28 Απριλίου 2026

Για να σταματήσει η κατηφόρα

Του Παναγιώτη Λιάκου 
 
Τὸ δυσσεβὲς γὰρ ἔργον μετὰ μὲν πλείονα τίκτει, σφετέραι δ’ εἰκότα γένναι.  
Τα έργα της ασέβειας γεννούν πολλά παιδιά όμοια με τη γεννήτρα τους.
Αισχύλου «Αγαμέμνων», στ. 758-760.
 
Η τραγωδία «Αγαμέμνων», με την οποία ξεκινά η μόνη σωζόμενη τριλογία αρχαίας τραγωδίας, που αποκαλείται «Ορέστεια» (και απαρτίζεται από τα έργα «Αγαμέμνων», «Χοηφόροι», «Ευμενίδες») είναι ένα από τα κλειδιά της κατανόησης των σχέσεων των ανθρώπων μεταξύ τους, με τον θεό και την εξουσία. Η εναρκτήρια φράση περιγράφει μια φυσική νομοτέλεια, που επεκτείνεται στο πεδίο του συλλογικού ήθους και αποκαλύπτει μια οντολογική συνθήκη της ιστορίας: το κακό δεν παραμένει μεμονωμένο γεγονός, αλλά γεννά, πολλαπλασιάζει και αναπαράγει ομοειδείς εκτροπές. Στην περίπτωση του νεοελληνικού βίου, το «δυσσεβές ἔργον» είναι ένα σφάλμα που εξαλλάχθηκε σε παγιωμένη στάση ύπαρξης, σε αλλοτρίωση που έχει διεισδύσει στον πυρήνα της συλλογικής αυτοσυνειδησίας.
 
Το ελληνικό πρόβλημα είναι κάτι περισσότερο από απλό πολιτικό ή οικονομικό. Στην ουσία πρόκειται για έλλειμμα νοήματος. Η αναξιοκρατία και ο νεποτισμός, τα οποία επιβλήθηκαν από τα κοτζαμπάσικα και παρακμιακά σόγια, είναι πληγές οι οποίες στην επιφάνεια δείχνουν σαν στρεβλώσεις της διοίκησης. Ωστόσο, στο βάθος τους συνιστούν άρνηση της ίδιας της πολιτικής ως κοινής μέριμνας για το αγαθό. Η εξουσία αποκτάται σαν οικογενειακό… κληροδότημα. Γι’ αυτό η πόλις ξεπέφτει σε άθροισμα ιδιωτικών συμφερόντων. Η διαφθορά από παρέκκλιση καθίσταται αναμενόμενη, καθημερινή συνθήκη μιας κοινωνίας που έχει απολέσει το κριτήριο της αλήθειας και της δικαιοσύνης.
 
Μαζί με την αναξιοκρατία και τον νεποτισμό, η ξενοκρατία, που έχει καλλιεργήσει στις μάζες μια εσωτερική ετοιμότητα για υποταγή. Μια κοινωνία που δεν συγκροτείται αυτοθεσμιστικά, που δεν παράγει τους δικούς της όρους ύπαρξης, είναι αναγκασμένη να δανείζεται θεσμούς, πρότυπα και αξίες. Όμως ο δανεισμός αυτός δεν καταλήγει σε δημιουργική αφομοίωση, αλλά σε μιμητισμό. Και ο μιμητισμός, στραμμένος είτε προς την Ανατολή είτε προς τη Δύση, δεν παράγει αυθεντικό πολιτισμό. Μόνο θλιβερά υβρίδια.
 
Στις ημέρες μας ο όρος «μαφιοζοποίηση των θεσμών» περιγράφει τη ζοφερή πραγματικότητα όπου ο νόμος παύει να είναι καθολικός και γίνεται εργαλείο εξυπηρέτησης ομάδων. Το κράτος λειτουργεί σαν δίκτυο μυστικών και έκνομων συναλλαγών. Το κοινωνικό συμβόλαιο παραβιάζεται και η εμπιστοσύνη διαλύεται. Και χωρίς εμπιστοσύνη δεν υπάρχει κοινωνία. Υφίσταται μόνο πλήθος ιδιωτών που επιδιώκουν το μέγιστο δυνατό υλικό κέρδος.
 
Αυτή η κατάσταση γεννά, κατά την αισχύλεια λογική, τα «εἰκότα γένναι». Νέες νόσοι που θάλλουν πάνω στις υποκείμενες παλαιές. Μία εξ αυτών η υπογεννητικότητα. Σε πρακτικό επίπεδο πρόκειται για δημογραφικό φαινόμενο. Σε ψυχολογικό αποτελεί ένδειξη της απώλειας προοπτικής. Η συλλογική ζωή δεν βιώνεται ως σχέδιο με νόημα. Συνεπώς, η αναπαραγωγή της παύει να είναι αυτονόητη. Παράπλευρη απώλεια με στρατηγικές συνέπειες η εγκατάλειψη της υπαίθρου. Η οικονομική παράμετρος είναι αυτονόητη. Λίγοι, όμως, διακρίνουν τις πολιτισμικές συνέπειες της εγκατάλειψης της υπαίθρου ως αποκοπή από έναν τρόπο ύπαρξης που συνδέει τον άνθρωπο με τον τόπο, με τη διάρκεια, με τη μνήμη.
 
Κι ενώ τεράστιες εκτάσεις μένουν αδειανές, έρχονται να τις «γεμίσουν» αλλογενείς και αλλόθρησκοι πληθυσμοί. Το κρίσιμο, όμως, δεν είναι η ετερότητα των πληθυσμών αυτή καθαυτή, όσο η αδυναμία της ελληνικής κοινωνίας να αντισταθεί αποτελεσματικά στη συντριβή της. Μια κοινωνία με ισχυρή ταυτότητα αρνείται να συμβιβαστεί με τον ταυτοτικό αφανισμό της. Αντίθετα, μια κοινωνία που ήδη πάσχει από εσωτερικό κενό βιώνει κάθε εξωτερική πρόκληση ως μοιραίο, αναπόφευκτο υποπροϊόν του προσωρινού βολέματος ή της ανημπόριας της. Το πρόβλημα, συνεπώς, δεν είναι οι «άλλοι», αλλά η απουσία ενός συνεκτικού «εμείς».
 
Η «ελληνόφωνη ελίτ» φέρει, αναμφίβολα, το μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης. Για τις ένοχες επιλογές της, τον καταγέλαστο «κοσμοπολιτισμό» της (που δεν είναι κάτι άλλο, παρά πιθηκισμός ξένων μοτίβων συμπεριφοράς) και για την αδυναμία της να αρθρώσει ένα πειστικό συλλογικό όραμα. Ωστόσο, η ευθύνη δεν εξαντλείται εκεί. Η κοινωνία που ανέχεται, προσαρμόζεται, συμμετέχει σιωπηρά στην επιχείρηση αφελληνισμού είναι συμμέτοχη. Το «δυσσεβές ἔργον» έχει πολλούς πατεράδες. Είναι συλλογικό.
 
Η υπέρβαση αυτής της κατάστασης δεν μπορεί να προκύψει από τεχνικές λύσεις ή επιφανειακές μεταρρυθμίσεις. Απαιτείται μια ριζική αναθεώρηση του τρόπου με τον οποίο οι Έλληνες αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας και τη σχέση μας με την κοινότητα. Χρειάζεται επαναθεμελίωση της πολιτικής ως πράξης ελευθερίας και ευθύνης. Πάνω απ’ όλα απαιτείται η εκκίνηση προσπάθειας ανάκτησης του γλωσσικού μας πλούτου που μας αφαιρέθηκε με τα μονοτονικά και τη διά νόμου κατάργησης όσων μας συνέδεαν με την αρχαία ελληνική γλώσσα.
 
Αν το «δυσσεβές ἔργον» γεννά τα όμοιά του, τότε και το αντίθετό του ισχύει: η επαναφορά της αλήθειας, της δικαιοσύνης και της δημιουργικής αυτονομίας μπορεί να γεννήσει έναν νέο κύκλο. Το μέγα θέμα είναι αν υπάρχει βούληση για αυτογνωσία. Διότι χωρίς αυτήν, κάθε προσπάθεια θα αναπαράγει, απλώς, τα ίδια και τα ίδια, που θα αλλάζουν μόνο προς το χειρότερο.
 



Share
Posted by ΘΑΝΟΣ ΚΟΥΚ at 2:00 μ.μ.
Κατηγορία Θέματος , ,

1 σχόλιο:

Ανώνυμος είπε...

Είναι ιστορικά αποδεδειγμένο οτι οι (νέο-) Έλληνες χρειάζονται περί τα 400 χρόνια, αφ' ενός μεν ν' αντιληφθούν την κρισιμότητα της καταστάσεως, αφ' ετέρου δε το τί πρέπει να κάνουν!!!
Δημοσθένης ο Μακεδών

28 Απριλίου, 2026 14:24

Δημοσίευση σχολίου

Εγγραφή σε: Σχόλια ανάρτησης (Atom)

Λίγες οδηγίες πριν επισκεφθείτε το ιστολόγιό μας (Για νέους επισκέπτες)

1. Στην στήλη αριστερά βλέπετε τις αναρτήσεις του ιστολογίου μας τις οποίες μπορείτε ελεύθερα να σχολιάσετε επωνύμως, ανωνύμως ή με ψευδώνυμο, πατώντας απλά την λέξη κάτω από την ανάρτηση που γραφει "σχόλια" ή "δημοσίευση σχολίου" (σας προτείνω να διαβάσετε με προσοχή τις οδηγίες που θα βρείτε πάνω από την φόρμα που θα ανοίξει ώστε να γραψετε το σχόλιό σας). Επίσης μπορείτε να στείλετε σε φίλους σας την συγκεκριμένη ανάρτηση που θέλετε απλά πατώντας τον φάκελλο που βλέπετε στο κάτω μέρος της ανάρτησης. Θα ανοίξει μια φόρμα στην οποία μπορείτε να γράψετε το email του φίλου σας, ενώ αν έχετε προφίλ στο Facebook ή στο Twitter μπορείτε με τα εικονίδια που θα βρείτε στο τέλος της ανάρτησης να την μοιραστείτε με τους φίλους σας.

2. Στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας μπορείτε να βρείτε το πλαίσιο στο οποίο βάζοντας το email σας και πατώντας την λέξη Submit θα ενημερώνεστε αυτόματα για τις τελευταίες αναρτήσεις του ιστολογίου μας.

3. Αν έχετε λογαριασμό στο Twitter σας δινεται η δυνατότητα να μας κάνετε follow και να παρακολουθείτε το ιστολόγιό μας από εκεί. Θα βρείτε το σχετικό εικονίδιο του Twitter κάτω από τα πλαίσια του Google Friend Connect, στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας.

4. Μπορείτε να ενημερωθείτε από την δεξιά στήλη του ιστολογίου μας με τα διάφορα gadgets για τον καιρό, να δείτε ανακοινώσεις, στατιστικά, ειδήσεις και λόγια ή κείμενα που δείχνουν τις αρχές και τα πιστεύω του ιστολογίου μας. Επίσης μπορείτε να κάνετε αναζήτηση βάζοντας μια λέξη στο πλαίσιο της Αναζήτησης (κάτω από τους αναγνώστες μας). Πατώντας την λέξη Αναζήτηση θα εμφανιστούν σχετικές αναρτήσεις μας πάνω από τον χώρο των αναρτήσεων. Παράλληλα μπορείτε να δείτε τις αναρτήσεις του τρέχοντος μήνα αλλά και να επιλέξετε κάποια συγκεκριμένη κατηγορία αναρτήσεων από την σχετική στήλη δεξιά.

5. Μπορείτε ακόμα να αφήσετε το μήνυμά σας στο μικρό τσατάκι του blog μας στην δεξιά στήλη γράφοντας απλά το όνομά σας ή κάποιο ψευδώνυμο στην θέση "όνομα" (name) και το μήνυμά σας στην θέση "Μήνυμα" (Message).

6. Επίσης μπορείτε να μας στείλετε ηλεκτρονικό μήνυμα στην διεύθυνσή μας koukthanos@gmail.com με όποιο περιεχόμενο επιθυμείτε. Αν είναι σε προσωπικό επίπεδο θα λάβετε πολύ σύντομα απάντησή μας.

7. Τέλος μπορείτε να βρείτε στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας τα φιλικά μας ιστολόγια, τα ιστολόγια που παρακολουθούμε αλλά και πολλούς ενδιαφέροντες συνδέσμους.

Να σας υπενθυμίσουμε ότι παρακάτω μπορείτε να βρείτε χρήσιμες οδηγίες για την κατασκευή των αναρτήσεών μας αλλά και στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας ότι έχει σχέση με δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ

Χρήσιμες οδηγίες για τις αναρτήσεις μας.

1. Στις αναρτήσεις μας μπαίνει ΠΑΝΤΑ η πηγή σε οποιαδήποτε ανάρτηση ή μερος αναρτησης που προέρχεται απο άλλο ιστολόγιο. Αν δεν προέρχεται από κάποιο άλλο ιστολόγιο και προέρχεται από φίλο αναγνώστη ή επώνυμο ή άνωνυμο συγγραφέα, υπάρχει ΠΑΝΤΑ σε εμφανες σημείο το ονομά του ή αναφέρεται ότι προέρχεται από ανώνυμο αναγνώστη μας.

2. Για όλες τις υπόλοιπες αναρτήσεις που δεν έχουν υπογραφή ΙΣΧΥΕΙ η αυτόματη υπογραφή της ανάρτησης. Ετσι όταν δεν βλέπετε καμιά πηγή ή αναφορά σε ανωνυμο ή επώνυμο συντάκτη να θεωρείτε ΩΣ ΑΥΣΤΗΡΟ ΚΑΝΟΝΑ ότι ισχύει η αυτόματη υπογραφή του αναρτήσαντα.

3. Οταν βλέπετε ανάρτηση με πηγή ή και επώνυμο ή ανώνυμο συντάκτη αλλά στη συνέχεια υπάρχει και ΣΧΟΛΙΟ, τότε αυτό είναι ΚΑΙ ΠΑΛΙ του αναρτήσαντα δηλαδή είναι σχόλιο που προέρχεται από το ιστολόγιό μας.

Σημείωση: Να σημειώσουμε ότι εκτός των αναρτήσεων που υπογράφει ο διαχειριστής μας, όλες οι άλλες απόψεις που αναφέρονται σε αυτές ανήκουν αποκλειστικά στους συντάκτες των άρθρων. Τέλος άλλες πληροφορίες για δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα μπορείτε να βρείτε στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας.