ΤΟ ΣΠΗΛΑΙΟ ΦΡΑΓΧΘΙ

Γράφει ο Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης – Αμφικτύων 

 

Το σπήλαιο Φράγχθι αποτελεί σήμερα το χαρακτηριστικότερο στον Ευρωπαϊκό χώρο. Δείγμα συνεχούς οικήσεως από τον Προϊστορικό άνθρωπο της Παλαιολιθικής Εποχής μέχρι και της Νεολιθικής τοιαύτης. Μέγα τμήμα του σπηλαίου προφανώς από ισχυρότατο σεισμό ή κατά τον κατακλυσμό του Δευκαλίωνος (γνωστός ως κατακλυσμός του Νώε)

 

Το σπήλαιο αυτό ήταν γνωστό για το αρχαιολογικό του ενδιαφέρον ήδη από το 1956 όταν νεαροί Ελληνες μαθητές είχαν εισέλθει σ’ αυτό και ανακάλυψαν όστρακα (θραύσματα) Νεολιθικών αγγείων και εργαλεία από λίθο και οψιανό τα οποία προσκόμισαν στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών. Οι ιθύνοντες της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας δεν έδειξαν ενδιαφέρον, γιατί άλλωστε να δείξουν αφού ξένοι ως τότε έκαναν τις ανασκαφές και εμείς λέγαμε ότι αυτοί μας υπαγόρευαν, ορισμένοι εκ των οποίων είτε λόγω αγνοίας είτε και κακόβουλοι. Ετσι μας φύτεψαν στην κεφαλή ανθελληνικές και ψευδείς απόψεις και θεωρίες, ότι δήθεν δεν είμαστε γηγενείς αλλά επίλυδες, ότι δεν είχαμε γραφή και την πήραμε από τους φοίνικες, ότι οι Πελασγοί πρωτοέλληνες δεν ήταν οι πρόγονοι μας αλλά Προέλληνες, ότι εμείς καταγόμαστε από τους ανύπαρκτους Ινδοευρωπαίους που ήρθαν από το «πουθενά» έφτιαξαν «ουδένα» πολιτισμό σε ακαθόριστη χώρα και άλλα τρελά, παράλογα και παλαβά τα οποία αναχαράζουν ακόμη στο ΣΚΑΙ, του συστήματος οι άκριτοι παπαγάλοι.

 

Θα μου πείτε και που να πρωτοπορεί η Αρχαιολογική μας Υπηρεσία στην χώρα, που όπου και να σκάψεις θα βρεις αρχαία; Τώρα η κατάσταση έχει βελτιωθεί.

 

Παρά τις επανειλημμένες οχλήσεις ουδείς αρχαιολόγος εδέησε να επισκεφθεί το σπήλαιο έστω να το δει. Το 1963 όταν ο εφοπλιστής Λιβανός αγόρασε την εντός του κόλπου νησίδα «Κορωνίς» και άρχισαν χωματουργικές εργασίες με κίνδυνο για τον προ του σπηλαίου χώρον και πάλι ουδεμία ανταπόκριση εκ μέρους των Ελλήνων αρχαιολόγων παρά τις εκκλήσεις ιδιωτών περί πιθανής καταστροφής. Τότε ειδοποιήθηκε η εργαζόμενη στον χώρο της αρχαίας πόλεως των Αλιέων (Πόρτο- Χέλι) αποστολή των Πανεπιστημίων της Πενσιλβάνιας και Ινδιάνας. Με ενδιαφέρον κινήθηκαν οι καθηγητές Τζέημσον και Τζάκομπσον και βρέθηκαν στο σπήλαιο, όπου εκ πρώτης όψεως διαμόρφωσαν την άποψη ότι πρόκειται για μια μεγάλη αρχαιολογική ανακάλυψη. 

 

Το επόμενο έτος ο δεύτερος εξ αυτών ηγήθηκε έρευνας του χώρου ο οποίος αποτελεί σήμερα ένα εκ των παγκοσμίως γνωστότερων σημείων της Προϊστορίας του πλανήτη μας. Επίσης εκείνη την εποχή η Αρχαιολογική Υπηρεσία δεν έδειξε ενδιαφέρον για την έρευνα των νησιών του Αργολικού Κόλπου όπου οι ιδιώτες εύρισκαν διεσπαρμένες πέτρες από οψιανό λίθο της Μήλου, ένδειξη ναυσιπλοΐας τα πανάρχαια χρόνια της Παλαιολιθικής Εποχής. Τούτο οδήγησε τους καθηγητές του Πανεπιστημίου του Μπούλουμιγκτον να προβούν σε επιστημονική ανακοίνωση ότι στην Μεσόγειο η ναυσιπλοία είχε αρχίσει προ του 11.000 π.Χ, γεγονός που ορίζει νέους ορίζοντες στην προϊστορία. Να σημειωθεί ότι κατά τους γεωλόγους ο οψιανός λίθος που βρέθηκε στο Σπήλαιο Φράχθι είναι αποκλειστικότητα της Μήλου και δεν βρίσκεται πουθενά αλλού.

 

Τι βρέθηκαν στο σπήλαιο Φράγχθι;

 

Λεπτομερής καταγραφή ευρημάτων

 

Το Φράγχθι είναι από τα πληρέστερα «αρχεία» της προϊστορίας στην Ευρώπη, γιατί δίνει συνεχή στρωματογραφία δεκάδων χιλιάδων ετών. Παρακάτω σου δίνω αναλυτικά και κατηγοριοποιημένα τι έχει βρεθεί:

 

1. Πρώτο-Παλαιολιθική περίοδος (~40.000–20.000 π.Χ.)

 

Λίθινα εργαλεία Πυριτόλιθος (flint): λεπίδες, ξέστρα, μικρολεπίδες

Χαλαζίας και ασβεστόλιθος

Τεχνική απολεπισμού (blade technology)

Οστά ζώων Ελάφια, αγριοκάτσικα, άγρια άλογα

Μικρά θηλαστικά και πτηνά

Δείχνουν κυνήγι μεγάλων ζώων

Θαλάσσια ευρήματα Όστρεα (κοχύλια)

Σαλιγκάρια → βασική τροφή σε δύσκολες περιόδους

 

2. Μεσολιθική περίοδος (~20.000–10.000 π.Χ.)

 

Πολύ κρίσιμη φάση

Οψιανός (από Μήλο) Μαχαίρια, αιχμές, μικρολεπίδες

Απόσταση ~150 χλμ → ναυσιπλοΐα στο Αιγαίο

Από τις αρχαιότερες αποδείξεις θαλάσσιας μετακίνησης στην Ευρώπη

Αλιεία – θαλάσσια δραστηριότητα Οστά ψαριών (τόνος κ.ά.)

Αγκίστρια από οστό

Βάρη διχτυών

Ταφές Ανθρώπινοι σκελετοί μέσα στο σπήλαιο

Συχνά σε συνεσταλμένη στάση

Μερικές με προσφορές

 

Από τις παλαιότερες ταφές στον ελλαδικό χώρο

Διατροφή Ποικιλία: κυνήγι + ψάρεμα + συλλογή

Μετάβαση σε πιο σύνθετη οικονομία

 

3. Νεολιθική περίοδος (~10.000–3.000 π.Χ.)

 

Κεραμική Αγγεία αποθήκευσης και μαγειρέματος

Διακόσμηση απλή έως πιο σύνθετη

Γεωργία – καλλιέργειες Σπόροι: σιτάρι

κριθάρι

όσπρια

Μυλόπετρες για άλεσμα

Εξημερωμένα ζώα 

Πρόβατα, κατσίκες

Πρώιμη κτηνοτροφία

Οστέινα εργαλεία 

Βελόνες

Σουβλιά

Αγκίστρια

Κοσμήματα Χάντρες από: 

όστρεα

οστά

λίθο

 

4. Σπάνια & ιδιαίτερα ευρήματα

 

Οψιανός μεγάλης κλίμακας Συστηματική χρήση → όχι τυχαία επαφή

Υποδηλώνει δίκτυα ανταλλαγών

Στρωματογραφία Διαδοχικά επίπεδα κατοίκησης χωρίς μεγάλα κενά

Επιτρέπει ανασύνθεση ζωής για ~17.000 χρόνια

 

Περιβαλλοντικά στοιχεία Γύρη φυτών (pollen)

Ιχνη κλιματικών αλλαγών

 

5. Τι αποδεικνύουν συνολικά

 

Το Φράγχθι δείχνει ότι στον ελλαδικό χώρο υπήρχε: 

συνεχής ανθρώπινη παρουσία από παγετωνική εποχή

μετάβαση από: κυνηγούς → ψαράδες → γεωργούς –εμπόρους-τεχνίτες

ναυσιπλοΐα στο Αιγαίο ήδη πριν 20.000 χρόνια π.Χ

πρώιμα δίκτυα επικοινωνίας νησιών

 

Συνοπτική ουσία

 

Δεν είναι ένας «μυστηριώδης» χώρος με χαμένους πολιτισμούς, αλλά κάτι πιο σημαντικό:

εργαστήριο της ανθρώπινης εξέλιξης στον ελλαδικό χώρο

από τις παλαιότερες αποδείξεις θαλάσσιας δραστηριότητας στην Ευρώπη

 

Αν θέλεις, μπορώ να σου κάνω το επόμενο βήμα: 

σύνδεση Φράγχθι με Αιγηίδα/κατακλυσμούς

ή σύγκριση με άλλους προϊστορικούς χώρους της Ελλάδας

ή τι λένε αυτά για τους πρώιμους Αιγαίους πληθυσμούς

 

Τα ανωτέρω συμφωνούν πλήρως με τα γραπτά της Ελληνικής Αρχαιολογίας η οποία κατά τον Αθαν. Σταγειρίτη είναι η Ελληνική ιστορία της αρχαιότητας. Πως ο βασιλιάς Δίας διέδωσε την γεωργία και έκανε τους ανθρώπους από τροφοσυλλέκτες και κυνηγούς σε γεωργούς, πως διέδωσε την καλλιέργεια του σίτου, πως συγκέντρωσε τους διάσπαρτους οικισμούς σε πόλεις κ.ο.κ

 

Γενικό Συμπέρασμα

 

Η ζωή στον Ελλαδικό χώρο είναι συνεχής , αδιάκοπη και αδιάσπαστη . Υφίσταται αλλαγές διότι τα πάντα αλλάζουν στον κόσμο, αλλά διατηρεί πάντα την ιστορία και τις παραδόσεις του με μύθους με τα ήθη και έθιμα του τα οποία ακόμη και σήμερα εκδηλώνει . Αυτά φαίνονται στα ιστορικά βιβλία , στα αρχαιολογικά, ανθρωπολογικά ευρήματα κλπ

 

Επομένως όσοι προσπαθούν να περάσουν θεωρίες ξένες προς την πραγματικότητα και να αμφισβητήσουν για δήθεν έλλειψη επαρκών τεκμηρίων γίνονται καταγέλαστοι διότι οι αποδείξεις είναι ενώπιον τους και καθημερινά η Ελληνική γη και η ξένη τους παρουσιάζει νέες εκπλήξεις και τους διαψεύδει παταγωδώς. Αλλά η δογματική τους στάση αμφισβητεί τα πάντα ανελλιπώς. Αιτία της διάλυσης τους και της χαοτικής τους πτώσης στο κενό.

 

Τα δεδομένα είναι σαφή και δεν επιδέχονται παρερμηνείες: 

Συνεχής κατοίκηση για δεκάδες χιλιάδες χρόνια

Μετάβαση από κυνηγούς σε γεωργούς

Οργανωμένη αλιεία, θαλάσσια δραστηριότητα και πρώιμη ναυσιπλοΐα

Δίκτυα μεταφοράς πρώτων υλών ήδη από τη Μεσολιθική εποχή

 

Σε εποχές που ουδείς άλλος λαός είχε στην ιστορία εμφανιστεί.

 

Ο οψιανός από τη Μήλο δεν «βρέθηκε τυχαία». Μεταφέρθηκε. με πλοία. Και για να μεταφερθεί, κάποιος ταξίδεψε. Αυτό σημαίνει ναυσιπλοΐα — όχι θεωρητική, αλλά πραγματική.

Και εδώ αρχίζουν τα ερωτήματα.

Πόσο παλιά είναι τελικά η ναυτική δραστηριότητα στο Αιγαίο; Από την εποχή του κατακλυσμού της Αιγηίδος.

 

Πόσο νωρίς εμφανίζονται οργανωμένες κοινωνικές δομές; Η εγκατάλειψη του σπηλαίου έγινε χιλιάδες χρόνια πριν. Και κυρίως: αυτή όλη την αλληλουχία της εξέλιξης την αναφέρει λεπτομερώς η Ελληνική Αρχαιολογία.

 

Το Φράγχθι δεν επιβεβαιώνει «μύθους». Φανερώνει την προϊστορία ενός δυναμικού λαού που γεννήθηκε πλάι στο κύμα. Επιβάλλει επανεξέταση δεδομένων. Οι ξένοι δεν γνωρίζουν καλύτερα από εμάς τους Έλληνες την προϊστορία που την βιώνουμε ακόμη με τη γλώσσα, τις παραδόσεις και τους μύθους.

 

Δείχνει ότι ο ελλαδικός χώρος δεν ήταν περιφερειακός, αλλά ενεργό πεδίο εξέλιξης. Ότι οι άνθρωποι εδώ δεν απλώς επιβίωναν, αλλά προσαρμόζονταν, καινοτομούσαν και επικοινωνούσαν.

Και αυτό ίσως είναι το πιο ενοχλητικό συμπέρασμα:

η ιστορία δεν είναι πάντα τόσο απλή όσο θα θέλαμε.

 

Επίλογος – Όταν τα ευρήματα μιλούν

 

Το Σπήλαιο Φράγχθι δεν χρειάζεται υπερβολές για να εντυπωσιάσει. Τα ίδια τα ευρήματά του αρκούν.

 

Είναι ένας τόπος που δείχνει τη συνέχεια, την εξέλιξη και την προσαρμοστικότητα του ανθρώπου στον ελλαδικό χώρο. Όχι μέσα από θεωρίες, αλλά μέσα από στρώματα γης, εργαλεία, οστά και ίχνη ζωής.

 

Δείχνει ακόμη ότι η Ελληνική Αρχαιολογία (την λένε από άγνοια ή σκοπιμότητα Μυθολογία ) η «Ωγυγία» είναι τεκμηριωμένη προϊστορία και λέει την αλήθεια:

 

Ότι δεν είμαστε επήλυδες, ούτε ανύπαρκτοι Ινδοευρωπαίοι, ότι οι πρόγονοι μας έφτιαξαν μέσα από τις εμπειρίες, και διέδωσαν με τα ταξίδια τους στις θάλασσες τον πολιτισμό, αυτοί ανακάλυψαν και τα γράμματα προ χιλιάδων ετών και όχι οι κατά πολύ νεότεροι Φοίνικες που πίσω τους έτρεχαν σαν τα ζαγάρια που κυνηγάνε τον λαγό.

 

Σε μια εποχή όπου η πληροφορία συχνά υπεραπλουστεύεται, και το ψέμα κυριαρχεί, τέτοιοι χώροι λειτουργούν ως υπενθύμιση και επαναφορά στην Λογική.

Η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη — και πιο ενδιαφέρουσα — από τα εύκολα συμπεράσματα.

 

Έλληνες!! όπου γης σπάστε τα δεσμά, δώστε τέλος στη σιωπή, διώξτε το ψέμα. Κηρύξτε τον Ελληνικό Πολιτισμό και τις Πανανθρώπινες Ελληνικές Αξίες. Η παρούσα εποχή του Χάους , των Πολέμων και της διάλυσης έχει άμεση ανάγκη αλλαγής πορείας: στον Ελληνικό Πολιτισμό της Φρόνησης, της Ειρήνης και της Παγκόσμιας Συνεργασίας. Όχι άλλο αίμα. Όχι άλλη ανθρωποθυσία.

Και ίσως, τελικά, αυτό είναι που έχει τη μεγαλύτερη αξία.

(25/4/26)

 

*Αμφικτύων Υποστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης

Συγγραφέας, Μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών

http://www.amphiktyon.blogspot.com

Share