13 Ιανουαρίου 2026

Η αποδόμηση του ιρανικού μοντέλου ισχύος φέρνει ανακατανομή γεωπολιτικής αξίας και απώλεια της τουρκικής αποκλειστικότητας

Γράφει ο Ανδρέας Σταλίδης
  
Παίρνουμε το ελικόπτερο και βλέπουμε τα γεγονότα από μακριά. Τι παρατηρούμε.
Το Ιρανικό καθεστώς βασίστηκε επί δεκαετίες συστηματικά σε ένα δίκτυο έμμεσης επιρροής μέσω μη κρατικών δρώντων (proxies), όπως η Χεζμπολάχ στον Λίβανο, η Χαμάς στη Γάζα και οι Χούθι στην Υεμένη, προκειμένου να ασκεί στρατηγική πίεση στους αντιπάλους του χωρίς άμεση εμπλοκή και να μεταφέρει την ένταση εκτός των εθνικών του συνόρων. 
 
Οι πρόσφατες εξελίξεις στο Ιράν μπορούν να ερμηνευθούν ως το τελευταίο στάδιο μιας ευρύτερης διαδικασίας αποδόμησης του περιφερειακού μοντέλου ισχύος του Ιράν.
 
Από το 2023 παρατηρείται σταδιακή αλλά σωρευτική φθορά των εν λόγω πυλώνων: 
 
-η Χεζμπολάχ εισέρχεται από τα τέλη του 2023 σε παρατεταμένη κατάσταση στρατιωτικής και πολιτικής φθοράς χωρίς να επιτυγχάνει αποφασιστική αποτρεπτική κλιμάκωση
 
-η Χαμάς υφίσταται από το φθινόπωρο του 2023 σοβαρή αποδιάρθρωση των στρατιωτικών και διοικητικών της δομών· 
 
Στη Χαμάς και τη Χεζμπολάχ, ο ισραηλινός παράγοντας ήταν άμεσος και στρατιωτικά καθοριστικός.
 
-οι Χούθι, κυρίως κατά το 2024, μετατρέπονται από εργαλείο έμμεσης πίεσης σε παράγοντα διεθνοποίησης της σύγκρουσης, προκαλώντας άμεση διεθνή στρατιωτική αντίδραση.
 
Στους Χούθι, το Ισραήλ δεν ήταν ο κύριος αντίπαλος, αλλά λειτουργεί ως συμβολικός στόχος (Ερυθρά Θάλασσα, “πόλεμος για τη Γάζα”)
 
Η αποδυνάμωση αυτών των εξωτερικών πυλώνων ισχύος συνέπεσε με την όξυνση των εσωτερικών κοινωνικοοικονομικών και πολιτικών πιέσεων στο Ιράν, οδηγώντας σε μετατόπιση της κρίσης από την περιφέρεια προς τον εσωτερικό πυρήνα του καθεστώτος.
 
Υπό αυτή την έννοια, οι εσωτερικές αναταράξεις δεν συνιστούν μεμονωμένο φαινόμενο, αλλά έκφραση μιας βαθύτερης δομικής φθοράς ενός μοντέλου εξουσίας που βασίστηκε στην εξωτερική προβολή ισχύος ως μηχανισμό εσωτερικής σταθεροποίησης.
 
Ο κόσμος αλλάζει. Η παγκόσμια ισορροπία δυνάμεων αλλάζει. Ας δούμε πώς αυτή η αλλαγή μπορεί να επηρεάσει τον γείτονά μας, την Τουρκία.
 
Την αποδυνάμωση της επιρροής του Ιράν στην περιοχή της Συρίας η Τουρκία την έχει εκμεταλλευτεί ήδη. Ανοιχτό όμως μένει το ενδεχόμενο μία πιθανή αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν να αυξήσει σε δραματικό βαθμό τις μεταναστευτικές ροές προς τις γύρω χώρες, άρα και προς την Τουρκία. Αυτό το σημείο θα πρέπει να το προσέξουμε ιδιαιτέρως στην Ελλάδα, χωρίς να χρειάζεται να επεκταθώ.
 
H Τουρκία διαθέτει ένα μεγάλο στρατηγικό πλεονέκτημα, το οποίο εκμεταλλεύεται ιστορικά και διαχρονικά όσο σχεδόν κανένα άλλο κράτος: την ικανότητά της να ελίσσεται διαρκώς μεταξύ Δύσης και Ανατολής. Αυτή είναι η πηγή της γεωπολιτικής της αξίας.
 
Εάν το Ιράν περάσει σε πιο φιλοδυτικό καθεστώς, αυτό το πλεονέκτημα μειώνεται ακόμη κι αν διατηρήσει η Άγκυρα την επιλογή της πολυδιάστατης πολιτικής, διότι ένα πιο «ανοιχτό» Ιράν αλλάζει την αξία της Τουρκίας ως αναντικατάστατου ενδιάμεσου σε αρκετά πεδία.
 
Η Τουρκία κεφαλαιοποιεί μία στρατηγική αυτονομία στην ισορροπία δυνάμεων διότι η Δύση την χρειάζεται για κρίσιμα διεθνή πεδία (ασφάλεια, μετανάστευση, ενέργεια, διαμεσολάβηση), ενώ ταυτόχρονα έχει αρκετές εναλλακτικές (Ρωσία, Κίνα, περιφερειακά ανοίγματα), οπότε μεγιστοποιεί ανταλλάγματα χωρίς πλήρη ευθυγράμμιση.
 
Όταν όμως αναδυθεί το Ιράν ως μία φιλοδυτική δύναμη, μειώνεται η ανάγκη της Δύσης να “ανεχθεί” τουρκικές αποκλίσεις προκειμένου να κρατά ανοιχτά κανάλια προς/γύρω από το Ιράν. Αν η Τεχεράνη έχει απευθείας (έστω σταδιακή) επανασύνδεση, η Τουρκία δεν είναι ο μοναδικός λειτουργικός διάδρομος/μεσολαβητής. Χάνει την αποκλειστικότητα και, μαζί της, μειώνεται η γεωπολιτική αξία της Τουρκίας ως κράτος-κλειδί, ιδίως σε περιβάλλον μειωμένης πόλωσης. Με λιγότερη πόλωση, η Δύση τείνει να ζητά πιο καθαρή στοίχιση και ανέχεται λιγότερο τις εξαιρέσεις στην ευθυγράμμιση μαζί της.
 
Παράλληλα, ένα πιο φιλοδυτικό Ιράν θα περιόριζε και τα περιθώρια της Ρωσίας να αξιοποιεί την Τουρκία ως κρίσιμο ενδιάμεσο για την παράκαμψη της δυτικής πίεσης, μειώνοντας έτσι τη δυνατότητα της Άγκυρας να αντλεί ισχύ από τον ρόλο της ως γέφυρα μεταξύ ενός απομονωμένου ευρασιατικού μπλοκ και της Δύσης.
 



Share
Posted by ΘΑΝΟΣ ΚΟΥΚ at 6:00 μ.μ.
Κατηγορία Θέματος , , ,

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Εγγραφή σε: Σχόλια ανάρτησης (Atom)

Λίγες οδηγίες πριν επισκεφθείτε το ιστολόγιό μας (Για νέους επισκέπτες)

1. Στην στήλη αριστερά βλέπετε τις αναρτήσεις του ιστολογίου μας τις οποίες μπορείτε ελεύθερα να σχολιάσετε επωνύμως, ανωνύμως ή με ψευδώνυμο, πατώντας απλά την λέξη κάτω από την ανάρτηση που γραφει "σχόλια" ή "δημοσίευση σχολίου" (σας προτείνω να διαβάσετε με προσοχή τις οδηγίες που θα βρείτε πάνω από την φόρμα που θα ανοίξει ώστε να γραψετε το σχόλιό σας). Επίσης μπορείτε να στείλετε σε φίλους σας την συγκεκριμένη ανάρτηση που θέλετε απλά πατώντας τον φάκελλο που βλέπετε στο κάτω μέρος της ανάρτησης. Θα ανοίξει μια φόρμα στην οποία μπορείτε να γράψετε το email του φίλου σας, ενώ αν έχετε προφίλ στο Facebook ή στο Twitter μπορείτε με τα εικονίδια που θα βρείτε στο τέλος της ανάρτησης να την μοιραστείτε με τους φίλους σας.

2. Στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας μπορείτε να βρείτε το πλαίσιο στο οποίο βάζοντας το email σας και πατώντας την λέξη Submit θα ενημερώνεστε αυτόματα για τις τελευταίες αναρτήσεις του ιστολογίου μας.

3. Αν έχετε λογαριασμό στο Twitter σας δινεται η δυνατότητα να μας κάνετε follow και να παρακολουθείτε το ιστολόγιό μας από εκεί. Θα βρείτε το σχετικό εικονίδιο του Twitter κάτω από τα πλαίσια του Google Friend Connect, στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας.

4. Μπορείτε να ενημερωθείτε από την δεξιά στήλη του ιστολογίου μας με τα διάφορα gadgets για τον καιρό, να δείτε ανακοινώσεις, στατιστικά, ειδήσεις και λόγια ή κείμενα που δείχνουν τις αρχές και τα πιστεύω του ιστολογίου μας. Επίσης μπορείτε να κάνετε αναζήτηση βάζοντας μια λέξη στο πλαίσιο της Αναζήτησης (κάτω από τους αναγνώστες μας). Πατώντας την λέξη Αναζήτηση θα εμφανιστούν σχετικές αναρτήσεις μας πάνω από τον χώρο των αναρτήσεων. Παράλληλα μπορείτε να δείτε τις αναρτήσεις του τρέχοντος μήνα αλλά και να επιλέξετε κάποια συγκεκριμένη κατηγορία αναρτήσεων από την σχετική στήλη δεξιά.

5. Μπορείτε ακόμα να αφήσετε το μήνυμά σας στο μικρό τσατάκι του blog μας στην δεξιά στήλη γράφοντας απλά το όνομά σας ή κάποιο ψευδώνυμο στην θέση "όνομα" (name) και το μήνυμά σας στην θέση "Μήνυμα" (Message).

6. Επίσης μπορείτε να μας στείλετε ηλεκτρονικό μήνυμα στην διεύθυνσή μας koukthanos@gmail.com με όποιο περιεχόμενο επιθυμείτε. Αν είναι σε προσωπικό επίπεδο θα λάβετε πολύ σύντομα απάντησή μας.

7. Τέλος μπορείτε να βρείτε στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας τα φιλικά μας ιστολόγια, τα ιστολόγια που παρακολουθούμε αλλά και πολλούς ενδιαφέροντες συνδέσμους.

Να σας υπενθυμίσουμε ότι παρακάτω μπορείτε να βρείτε χρήσιμες οδηγίες για την κατασκευή των αναρτήσεών μας αλλά και στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας ότι έχει σχέση με δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ

Χρήσιμες οδηγίες για τις αναρτήσεις μας.

1. Στις αναρτήσεις μας μπαίνει ΠΑΝΤΑ η πηγή σε οποιαδήποτε ανάρτηση ή μερος αναρτησης που προέρχεται απο άλλο ιστολόγιο. Αν δεν προέρχεται από κάποιο άλλο ιστολόγιο και προέρχεται από φίλο αναγνώστη ή επώνυμο ή άνωνυμο συγγραφέα, υπάρχει ΠΑΝΤΑ σε εμφανες σημείο το ονομά του ή αναφέρεται ότι προέρχεται από ανώνυμο αναγνώστη μας.

2. Για όλες τις υπόλοιπες αναρτήσεις που δεν έχουν υπογραφή ΙΣΧΥΕΙ η αυτόματη υπογραφή της ανάρτησης. Ετσι όταν δεν βλέπετε καμιά πηγή ή αναφορά σε ανωνυμο ή επώνυμο συντάκτη να θεωρείτε ΩΣ ΑΥΣΤΗΡΟ ΚΑΝΟΝΑ ότι ισχύει η αυτόματη υπογραφή του αναρτήσαντα.

3. Οταν βλέπετε ανάρτηση με πηγή ή και επώνυμο ή ανώνυμο συντάκτη αλλά στη συνέχεια υπάρχει και ΣΧΟΛΙΟ, τότε αυτό είναι ΚΑΙ ΠΑΛΙ του αναρτήσαντα δηλαδή είναι σχόλιο που προέρχεται από το ιστολόγιό μας.

Σημείωση: Να σημειώσουμε ότι εκτός των αναρτήσεων που υπογράφει ο διαχειριστής μας, όλες οι άλλες απόψεις που αναφέρονται σε αυτές ανήκουν αποκλειστικά στους συντάκτες των άρθρων. Τέλος άλλες πληροφορίες για δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα μπορείτε να βρείτε στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας.