14 Αυγούστου 2026

Ο ΦΙΛΑΡΓΥΡΟΣ

Του Υποστρατήγου ε.α. Κ. Χ. Κωνσταντινίδη 
 
Ο αείμνηστος και καλός μου φίλος Απόστολος Γονιδέλλης, πολυγραφότατος συγγραφέας και Λέσβιος ευπατρίδης, με ποικίλα έργα αρχαίων συγγραφέων, μεταξύ των ωραίων βιβλίων του μού αφιέρωσε και το βιβλίο του «Θεοφράστου ΜΕΛΑΝΤΑ ΕΡΕΣΙΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ».
 
Σήμερα, κοιτάζοντας αμήχανα στη βιβλιοθήκη μου, το είδα και, μεταξύ των άλλων ανθρώπινων ελαττωμάτων, ξεχώρισα τη φιλαργυρία. Αυτή ενδημεί ακόμη και σε πλούσιους ανθρώπους. 
 
Βέβαια, στη δική μου γενιά, τη γενιά του 1940, των πολέμων και της Κατοχής, το σύνδρομο της λιτότητας ήταν τρόπος επιβίωσης, γιατί ποτέ δεν είχαμε αρκετά χρήματα στην τσέπη. Αλλά και όταν τα αποκτήσαμε, είχαμε τον φόβο και την ανασφάλεια ότι μπορεί και πάλι να τα χάσουμε. 
 
Κατά τον Θεόφραστο, η φιλαργυρία είναι η έλλειψη φιλοτιμίας για την αποφυγή κάποιας δαπάνης. 
 
Ο φιλάργυρος είναι τέτοιος, ώστε, αν νικήσει σε αγώνες τραγωδίας, αφιερώνει στον Διόνυσο μια ξύλινη επιγραφή, στην οποία είναι γραμμένο μόνο το δικό του όνομα. 
 
Όταν γίνεται κάποια έκτακτη συνδρομή για τον δήμο, χωρίς να πει τίποτα φεύγει από τη συνέλευση. 
 
Όταν παντρεύει τη θυγατέρα του, τα κρέατα της θυσίας που δεν ανήκουν στους ιερείς τα πουλά, ενώ τους δούλους που χρειάζεται τους μισθώνει χωρίς να τους παρέχει φαγητό. 
 
Εάν γίνει τριήραρχος, θα βάλει στο κατάστρωμα τα στρώματα του κυβερνήτη, ενώ θα φυλάξει τα δικά του. 
 
Είναι ικανός να μην στείλει τα παιδιά του σε δάσκαλο κατά τη γιορτή των Μουσών και να πει ότι είναι άρρωστα, για να μην πληρώσει μέρος των εξόδων της γιορτής. 
 
Όταν ψωνίζει στην αγορά, μεταφέρει ο ίδιος τα κρέατα και τα λαχανικά στην αγκαλιά του. 
 
Και όταν πάλι δώσει να πλύνουν τα ενδύματά του, κάθεται μέσα στο σπίτι. 
 
Αν κάποιος φίλος του κάνει έρανο και ήδη του έχει μιλήσει γι’ αυτό, μόλις τον δει να πλησιάζει αλλάζει δρόμο και πηγαίνει στο σπίτι του, αφού πρώτα κάνει κύκλο. 
 
Και τη γυναίκα του, αν και είχε μεγάλη προίκα, δεν της παίρνει υπηρέτρια· όταν όμως βγαίνει φορτωμένη από τη γυναικεία αγορά, μισθώνει ένα μικρό κορίτσι να τη συνοδεύει. 
 
Φοράει υποδήματα χιλιοπαλαιωμένα και λέει πως δεν διαφέρουν σε τίποτα, ως προς τη στερεότητα, από το «κέρατο». 
 
Όταν σηκωθεί το πρωί, καθαρίζει ο ίδιος το σπίτι και τα κρεβάτια από τους κοριούς και, όταν κάθεται, γυρίζει ανάποδα το μάλλινο ένδυμα που φορά, για να μην τρίβεται. 
 
Σχολιασμός 
 
1. Την έλλειψη δαπάνης ο Θεόφραστος αποκαλεί ανελευθερία. Αλλά και ο Αριστοτέλης θεωρεί ανελευθερία την έλλειψη της δόσεως και την υπερβολή της λήψεως (Ηθ. Νικομ. 1121b): «Ανελεύθεροι γαρ εισί οι φιλάργυροι». 
 
2. Συνήθως ο νικητής των ποιητικών αγώνων κατά τα Διονύσια, μαζί με τους χορηγούς και τους άρχοντες της φυλής, αφιέρωνε χάλκινο τρίποδα με τα ονόματα όλων. Ο φιλάργυρος αφιέρωνε ξύλινη πινακίδα. 
 
3. Οι «επιδόσεις» ήταν εκούσιες έκτακτες εισφορές προς κάλυψη διαφόρων αναγκών της πόλεως και έπαιρναν το όνομα του έργου: λ.χ. χορηγία για τη συντήρηση χορού και μουσικής, γυμνασιαρχία για τον αθλητισμό, αρρηφορία για τα Παναθήναια, θεωρικά για το θέατρο, τριηραρχία για τον εξοπλισμό τριήρους κ.ά. 
 
4. Μετά τη θυσία, αφού έπαιρναν το μερίδιό τους οι ιερείς, το υπόλοιπο το κατανάλωναν σε συμπόσιο. 
 
5. Τα Μουσεία ήταν εορτή προς τιμήν των Μουσών. Κατά τον συγγραφέα Απόστολο Γονιδέλλη, ήταν σχολική εορτή, όπως σήμερα η εορτή των Τριών Ιεραρχών. 
 
6. Από την εποχή του Σόλωνα είχε γίνει προσπάθεια να μειωθεί η προίκα, προς διευκόλυνση του γάμου των φτωχών κοριτσιών. Προβλέπονταν τρία φορέματα και τρία σκεύη (μπαουλάκια) με είδη μικρής αξίας. Αν έπαιρνες γυναίκα πλούσια, έπρεπε να της παρέχεις ανάλογη άνεση, λ.χ. υπηρέτρια για να τη συνοδεύει σε δημόσιους χώρους, στην αγορά και σε ιδιωτικές επισκέψεις κ.α. 
 
7. Συμβουλεύω, ως σχεδόν αιωνόβιος, τους έχοντες —φιλάργυρους και μη—αν δεν μπορούν να αφήσουν πνευματικά έργα, να κάνουν κάποια δωρεά για δημόσιο ή φιλανθρωπικό σκοπό. Αυτό θα τους χαρίσει μακροζωία και ευδαιμονία. 
 
Υποστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης
Συγγραφέας – Μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών 
Amphiktyon Official Site: http://www.amphiktyon.org



Share
Posted by ΘΑΝΟΣ ΚΟΥΚ at 4:00 μ.μ.
Κατηγορία Θέματος ,

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Εγγραφή σε: Σχόλια ανάρτησης (Atom)

Λίγες οδηγίες πριν επισκεφθείτε το ιστολόγιό μας (Για νέους επισκέπτες)

1. Στην στήλη αριστερά βλέπετε τις αναρτήσεις του ιστολογίου μας τις οποίες μπορείτε ελεύθερα να σχολιάσετε επωνύμως, ανωνύμως ή με ψευδώνυμο, πατώντας απλά την λέξη κάτω από την ανάρτηση που γράφει "σχόλια" ή "δημοσίευση σχολίου" (σας προτείνω να διαβάσετε με προσοχή τις οδηγίες που θα βρείτε πάνω από την φόρμα που θα ανοίξει ώστε να γράψετε το σχόλιό σας). Επίσης μπορείτε να στείλετε σε φίλους σας την συγκεκριμένη ανάρτηση που θέλετε, απλά πατώντας τον φάκελλο που βλέπετε στο κάτω μέρος της ανάρτησης. Θα ανοίξει μια φόρμα στην οποία μπορείτε να γράψετε το email του φίλου σας, ενώ αν έχετε προφίλ στο Facebook ή στο Twitter μπορείτε με τα εικονίδια που θα βρείτε στο τέλος της ανάρτησης να την μοιραστείτε με τους φίλους σας.

2. Στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας μπορείτε να βρείτε το πλαίσιο στο οποίο βάζοντας το email σας και πατώντας την λέξη Submit θα ενημερώνεστε αυτόματα για τις τελευταίες αναρτήσεις του ιστολογίου μας.

3. Αν έχετε λογαριασμό στο Twitter σας δινεται η δυνατότητα να μας κάνετε follow και να παρακολουθείτε το ιστολόγιό μας από εκεί. Θα βρείτε το σχετικό εικονίδιο του Twitter κάτω από τα πλαίσια του Google Friend Connect, στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας.

4. Μπορείτε να ενημερωθείτε από την δεξιά στήλη του ιστολογίου μας με τα διάφορα gadgets για τον καιρό, να δείτε ανακοινώσεις, στατιστικά, ειδήσεις και λόγια ή κείμενα που δείχνουν τις αρχές και τα πιστεύω του ιστολογίου μας. Επίσης μπορείτε να κάνετε αναζήτηση βάζοντας μια λέξη στο πλαίσιο της Αναζήτησης (κάτω από τους αναγνώστες μας). Πατώντας την λέξη Αναζήτηση θα εμφανιστούν σχετικές αναρτήσεις μας πάνω από τον χώρο των αναρτήσεων. Παράλληλα μπορείτε να δείτε τις αναρτήσεις του τρέχοντος μήνα αλλά και να επιλέξετε κάποια συγκεκριμένη κατηγορία αναρτήσεων από την σχετική στήλη δεξιά.

5. Μπορείτε ακόμα να αφήσετε το μήνυμά σας στο μικρό τσατάκι του blog μας στην δεξιά στήλη γράφοντας απλά το όνομά σας ή κάποιο ψευδώνυμο στην θέση "όνομα" (name) και το μήνυμά σας στην θέση "Μήνυμα" (Message).

6. Επίσης μπορείτε να μας στείλετε ηλεκτρονικό μήνυμα στην διεύθυνσή μας koukthanos@gmail.com με όποιο περιεχόμενο επιθυμείτε. Αν είναι σε προσωπικό επίπεδο θα λάβετε πολύ σύντομα απάντησή μας.

7. Τέλος μπορείτε να βρείτε στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας τα φιλικά μας ιστολόγια, τα ιστολόγια που παρακολουθούμε αλλά και πολλούς ενδιαφέροντες συνδέσμους.

Να σας υπενθυμίσουμε ότι παρακάτω μπορείτε να βρείτε χρήσιμες οδηγίες για την κατασκευή των αναρτήσεών μας αλλά και στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας ότι έχει σχέση με δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ

Χρήσιμες οδηγίες για τις αναρτήσεις μας.

1. Στις αναρτήσεις μας μπαίνει ΠΑΝΤΑ η πηγή σε οποιαδήποτε ανάρτηση ή μερος αναρτησης που προέρχεται απο άλλο ιστολόγιο. Αν δεν προέρχεται από κάποιο άλλο ιστολόγιο και προέρχεται από φίλο αναγνώστη ή επώνυμο ή άνωνυμο συγγραφέα, υπάρχει ΠΑΝΤΑ σε εμφανες σημείο το ονομά του ή αναφέρεται ότι προέρχεται από ανώνυμο αναγνώστη μας.

2. Για όλες τις υπόλοιπες αναρτήσεις που δεν έχουν υπογραφή ΙΣΧΥΕΙ η αυτόματη υπογραφή της ανάρτησης. Ετσι όταν δεν βλέπετε καμιά πηγή ή αναφορά σε ανωνυμο ή επώνυμο συντάκτη να θεωρείτε ΩΣ ΑΥΣΤΗΡΟ ΚΑΝΟΝΑ ότι ισχύει η αυτόματη υπογραφή του αναρτήσαντα.

3. Οταν βλέπετε ανάρτηση με πηγή ή και επώνυμο ή ανώνυμο συντάκτη αλλά στη συνέχεια υπάρχει και ΣΧΟΛΙΟ, τότε αυτό είναι ΚΑΙ ΠΑΛΙ του αναρτήσαντα δηλαδή είναι σχόλιο που προέρχεται από το ιστολόγιό μας.

Σημείωση: Να σημειώσουμε ότι εκτός των αναρτήσεων που υπογράφει ο διαχειριστής μας, όλες οι άλλες απόψεις που αναφέρονται σε αυτές ανήκουν αποκλειστικά στους συντάκτες των άρθρων. Τέλος άλλες πληροφορίες για δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα μπορείτε να βρείτε στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας.