη παράνοια η οποία  γίνεται ανεκτή από όλους !

Το τελευταίο(;) κρούσμα 

Στη σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ-Ισραήλ και Ιράν η Τουρκία επιβεβαιώνει ξανά τον τίτλο του «επιτήδειου ουδέτερου», ακολουθώντας μια στρατηγική που αναφέρθηκε παραπάνω, σ΄ αυτήν  δηλαδή που υλοποίησε  ο Ισμέτ Ινονού στη δεκαετία του 1940.

Ο Ερντογάν καταδίκασε τις επιθέσεις των ΗΠΑ- Ισραήλ ως «παράνομες» και «παραβίαση του διεθνούς δικαίου», εκφράζοντας συμπαράσταση στον ιρανικό λαό. Ειδικά η δήλωσή του μετά το θάνατο του Χαμενεί μπορεί να διεκδικήσει, με μεγάλη προσδοκία κατάκτησης, το βραβείο σε ταινία μελό……

Παρόλο που είναι μέλος του ΝΑΤΟ, η Τουρκία αρνήθηκε τη χρήση του εναέριου χώρου της και των βάσεών της (Ιντσιρλίκ) για επιχειρήσεις κατά του Ιράν, θέλοντας να αποφύγει την άμεση στοχοποίηση από την Τεχεράνη.

Ταυτόχρονα,  όλοι γνωρίζουν ότι η  Τουρκία δεν είναι «φίλη» του Ιράν (είναι ιστορικοί ανταγωνιστές), αλλά την τρομάζει η πλήρης κατάρρευση του ιρανικού καθεστώτος, αφού  ένα κενό εξουσίας στο Ιράν θα έχει άμεσες επιπτώσεις.  Αφενός θα ενισχύσει τις κουρδικές οργανώσεις, ειδικά την PJAK που θεωρείται βραχίονας του  PKK  και αφετέρου θα γινόταν χώρος υποδοχής  για  εκατομμύρια πρόσφυγες από το Ιράν, αν και όπως συνέβη  με τους Σύρους πρόσφυγες η Τουρκία καρπώθηκε και το φτηνό εργατικό δυναμικό και τη βοήθεια από την Ευρωπαϊκή Ένωση…. 

Επιπλέον, όπως και στον πόλεμο στην Ουκρανία, η Άγκυρα αυτοπροβάλλεται ως ο μοναδικός μεσολαβητής. Προσπαθεί να κρατήσει ανοιχτούς διαύλους με την Ουάσιγκτον ενώ ταυτόχρονα συζητά με την Τεχεράνη, ελπίζοντας να κερδίσει οτιδήποτε: από  εξοπλιστικά προγράμματα από τις ΗΠΑ μέχρι  ενεργειακές διευκολύνσεις από την Ανατολή. Έτσι και η παρούσα σύγκρουση αποτελεί επιβεβαίωση του ρόλου της Τουρκίας ως «επιτήδειου ουδέτερου», όχι ως τυχαία  τουρκική στρατηγική, αλλά ως δομικό χαρακτηριστικό της τουρκικής κρατικής υπόστασης. Ως πυρήνας, ως  DNA, ως  θεμέλιο, ως  μήτρα της τουρκικής πολιτικής αποκόμισης κερδών, ενώ το αίμα (άλλων) ρέει …..

Η συνέντευξη του Θεοφάνη Μαλκίδη, για τον «επιτήδειο ουδέτερο»,  στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων του τηλεοπτικού σταθμού Θράκη ΝΕΤ

https://youtu.be/iRHqtARS4mU (στο 33:50)




Share
Posted by ΘΑΝΟΣ ΚΟΥΚ at 3:00 μ.μ.
Κατηγορία Θέματος , , , , , , , , ,

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Εγγραφή σε: Σχόλια ανάρτησης (Atom)

Λίγες οδηγίες πριν επισκεφθείτε το ιστολόγιό μας (Για νέους επισκέπτες)

1. Στην στήλη αριστερά βλέπετε τις αναρτήσεις του ιστολογίου μας τις οποίες μπορείτε ελεύθερα να σχολιάσετε επωνύμως, ανωνύμως ή με ψευδώνυμο, πατώντας απλά την λέξη κάτω από την ανάρτηση που γραφει "σχόλια" ή "δημοσίευση σχολίου" (σας προτείνω να διαβάσετε με προσοχή τις οδηγίες που θα βρείτε πάνω από την φόρμα που θα ανοίξει ώστε να γραψετε το σχόλιό σας). Επίσης μπορείτε να στείλετε σε φίλους σας την συγκεκριμένη ανάρτηση που θέλετε απλά πατώντας τον φάκελλο που βλέπετε στο κάτω μέρος της ανάρτησης. Θα ανοίξει μια φόρμα στην οποία μπορείτε να γράψετε το email του φίλου σας, ενώ αν έχετε προφίλ στο Facebook ή στο Twitter μπορείτε με τα εικονίδια που θα βρείτε στο τέλος της ανάρτησης να την μοιραστείτε με τους φίλους σας.

2. Στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας μπορείτε να βρείτε το πλαίσιο στο οποίο βάζοντας το email σας και πατώντας την λέξη Submit θα ενημερώνεστε αυτόματα για τις τελευταίες αναρτήσεις του ιστολογίου μας.

3. Αν έχετε λογαριασμό στο Twitter σας δινεται η δυνατότητα να μας κάνετε follow και να παρακολουθείτε το ιστολόγιό μας από εκεί. Θα βρείτε το σχετικό εικονίδιο του Twitter κάτω από τα πλαίσια του Google Friend Connect, στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας.

4. Μπορείτε να ενημερωθείτε από την δεξιά στήλη του ιστολογίου μας με τα διάφορα gadgets για τον καιρό, να δείτε ανακοινώσεις, στατιστικά, ειδήσεις και λόγια ή κείμενα που δείχνουν τις αρχές και τα πιστεύω του ιστολογίου μας. Επίσης μπορείτε να κάνετε αναζήτηση βάζοντας μια λέξη στο πλαίσιο της Αναζήτησης (κάτω από τους αναγνώστες μας). Πατώντας την λέξη Αναζήτηση θα εμφανιστούν σχετικές αναρτήσεις μας πάνω από τον χώρο των αναρτήσεων. Παράλληλα μπορείτε να δείτε τις αναρτήσεις του τρέχοντος μήνα αλλά και να επιλέξετε κάποια συγκεκριμένη κατηγορία αναρτήσεων από την σχετική στήλη δεξιά.

5. Μπορείτε ακόμα να αφήσετε το μήνυμά σας στο μικρό τσατάκι του blog μας στην δεξιά στήλη γράφοντας απλά το όνομά σας ή κάποιο ψευδώνυμο στην θέση "όνομα" (name) και το μήνυμά σας στην θέση "Μήνυμα" (Message).

6. Επίσης μπορείτε να μας στείλετε ηλεκτρονικό μήνυμα στην διεύθυνσή μας koukthanos@gmail.com με όποιο περιεχόμενο επιθυμείτε. Αν είναι σε προσωπικό επίπεδο θα λάβετε πολύ σύντομα απάντησή μας.

7. Τέλος μπορείτε να βρείτε στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας τα φιλικά μας ιστολόγια, τα ιστολόγια που παρακολουθούμε αλλά και πολλούς ενδιαφέροντες συνδέσμους.

Να σας υπενθυμίσουμε ότι παρακάτω μπορείτε να βρείτε χρήσιμες οδηγίες για την κατασκευή των αναρτήσεών μας αλλά και στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας ότι έχει σχέση με δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ

Χρήσιμες οδηγίες για τις αναρτήσεις μας.

1. Στις αναρτήσεις μας μπαίνει ΠΑΝΤΑ η πηγή σε οποιαδήποτε ανάρτηση ή μερος αναρτησης που προέρχεται απο άλλο ιστολόγιο. Αν δεν προέρχεται από κάποιο άλλο ιστολόγιο και προέρχεται από φίλο αναγνώστη ή επώνυμο ή άνωνυμο συγγραφέα, υπάρχει ΠΑΝΤΑ σε εμφανες σημείο το ονομά του ή αναφέρεται ότι προέρχεται από ανώνυμο αναγνώστη μας.

2. Για όλες τις υπόλοιπες αναρτήσεις που δεν έχουν υπογραφή ΙΣΧΥΕΙ η αυτόματη υπογραφή της ανάρτησης. Ετσι όταν δεν βλέπετε καμιά πηγή ή αναφορά σε ανωνυμο ή επώνυμο συντάκτη να θεωρείτε ΩΣ ΑΥΣΤΗΡΟ ΚΑΝΟΝΑ ότι ισχύει η αυτόματη υπογραφή του αναρτήσαντα.

3. Οταν βλέπετε ανάρτηση με πηγή ή και επώνυμο ή ανώνυμο συντάκτη αλλά στη συνέχεια υπάρχει και ΣΧΟΛΙΟ, τότε αυτό είναι ΚΑΙ ΠΑΛΙ του αναρτήσαντα δηλαδή είναι σχόλιο που προέρχεται από το ιστολόγιό μας.

Σημείωση: Να σημειώσουμε ότι εκτός των αναρτήσεων που υπογράφει ο διαχειριστής μας, όλες οι άλλες απόψεις που αναφέρονται σε αυτές ανήκουν αποκλειστικά στους συντάκτες των άρθρων. Τέλος άλλες πληροφορίες για δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα μπορείτε να βρείτε στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας.