Ὅσο καὶ νὰ ψάξει καὶ νὰ σκεφτεῖ κανείς γιὰ τὴν ἑορτὴ τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν, δὲν ὑπάρχει κάτι καλύτερο ἀπὸ τὸν λόγο τοῦ Μεγάλου Βασιλείου Πρὸς τοὺς Νέους.... τόσο παλιὸς καὶ τόσο σημερινὸς συνάμα...
Ὁ Μέγας Βασίλειος σημειώνει σὲ αὐτὸν ὅτι «ἐμεῖς οἱ χριστιανοὶ δὲν λογαριάζουμε καὶ δὲν λέμε καλὸ ὅ,τι μᾶς ἐξυπηρετεῖ μονάχα σὲ αὐτὴν τὴν ζωή. Τὴν ἔνδοξη καταγωγή, τὴν εὐρωστία τοῦ κορμιοῦ, τὴν σωματικὴ καλλονή, τὸ ὡραῖο ἀνάστημα, τὶς τιμὲς ποὺ δίνουν οἱ ἄνθρωποι, ἀκόμα καὶ τὸ βασιλικὸ ἀξίωμα καὶ ὁτιδήποτε ἄλλο προσφέρει ὁ παρὼν κόσμος, δὲν τὰ θεωροῦμε μεγάλα καὶ ζηλευτὰ πράγματα. Δὲν μᾶς κάνουν ἐντύπωση ὅσοι τὰ ἔχουν. Οἱ δικές μας ἐλπίδες βρίσκονται ἀλλοῦ».
Γιὰ αὐτὸ καὶ προτρέπει τοὺς νέους νὰ μελετοῦν τοὺς ἀρχαίους Ἕλληνες συγγραφεῖς δίνοντας σημασία στὰ ἐνάρετα παραδείγματα ποὺ ὑπάρχουν στὰ ἔργα τους. Σημειώνει σχετικά: «Ἂς ἀρχίσουμε ἀπὸ τὰ πολύμορφα ἔργα τῶν ποιητῶν. Δὲν πρέπει νὰ δίνετε σημασία σὲ ὅλα ἀνεξαιρέτως τὰ διδάγματά τους. Ὅταν ἐξιστοροῦν κατορθώματα, ἢ ἐκθέτουν λόγια καλῶν ἀνθρώπων, νὰ τὰ δέχεστε μὲ ἀγάπη, νὰ κοιτᾶτε νὰ τοὺς μιμηθῆτε, νὰ τοὺς μοιάσετε, ὅσο μπορεῖτε. Ὅταν ὅμως ἀναφέρονται σὲ κακοὺς ἀνθρώπους, πρέπει νὰ ἀποφεύγετε αὐτὲς τὶς εἰκόνες, κλείνοντας τὰ αὐτιά σας ὅπως ὁ Ὀδυσσέας, πού, καθὼς διηγεῖται ὁ Ὅμηρος, ἤθελε νὰ ἀποφύγει τὸ τραγούδι τῶν Σειρήνων».
Ἐπειδὴ ἀκριβῶς στὴν ἄλλη ζωή, θὰ φθάσουμε μὲ τὴν ἀρετή. «Τὴν ἀρετή, ποὺ ἐξύμνησαν οἱ ποιητὲς καὶ οἱ πεζογράφοι, ἄλλα πιὸ πολὺ οἱ φιλόσοφοι. Ἔτσι, μεγαλύτερη προσοχὴ πρέπει νὰ δώσουμε στὰ συγγράμματα αὐτῶν τῶν τελευταίων. Δὲν εἶναι μικρὸ τὸ κέρδος, ὅταν οἱ ψυχὲς τῶν νέων συνηθίσουν καὶ κάνουν δική τους τὴν ἀρετή. Ὅσα ὁ ἄνθρωπος ἀφομοιώνει στὴν τρυφερὴ ἡλικία, τοῦ γίνονται συνείδηση, καθὼς ἡ ψυχὴ εἶναι ἀκόμα ἁπλὴ τότε καὶ ὅ,τι δέχεται, ἐντυπώνεται πολὺ βαθιὰ μέσα της. Τί ἄλλο τάχα σκέφθηκε ὁ Ἡσίοδος ἀπὸ τὸ νὰ προτρέψει τοὺς νέους στὴν ἀρετή, ὅταν φιλοτεχνοῦσε τοὺς στίχους του, ποὺ ὅλοι τους τραγουδοῦν; Σκέφθηκε ὅτι ὁ δρόμος τῆς ἀρετῆς εἶναι στὴν ἀρχὴ κακοτράχαλος καὶ δύσβατος καὶ ἀνηφορικός. Ὅτι τὸν διανύει κάποιος μὲ πολὺν ἱδρώτα καὶ πολὺ κόπο. Ὅτι, γιὰ αὐτὸν τὸν λόγο, δὲν μπορεῖ καθένας νὰ βάλει τὸ πόδι του σὲ αὐτὸν τὸν δρόμο, μὲ τὴν ἀνηφοριά ποὺ ἔχει, καὶ οὔτε, ἂν τὸν περπατήσει, θὰ φθάσει εὔκολα στὴν κορυφή. Ὅτι σὰν φθάσει ὅμως ἐκεῖ πάνω, βλέπει πὼς στὴν πραγματικότητα ἦταν ἕνας δρόμος ἴσιος, ὄμορφος, εὔκολος, διαβατός καὶ πιὸ εὐχάριστος ἀπὸ τὸν ἄλλο, ποὺ ὁδηγεῖ στὴν κακία καὶ ποὺ ὁ ἴδιος ποιητὴς εἶπε ὅτι μονομιᾶς μπορεῖ κανεὶς νὰ τὸν διαβεῖ, καθὼς βρίσκεται κοντά μας. Ἐγὼ τὸ πιστεύω: ὁ Ἡσίοδος ἱστόρησε ὅλα αὐτὰ γιὰ νὰ μᾶς παροτρύνει στὴν ἀρετή, νὰ σπρώξει τὸν καθένα στὸ καλό, νὰ μᾶς κάνει νὰ μὴν τὸ βάλουμε κάτω μπροστὰ στοὺς κόπους καὶ νὰ μὴ σταματήσουμε πρὶν ἀπὸ τὸ τέλος τοῦ δρόμου. Καὶ ὅποιος ἄλλος μὲ τέτοιο τρόπο ὕμνησε τὴν ἀρετή, ἂς γίνει ὁ λόγος του ἀποδεκτὸς ἀπὸ ἐμᾶς, μιὰς καὶ ὁδηγεῖ στὸν ἴδιο σκοπό».
Γιὰ αὐτὸ καὶ ὁ Ἅγιος συνεχίζει: «Ἄκουσα κάποτε νὰ μιλᾶ σχετικὰ μὲ αὐτὸ τὸ θέμα ἕνας ἄνθρωπος, ποὺ εἶχε τὴν δύναμη νὰ ἐμβαθύνει στὸ νόημα τῶν ποιητῶν. Ἔλεγε, λοιπόν, ὅτι ὅλη ἡ ποίηση τοῦ Ὁμήρου δὲν εἶναι ἄλλο παρὰ ἕνας ὕμνος τῆς ἀρετῆς. […] Ἡ μόνη ἀναφαίρετη ἰδιοκτησία εἶναι ἡ ἀρετή. Τὴν ἔχει δική του ὁ καθένας καὶ ὅσο ζεῖ καὶ ὅταν φύγει ἀπὸ αὐτὸν ἐδῶ τὸν κόσμο. Για αὐτὸ καὶ ὁ Σόλων, νομίζω, εἶπε στοὺς πλουσίους:
Δὲν θὰ ἀνταλλάξουμε μαζί τους τὸν πλοῦτο μὲ τὴν ἀρετή. Πάντα ἐκείνη μένει σὲ αὐτὸν ποὺ τὴν καλλιεργεῖ, ἐνῷ τὸ χρῆμα συχνὰ περνᾶ ἀπὸ τὸν ἕνα στὸν ἄλλο».
Καὶ συνεχίζοντας γιὰ τὴν ἀρετή, ποὺ τόσο μᾶς λείπει στὶς μέρες μας, γράφει: «Ὑπάρχουν ἄνθρωποι ποὺ μὲ φουσκωμένα λόγια ἐξυμνοῦν τὴν ἀρετὴ μπροστὰ στοὺς ἄλλους, ἀλλὰ στὴ δική τους ζωὴ προτιμοῦν τὴν ἀκολασία ἀπὸ τὴν σωφροσύνη, τὴν πλεονεξία ἀπὸ τὸ δίκιο. Μὲ τί μοιάζουν αὐτοί; Μοιάζουν μὲ τοὺς ἠθοποιοὺς ποὺ παίζουν δράματα καὶ παρουσιάζονται στὴ σκηνὴ συχνὰ σὰν βασιλιάδες καὶ μεγάλοι ἄρχοντες, χωρὶς νὰ εἶναι οὔτε τὸ ἕνα οὔτε τὸ ἄλλο στὴν πραγματικότητα καί, καμιὰ φορά, οὔτε ἐλεύθεροι καν πολίτες, ἀλλὰ δοῦλοι. Ὁ μουσικὸς θὰ δεχόταν νὰ μὴν εἶναι καλὰ κουρντισμένη ἡ λύρα του; Ὁ κορυφαῖος του χοροῦ, στὴν τραγῳδία, θὰ δεχόταν νὰ μὴν εἶναι ὁ χορὸς ἐναρμονισμένος μαζί του; Ὄχι. Ὑπάρχουν ὅμως ἄνθρωποι ποὺ θέλουν νὰ διαφωνοῦν μὲ τὸν ἑαυτό τους, καὶ ἡ ζωή τους νὰ ἔρχεται σὲ ἀντίθεση μὲ τὰ λόγια τους, νὰ συμβαίνει σὲ αὐτοὺς αὐτὸ ποὺ λέγει ὁ Εὐριπίδης· ἡ γλώσσα μου ὁρκίσθηκε ἀλλὰ ὄχι καὶ ὁ νοῦς, καὶ ποὺ νὰ θέλουν νὰ φαίνονται καὶ ὄχι νὰ εἶναι πραγματικὰ καλοί; Ἀλλὰ κάτι παρόμοιο θὰ ἦταν τὸ ἄκρον ἄωτον τῆς ἀδικίας, ἂν πρέπει νὰ πιστέψουμε στὸν Πλάτωνα, τὸ νὰ δίνει κανεὶς τὴν ἐντύπωση ὅτι εἶναι σωστὸς ἄνθρωπος καὶ στὴν πραγματικότητα νὰ μὴν εἶναι».
Πέρα ἀπὸ τὴν προσποίηση τῆς ἀρετῆς καὶ τὸ φαίνεσθαι, ὁ Μέγας Βασίλειος τονίζει ὡς ἄλλο μεγάλο πρόβλημα τοῦ ἀνθρώπου τὴν πλεονεξία καὶ τὸ ἀκόρεστον: «Ὅσο πιὸ πολλὰ ἀποκτοῦν, τόσο περισσότερα χρειάζονται, γιὰ νὰ ἱκανοποιοῦν τὶς ἐπιθυμίες τους, ὅπως λέει καὶ ὁ νομοθέτης Σόλων:
Στὸν ἀνθρώπινο πλοῦτο τέρμα φανερὸ δὲν ὑπάρχει.
Ἀλλὰ καὶ ὁ Θέογνις ἂς ἔρθει στὴν μέση γιὰ νὰ μᾶς διδάξει σὲ αὐτὸ τὸ ζήτημα:
Δὲν ποθῶ οὔτε εὔχομαι νὰ γίνω πλούσιος. Ἄμποτε μὲ λίγα νὰ ζῶ, χωρὶς δεινά.
Ἄξιος θαυμασμοῦ εἶναι καὶ ὁ Διογένης, ποὺ περιφρονοῦσε ὅλα μαζὶ τὰ ἀνθρώπινα ἀγαθὰ καὶ ἔλεγε ὅτι εἶναι πλουσιώτερος καὶ ἀπὸ τὸν βασιλιὰ τῆς Περσίας, ἐπειδὴ στὴν ζωή του εἶχε ἀνάγκη ἀπὸ λιγότερα πράγματα. Οἱ πολλοί, ὅμως, τίποτε δὲν θεωροῦν ἀρκετὸ καὶ θὰ ἤθελαν νὰ ἔχουν τὰ τάλαντα τοῦ Πυθίου καὶ ἀπέραντα χωράφια καὶ ἀναρίθμητα κοπάδια. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι τὸν πλοῦτο, ὅταν δὲν τὸν ἔχουμε, δὲν πρέπει νὰ τὸν ποθοῦμε. Καὶ ὅταν τὸν ἔχουμε, νὰ μὴν καυχώμαστε γιὰ τὸ ὅτι εἶναι δικός μας, ἀλλὰ γιὰ τὸ ὅτι ξέρουμε νὰ τὸν χρησιμοποιοῦμε. Σωστὰ μίλησε ὁ Σωκράτης σὲ ἕναν πλούσιο, ποὺ καυχιόταν γιὰ τὸ βιός του, ὅταν τοῦ εἶπε ὅτι δὲν θὰ τὸν θαύμαζε πρὶν διαπιστώσει ἂν ἤξερε νὰ τὸν χρησιμοποιήσει».
Θὰ κλείσουμε αὐτὴν τὴν σύντομη ἀντιγραφὴ τοῦ Πρὸς τοὺς νέους τοῦ Μ. Βασιλείου μὲ τὴν στάση τοῦ ἀνθρώπου ἀπέναντι στὸν κόσμο καὶ στὴν λογική. «Ὁ φρόνιμος ἄνθρωπος» γράφει «τίποτε ἄλλο δὲν πρέπει νὰ ἀποφεύγει περισσότερο ἀπὸ τὴν ζωὴ τῶν ἐπιδείξεων, ἀπὸ τὸ νὰ τὸν ἐπηρεάζει τὸ τί θὰ πεῖ γιὰ αὐτὸν ὁ κόσμος, ἀπὸ τὸ νὰ μὴν ἔχει πυξίδα τῆς ζωῆς του τὴν λογική».
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου