Η νέα αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της ΔΕΗ ύψους 4 δισ. ευρώ, που αποφασίστηκε το 2026, δεν είναι απλώς μια οικονομική κίνηση. Είναι μια κομβική πράξη μεταβίβασης κυριαρχίας στον στρατηγικότερο τομέα της χώρας — την ενέργεια. Πίσω από τα ψυχρά νούμερα των δελτίων τύπου κρύβεται μια δομική μεταμόρφωση: η ΔΕΗ, από δημόσια επιχείρηση πυλώνα της εθνικής ανεξαρτησίας, έχει εξελιχθεί σε μια υπερεθνική πλατφόρμα ιδιωτικών κεφαλαίων, με το Ελληνικό Δημόσιο σε ρόλο μειοψηφίας και παρατηρητή.
Από τον εθνικό πυλώνα στο επενδυτικό χαρτοφυλάκιο
Η Αύξηση Μετοχικού Κεφαλαίου των 4 δισ. ευρώ παρουσιάστηκε ως «αναγκαία» για την υλοποίηση επενδυτικού προγράμματος ύψους 24,2 δισ. ευρώ έως το 2030. Σε αυτό περιλαμβάνονται έργα ΑΠΕ, διεθνές άπλωμα στα Βαλκάνια και υποδομές δεδομένων — με σημαία την «πράσινη μετάβαση».
Ωστόσο, ο αντίκτυπος στη μετοχική σχέση είναι σαρωτικός: Το Ελληνικό Δημόσιο συμμετέχει με μόλις 1,2 δισ. ευρώ, μειώνοντας το ποσοστό του από 35,3% σε περίπου 33,4%.
Το CVC Capital Partners, επενδυτικό fund με ρίζες στο Λουξεμβούργο και κεφάλαια από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, επενδύει επίσης 1,2 δισ. ευρώ και ανεβαίνει από 10,3% σε 17,9%.
Με άλλα λόγια, το Δημόσιο χάνει εκ νέου έδαφος, και το CVC γίνεται ο πιο ισχυρός ιδιώτης μέτοχος — ίσως και ο πραγματικός ρυθμιστής των αποφάσεων στη νέα εποχή της ΔΕΗ.
Το προηγούμενο «ξεπούλημα» του 2021
Η ιστορία έχει προηγούμενο. Το 2021, όταν η ΔΕΗ έκανε ΑΜΚ ύψους 1,35 δισ. ευρώ, η κυβέρνηση ισχυρίστηκε πως ήταν «αναγκαία για τη διάσωση και ανάπτυξη» της εταιρείας. Τότε, το Ελληνικό Δημόσιο δεν διέθετε τα 600 εκατομμύρια που απαιτούνταν για να διατηρήσει το ποσοστό του. Επένδυσε μόλις 105 εκατ. ευρώ. Έτσι, σε μια νύχτα, το 51,12% μετατράπηκε σε 35,3%, και η ΔΕΗ πέρασε οριστικά στα χέρια της αγοράς.
Το CVC Capital Partners εισήλθε τότε με 343 εκατ. ευρώ και ποσοστό 10,34%. Η είσοδός του χαιρετίστηκε από το οικονομικό κατεστημένο ως «σήμα εμπιστοσύνης», όμως στην πράξη άνοιξε την πόρτα για την είσοδο εξωευρωπαϊκών κεφαλαίων σε έναν κρίσιμο γεωπολιτικό τομέα: το εθνικό ηλεκτρικό δίκτυο.
Το CVC και τα κεφάλαια των Εμιράτων
Το CVC δεν είναι ένα τυχαίο επενδυτικό σχήμα. Πρόκειται για έναν από τους μεγαλύτερους πολυεθνικούς επενδυτικούς οργανισμούς παγκοσμίως, που διαχειρίζεται πάνω από 150 δισ. δολάρια. Τα τελευταία χρόνια έχει προσελκύσει σημαντικά κεφάλαια από το Abu Dhabi Investment Authority (ADIA), το κρατικό επενδυτικό ταμείο των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.
Στην Ελλάδα, το CVC έχει ήδη αποκτήσει κρίσιμες υποδομές: Metropolitan και Υγεία, Vivartia, D-Marin, Skroutz. Η είσοδός του στη ΔΕΗ δεν είναι ένα απλό επιχειρηματικό στοίχημα — είναι μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής διείσδυσης των αραβικών κεφαλαίων στα Βαλκάνια. Η ΔΕΗ αποτελεί πλέον το όχημα αυτής της επιρροής, όχι απλώς μια εταιρεία κοινής ωφέλειας.
Μια «πράσινη μετάβαση» χωρίς έδαφος
Στην καρδιά του νέου επιχειρησιακού σχεδίου της ΔΕΗ βρίσκεται η εξαγγελία μιας «πράσινης αναγέννησης». Ωστόσο, πίσω από τις επενδύσεις σε φωτοβολταϊκά και αιολικά πάρκα κρύβεται μια άκριτη εμπορευματοποίηση της φύσης.
Η απόλυτη απολιγνιτοποίηση έως το 2026 και η αντικατάσταση των μονάδων με φυσικό αέριο, σε συνδυασμό με το νέο σχέδιο νόμου για τις ΑΠΕ, μετατρέπουν την ελληνική ύπαιθρο σε μονοκαλλιέργεια γιγαντιαίων ΒΑΠΕ. Οι αδειοδοτήσεις απλοποιούνται υπέρ των μεγάλων επενδυτών, η χωροθέτηση χαλαρώνει, και ο τοπικός πληθυσμός βρίσκεται στο περιθώριο.
Η ΔΕΗ εξαφανίζει το προφίλ μιας επιχείρησης που διαχειριζόταν τοπική παραγωγή, απασχόληση και υποδομές κοινής ωφέλειας και γίνεται διεθνής developer ενέργειας. Όλα αυτά υπό τον έλεγχο ιδιωτικών funds που κοιτάζουν μόνο την απόδοση κεφαλαίων.
Στη Δυτική Μακεδονία και την Αρκαδία, οι περιοχές του λιγνίτη εγκαταλείπονται χωρίς εναλλακτικό παραγωγικό σχέδιο. Οι λιγνιτικές μονάδες μετατρέπονται σε μονάδες φυσικού αερίου, όπως η Πτολεμαΐδα V, ένα έργο που εξυπηρετεί περισσότερο τον ιδιωτικό κλάδο, παρά το δημόσιο συμφέρον. Όταν εφόσον η Πτολεμαΐδα 5 και οι υπόλοιπες μονάδες λειτουργούσαν κανονικά, το κόστος της ηλεκτρικής κιλοβατώρας θα μπορούσε να μειωθεί έως και 25%. Όχι θεωρητικά – πρακτικά. Γιατί το ρεύμα που παράγεται από εγχώριο καύσιμο δεν εξαρτάται από το TTF του Άμστερνταμ ούτε από τις διαθέσεις του Κρεμλίνου. Είναι ρεύμα “made in Greece”.
Η Πτολεμαΐδα 5: μια μονάδα που γεννήθηκε για να καεί – στα χαρτιά
Η Πτολεμαΐδα 5 κόστισε σχεδόν 1,5 δισ. ευρώ. Είναι η πιο σύγχρονη και καθαρή λιγνιτική μονάδα στην Ευρώπη. Οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα της είναι κατά 30-40% χαμηλότερες από παλαιότερα εργοστάσια, χάρη στην τεχνολογία υπερ-κρίσιμης καύσης και στα προηγμένα φίλτρα. Η απόδοσή της φτάνει το 41%, όταν οι περισσότερες παλαιές μονάδες μετά βίας αγγίζουν το 30%.
Πρόκειται για έργο σχεδιασμένο να λειτουργήσει δεκαετίες — με δυνατότητα μελλοντικής μετατροπής της σε μονάδα καύσης βιομάζας ή πράσινου υδρογόνου. Αντί όμως να τη δούμε ως μεταβατικό εργαλείο αυτονομίας, η κυβέρνηση σπεύδει να τη μετατρέψει σε “μονάδα φυσικού αερίου” πριν κλείσει καν διετία λειτουργίας. Ένα έργο-σύμβολο ελληνικής τεχνογνωσίας και κόπου εκατοντάδων μηχανικών, ακυρώνεται στα χαρτιά για χάρη μιας δεσμευτικής “πράσινης” εικόνας που δεν αντέχει στους αριθμούς.
Το νέο «όραμα»: ΔΕΗ των πολυεθνικών
Η επιχείρηση που χτίστηκε με το αίμα και τον μόχθο του ελληνικού λαού, από τα φράγματα του Αχελώου έως τα λιγνιτωρυχεία της Πτολεμαΐδας, γίνεται σταδιακά μια πολυεθνική επενδυτική μηχανή. Περισσότερο από το 48% των νέων επενδύσεων προβλέπεται να γίνει εκτός Ελλάδας, με βλέψεις στην Ιταλία, στα Βαλκάνια και στη Βόρεια Αφρική.
Αυτό σημαίνει πως τα ελληνικά νοικοκυριά χρηματοδοτούν μέσω τιμολογίων μια εταιρεία που δεν ανήκει πλέον σε αυτούς — που λειτουργεί για τους μετόχους της στο εξωτερικό και όχι για την εθνική οικονομία.
Το πιο προκλητικό στοιχείο είναι πως η κυβέρνηση, αντί να επιδιώξει την ανάκτηση του ελέγχου ή τουλάχιστον την προστασία του ποσοστού του Δημοσίου, επιδεικνύει πλήρη αδιαφορία. Μοναδικό ενδιαφέρον φαίνεται να είναι η επικοινωνιακή επίκληση της «πράσινης ανάπτυξης» και της «ευρωπαϊκής στρατηγικής», όταν στην πραγματικότητα συνεχίζεται ένα προγραμματισμένο ξεπούλημα του ενεργειακού ιστού της χώρας.
Από τη ΔΕΗ του λαού στη ΔΕΗ των επενδυτών
Η ΔΕΗ ήταν κάποτε το σύμβολο της ελληνικής αυτοδυναμίας. Η ίδρυσή της το 1950 σήμαινε την εποχή που η ενέργεια έπαψε να είναι προνόμιο λίγων και έγινε δικαίωμα όλων. Τώρα, μέσα από αλλεπάλληλες ιδιωτικοποιήσεις, μετατράπηκε σε χρηματιστηριακό προϊόν.
Η απώλεια του ελέγχου της δεν είναι απλώς οικονομικό θέμα. Είναι ζήτημα εθνικής ασφάλειας και κοινωνικής δικαιοσύνης. Καμία χώρα δεν μπορεί να έχει σταθερή ανάπτυξη όταν τα θεμέλια της ενεργειακής της πολιτικής βρίσκονται στα χέρια funds που λογοδοτούν μόνο σε ανώνυμους επενδυτές και όχι στους πολίτες.
Η ενεργειακή μετάβαση θα μπορούσε να είναι υπόθεση συνεργασίας, αποκέντρωσης και πράσινης καινοτομίας. Αντί γι’ αυτό, εξελίσσεται σε πλυντήριο χρηματοοικονομικών συμφερόντων, όπου τα ελληνικά βουνά, τα δίκτυα και η ίδια η ΔΕΗ γίνονται πεδίο κερδοσκοπίας.
Ο επίλογος μιας εποχής
Μέσα σε πέντε χρόνια, η ΔΕΗ πέρασε από την πολιτική ρητορική περί «εθνικού πλούτου» στην πρακτική μιας ιδιωτικής πολυεθνικής που αποφασίζει πλέον χωρίς κοινωνικό αντίβαρο. Με την κυβέρνηση να συμμετέχει άτονα, το Δημόσιο να χάνει πάλι μερίδιο, και τα funds να αποκτούν καθοριστικό έλεγχο, η χώρα κινδυνεύει να ξυπνήσει μια μέρα και να διαπιστώσει ότι το ρεύμα, η γη, ο αέρας και το νερό της ανήκουν αλλού.
Η ΔΕΗ του 2026 δεν είναι η επιχείρηση του ελληνικού λαού — είναι το εργαλείο των αγορών που αποφασίζουν για το ενεργειακό μέλλον μιας χώρας που παραιτήθηκε από την ιδιοκτησία της δύναμής της. Και αυτή ίσως να είναι η πιο σκοτεινή απώλεια της ενεργειακής μετάβασης: όχι οι τόνοι CO₂, αλλά η απώλεια εθνικής κυριαρχίας μέσα από τον ίδιο της τον πυλώνα. Αυτός που κάποτε ιδρύθηκε για να τη φωτίσει, τώρα απλά την «καίει» και εξόχως ακριβά.
*Δρ. Βασίλης Λύκος
Political Analyst
Biologist – PhD in Risk Assesment & Integrated Environmental Management
MSc in Integrated Coastal Zone Management University of Crete
Regional Councilor of the Region of Central Greece
Regional Unit of Euboea
.jpg)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου