Η σημερινή ελληνοϊσραηλινή αμυντική σχέση προσφέρει ακριβώς αυτό το παράδοξο για συζήτηση: μήπως η Ελλάδα, στην προσπάθειά της να προστατευθεί από την Τουρκία, έχει δημιουργήσει μια νέα στρατηγική εξάρτηση από το Ισραήλ;
Η εικόνα δεν είναι θεωρητική.
Στις 31 Αυγούστου Ελλάδα και Ισραήλ υπέγραψαν συμφωνία περίπου 3 δισ. ευρώ για το «Ασπίδα του Αχιλλέα», ένα πολυεπίπεδο σύστημα αεράμυνας και αντιπυραυλικής προστασίας.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει τα ισραηλινά συστήματα David’s Sling, SPYDER και Barak MX, ραντάρ και ενιαίο σύστημα διοίκησης και ελέγχου. Η συμφωνία προβλέπει επίσης συμμετοχή ελληνικών εταιρειών σε σημαντικό μέρος του έργου.
Παράλληλα, η Αθήνα προχωρά στην ενσωμάτωση ισραηλινών όπλων Rampage και SPICE στα ελληνικά F-16.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα σε ελληνικά ΜΜΕ, η διαδικασία πιστοποίησης αναμενόταν να ολοκληρωθεί τον Σεπτέμβριο, με στόχο τα συστήματα να είναι διαθέσιμα στην Πολεμική Αεροπορία πριν από το τέλος του 2026.
Όλα αυτά μπορούν να παρουσιαστούν ως μια απολύτως λογική επιλογή: η Ελλάδα εκσυγχρονίζει τις Ένοπλες Δυνάμεις της, δημιουργεί πολυεπίπεδη αεράμυνα και αποκτά νέες δυνατότητες κρούσης. Το ερώτημα όμως αρχίζει όταν εξετάσουμε γιατί αυτή η επιτάχυνση συμβαίνει τώρα και μέσα σε ποιο γεωπολιτικό περιβάλλον.
Ο παράγοντας Τουρκία
Η τουρκική ισχύς βρίσκεται στο επίκεντρο των ελληνικών αμυντικών σχεδιασμών εδώ και δεκαετίες.
Η εξέλιξη των τουρκικών μη επανδρωμένων συστημάτων, η εγχώρια αμυντική βιομηχανία, τα νέα μαχητικά προγράμματα και η προσπάθεια της Άγκυρας να επανέλθει στο πρόγραμμα F-35 δημιουργούν ένα περιβάλλον στο οποίο η Αθήνα δεν μπορεί να αγνοήσει τις μεταβολές στην τουρκική αεροπορική ισχύ.
Τον Ιούλιο του 2026, ο Donald Trump δήλωσε ότι η Ουάσιγκτον θα μπορούσε να εξετάσει ξανά την πώληση F-35 στην Τουρκία, μολονότι εξακολουθούσαν να υπάρχουν νομικά και πολιτικά εμπόδια που συνδέονται με την τουρκική κατοχή των ρωσικών S-400.
Αυτό ακριβώς το ενδεχόμενο φαίνεται ότι ενεργοποίησε νέους υπολογισμούς στην Αθήνα.
Η ισραηλινή εφημερίδα «Globes» συνέδεσε ευθέως τη μεγάλη ελληνική συμφωνία αεράμυνας με την εξέλιξη των σχέσεων Τουρκίας–ΗΠΑ και την πιθανότητα επανόδου της Τουρκίας στο οικοσύστημα των F-35. Το ίδιο δημοσίευμα περιέγραψε τη συμφωνία ως μέρος μιας ευρύτερης περιφερειακής αρχιτεκτονικής ασφαλείας.
Εδώ βρίσκεται και η ουσία της συζήτησης.
Από την ανάγκη στην εξάρτηση;
Το Ισραήλ διαθέτει τεράστια εμπειρία στην ανάπτυξη συστημάτων αεράμυνας, πυραυλικής άμυνας και αντιμετώπισης drones.
Για την Ελλάδα, η απόκτηση τέτοιων δυνατοτήτων έχει προφανή στρατιωτική λογική.
Όμως υπάρχει μια δεύτερη διάσταση: όσο περισσότερα κρίσιμα τμήματα της ελληνικής αμυντικής αρχιτεκτονικής βασίζονται σε έναν συγκεκριμένο ξένο προμηθευτή, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η στρατηγική βαρύτητα της σχέσης μαζί του.
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» δεν είναι απλώς αγορά μερικών πυραύλων. Πρόκειται για ένα δίκτυο που συνδέει αισθητήρες, ραντάρ, συστήματα αναχαίτισης και κέντρα διοίκησης.
Η ισραηλινή πλευρά έχει μάλιστα αναφέρει ότι θα μεταφέρει τεχνογνωσία σε ελληνικές εταιρείες, ώστε να αναπτυχθεί ελληνικός κώδικας διοίκησης και ελέγχου και οι μελλοντικές τροποποιήσεις να παραμένουν υπό ελληνικό έλεγχο.
Αυτό μειώνει έναν πιθανό κίνδυνο εξάρτησης, αλλά δεν τον εξαφανίζει. Η τεχνογνωσία, η συντήρηση, οι αναβαθμίσεις, τα ανταλλακτικά, η εκπαίδευση και η διαρκής επιχειρησιακή υποστήριξη παραμένουν παράγοντες που πρέπει να υπολογίζονται σε βάθος δεκαετιών.
Η «παγίδα» της εξάρτησης
Εδώ χρειάζεται προσοχή στην «παγίδα».
Υπάρχει όμως ένα πιο ενδιαφέρον γεωπολιτικό φαινόμενο: η αλληλεξάρτηση μπορεί να δημιουργήσει παγίδα χωρίς κανείς να έχει σχεδιάσει παγίδα.
Η Ελλάδα θέλει να ενισχύσει την άμυνά της απέναντι στην Τουρκία. Το Ισραήλ θέλει να διευρύνει τις εξαγωγές της αμυντικής του βιομηχανίας και να εμβαθύνει τις στρατηγικές του σχέσεις στην Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο. Η Ουάσιγκτον βλέπει θετικά τη συνεργασία Αθήνας–Ιερουσαλήμ, χαρακτηρίζοντάς την συμβατή με «κοινούς στόχους ασφαλείας».
Τα συμφέροντα, επομένως, τέμνονται.
Και ακριβώς εκεί βρίσκεται ο κίνδυνος για οποιοδήποτε μικρότερο κράτος: να μετατραπεί μια αμυντική συνεργασία σε σχέση στρατηγικής εξάρτησης χωρίς να το αντιληφθεί εγκαίρως.
Το ελληνικό δίλημμα
Η Αθήνα βρίσκεται μπροστά σε ένα δύσκολο δίλημμα. Από τη μία πλευρά, η Τουρκία παραμένει ένας γείτονας με σημαντικές στρατιωτικές δυνατότητες και η Ελλάδα οφείλει να διατηρεί αξιόπιστη αποτρεπτική ικανότητα. Από την άλλη, η αντιμετώπιση κάθε τουρκικής κίνησης με μια νέα αγορά από έναν συγκεκριμένο εξωτερικό προμηθευτή μπορεί να δημιουργήσει έναν φαύλο κύκλο.
Η Άγκυρα αυξάνει τις δυνατότητές της.
Η Αθήνα απαντά με νέα όπλα.
Το Ισραήλ προσφέρει τα συστήματα.
Η Αθήνα αποκτά μεγαλύτερη επιχειρησιακή δυνατότητα, αλλά ταυτόχρονα η σχέση με τον προμηθευτή αποκτά μεγαλύτερη στρατηγική σημασία.
Και αν αύριο αλλάξουν οι ισορροπίες στην περιοχή; Αν αλλάξει η αμερικανική πολιτική;
Αν υπάρξει διαφορετική σχέση Τουρκίας–Ισραήλ; Αν η Ελλάδα χρειαστεί να διαφωνήσει με το Ισραήλ σε ένα σοβαρό περιφερειακό ζήτημα;
Τότε θα φανεί αν η σημερινή συνεργασία είναι απλώς ένα εργαλείο ελληνικής αποτροπής ή έχει εξελιχθεί σε δομική εξάρτηση.
Το πραγματικό ζητούμενο, επομένως, δεν είναι αν η Ελλάδα «αγάπησε» ή «μισεί» το Ισραήλ.
Είναι αν η Ελλάδα μπορεί να αξιοποιήσει την ισραηλινή τεχνολογία χωρίς να μεταφέρει αλλού το κέντρο βάρους των στρατηγικών της αποφάσεων.
Γιατί η ιστορία των διεθνών σχέσεων είναι γεμάτη από χώρες που μπήκαν σε συμμαχίες από φόβο για έναν αντίπαλο και αργότερα ανακάλυψαν ότι η ίδια η συμμαχία δημιουργούσε νέες δεσμεύσεις.
Η Ελλάδα δεν χρειάζεται να φοβάται το «φίδι» για να το αγκαλιάσει. Αρκεί να φοβάται περισσότερο τον γείτονά της.
Και αυτό ακριβώς είναι το μεγάλο στρατηγικό ερώτημα που θέτει η νέα ελληνοϊσραηλινή αμυντική σχέση: η Αθήνα αγοράζει ασφάλεια από το Ισραήλ ή αγοράζει μαζί με την ασφάλεια και μια νέα γεωπολιτική εξάρτηση;
.jpg)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου