Ο αείμνηστος και καλός μου φίλος Απόστολος Γονιδέλλης, πολυγραφότατος συγγραφέας και Λέσβιος ευπατρίδης, με ποικίλα έργα αρχαίων συγγραφέων, μεταξύ των ωραίων βιβλίων του μού αφιέρωσε και το βιβλίο του «Θεοφράστου ΜΕΛΑΝΤΑ ΕΡΕΣΙΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ».
Σήμερα, κοιτάζοντας αμήχανα στη βιβλιοθήκη μου, το είδα και, μεταξύ των άλλων ανθρώπινων ελαττωμάτων, ξεχώρισα τη φιλαργυρία. Αυτή ενδημεί ακόμη και σε πλούσιους ανθρώπους.
Βέβαια, στη δική μου γενιά, τη γενιά του 1940, των πολέμων και της Κατοχής, το σύνδρομο της λιτότητας ήταν τρόπος επιβίωσης, γιατί ποτέ δεν είχαμε αρκετά χρήματα στην τσέπη. Αλλά και όταν τα αποκτήσαμε, είχαμε τον φόβο και την ανασφάλεια ότι μπορεί και πάλι να τα χάσουμε.
Κατά τον Θεόφραστο, η φιλαργυρία είναι η έλλειψη φιλοτιμίας για την αποφυγή κάποιας δαπάνης.
Ο φιλάργυρος είναι τέτοιος, ώστε, αν νικήσει σε αγώνες τραγωδίας, αφιερώνει στον Διόνυσο μια ξύλινη επιγραφή, στην οποία είναι γραμμένο μόνο το δικό του όνομα.
Όταν γίνεται κάποια έκτακτη συνδρομή για τον δήμο, χωρίς να πει τίποτα φεύγει από τη συνέλευση.
Όταν παντρεύει τη θυγατέρα του, τα κρέατα της θυσίας που δεν ανήκουν στους ιερείς τα πουλά, ενώ τους δούλους που χρειάζεται τους μισθώνει χωρίς να τους παρέχει φαγητό.
Εάν γίνει τριήραρχος, θα βάλει στο κατάστρωμα τα στρώματα του κυβερνήτη, ενώ θα φυλάξει τα δικά του.
Είναι ικανός να μην στείλει τα παιδιά του σε δάσκαλο κατά τη γιορτή των Μουσών και να πει ότι είναι άρρωστα, για να μην πληρώσει μέρος των εξόδων της γιορτής.
Όταν ψωνίζει στην αγορά, μεταφέρει ο ίδιος τα κρέατα και τα λαχανικά στην αγκαλιά του.
Και όταν πάλι δώσει να πλύνουν τα ενδύματά του, κάθεται μέσα στο σπίτι.
Αν κάποιος φίλος του κάνει έρανο και ήδη του έχει μιλήσει γι’ αυτό, μόλις τον δει να πλησιάζει αλλάζει δρόμο και πηγαίνει στο σπίτι του, αφού πρώτα κάνει κύκλο.
Και τη γυναίκα του, αν και είχε μεγάλη προίκα, δεν της παίρνει υπηρέτρια· όταν όμως βγαίνει φορτωμένη από τη γυναικεία αγορά, μισθώνει ένα μικρό κορίτσι να τη συνοδεύει.
Φοράει υποδήματα χιλιοπαλαιωμένα και λέει πως δεν διαφέρουν σε τίποτα, ως προς τη στερεότητα, από το «κέρατο».
Όταν σηκωθεί το πρωί, καθαρίζει ο ίδιος το σπίτι και τα κρεβάτια από τους κοριούς και, όταν κάθεται, γυρίζει ανάποδα το μάλλινο ένδυμα που φορά, για να μην τρίβεται.
Σχολιασμός
1. Την έλλειψη δαπάνης ο Θεόφραστος αποκαλεί ανελευθερία. Αλλά και ο Αριστοτέλης θεωρεί ανελευθερία την έλλειψη της δόσεως και την υπερβολή της λήψεως (Ηθ. Νικομ. 1121b): «Ανελεύθεροι γαρ εισί οι φιλάργυροι».
2. Συνήθως ο νικητής των ποιητικών αγώνων κατά τα Διονύσια, μαζί με τους χορηγούς και τους άρχοντες της φυλής, αφιέρωνε χάλκινο τρίποδα με τα ονόματα όλων. Ο φιλάργυρος αφιέρωνε ξύλινη πινακίδα.
3. Οι «επιδόσεις» ήταν εκούσιες έκτακτες εισφορές προς κάλυψη διαφόρων αναγκών της πόλεως και έπαιρναν το όνομα του έργου: λ.χ. χορηγία για τη συντήρηση χορού και μουσικής, γυμνασιαρχία για τον αθλητισμό, αρρηφορία για τα Παναθήναια, θεωρικά για το θέατρο, τριηραρχία για τον εξοπλισμό τριήρους κ.ά.
4. Μετά τη θυσία, αφού έπαιρναν το μερίδιό τους οι ιερείς, το υπόλοιπο το κατανάλωναν σε συμπόσιο.
5. Τα Μουσεία ήταν εορτή προς τιμήν των Μουσών. Κατά τον συγγραφέα Απόστολο Γονιδέλλη, ήταν σχολική εορτή, όπως σήμερα η εορτή των Τριών Ιεραρχών.
6. Από την εποχή του Σόλωνα είχε γίνει προσπάθεια να μειωθεί η προίκα, προς διευκόλυνση του γάμου των φτωχών κοριτσιών. Προβλέπονταν τρία φορέματα και τρία σκεύη (μπαουλάκια) με είδη μικρής αξίας. Αν έπαιρνες γυναίκα πλούσια, έπρεπε να της παρέχεις ανάλογη άνεση, λ.χ. υπηρέτρια για να τη συνοδεύει σε δημόσιους χώρους, στην αγορά και σε ιδιωτικές επισκέψεις κ.α.
7. Συμβουλεύω, ως σχεδόν αιωνόβιος, τους έχοντες —φιλάργυρους και μη—αν δεν μπορούν να αφήσουν πνευματικά έργα, να κάνουν κάποια δωρεά για δημόσιο ή φιλανθρωπικό σκοπό. Αυτό θα τους χαρίσει μακροζωία και ευδαιμονία.
Υποστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης
Συγγραφέας – Μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών
Amphiktyon Blog: http://www.amphiktyon.blogspot.com
Amphiktyon Official Site: http://www.amphiktyon.org
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Παρακαλούμε τα σχολιά σας να ειναι σχετικά με το θέμα, περιεκτικά και ευπρεπή. Για την καλύτερη επικοινωνία δώστε κάποιο όνομα ή ψευδώνυμο. Διαφημιστικά σχόλια δεν δημοσιεύονται.
Επειδή δεν υπάρχει η δυνατότητα διόρθωσης του σχολίου σας παρακαλούμε μετά την τελική σύνταξή του να ελέγχεται. Προτιμάτε την ελληνική γραφή κι όχι την λατινική (κοινώς greeklish).
Πολύ σημαντικό είναι να κρατάτε προσωρινό αντίγραφο του σχολίου σας ειδικά όταν είναι εκτενές διότι ενδέχεται να μην γίνει δεκτό από την Google (λόγω μεγέθους) και θα παραστεί η ανάγκη να το σπάσετε σε δύο ή περισσότερα.
Το σχόλιό σας θα δημοσιευθεί, το αργότερο, μέσα σε λίγες ώρες, μετά από έγκριση του διαχειριστή του ιστολογίου, ο οποίος είναι υποχρεωμένος να δημοσιεύει όλα τα σχόλια που δεν παραβαίνουν τους όρους που έχουμε θέσει στις παρούσες οδηγίες.
Υβριστικά, μη ευπρεπή και προπαγανδιστικά σχόλια θα διαγράφονται ή δεν θα δημοσιεύονται.