Τελευταίες αναρτήσεις

2 Ιουνίου 2018

H κουλτούρα του Άρπα Κόλλα

Γράφει η Ευγενία Σαρηγιαννίδη
Είναι κοινός τόπος η απουσία επαγγελματισμού ή αλλιώς η νοοτροπία του Άρπα Κόλλα (κεντρικό τμήμα της σύγχρονης ελληνικής παθογένειας), όπως αυτή εμφανίζεται σχεδόν σε όλα τα αντικείμενα, τα επιστημονικά πεδία, τον ιδιωτικό και τον δημόσιο τομέα. Επίσης, είναι κοινός τόπος η πρακτική της κοινωνικής σύγκρισης (ενδεχομένως μέχρι και το βαθμό της μνησικακίας), ιδιαίτερα δημοφιλή στην Ελλάδα, όπως αυτή διαμορφώνεται σήμερα στις συνθήκες πολιτισμικής, οικονομικής, δημογραφικής, πολιτικής και παραγωγικής παρακμής. Ας θυμηθούμε το γνωστό ανέκδοτο με τον γάιδαρο του γείτονα...
Τα προαναφερθέντα, σε συνδυασμό με μια νεοφιλελεύθερη ανταγωνιστική λογική που καλλιεργείται συστηματικά, χαρακτηρίζουν το αξιακό σύστημα μιας σύγχρονης «κοινωνίας της ορθοπεταλιάς». Για να εξηγήσουμε καλύτερα τι εννοούμε με τον όρο επαγγελματισμός, ας θυμηθούμε τη λέξη που χρησιμοποιείται στις μέρες μας όλο και λιγότερο και αφορά αυτό που κάποτε λεγόταν «μεράκι». Με την λέξη αυτή εννοούσαμε ότι κάποιος βάζει στην εργασία του, για παράδειγμα, ένα κομμάτι του εαυτού του, της ψυχής του.

Το παράγωγο αυτής της εργασίας ήταν αποτέλεσμα του κόπου, της φιλότιμης προσπάθειας, της μελέτης και της συστηματικής ενασχόλησης με κάτι το οποίο, το άτομο υποτίθεται ότι αγαπούσε. Ως εκ τούτου, το αποτέλεσμα της εργασίας του ήταν ζωντανό, δυναμικό, εξελισσόμενο και εξέφραζε «κάτι από τον ίδιο». Με άλλα λόγια, μέσα σε κάθε κατασκευασμένο αντικείμενο ενυπήρχε ο κατασκευαστής και το μεράκι του.

Επιπλέον, σε αυτή την κατηγορία του επαγγελματία, δηλαδή «του εργαζόμενου που κάνει τη δουλειά του με μεράκι», θα πρέπει να προσθέσουμε την κατηγορία του ευσυνείδητου και εργατικού δημόσιου λειτουργού, όπως αυτός περιγράφεται από την παραδοσιακή Βεμπεριανή κοινωνιολογία, χωρίς να κινητοποιείται για την εκτέλεση των καθηκόντων του, άμεσα και εξωτερικά τουλάχιστον, από ένα σύστημα ανταμοιβών – ποινών.

Ο ίδιος επαγγελματισμός, αναφερόμενος πλέον στους ιδιώτες επαγγελματίες, εκθειάζεται από τον Ινδιάνο σκηνοθέτη Σαμ Πέκενπα, σε ταινίες, όπως «Η Άγρια Συμμορία» και «το Κομβόι», στις οποίες η αξιοπρέπεια του επαγγελματία και η ευθύνη να φέρει εις πέρας το έργο που αναλαμβάνει φτάνει υπερβατικά, μέχρι ακόμα και το βαθμό της αυτοθυσίας.

Βόλεμα στη ρουτίνα

Όμως, η υποβάθμιση της εργασίας ως βιοποριστικού μέσου και η προσπάθεια εξεύρεσης άλλων «ευφυέστερων μέσων πλουτισμού» καθιστά την επαγγελματική επιδεξιότητα όλο και πιο άσχετη από την ιδέα της επιτυχημένης επαγγελματικής ζωής. Αυτό «αποθαρρύνει την προσκόλληση στη συγκεκριμένη θέση εργασίας και ωθεί τους ανθρώπους προς την βαρεμάρα και την απόγνωση, δηλαδή να αντιμετωπίζουν την εργασία με αυτοκριτική απόσταση» (Λας, Κ. 2002, Η Κουλτούρα του Ναρκισσισμού, εκδ. Νησίδες, σ. 99). Μπορούμε λοιπόν, στη συνέχεια του Λας, να αναρωτηθούμε: πού μπορεί να οδηγήσει άραγε «η ειρωνική και κυνική απόσταση του καθενός από την καθημερινή του ρουτίνα»;

Σύμφωνα με τον ίδιο συγγραφέα το «βόλεμα στη ρουτίνα γίνεται σταδιακά ολοένα και πιο δυσεπίτευκτο… Η μαζική κουλτούρα της ρομαντικής φυγής γεμίζει το κεφάλι των ανθρώπων με οράματα για εμπειρίες πέραν από τα οικονομικά μέσα τους – και πέρα από τις συναισθηματικές και φαντασιακές τους ικανότητες (εμείς θα προσθέταμε και επιθυμίες) – και έτσι συντελεί στην περαιτέρω υποβάθμιση της ρουτίνας. Η ασυμφωνία ανάμεσα σε ρομάντζο και πραγματικότητα … σακατεύει τη θέληση να αλλάξουμε τις κοινωνικές συνθήκες και να ξαναδώσουμε νόημα και αξιοπρέπεια στην καθημερινή ζωή». (στο ίδιο, σ. 100)

Έτσι, παρατηρείται η τάση τα άτομα να επιθυμούν να διαθέτουν ταμπέλες, οι οποίες δεν αντανακλούν τις πραγματικές τους προθέσεις και βαθύτερες επιθυμίες τους. Διότι, όταν επιθυμώ κάτι πάρα πολύ, είμαι διατεθειμένος να καταβάλλω την προσπάθεια που απαιτείται για να το πετύχω, να διαχειριστώ τις απογοητεύσεις που συνοδεύουν μια τέτοια προσπάθεια και να μην αγωνιώ (χωρίς να σημαίνει ότι αδιαφορώ), για την κοινωνική αναγνώριση που θα μπορούσε να έπεται κάποιας επιτυχίας.

Άλλωστε, για να είμαστε ειλικρινείς με τους εαυτούς μας, θα πρέπει να σημειώσουμε ότι η ίδια η νεοελληνική οικογένεια καλλιεργεί συστηματικά την ανταγωνιστική διάθεση και την κοινωνική σύγκριση, ως συμπεριφορές κινητοποίησης της φιλοδοξίας του ατόμου. Πολλές φορές τα νεαρά άτομα μαθαίνουν να αναρωτιούνται «γιατί δεν είμαι σαν τον Α ή τον Β»; Ή διανύουν τη σχολική τους ζωή ακούγοντας «γιατί ο συμμαθητής σου πήρε 20 και εσύ 17; Να είσαι ο καλύτερος! Να είσαι ο πρώτος!» κλπ.

Δήθεν αντιστάσεις στις σχέσεις εκμετάλλευσης

Για να γίνουμε ακόμα πιο συγκεκριμένοι, θα αναφέρουμε δυο παραδείγματα, χαρακτηριστικά των παραπάνω νοοτροπιών: 

Παράδειγμα Α: Κύριος με πτυχία και μεταπτυχιακό έρχεται και ζητά εργασία σε Κυρία με αντίστοιχα τυπικά προσόντα, ηλικία και κοινωνικό προφίλ, η οποία διατηρεί κάποια μικρή επιχείρηση στον τομέα της. Συμφωνούν σε όλες τις λεπτομέρειες της εργασίας και όταν έρχεται η ώρα να αναφερθούν στο κομμάτι των οικονομικών απολαβών, η εν δυνάμει εργοδότρια ζητά από τον εν δυνάμει εργαζόμενο να της πει πόσα ο ίδιος θεωρεί ότι πρέπει να παίρνει. Και εκείνος με μεγάλη φυσικότητα απαντά: «Από τις μεικτές εισπράξεις θα ήθελα το 50% για να δουλεύουμε σε ένα ισότιμο κλίμα συνεργασίας!»…

Παράδειγμα Β: Ιδιοκτήτης μεταφορικής εταιρείας στέλνει έναν οδηγό υπάλληλο να κάνει ένα δρομολόγιο εκτός Αττικής. Ο υπάλληλος, ο οποίος λόγω συγγένειας είχε κάποια οικειότητα με τον εργοδότη του, σκέφτεται το εξής: «Αυτός (ο ιδιοκτήτης της μεταφορικής) μόνο σε ένα δικό μου δρομολόγιο βγάζει πέντε φορές περισσότερα από όσα μου δίνει εμένα μισθό το μήνα (ένα πολύ καλό μισθό για τα δεδομένα της εποχής). Δεν είναι δίκαιο αυτό! Δεν θα έπρεπε να παίρνω κάποιο ποσοστό ανά είσπραξη πέραν του μισθού μου;» Έτσι, συγκρινόμενος με τον εργοδότη του, στη φαντασία του καθίσταται από μισθωτός, συνέταιρος και «καταργεί τον καπιταλισμό»…

Συνεπώς, θα πρέπει να επισημάνουμε την ικανότητα των νέων μικροαστικών και μεσοαστικών στρωμάτων, που έστω και άθελά τους έχουν παρασιτοποιηθεί και εξοικειωθεί με την προοπτική μιας «επιβίωσης μέρα με τη μέρα», συνήθως μέσω μικρών ή μεγάλων επιδομάτων, είτε από το κράτος πρόνοιας (όσο εξακολουθεί να υπάρχει), είτε από την οικογένεια, να εκλογικεύουν τη θέση τους και την πραγματική τους κατάσταση με κοινωνιοοικονομικούς όρους. Να ταυτίζουν την μισο-παρασιτική τους ζωή με στομφώδεις ηθικές ή κοινωνιοπολιτικές αρχές που δίνουν έμφαση σε κάποιες συνήθως φανταστικές «ατομικές ελευθερίες επιλογής τρόπων ζωής» ή σε κάποιες εικονικές «προσωπικές αντιστάσεις τους στην εργοδοτική εκμετάλλευση».

Αυτές οι δήθεν αντιστάσεις στις σχέσεις εκμετάλλευσης σπανιότατα εμφανίζονται βεβαίως όταν ο εργοδότης είναι μια ανώνυμη πολυεθνική εταιρεία, ικανή να δώσει «τα παπούτσια στο χέρι» με τον πιο αυταρχικό και απρόσωπο τρόπο σε όποιον τολμήσει να αμφισβητήσει, έστω εμμέσως, τους ρυθμούς ή τα ωράρια εργασίας των υπαλλήλων ή τις τεράστιες ανισότητες στις αμοιβές τους. Σε αυτές τις συνθήκες, απέναντι στον απρόσωπο μηχανισμό μιας πολυεθνικής εταιρείας και των μετόχων της, η κοινωνική σύγκριση, ως συμπεριφορά και κοινωνική πρακτική, δεν θα είχε κανένα νόημα.

Απολύτως συμβιβασμένοι

Πράγματι, πόσο εύκολο είναι ένας απλός εργαζόμενος μιας μεγάλης εταιρείας να συγκριθεί με κάποιον μεγαλομέτοχο που δεν έχει για εκείνον σαφές πρόσωπο, ταυτότητα, έδαφος και τον οποίο ενδεχομένως δεν θα συναντήσει ποτέ; Τα άτομα τείνουν να συγκρίνονται περισσότερο με εκείνους που ναι μεν, θεωρούν «ανώτερους» σε κάτι από τους ίδιους, αλλά και αρκετά κοντά τους, ώστε να μπορούν να τους προσεγγίσουν και να συναναστραφούν μαζί τους. Είναι τα ίδια άτομα που θα επιδείξουν δουλικότητα απέναντι σε μια απρόσωπη εξουσία.

Αντίθετα, παρόμοιες «αντιστάσεις», συνήθως υπό την μορφή συγκρίσεων και ανταγωνιστικών συναισθημάτων, εμφανίζονται συστηματικά έναντι των μικρομεσαίων εργοδοτών, συχνά αυτοαπασχολούμενων που αναζητούν κάτι σαν τους «παλαιούς φιλότιμους εργαζόμενους» ή σοβαρούς και επιμελείς συνεργάτες. Ακόμα και αν αυτή η μορφή εργοδοσίας φαίνεται συχνά απολύτως ικανή να εκμεταλλευτεί την κρίση σε βάρος των συμφερόντων των εργαζόμενων, τα παρασιτοποιημένα μικροαστικά στρώματα που «αντιστέκονται» πλασματικά σε αυτές τις σχέσεις εκμετάλλευσης, συμμετέχουν ενεργά στην απαξίωση της μικρομεσαίας παραγωγής.

Όλες οι καταναλωτικές στερήσεις βιώνονται τότε ως αφόρητες και απαράδεκτες από τους ανθρώπους που έχουν ενστερνιστεί τα καταναλωτικά πρότυπα της εποχής ως ασφαλείς ενδείξεις της κοινωνικής τους προόδου. Εξαντλούνται στην προβολή των πιο ανορθόλογων πτυχών του μισοβολεμένου εαυτού στην πολιτική σφαίρα, υπό το πρόσημο των ατομικών δικαιωμάτων του καθενός στην ευημερία, στην καλοπέραση και στην αυτοπραγμάτωση. Παρόμοιες «αντιστάσεις», σπανίως καθίστανται συλλογικές. Δεν επιδίδονται σε κάποια αγωνιστικά ενεργή συνδικαλιστική ή πολιτική καταγγελία του σύγχρονου καπιταλισμού, με τις φιλελεύθερες αξίες του οποίου οι περισσότεροι μοιάζουν απολύτως συμβιβασμένοι. 

πηγή



Share

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Λίγες οδηγίες πριν επισκεφθείτε το ιστολόγιό μας (Για νέους επισκέπτες)

1. Στην στήλη αριστερά βλέπετε τις αναρτήσεις του ιστολογίου μας τις οποίες μπορείτε ελεύθερα να σχολιάσετε επωνύμως, ανωνύμως ή με ψευδώνυμο, πατώντας απλά την λέξη κάτω από την ανάρτηση που γραφει "σχόλια" ή "δημοσίευση σχολίου" (σας προτείνω να διαβάσετε με προσοχή τις οδηγίες που θα βρείτε πάνω από την φόρμα που θα ανοίξει ώστε να γραψετε το σχόλιό σας). Επίσης μπορείτε να στείλετε σε φίλους σας την συγκεκριμένη ανάρτηση που θέλετε απλά πατώντας τον φάκελλο που βλέπετε στο κάτω μέρος της ανάρτησης. Θα ανοίξει μια φόρμα στην οποία μπορείτε να γράψετε το email του φίλου σας, ενώ αν έχετε προφίλ στο Facebook, στο Twitter ή στο Google+ μπορείτε με τα εικονίδια που θα βρείτε στο τέλος της ανάρτησης να την μοιραστείτε με τους φίλους σας.

2. Στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας μπορείτε να βρείτε το πλαίσιο στο οποίο βάζοντας το email σας και πατώντας την λέξη Submit θα ενημερώνεστε αυτόματα για τις τελευταίες αναρτήσεις του ιστολογίου μας.

3. Επίσης μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τις δυνατότητες του Google Friend Connect (θα βρείτε δεξιά το ανάλογο gadget) να γίνετε φίλος του ιστολογίου μας και να λαμβάνετε με την εγγραφή σας στο αμέσως παρακάτω gadget πατώντας την λέξη "Εγγραφή" ενημερώσεις του ιστολογίου μας.

4. Αν έχετε λογαριασμό στο Twitter σας δινεται η δυνατότητα να μας κάνετε follow και να παρακολουθείτε το ιστολόγιό μας από εκεί. Θα βρείτε το σχετικό εικονίδιο του Twitter κάτω από τα πλαίσια του Google Friend Connect, στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας.

5. Μπορείτε να ενημερωθείτε από την δεξιά στήλη του ιστολογίου μας με τα διάφορα gadgets για τον καιρό, να δείτε ανακοινώσεις, στατιστικά, ειδήσεις και λόγια ή κείμενα που δείχνουν τις αρχές και τα πιστεύω του ιστολογίου μας. Επίσης μπορείτε να κάνετε αναζήτηση βάζοντας μια λέξη στο πλαίσιο της Αναζήτησης (κάτω από τους αναγνώστες μας). Πατώντας την λέξη Αναζήτηση θα εμφανιστούν σχετικές αναρτήσεις μας πάνω από τον χώρο των αναρτήσεων. Παράλληλα μπορείτε να δείτε τις αναρτήσεις του τρέχοντος μήνα αλλά και να επιλέξετε κάποια συγκεκριμένη κατηγορία αναρτήσεων από την σχετική στήλη δεξιά.

6. Μπορείτε ακόμα να αφήσετε το μήνυμά σας στο μικρό τσατάκι του blog μας στην δεξιά στήλη γράφοντας απλά το όνομά σας ή κάποιο ψευδώνυμο στην θέση "όνομα" (name) και το μήνυμά σας στην θέση "Μήνυμα" (Message).

7. Επίσης μπορείτε να μας στείλετε ηλεκτρονικό μήνυμα στην διεύθυνσή μας koukthanos@gmail.com με όποιο περιεχόμενο επιθυμείτε. Αν είναι σε προσωπικό επίπεδο θα λάβετε πολύ σύντομα απάντησή μας.

8. Στην μπάρα που περνάει κυλιόμενη πάνω από τον χώρο των αναρτήσεων μπορείτε να δείτε σε τίτλους τις 25 τελευταίες αναρτήσεις μας. Οι τίτλοι είναι σύνδεσμοι (λινκ) και πατώντας τους θα ανοίξει σε ένα ξεχωριστό παράθυρο η συγκεκριμένη ανάρτηση.

9. Τέλος μπορείτε να βρείτε στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας τα φιλικά μας ιστολόγια, τα ιστολόγια που παρακολουθούμε αλλά και πολλούς ενδιαφέροντες συνδέσμους.

Να σας υπενθυμίσουμε ότι παρακάτω μπορείτε να βρείτε χρήσιμες οδηγίες για την κατασκευή των αναρτήσεών μας αλλά και στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας ότι έχει σχέση με δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ

Χρήσιμες οδηγίες για τις αναρτήσεις μας.

1. Στις αναρτήσεις μας μπαίνει ΠΑΝΤΑ η πηγή σε οποιαδήποτε ανάρτηση ή μερος αναρτησης που προέρχεται απο άλλο ιστολόγιο. Αν δεν προέρχεται από κάποιο άλλο ιστολόγιο και προέρχεται από φίλο αναγνώστη ή επώνυμο ή άνωνυμο συγγραφέα, υπάρχει ΠΑΝΤΑ σε εμφανες σημείο το ονομά του ή αναφέρεται ότι προέρχεται από ανώνυμο αναγνώστη μας.

2. Για όλες τις υπόλοιπες αναρτήσεις που δεν έχουν υπογραφή ΙΣΧΥΕΙ η αυτόματη υπογραφή της ανάρτησης. Ετσι όταν δεν βλέπετε καμιά πηγή ή αναφορά σε ανωνυμο ή επώνυμο συντάκτη να θεωρείτε ΩΣ ΑΥΣΤΗΡΟ ΚΑΝΟΝΑ ότι ισχύει η αυτόματη υπογραφή του αναρτήσαντα.

3. Οταν βλέπετε ανάρτηση με πηγή ή και επώνυμο ή ανώνυμο συντάκτη αλλά στη συνέχεια υπάρχει και ΣΧΟΛΙΟ, τότε αυτό είναι ΚΑΙ ΠΑΛΙ του αναρτήσαντα δηλαδή είναι σχόλιο που προέρχεται από το ιστολόγιό μας.

Σημείωση: Αλλες πληροφορίες για δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα μπορείτε να βρείτε στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας.