22 Αυγούστου 2026

Τρεις ανατροπές που ελευθερώνουν τον άνθρωπο

Γράφει ο Γεώργιος Αποστολάκης  
 
Εἶπε ὁ Ἀββᾶς Ματώης· «Τρεῖς Γέροντες πῆγαν στὸν Ἀββᾶ Παφνούτιο τὸν Κεφαλᾶ νὰ τὸν παρακαλέσουν γιὰ καμμιὰ συμβουλή.
Τοὺς ρώτησε λοιπὸν ὁ Γέροντας· “ Τί θέλετε νὰ σᾶς πῶ; Πνευματικὰ ἢ σωματικὰ πράγματα; ”. 
Τοῦ ἀπαντοῦν· “Πνευματικά”. 
 
Τότε τοὺς λέει ὁ Γέροντας· “Πηγαίνετε στὴν εὐχὴ τοῦ Θεοῦ καὶ νὰ ἀγαπήσετε πιότερο τὴν θλίψη παρὰ τὴν ἀνάπαυση· τὶς προσβολὲς περισσότερο παρὰ τὴν δόξα· τὸ δόσιμο καλύτερα παρὰ τὸ πάρσιμο”». 
........................................ 
 
Παράξενα λόγια για τη σημερινή εποχή. Ίσως μάλιστα περισσότερο παράξενα σήμερα απ’ ό,τι όταν τα είπε ο Αββάς Παφνούτιος στους τρεις Γέροντες που πήγαν να ζητήσουν πνευματική συμβουλή. Διότι ολόκληρος σχεδόν ο σύγχρονος τρόπος ζωής μάς διδάσκει το ακριβώς αντίθετο. 
 
Να αποφεύγουμε τη θλίψη και να επιδιώκουμε την άνεση. Να αποφεύγουμε την προσβολή και να επιζητούμε την αναγνώριση. Να δίνουμε όσο γίνεται λιγότερα και να αποκτούμε όσο γίνεται περισσότερα. 
 
Κι όμως, ο Γέροντας ανατρέπει αυτή τη λογική με τρεις μόνο φράσεις. 
 
«Τὴ θλίψη παρὰ τὴν ἀνάπαυση» 
 
Δεν μας καλεί, ασφαλώς, να αναζητούμε τον πόνο ούτε να θεωρούμε κακό την ανάπαυση. Μας καλεί να μη μετατρέψουμε την άνεση σε κριτήριο της ζωής μας. 
 
Ο σημερινός πολιτισμός μάς υπόσχεται διαρκώς μια ζωή χωρίς κόπο: όλα γρηγορότερα, ευκολότερα, αυτοματοποιημένα, χωρίς αναμονή, χωρίς στερήσεις, χωρίς θυσίες. Και σιγά σιγά κινδυνεύουμε να θεωρήσουμε κακό ο,τιδήποτε μας δυσκολεύει. 
 
Αλλά ο άνθρωπος που δεν αντέχει καμία δυσκολία γίνεται τελικά ευάλωτος. Για να μη χάσει την άνεσή του, είναι έτοιμος πολλές φορές να κάνει παραχωρήσεις στη συνείδησή του, στις αρχές του, ακόμη και στην ελευθερία του. 
 
Η εκούσια αποδοχή λοιπόν του κόπου, της εγκράτειας, της υπομονής και κάποτε της στέρησης γίνεται άσκηση ελευθερίας. 
 
Να μπορώ να πω: προτιμώ να δυσκολευτώ παρά να κάνω κάτι που η συνείδησή μου δεν δέχεται. 
 
Αυτή είναι μια βαθιά σύγχρονη ανάγνωση του: «τὴ θλίψη παρὰ τὴν ἀνάπαυση». 
 
«Τὶς προσβολὲς περισσότερο παρὰ τὴ δόξα» 
 
Ποτέ ίσως ο άνθρωπος δεν είχε τόση δυνατότητα να εκθέτει τον εαυτό του στα μάτια των άλλων. 
 
Κοινωνικά δίκτυα, εικόνα, «μου αρέσει», ακόλουθοι, δημόσια επιδοκιμασία. Ακόμη και χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε, εκπαιδευόμαστε να μετράμε την αξία μας από την αποδοχή των άλλων. 
 
Ο Αββάς προτείνει την αντίθετη ελευθερία: να μη χρειάζεσαι το χειροκρότημα για να είσαι αυτό που είσαι. 
 
Να μπορείς να υπερασπιστείς αυτό που θεωρείς αληθινό, ακόμη κι όταν γίνεσαι δυσάρεστος. Να αντέξεις την ειρωνεία, την περιθωριοποίηση ή την απαξίωση χωρίς να αλλάξεις τη συνείδησή σου για να γίνεις αρεστός. 
 
Δεν σημαίνει ότι περιφρονούμε τους άλλους ή ότι θεωρούμε κάθε αντίδραση εναντίον μας απόδειξη ότι έχουμε δίκιο. Σημαίνει κάτι δυσκολότερο: ότι η κοινωνική αποδοχή δεν γίνεται ο κύριος της συνείδησής μας. 
 
«Τὸ δόσιμο καλύτερα παρὰ τὸ πάρσιμο» 
 
Και εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη ανατροπή. 
Ο σύγχρονος άνθρωπος μαθαίνει από μικρός να ρωτά: Τι θα κερδίσω; Τι δικαιούμαι; Τι θα αποκτήσω; Τι θα μου προσφέρει αυτό; 
Ο Γέροντας αντιστρέφει το ερώτημα: Τι μπορώ να δώσω; 
 
Χρόνο. Κόπο. Χρήματα. Συγχώρηση. Φροντίδα. Παρουσία. Ένα μέρος από την άνεσή μου για κάποιον που με χρειάζεται. 
 
Αυτό είναι το μεγάλο μυστήριο της χριστιανικής ζωής: ο άνθρωπος δεν γίνεται πλουσιότερος συσσωρεύοντας, αλλά προσφέροντας. Διότι το πρότυπό του δεν είναι ο άνθρωπος που κατέχει, αλλά ο Χριστός που προσφέρεται. 
 
Μια συμβουλή για τον άνθρωπο του 21ου αιώνα 
 
Οι τρεις φράσεις του Αββά Παφνουτίου μοιάζουν τελικά σαν τρία αντίδοτα στις μεγάλες εξαρτήσεις της εποχής μας: (Α) στη λατρεία της άνεσης αντιτάσσει την άσκηση, (Β) στη λατρεία της εικόνας την ταπείνωση, (Γ) στη λατρεία της απόκτησης την προσφορά. 
 
Και πίσω και από τα τρία βρίσκεται ένα κοινό ζητούμενο: η ελευθερία του ανθρώπου. 
 
Ελεύθερος από την ανάγκη να περνά πάντοτε καλά. Ελεύθερος από την ανάγκη να τον επαινούν. Ελεύθερος από την ανάγκη να αποκτά συνεχώς περισσότερα. 
 
Οι Πατέρες της ερήμου, που έζησαν χωρίς σχεδόν τίποτε από όσα θεωρούμε σήμερα απαραίτητα, γνώριζαν κάτι που εμείς κινδυνεύουμε να ξεχάσουμε: Δεν είναι ελεύθερος εκείνος που μπορεί να αποκτήσει τα πάντα. Ελεύθερος είναι εκείνος που μπορεί και να τα στερηθεί, χωρίς να χάσει τον εαυτό του. 
 
Και ίσως αυτή να είναι σήμερα μία από τις πιο επίκαιρες μορφές ασκήσεως. 
 



Share
Posted by ΘΑΝΟΣ ΚΟΥΚ at 11:00 π.μ.
Κατηγορία Θέματος , ,

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Εγγραφή σε: Σχόλια ανάρτησης (Atom)

Λίγες οδηγίες πριν επισκεφθείτε το ιστολόγιό μας (Για νέους επισκέπτες)

1. Στην στήλη αριστερά βλέπετε τις αναρτήσεις του ιστολογίου μας τις οποίες μπορείτε ελεύθερα να σχολιάσετε επωνύμως, ανωνύμως ή με ψευδώνυμο, πατώντας απλά την λέξη κάτω από την ανάρτηση που γράφει "σχόλια" ή "δημοσίευση σχολίου" (σας προτείνω να διαβάσετε με προσοχή τις οδηγίες που θα βρείτε πάνω από την φόρμα που θα ανοίξει ώστε να γράψετε το σχόλιό σας). Επίσης μπορείτε να στείλετε σε φίλους σας την συγκεκριμένη ανάρτηση που θέλετε, απλά πατώντας τον φάκελλο που βλέπετε στο κάτω μέρος της ανάρτησης. Θα ανοίξει μια φόρμα στην οποία μπορείτε να γράψετε το email του φίλου σας, ενώ αν έχετε προφίλ στο Facebook ή στο Twitter μπορείτε με τα εικονίδια που θα βρείτε στο τέλος της ανάρτησης να την μοιραστείτε με τους φίλους σας.

2. Στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας μπορείτε να βρείτε το πλαίσιο στο οποίο βάζοντας το email σας και πατώντας την λέξη Submit θα ενημερώνεστε αυτόματα για τις τελευταίες αναρτήσεις του ιστολογίου μας.

3. Αν έχετε λογαριασμό στο Twitter σας δινεται η δυνατότητα να μας κάνετε follow και να παρακολουθείτε το ιστολόγιό μας από εκεί. Θα βρείτε το σχετικό εικονίδιο του Twitter κάτω από τα πλαίσια του Google Friend Connect, στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας.

4. Μπορείτε να ενημερωθείτε από την δεξιά στήλη του ιστολογίου μας με τα διάφορα gadgets για τον καιρό, να δείτε ανακοινώσεις, στατιστικά, ειδήσεις και λόγια ή κείμενα που δείχνουν τις αρχές και τα πιστεύω του ιστολογίου μας. Επίσης μπορείτε να κάνετε αναζήτηση βάζοντας μια λέξη στο πλαίσιο της Αναζήτησης (κάτω από τους αναγνώστες μας). Πατώντας την λέξη Αναζήτηση θα εμφανιστούν σχετικές αναρτήσεις μας πάνω από τον χώρο των αναρτήσεων. Παράλληλα μπορείτε να δείτε τις αναρτήσεις του τρέχοντος μήνα αλλά και να επιλέξετε κάποια συγκεκριμένη κατηγορία αναρτήσεων από την σχετική στήλη δεξιά.

5. Μπορείτε ακόμα να αφήσετε το μήνυμά σας στο μικρό τσατάκι του blog μας στην δεξιά στήλη γράφοντας απλά το όνομά σας ή κάποιο ψευδώνυμο στην θέση "όνομα" (name) και το μήνυμά σας στην θέση "Μήνυμα" (Message).

6. Επίσης μπορείτε να μας στείλετε ηλεκτρονικό μήνυμα στην διεύθυνσή μας koukthanos@gmail.com με όποιο περιεχόμενο επιθυμείτε. Αν είναι σε προσωπικό επίπεδο θα λάβετε πολύ σύντομα απάντησή μας.

7. Τέλος μπορείτε να βρείτε στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας τα φιλικά μας ιστολόγια, τα ιστολόγια που παρακολουθούμε αλλά και πολλούς ενδιαφέροντες συνδέσμους.

Να σας υπενθυμίσουμε ότι παρακάτω μπορείτε να βρείτε χρήσιμες οδηγίες για την κατασκευή των αναρτήσεών μας αλλά και στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας ότι έχει σχέση με δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ

Χρήσιμες οδηγίες για τις αναρτήσεις μας.

1. Στις αναρτήσεις μας μπαίνει ΠΑΝΤΑ η πηγή σε οποιαδήποτε ανάρτηση ή μερος αναρτησης που προέρχεται απο άλλο ιστολόγιο. Αν δεν προέρχεται από κάποιο άλλο ιστολόγιο και προέρχεται από φίλο αναγνώστη ή επώνυμο ή άνωνυμο συγγραφέα, υπάρχει ΠΑΝΤΑ σε εμφανες σημείο το ονομά του ή αναφέρεται ότι προέρχεται από ανώνυμο αναγνώστη μας.

2. Για όλες τις υπόλοιπες αναρτήσεις που δεν έχουν υπογραφή ΙΣΧΥΕΙ η αυτόματη υπογραφή της ανάρτησης. Ετσι όταν δεν βλέπετε καμιά πηγή ή αναφορά σε ανωνυμο ή επώνυμο συντάκτη να θεωρείτε ΩΣ ΑΥΣΤΗΡΟ ΚΑΝΟΝΑ ότι ισχύει η αυτόματη υπογραφή του αναρτήσαντα.

3. Οταν βλέπετε ανάρτηση με πηγή ή και επώνυμο ή ανώνυμο συντάκτη αλλά στη συνέχεια υπάρχει και ΣΧΟΛΙΟ, τότε αυτό είναι ΚΑΙ ΠΑΛΙ του αναρτήσαντα δηλαδή είναι σχόλιο που προέρχεται από το ιστολόγιό μας.

Σημείωση: Να σημειώσουμε ότι εκτός των αναρτήσεων που υπογράφει ο διαχειριστής μας, όλες οι άλλες απόψεις που αναφέρονται σε αυτές ανήκουν αποκλειστικά στους συντάκτες των άρθρων. Τέλος άλλες πληροφορίες για δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα μπορείτε να βρείτε στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας.