Μια έρευνα για την θανάτωση 470.000 ζώων, την απάτη των 13 εκατομμυρίων φανταστικών (;) αιγοπροβάτων, και το πώς η Ελλάδα επέλεξε να τα σκοτώσει αντί να τα εμβολιάσει.
ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Η ΣΙΩΠΗΛΗ ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
Από τον Αύγουστο του 2024 μέχρι τον Ιανουάριο του 2026, η Ελλάδα έζησε μια από τις μεγαλύτερες κτηνοτροφικές καταστροφές στη σύγχρονη ευρωπαϊκή ιστορία. Πάνω από 470.000 αιγοπρόβατα θανατώθηκαν υποχρεωτικά, όχι λόγω αρρώστιας, όπως θα δούμε, αλλά επειδή η κυβέρνηση το επέλεξε.
Περισσότεροι από 2.500 κτηνοτρόφοι έχασαν τα κοπάδια τους.
Τουλάχιστον έξι άνθρωποι αυτοκτόνησαν.
Χιλιάδες οικογένειες χρεοκόπησαν.
Και όλα αυτά με το πρόσχημα ενός «υγειονομικού πρωτοκόλλου» για την εξάλειψη της ευλογιάς των μικρών μηρυκαστικών.
Αλλά η ευλογιά δεν σκότωσε 470.000 ζώα. Η πολιτική τα σκότωσε.
Η πραγματική θνησιμότητα της νόσου στην Ελλάδα ήταν 2 έως 4 τοις εκατό. Δηλαδή, από τα 470.000 ζώα που θανατώθηκαν, μόνο 9.000 έως 19.000 θα πέθαιναν φυσιολογικά από την ασθένεια. Τα υπόλοιπα 451.000 ζώα σκοτώθηκαν υγιή ή με ήπια συμπτώματα, επειδή η κυβέρνηση αποφάσισε ότι αυτή ήταν η μόνη λύση.
Υπήρχαν εμβόλια. Η Ευρωπαϊκή Ένωση διέθετε απόθεμα 300.000 δόσεις (και περισσότερα κατά παραγγελίαν) και προσέφερε να τα δώσει δωρεάν. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την Υγεία και την Ευζωία των Ζώων έστειλε επιστολή τον Οκτώβριο του 2025, ζητώντας από την Ελλάδα να ξεκινήσει άμεσα μαζικό εμβολιασμό ως «υποχρεωτικό συμπληρωματικό μέτρο».
Η ελληνική κυβέρνηση την έκρυψε για τέσσερις μήνες.
Γιατί;
Η επίσημη απάντηση ήταν: «Για να προστατευθούν οι εξαγωγές φέτας και γάλακτος».
Ο εμβολιασμός θα χαρακτήριζε την Ελλάδα ως «ενδημική χώρα», επιφέροντας εμπορικούς περιορισμούς για δύο ή περισσότερα χρόνια. Αλλά η αλήθεια είναι πιο σκοτεινή.
Πίσω από τη σφαγή των αιγοπροβάτων κρύβεται ένα από τα μεγαλύτερα σκάνδαλα επιδοτήσεων στην ιστορία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στα μητρώα του ΟΠΕΚΕΠΕ (Οργανισμός Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων)
Στον ΟΠΕΚΕΠΕ ήταν καταχωρημένα 18,5 εκατομμύρια αιγοπρόβατα. Ο πραγματικός αριθμός, σύμφωνα με εκτιμήσεις της ΕΛΣΤΑΤ και της Σύνδεσης Ελληνικών Κτηνοτροφικών Συνεταιρισμών, ήταν 5 έως 5,5 εκατομμύρια. Η διαφορά;
Δεκατρία εκατομμύρια φανταστικά ζώα, για τα οποία η Ελλάδα εισέπραττε ευρωπαϊκές επιδοτήσεις επί χρόνια.
Αν η Ελλάδα είχε δεχτεί τον εμβολιασμό, ελεγκτές της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα έρχονταν να μετρήσουν τα πραγματικά ζώα. Και το σκάνδαλο θα αποκαλυπτόταν.
Η σφαγή κατέστρεψε τις αποδείξεις.
Αυτή είναι η ιστορία της μεγαλύτερης κτηνοτροφικής απάτης στην Ευρώπη, και του τρόπου που μια κυβέρνηση θυσίασε 470.000 ζώα και χιλιάδες ανθρώπινες ζωές για να την κρύψει.
Η ΝΟΣΟΣ: ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΕΥΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΜΙΚΡΩΝ ΜΗΡΥΚΑΣΤΙΚΩΝ
Η ευλογιά των αιγοπροβάτων (sheep and goat pox) είναι μια ιογενής νόσος που προσβάλει αποκλειστικά πρόβατα και γίδες. Ο ιός ανήκει στην οικογένεια των Capripox-virus και μεταδίδεται μέσω άμεσης επαφής, εισπνοής αεροζόλ, ή έμμεσα μέσω εντόμων, ιματισμού και εξοπλισμού.
Δεν μεταδίδεται ποτέ σε ανθρώπους, ούτε από την κατανάλωση κρέατος ή γάλακτος μολυσμένου ζώου.
Οι Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας των Ζώων (WOAH) είναι κατηγορηματικοί: δεν υπάρχει κίνδυνος για την ανθρώπινη υγεία.
Τα συμπτώματα της νόσου περιλαμβάνουν πυρετό, φουσκάλες και πληγές στο δέρμα, απώλεια όρεξης, και σε σοβαρές περιπτώσεις, αναπνευστικά προβλήματα. Η νοσηρότητα (morbidity) μπορεί να φτάσει το 70 έως 100 τοις εκατό σε νέες εισβολές, δηλαδή το μεγα-λύτερο μέρος ενός κοπαδιού μπορεί να προσβληθεί. Αλλά η θνησιμότητα (mortality) είναι πολύ χαμηλότερη: 5 έως 10 τοις εκατό σε ενδημικές περιοχές, και 2 έως 4 τοις εκατό στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια της επιδημίας 2024-2026.
Τα περισσότερα ζώα αναρρώνουν μέσα σε λίγες εβδομάδες.
Η νόσος κατατάσσεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση στην Κατηγορία Α, που σημαίνει ότι απαιτείται άμεση αναφορά και επιβολή αυστηρών μέτρων ελέγχου.
Αλλά η κατάταξη αυτή δεν οφείλεται στην επικινδυνότητα της νόσου για την υγεία, αλλά στις εμπορικές της επιπτώσεις: χώρες που ανιχνεύουν την ευλογιά αντιμετωπίζουν περιορισμούς στις εξαγωγές ζώων και προϊόντων τους.
Υπάρχουν δύο τρόποι αντιμετώπισης της νόσου: ο εμβολιασμός και η θανάτωση (stamping-out).
Ο εμβολιασμός είναι η επικρατούσα πρακτική σε χώρες όπως η Τουρκία, η Ινδία, η Κίνα και οι περισσότερες αφρικανικές χώρες, όπου η ευλογιά είναι ενδημική. Τα διαθέσιμα εμβόλια είναι ζωντανά εξασθενημένα, παρέχουν προστασία 80 έως 100 τοις εκατό για δύο ή περισσότερα χρόνια, και κοστίζουν 1 έως 2 ευρώ ανά δόση.
Είναι ασφαλή, αποτελεσματικά, και χρησιμοποιούνται εδώ και δεκαετίες.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει τράπεζες εμβολίων και αντιγόνων για έκτακτες ανάγκες, όπως προβλέπει ο Κατ' Εξουσιοδότηση Κανονισμός 2023/361. Τον Οκτώβριο του 2025, περισσότερες από 300.000 δόσεις ήταν άμεσα διαθέσιμες, και 1,7 εκατ. επιπλέον δόσεις είχαν παραγγελθεί.
Οι δόσεις αυτές προσφέρονταν δωρεάν στα κράτη μέλη με συγχρηματοδότηση για τη διανομή και τη χορήγησή τους.
Η Ελλάδα δεν ζήτησε ποτέ να τις χρησιμοποιήσει.
Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ: ΓΙΑΤΙ ΣΦΑΓΗ ΚΑΙ ΟΧΙ ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟΣ
Στις 17 Αυγούστου 2024, η ευλογιά των αιγοπροβάτων ανιχνεύθηκε για πρώτη φορά στη βόρεια Ελλάδα. Η αρχική εκτίμηση ήταν ότι επρόκειτο για περιορισμένη εισβολή, που θα μπορούσε να ελεγχθεί με γρήγορες θανατώσεις και περιορισμούς κίνησης. Αλλά η νόσος εξαπλώθηκε ταχύτατα. Μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2024, είχε φτάσει στη Θεσσαλία. Μέχρι τον Οκτώβριο, είχε εμφανιστεί στην Πελοπόννησο. Μέχρι τον Ιανουάριο του 2025, είχε εξαπλωθεί σε όλη τη χώρα.
Η επίσημη πολιτική του Υπ. Αγροτικής Ανάπτυξης ήταν η θανάτωση (stamping-out), δηλαδη.
Όταν ένα κρούσμα ανιχνευόταν σε ένα κοπάδι, ολόκληρο το κοπάδι θανατωνόταν, ακόμα και αν μόνο λίγα ζώα ήταν μολυσμένα.
Η δικαιολογία ήταν “επιστημονική” : η ευλογιά είναι εξαιρετικά μεταδοτική, και η θανάτωση ολόκληρου του κοπαδιού εμποδίζει την περαιτέρω εξάπλωση.
Η EFSA και ο WOAH συνιστούν το stamping-out ως την πιο αποτελεσματική μέθο-δο εξάλειψης της νόσου σε μη-ενδημικές περιοχές, όπως η ΕΕ. Αλλά η θανάτωση (stamping-out) λειτουργεί μόνο αν εφαρμοστεί γρήγορα και σε περιορισμένη κλίμακα.
Στην Ελλάδα, η νόσος είχε ήδη εξαπλωθεί σε εκατοντάδες εκτροφές πριν το Υπουργείο αντιδράσει. Μέχρι τον Οκτώβριο του 2025, πάνω από 285.000 ζώα είχαν θανατωθεί, και η νόσος συνέχιζε να εξαπλώνεται. Το stamping-out είχε αποτύχει.
Τον Σεπτέμβριο του 2025, μια ομάδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (EU VET Team) επισκέφθηκε την Ελλάδα για να αξιολογήσει την κατάσταση. Η έκθεσή τους ήταν σαφής: η επιδημιολογική κατάσταση ήταν «ανεξέλεγκτη». Η θανάτωση δεν ήταν αρκετή. Ο εμβολιασμός ήταν απαραίτητος.
Στις 6 Οκτωβρίου 2025, ο Επίτροπος Υγείας και Ευζωίας των Ζώων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Olivér Várhelyi, έστειλε επιστολή στον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας, Κώστα Τσιάρα. Η επιστολή χαρακτήριζε τον εμβολιασμό ως «αναγκαίο και υποχρεωτικό συμπληρωματικό μέτρο» βάσει του ευρωπαϊκού δικαίου (Κανονισμός 2016/429). Υπήρχαν, έγραφε ο Várhelyi, «αδιάσειστα στοιχεία» ότι το stamping-out είχε αποτύχει, και η Επιτροπή ήταν έτοιμη να παράσχει δωρεάν εμβόλια και τεχνική υποστήριξη.
Η ελληνική κυβέρνηση δεν δημοσιοποίησε ποτέ αυτή την επιστολή. Δεν την ανακοίνωσε στη Βουλή. Δεν την κοινοποίησε στους κτηνοτρόφους ή στις Περιφέρειες. Η επιστολή αποκαλύφθηκε τέσσερις μήνες αργότερα, τον Ιανουάριο του 2026, από τη βουλευτή του ΠΑΣΟΚ Ευαγγελία Λιακούλη, η οποία την κατέθεσε στη Βουλή ως «κόλαφο» και ζήτησε εισαγγελική παρέμβαση. Η Λιακούλη κατήγγειλε «σοβαρά ζητήματα δημοκρατικής διαφάνειας και πολιτικής ευθύνης», λέγοντας ότι η επιστολή είχε θαφτεί για να μην δείξει «αδυναμία» της κυβέρνησης.
Γιατί η κυβέρνηση την έκρυψε;
Η επίσημη εξήγηση ήταν ότι ο εμβολιασμός θα επέφερε εμπορικούς περιορισμούς. Σύμφωνα με τους κανόνες του WOAH (Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας των Ζώων), μια χώρα που χρησιμοποιεί ζωντανά εξασθενημένα εμβόλια χαρακτηρίζεται ως «ενδημική», και δεν μπορεί να εξάγει ζώα ή προϊόντα ζωικής προέλευσης μέχρι να ανακτήσει το καθεστώς «ελεύθερης από τη νόσο» χώρας. Αυτό απαιτεί τρεις μήνες χωρίς νέα κρούσματα ή εμβολιασμούς, κάτι που στην πράξη σημαίνει δύο ή περισσότερα χρόνια.
Οι εξαγωγές φέτας, γάλακτος και κρέατος από την Ελλάδα αξίζουν περίπου 1 έως 2 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως. Οι εξαγωγές φέτας μόνο έφτασαν τα 785 εκατομμύρια ευρώ το 2024. Ένας διετής εμπορικός αποκλεισμός θα ήταν καταστροφικός για τη βιομηχανία γαλακτοκομικών.
Αλλά αυτή η εξήγηση δεν κρατάει. Πρώτον, υπάρχουν εξαιρέσεις: ο WOAH και η Ευρωπαϊκή Ένωση επιτρέπουν τον «ring vaccination» (εμβολιασμό σε περιορισμένες ζώνες γύρω από κρούσματα) χωρίς πλήρη εμπορικό αποκλεισμό, εφόσον εφαρμόζεται το σύστημα compartmentalisation (χωροταξική διαχείριση). Η Ελλάδα θα μπορούσε να εμβολιάσει τις πληγείσες περιοχές και να διατηρήσει τις εξαγωγές από τις υπόλοιπες.
Δεύτερον, το κόστος του stamping-out ήταν πολύ μεγαλύτερο από το κόστος των εμπορικών περιορισμών. Μέχρι τον Ιανουάριο του 2026, οι ζημιές από τη σφαγή των ζώων ξεπέρασαν τα 350 εκατομμύρια ευρώ σε δεκατέσσερις μήνες. Οι αποζημιώσεις που καταβλήθηκαν στους κτηνοτρόφους ανήλθαν σε 84 εκατομμύρια ευρώ (70 έως 220 ευρώ ανά ζώο, ανάλογα με την ηλικία), αλλά δεν κάλυψαν την απώλεια εισοδήματος, την καταστροφή αναπαραγωγικού υλικού, ή τις μακροπρόθεσμες ζημιές στην παραγωγική ικανότητα. Μελέτες από Ινδία και Αφρική δείχνουν ότι ο εμβολιασμός είναι έξι φορές πιο οικονομικός μακροπρόθεσμα από τη θανάτωση.
Τρίτον, η Ελλάδα είχε ήδη χρησιμοποιήσει εμβολιασμό με επιτυχία στο παρελθόν. Κατά τη δεκαετία του 1980, η ευλογιά των αιγοπροβάτων εμφανίστηκε στην Ελλάδα και εξαλείφθηκε μέσω μαζικού εμβολιασμού, χωρίς μακροχρόνιους εμπορικούς περιορισμούς. Το ίδιο συνέβη στην Ισπανία το 2022-2023, όπου η νόσος ελέγχθηκε με stamping-out χωρίς εμβολιασμό, αλλά η χώρα ανέκτησε το καθεστώς «ελεύθερης» μέσα σε λίγους μήνες.
Υπάρχει όμως μια τέταρτη εξήγηση, που η κυβέρνηση δεν ανέφερε ποτέ δημόσια.
ΤΟ ΣΚΑΝΔΑΛΟ ΟΠΕΚΕΠΕ: 13 ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ ΦΑΝΤΑΣΜΑΤΑ
Το 2025, ο ΟΠΕΚΕΠΕ (Οργανισμός Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων) είχε καταχωρημένα στα μητρώα του 18,5 εκατομμύρια αιγοπρόβατα. Αυτός ο αριθμός χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό των ευρωπαϊκών επιδοτήσεων που λαμβάνουν οι ελληνικοί κτηνοτρόφοι μέσω της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (CAP) της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κάθε δηλωμένο ζώο αντιστοιχεί σε ένα ποσό επιδότησης.
Αλλά σύμφωνα με εκτιμήσεις της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) και της Σύνδεσης Ελληνικών Κτηνοτροφικών Συνεταιρισμών (ΣΕΚ), ο πραγματικός αριθμός αιγοπροβάτων στην Ελλάδα είναι περίπου 5 έως 5,5 εκατομμύρια. Η διαφορά; Δεκατρία εκατομμύρια φανταστικά ζώα.
Για χρόνια, χιλιάδες «αγρότες» και «κτηνοτρόφοι» δήλωναν ζώα που δεν υπήρχαν, βοσκότοπους που δεν καλλιεργούσαν, και παραγωγή που δεν είχαν, και λάμβαναν επιδοτήσεις από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Μερικοί από αυτούς ήταν πραγματικοί κτηνοτρόφοι που φούσκωναν τους αριθμούς. Άλλοι ήταν εντελώς φανταστικοί: άνθρωποι που δεν είχαν ποτέ πατήσει το πόδι τους σε στάβλο, αλλά είχαν καταχωρηθεί ως δικαιούχοι επιδοτήσεων.
Το σκάνδαλο αποκαλύφθηκε σταδιακά. Τον Μάρτιο του 2025, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO) ξεκίνησε έρευνα για οργανωμένη απάτη στον ΟΠΕΚΕΠΕ, αφορώντας επιδοτήσεις 2,9 εκατομμυρίων ευρώ για την περίοδο 2019-2022. Τον Μάιο του 2025, η EPPO πραγματοποίησε εφόδους στα γραφεία του ΟΠΕΚΕΠΕ και συνέλαβε στελέχη του οργανισμού για συνέργεια σε οργανωμένη απάτη. Τον Ιούνιο του 2025, η EPPO υπέβαλε πληροφορίες στην ελληνική Βουλή αναφέροντας δύο πρώην υπουργούς Αγροτικής Ανάπτυξης, τον Μάκη Βορίδη (2021-2023) και τον Λευτέρη Αυγενάκη (2023-2024), για «συνέργεια ή υποκίνηση παράνομης ιδιοποίησης» ευρωπαϊκών κονδυλίων. Οι δύο υπουργοί παραιτήθηκαν αμέσως μετά την κατάθεση του φακέλου, που ήταν 3.000 σελίδων.
Τον Οκτώβριο του 2025, η EPPO συνέλαβε 37 μέλη μιας οργανωμένης εγκληματικής ομάδας που δραστηριοποιούνταν από το 2018, υπεξαιρώντας 19,6 εκατομμύρια ευρώ μέσω πλαστών δηλώσεων ζώων και βοσκοτόπων. Η ομάδα αποτελούνταν από 42 άτομα, που διοχέτευαν επιδοτήσεις σε 324 δικαιούχους, πολλοί από τους οποίους δεν ήταν καν αγρότες. Τα χρήματα ξεπλένονταν και χρησιμοποιούνταν για την αγορά πολυτελών αγαθών.
Τον Νοέμβριο του 2025, το Μονομελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών καταδίκασε 14 άτομα για απάτη σε βάρος του ΟΠΕΚΕΠΕ, σε υποθέσεις που αφορούσαν επιδοτήσεις από 5.000 έως 40.000 ευρώ. Οι ποινές ήταν αναστολές φυλάκισης 10 έως 18 μηνών με τριετή αναστολή. Ήταν η πρώτη μεγάλη δικαστική καταδίκη για το σκάνδαλο, αλλά τα ποσά ήταν ψίχουλα σε σύγκριση με τη συνολική απάτη, που εκτιμάται σε 45 εκατομμύρια ευρώ ετησίως.
Τον Ιανουάριο του 2026, η EPPO συνέχισε με νέες συλλήψεις και δικογραφίες, εστιάζοντας κυρίως στην Κρήτη, όπου σχεδόν δύο τρίτα των επιδοτήσεων για βοσκότοπους ήταν πλασματικά. Περιουσίες 17 κτηνοτρόφων δεσμεύτηκαν προληπτικά. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επέβαλε πρόστιμο 392 εκατομμυρίων ευρώ στην Ελλάδα για την αποτυχία ελέγχου της απάτης.
Το σκάνδαλο δεν περιοριζόταν στα αιγοπρόβατα. Υπήρχαν πλασματικές ελαιοκαλλιέργειες σε αεροδρόμια, μπανανοφυτείες στον Όλυμπο, και χιλιάδες «αγρότες» που ποτέ δεν καλλιέργησαν γη αλλά λάμβαναν χρηματοδότηση επί δεκαετίες. Αλλά το μεγαλύτερο μέρος της απάτης αφορούσε αιγοπρόβατα.
Και εδώ είναι που η ευλογιά «βόλεψε».
Ο ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΛΥΨΗΣ: ΠΩΣ Η ΣΦΑΓΗ ΚΡΥΒΕΙ ΤΗΝ ΑΠΑΤΗ
Αν η Ελλάδα είχε δεχτεί τον εμβολιασμό, όπως ζητούσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, θα έπρεπε να συντονιστεί με ελεγκτές της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη διανομή και τη χορήγηση των εμβολίων. Οι ελεγκτές θα έρχονταν στην Ελλάδα, θα επισκέπτονταν τις εκτροφές, και θα μετρούσαν τα πραγματικά ζώα για να υπολογίσουν τις απαιτούμενες δόσεις. Και θα ανακάλυπταν ότι τα 18,5 εκατομμύρια δηλωμένα αιγοπρόβατα δεν υπάρχουν.
Η θανάτωση, από την άλλη, κατέστρεψε τις αποδείξεις. Όταν ένα κοπάδι θανατωνόταν, τα νεκρά ζώα καταμετρούνταν, αποζημιώνονταν, και θάβονταν ή αποτεφρώνονταν. Δεν υπήρχε τρόπος να επαληθευτεί αν τα δηλωμένα ζώα υπήρχαν πριν από τη σφαγή. Δεν υπήρχε τρόπος να διασταυρωθούν οι αριθμοί με προηγούμενες καταμετρήσεις. Και επειδή η ευλογιά εξαπλώθηκε σε όλη τη χώρα, χιλιάδες εκτροφές θανατώθηκαν σε διάστημα λίγων μηνών, καθιστώντας αδύνατο οποιονδήποτε λεπτομερή έλεγχο.
Επιπλέον, η απαγόρευση του εμβολιασμού σήμαινε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είχε λόγο να στείλει ελεγκτές στην Ελλάδα για να επαληθεύσει τα μητρώα. Η Ελλάδα συνέχισε να λαμβάνει επιδοτήσεις για τα 18,5 εκατομμύρια ζώα, ακόμα και όταν πάνω από 470.000 είχαν ήδη θανατωθεί.
Η σφαγή επέτρεψε επίσης στους διαπλεκόμενους κτηνοτρόφους να εισπράξουν αποζημιώσεις για ζώα που ποτέ δεν υπήρχαν. Εκτιμάται ότι χιλιάδες από τα 470.000 θανατωθέντα ζώα ήταν πλασματικά. Οι αποζημιώσεις πληρώθηκαν χωρίς λεπτομερή έλεγχο, επειδή η κυβέρνηση βιαζόταν να ολοκληρώσει τη διαδικασία και να «κλείσει» το θέμα πριν η Ευρωπαϊκή Ένωση πιέσει περισσότερο.
Όταν η βουλευτής του ΠΑΣΟΚ Ευαγγελία Λιακούλη αποκάλυψε την επιστολή του Várhelyi τον Ιανουάριο του 2026, κατήγγειλε ότι η κυβέρνηση είχε «θάψει» την επιστολή για να κρύψει το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ. Η ίδια ζήτησε εισαγγελική παρέμβαση, λέγοντας ότι η άρνηση εμβολιασμού δεν ήταν επιστημονική απόφαση, αλλά πολιτική επιλογή για την κάλυψη της απάτης.
Η κυβέρνηση αρνήθηκε κατηγορηματικά κάθε σύνδεση μεταξύ της σφαγής και του σκανδάλου του ΟΠΕΚΕΠΕ. Αλλά το χρονοδιάγραμμα είναι αποκαλυπτικό.
ΟΙ ΤΡΑΠΕΖΕΣ ΕΜΒΟΛΙΩΝ: Η ΛΥΣΗ ΠΟΥ ΔΕΝ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΘΗΚΕ
Ο Κατ' Εξουσιοδότηση Κανονισμός 2023/361 της Ευρωπαϊκής Ένωσης προβλέπει τη δημιουργία και τη διατήρηση τραπεζών εμβολίων και αντιγόνων για τις νόσους της Κατηγορίας Α, συμπεριλαμβανομένης της ευλογιάς των αιγοπροβάτων. Οι τράπεζες αυτές διαχειρίζονται κεντρικά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (DG SANTE) σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την Καταπολέμηση της Αφθώδους Πυρετού (EuFMD), που εδρεύει στον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO).
Τον Οκτώβριο του 2025, όταν ο Várhelyi έστειλε την επιστολή του στον Τσιάρα, περίπου 300.000 δόσεις ζωντανών εξασθενημένων εμβολίων ήταν άμεσα διαθέσιμες σε φυσικό απόθεμα, και 1,7 εκατομμύριο επιπλέον δόσεις είχαν παραγγελθεί και ήταν σε παραγωγή. Οι τράπεζες βρίσκονται σε διάφορες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συμπεριλαμβανομένου του Βελγίου, και αποθηκεύονται σε εγκαταστάσεις βιοασφάλειας επιπέδου 3 ή υψηλότερου.
Τα εμβόλια προσφέρονταν δωρεάν στα κράτη μέλη, με συγχρηματοδότηση για τη διανομή, τη χορήγηση, και την εκπαίδευση των κτηνιάτρων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ήταν επίσης έτοιμη να παράσχει τεχνική υποστήριξη μέσω της ομάδας EU VET, που είχε ήδη επισκεφθεί την Ελλάδα τον Σεπτέμβριο του 2025 και είχε συστήσει τον εμβολιασμό ως «απαραίτητο». Η Ελλάδα δεν ζήτησε ποτέ πρόσβαση σε αυτά τα εμβόλια.
Η επίσημη δικαιολογία ήταν ότι «δεν υπάρχει αδειοδοτημένο εμβόλιο στην Ευρωπαϊκή Ένωση». Αυτό είναι τεχνικά αληθές, αλλά παραπλανητικό. Δεν υπάρχει εμβόλιο αδειοδοτημένο για τακτική, προληπτική χρήση σε μη-ενδημικές χώρες, επειδή οι χώρες αυτές επιλέγουν να διατηρούν το καθεστώς «ελεύθερες από τη νόσο» μέσω θανατώσεων και εμπορικών περιορισμών. Αλλά υπάρχει διαδικασία έκτακτης χρήσης (emergency use authorization) που επιτρέπει τη χρήση ζωντανών εξασθενημένων εμβολίων σε περιπτώσεις επιδημιών, όπως ακριβώς προβλέπει ο Κανονισμός 2016/429 της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η Ισπανία το 2022-2023 επέλεξε να μην χρησιμοποιήσει εμβολιασμό και ανέκτησε το καθεστώς «ελεύθερης» τον Νοέμβριο του 2023 μέσω stamping-out. Αλλά η επιδημία στην Ισπανία ήταν πολύ μικρότερη και ελέγχθηκε γρήγορα. Στην Ελλάδα, η νόσος είχε ήδη ξεφύγει από τον έλεγχο.
Ο Várhelyi, στην επιστολή του, το είπε ξεκάθαρα: το stamping-out είχε αποτύχει. Η επιδημιολογική κατάσταση ήταν «ανεξέλεγκτη». Ο εμβολιασμός δεν ήταν πλέον προαιρετικός. Ήταν υποχρεωτικός σύμφωνα με το ευρωπαϊκό δίκαιο.
Αλλά η ελληνική κυβέρνηση τον αγνόησε.
TRADE RESTRICTIONS: Η ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΙΑ ΠΟΥ ΔΕΝ ΚΡΑΤΑ
Η κυβέρνηση επέμενε ότι ο εμβολιασμός θα έφερνε εμπορικούς περιορισμούς που θα κόστιζαν 1 έως 2 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως σε απώλειες εξαγωγών φέτας, γάλακτος και κρέατος. Αυτό το επιχείρημα παρουσιαζόταν ως ο κύριος λόγος για την απόρριψη του εμβολιασμού.
Αλλά η λογική δεν κρατάει.
Πρώτον, οι εμπορικοί περιορισμοί δεν είναι απόλυτοι. Σύμφωνα με τους κανόνες του WOAH (Κεφάλαιο 14.9, έκδοση 2024), μια χώρα που χρησιμοποιεί εμβολιασμό μπορεί να ανακτήσει το καθεστώς «ελεύθερης από τη νόσο» τρεις μήνες μετά την τελευταία θανάτωση ή τον τελευταίο εμβολιασμό, υπό την προϋπόθεση ότι δεν υπάρχουν νέα κρούσματα. Στην πράξη, αυτό μεταφράζεται σε περίπου δύο χρόνια εμπορικών περιορισμών.
Αλλά υπάρχουν εξαιρέσεις. Η Ευρωπαϊκή Ένωση και ο WOAH επιτρέπουν το σύστημα compartmentalisation (χωροταξική διαχείριση), όπου ορισμένες γεωγραφικές ζώνες ή εκτροφές μπορούν να πιστοποιούνται ως «ελεύθερες» ακόμα και όταν η νόσος υπάρχει σε άλλες περιοχές της ίδιας χώρας. Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα θα μπορούσε να εμβολιάσει τις πληγείσες περιοχές (Θεσσαλία, Μακεδονία, Πελοπόννησος) και να διατηρήσει τις εξαγωγές από τις περιοχές που δεν επηρεάστηκαν (π.χ. νησιά, Κρήτη).
Επιπλέον, ο WOAH επιτρέπει τον «ring vaccination» (περιμετρικό εμβολιασμό γύρω από κρούσματα) ως μέτρο ελέγχου χωρίς πλήρη χαρακτηρισμό της χώρας ως «ενδημικής», εφόσον ο εμβολιασμός είναι προσωρινός και περιορισμένης κλίμακας. Η Ελλάδα θα μπορούσε να είχε εφαρμόσει ring vaccination τον Σεπτέμβριο ή τον Οκτώβριο του 2024, όταν η νόσος ήταν ακόμα περιορισμένη, και να την είχε σταματήσει χωρίς εμπορικούς περιορισμούς.
Δεύτερον, το οικονομικό κόστος του stamping-out ήταν πολύ μεγαλύτερο από τους εμπορικούς περιορισμούς. Μέχρι τον Ιανουάριο του 2026, οι συνολικές ζημιές από τη σφαγή ξεπερνούσαν τα 350 εκατομμύρια ευρώ σε δεκατέσσερις μήνες. Αυτό περιλαμβάνει:
• 84 εκατομμύρια ευρώ σε άμεσες αποζημιώσεις (70 έως 220 ευρώ ανά ζώο)
• Απώλεια παραγωγής γάλακτος και κρέατος (εκατομμύρια λίτρα γάλα και χιλιάδες τόνοι κρέας που δεν παράχθηκαν)
• Καταστροφή αναπαραγωγικού υλικού (χιλιάδες ζώα υψηλής γενετικής αξίας που χάθηκαν)
• Απώλεια εισοδήματος για κτηνοτρόφους (πολλοί έμειναν χωρίς κοπάδι για μήνες ή χρόνια)
• Κόστος διαχείρισης νεκρών ζώων (ταφή, αποτέφρωση, απολύμανση — συμβάσεις 25.000 έως 238.000 ευρώ μηνιαίως ανά περιοχή)
Τρίτον, οι τιμές των προϊόντων αιγοπροβάτου αυξήθηκαν δραματικά λόγω της έλλειψης, επηρεάζοντας τους καταναλωτές. Η τιμή της φέτας αυξήθηκε κατά 20 έως 50 τοις εκατό (από 8-10 ευρώ ανά κιλό το 2024 σε 10-12 ευρώ παραγωγού και 15-17 ευρώ λιανική το 2025-2026). Η τιμή του αρνιού αυξήθηκε κατά 2 ευρώ ανά κιλό (από 7,50 ευρώ σε 9,50 ευρώ παραγωγού). Οι ελλείψεις οδήγησαν σε αύξηση των εισαγωγών κρέατος κατά 80 τοις εκατό, με τους εισαγωγείς να κερδίζουν εκατομμύρια ευρώ.
Τέταρτον, η Ελλάδα είχε ήδη χρησιμοποιήσει εμβολιασμό με επιτυχία στο παρελθόν. Κατά τη δεκαετία του 1980, όταν η ευλογιά των αιγοπροβάτων εμφανίστηκε στην Ελλάδα, η νόσος εξαλείφθηκε μέσω μαζικού εμβολιασμού με ζωντανά εξασθενημένα εμβόλια. Δεν υπήρξαν μακροχρόνιοι εμπορικοί περιορισμοί. Η Ελλάδα συνέχισε να εξάγει φέτα και γάλα κανονικά.
Η διαφορά το 1980 ήταν ότι δεν υπήρχε σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ να κρυφτεί.
ΟΙ ΘΥΤΕΣ: ΕΞΙ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΕΣ, ΧΙΛΙΑΔΕΣ ΧΡΕΟΚΟΠΙΕΣ
Η πραγματική τραγωδία αυτής της ιστορίας δεν είναι οικονομική. Είναι ανθρώπινη.
Από τον Αύγουστο του 2024 μέχρι τον Ιανουάριο του 2026, τουλάχιστον έξι κτηνοτρόφοι αυτοκτόνησαν. Τα ονόματά τους δεν δημοσιεύτηκαν από σεβασμό στις οικογένειές τους, αλλά οι περιοχές τους είναι γνωστές: Πιερία, Πέλλα, και άλλες περιοχές της Μακεδονίας και της Θεσσαλίας.
Ένας από αυτούς ήταν ένας 52χρονος κτηνοτρόφος από την Πιερία, ο οποίος έχασε 1.000 πρόβατα τον Οκτώβριο του 2025. Όλη του η ζωή ήταν δεμένη με το κοπάδι του. Το είχε κληρονομήσει από τον πατέρα του, το είχε μεγαλώσει, το είχε φροντίσει για δεκαετίες. Όταν ήρθαν οι κτηνίατροι και του είπαν ότι πρέπει να θανατωθούν όλα τα ζώα του, δεν άντεξε. Μερικές ημέρες μετά τη σφαγή, βρέθηκε νεκρός.
Άλλος ένας, από την Πέλλα, νοσηλεύεται ακόμα μετά από απόπειρα αυτοκτονίας.
Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης δεν έχει εκδώσει καμία επίσημη ανακοίνωση για τις αυτοκτονίες. Δεν υπάρχει επίσημο μητρώο. Δεν υπάρχει αναγνώριση. Οι κτηνοτρόφοι που πέθαναν δεν αναφέρονται πουθενά στα κυβερνητικά έγγραφα.
Πέρα από τις αυτοκτονίες, χιλιάδες κτηνοτρόφοι χρεοκόπησαν. Εκτιμάται ότι 15 έως 20 τοις εκατό των κτηνοτρόφων που επλήγησαν από τη σφαγή κινδυνεύουν με εξαφάνιση. Πολλοί δεν μπόρεσαν να ανασυγκροτήσουν τα κοπάδια τους επειδή οι αποζημιώσεις δεν κάλυψαν το κόστος αγοράς νέων ζώων. Άλλοι έχασαν την πρόσβαση σε τραπεζικά δάνεια επειδή δεν είχαν πλέον εισόδημα ή εξασφαλίσεις. Άλλοι απλά εγκατέλειψαν, επειδή δεν μπορούσαν να σηκώσουν ψυχολογικά το βάρος της απώλειας.
Οι αποζημιώσεις που καταβλήθηκαν κυμάνθηκαν από 70 έως 220 ευρώ ανά ζώο, ανάλογα με την ηλικία και το φύλο. Ένα ενήλικο αρσενικό ζώο αξίζει στην αγορά 150 έως 300 ευρώ. Ένα ενήλικο θηλυκό αξίζει 200 έως 400 ευρώ. Αλλά η πραγματική αξία ενός αναπαραγωγικού ζώου είναι πολύ μεγαλύτερη: ένα θηλυκό παράγει γάλα για χρόνια και γεννά αρνιά κάθε χρόνο. Η απώλεια ενός κοπαδιού 500 ζώων δεν σημαίνει μόνο την απώλεια 100.000 ευρώ σε αξία ζώων. Σημαίνει την απώλεια εισοδήματος για τα επόμενα πέντε, δέκα, δεκαπέντε χρόνια.
Πολλοί κτηνοτρόφοι περίμεναν μήνες για να λάβουν τις αποζημιώσεις. Μερικοί δεν έχουν λάβει ακόμα τα χρήματά τους. Η γραφειοκρατία ήταν τεράστια. Οι περιφερειακές αρχές ήταν κατακλυσμένες. Και ενώ περίμεναν, οι κτηνοτρόφοι είχαν λογαριασμούς να πληρώσουν, δάνεια να εξυπηρετήσουν, οικογένειες να θρέψουν.
Μερικοί κτηνοτρόφοι αρνήθηκαν να παραδώσουν τα κοπάδια τους. Τα έκρυψαν στα βουνά. Τα μετέφεραν σε απομακρυσμένες περιοχές. Αλλά οι κτηνίατροι τους βρήκαν. Η αστυνομία τους ανάγκασε. Και τα ζώα θανατώθηκαν.
Ένας κτηνοτρόφος από τη Θεσσαλία είπε σε δημοσιογράφους: «Μου πήραν τη ζωή μου. Όχι μόνο τα ζώα. Τη ζωή μου. Δεν έχω τίποτα πια. Τι να κάνω; Να αρχίσω από το μηδέν στα εξήντα μου;»
Η κυβέρνηση απάντησε με σιωπή.
Η ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΥΛΟΓΙΑΣ: ΜΠΑΖΑ ΚΑΙ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ
Στις 27 Οκτωβρίου 2025, δεκατέσσερις μήνες μετά το πρώτο κρούσμα της ευλογιάς, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης ανακοίνωσε τη σύσταση της Εθνικής Επιστημονικής Επιτροπής Ευλογιάς. Η επιτροπή παρουσιάστηκε ως «ανεξάρτητο επιστημονικό όργανο» που θα συμβούλευε την κυβέρνηση για την αντιμετώπιση της επιδημίας.
Τα ονόματα των μελών δεν δημοσιεύτηκαν πλήρως. Γνωστό είναι μόνο ότι αποτελείτο από κτηνιάτρους και ερευνητές από το ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ και πανεπιστήμια, κυρίως από τη Θεσσαλονίκη. Ο πρόεδρος της επιτροπής δεν ονοματίστηκε ποτέ δημόσια.
Η επιτροπή δεν είχε δικό της προϋπολογισμό. Χρηματοδοτούνταν από το Υπουργείο. Δεν εξέδωσε ποτέ δημόσια έκθεση. Δεν δημοσίευσε ποτέ επιστημονικές συστάσεις. Ο μόνος της ρόλος φαινόταν να είναι η «επιστημονική κάλυψη» των αποφάσεων που είχαν ήδη ληφθεί πολιτικά.
Αλλά η επιτροπή άνοιξε τον δρόμο για κάτι άλλο: συμβάσεις.
Το κόστος διαχείρισης της επιδημίας ξεπέρασε τα 84 εκατομμύρια ευρώ μέχρι τον Ιανουάριο του 2026. Αυτό περιλάμβανε αποζημιώσεις, αλλά και δαπάνες για:
• Θανάτωση ζώων (κτηνίατροι, προσωπικό, εξοπλισμός)
• Διαχείριση νεκρών (ταφή, αποτέφρωση)
• Απολύμανση εκτροφών και εξοπλισμού
• Σταθμούς απολύμανσης σε όλη τη χώρα
• Περιορισμούς κίνησης και ελέγχους
Συμβάσεις ανατέθηκαν σε εταιρείες για τη διαχείριση νεκρών ζώων, την απολύμανση, και την παροχή υγειονομικού υλικού. Το κόστος κυμαινόταν από 25.000 έως 238.000 ευρώ μηνιαίως ανάλογα με την περιοχή. Τα ονόματα των εταιρειών δεν δημοσιεύτηκαν. Οι διακηρύξεις δεν αναρτήθηκαν στο Κεντρικό Ηλεκτρονικό Μητρώο Δημοσίων Συμβάσεων (ΚΗΜΔΗΣ). Η διαφάνεια ήταν μηδενική.
Κτηνοτρόφοι και αντιπολιτευτικοί βουλευτές κατήγγειλαν ότι οι συμβάσεις ανατέθηκαν σε «ημετέρους», χωρίς διαγωνισμό, και με υπερτιμημένες τιμές. Το Υπουργείο αρνήθηκε τις κατηγορίες, αλλά δεν παρείχε ποτέ λεπτομερή στοιχεία για τις συμβάσεις.
Η Εθνική Επιτροπή Ευλογιάς ήταν ένα ακόμα κομμάτι του παζλ: ένας μηχανισμός για τη δημιουργία της εντύπωσης επιστημονικής νομιμότητας, ενώ στην πραγματικότητα λειτουργούσε ως κάλυψη για πολιτικές αποφάσεις και οικονομικά συμφέροντα.
EPPO: ΠΟΙΟΙ ΕΡΕΥΝΩΝΤΑΙ, ΤΙ ΒΡΕΘΗΚΕ, ΤΙ ΕΡΧΕΤΑΙ
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (European Public Prosecutor's Office, EPPO) ιδρύθηκε το 2021 για την έρευνα και τη δίωξη απάτης σε βάρος του προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Ελλάδα είναι μια από τις χώρες με τις περισσότερες υποθέσεις που ερευνά η EPPO.
Το 2021, η EPPO ξεκίνησε έρευνα για οργανωμένη απάτη στον ΟΠΕΚΕΠΕ, αφορώντα επιδοτήσεις της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής. Τον Μάρτιο του 2025, η έρευνα επεκτάθηκε σε υπόθεση 2,9 εκατομμυρίων ευρώ για την περίοδο 2019-2022, με 100 ύποπτους.
Τον Μάιο του 2025, η EPPO πραγματοποίησε εφόδους στα κεντρικά γραφεία του ΟΠΕΚΕΠΕ στην Αθήνα και σε περιφερειακά γραφεία. Συνελήφθησαν στελέχη του οργανισμού για συνέργεια σε οργανωμένη απάτη. Η έρευνα αποκάλυψε ότι υπάλληλοι του ΟΠΕΚΕΠΕ είχαν παράσχει παράνομες πληρωμές σε εκατοντάδες «αγρότες» που δεν πληρούσαν τις προϋποθέσεις, με αντάλλαγμα μίζες και πολιτικές εξυπηρετήσεις.
Τον Ιούνιο του 2025, η EPPO υπέβαλε πληροφορίες στην ελληνική Βουλή αναφέροντας δύο πρώην υπουργούς:
• Μάκη Βορίδη, Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης από το 2021 έως το 2023, και στη συνέχεια Υπουργό Μετανάστευσης. Κατηγορείται για «συνέργεια ή υποκίνηση παράνομης ιδιοποίησης» ευρωπαϊκών κονδυλίων, επειδή αγνόησε επιστολές προειδοποίησης για απάτη το 2020 και επέτρεψε στο σύστημα να συνεχίσει να λειτουργεί.
• Λευτέρη Αυγενάκη, Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης από το 2023 έως το 2024. Κατηγορείται για εντολές πληρωμών σε ύποπτους δικαιούχους παρά τις προειδοποιήσεις εσωτερικών ελεγκτών.
Ο φάκελος της EPPO ήταν 3.000 σελίδων. Και οι δύο υπουργοί παραιτήθηκαν αμέσως μετά την κατάθεση του φακέλου. Η κυβέρνηση δήλωσε ότι η παραίτησή τους ήταν «για να μην επηρεάσουν την έρευνα». Αλλά κανείς δεν συνελήφθη. Κανείς δεν παραπέμφθηκε σε δίκη. Η έρευνα συνεχίζεται.
Τον Οκτώβριο του 2025, η EPPO πραγματοποίησε τη μεγαλύτερη επιχείρηση της στην Ελλάδα: 37 συλλήψεις μελών οργανωμένης εγκληματικής ομάδας που δραστηριοποιούνταν από το 2018. Η ομάδα αποτελούνταν από 42 άτομα και διοχέτευε επιδοτήσεις σε 324 δικαιούχους, πολλοί από τους οποίους δεν ήταν καν αγρότες. Η συνολική ζημιά εκτιμάται σε 19,6 εκατομμύρια ευρώ.
Η έρευνα αποκάλυψε ότι η ομάδα χρησιμοποιούσε πλαστά έγγραφα, φουσκωμένες δηλώσεις ζώων, και πλαστά τιμολόγια για να δικαιολογήσει επιδοτήσεις. Τα χρήματα ξεπλένονταν μέσω τραπεζικών λογαριασμών και χρησιμοποιούνταν για την αγορά πολυτελών οχημάτων, ακινήτων, και άλλων περιουσιακών στοιχείων. Ένας από τους συλληφθέντες είχε αγοράσει Ferrari.
Τον Νοέμβριο του 2025, το Μονομελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών καταδίκασε 14 άτομα για απάτη σε βάρος του ΟΠΕΚΕΠΕ. Οι ποινές ήταν αναστολές φυλάκισης 10 έως 18 μηνών με τριετή αναστολή. Τα ποσά που απατήθηκαν κυμάνθηκαν από 5.000 έως 40.000 ευρώ ανά άτομο. Ήταν η πρώτη μεγάλη δικαστική καταδίκη, αλλά τα ποσά ήταν ελάχιστα σε σύγκριση με τη συνολική απάτη.
Τον Ιανουάριο του 2026, η EPPO συνέχισε με νέες συλλήψεις και δικογραφίες, εστιάζοντας κυρίως στην Κρήτη, όπου το σκάνδαλο ήταν μεγαλύτερο. Στην Κρήτη, σχεδόν δύο τρίτα των επιδοτήσεων για βοσκότοπους ήταν πλασματικά. Περιουσίες 17 κτηνοτρόφων δεσμεύτηκαν προληπτικά.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση επέβαλε πρόστιμο 392 εκατομμυρίων ευρώ στην Ελλάδα για την αποτυχία ελέγχου της απάτης. Αλλά τα χρήματα δεν επιστράφηκαν ποτέ.
Η EPPO εκτιμά ότι η συνολική απάτη στον ΟΠΕΚΕΠΕ ανέρχεται σε τουλάχιστον 45 εκατομμύρια ευρώ ετησίως για την περίοδο 2017-2024. Αλλά αυτός είναι μόνο ο αριθμός που έχει τεκμηριωθεί. Η πραγματική απάτη μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερη.
Η EPPO συνεχίζει να ερευνά. Αναμένονται περισσότερες συλλήψεις, περισσότερες δικογραφίες, και περισσότερες δίκες το 2026.
Αλλά τα 470.000 νεκρά ζώα δεν θα επιστρέψουν ποτέ.
MERCOSUR: Η ΣΥΜΠΤΩΣΗ
Στις 6 Δεκεμβρίου 2024, η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι χώρες του Mercosur (Βραζιλία, Αργεντινή, Ουρουγουάη, Παραγουάη) κατέληξαν σε πολιτική συμφωνία για μια εμπορική συμφωνία που διαπραγματευόταν επί δεκαετίες. Η συμφωνία θα άνοιγε τις αγορές της Ευρωπαϊκής Ένωσης στα αγροτικά προϊόντα της Λατινικής Αμερικής, συμπεριλαμβανομένου του κρέατος.
Στις 17 Ιανουαρίου 2026, η συμφωνία υπογράφηκε επίσημα στην Ασουνσιόν της Παραγουάης. Αν επικυρωθεί από όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θα τεθεί σε ισχύ στα τέλη του 2026.
Η συμφωνία Mercosur επέτρεπε την εισαγωγή χιλιάδων τόνων φθηνού κρέατος βοοειδών από τη Βραζιλία και την Αργεντινή στην Ευρώπη, σε τιμές πολύ χαμηλότερες από το ευρωπαϊκό κρέας. Οι ευρωπαίοι κτηνοτρόφοι αντέδρασαν έντονα, λέγοντας ότι η συμφωνία θα κατέστρεφε τη βιομηχανία κτηνοτροφίας της Ευρώπης.
Αλλά στην Ελλάδα, η συμφωνία Mercosur είχε ήδη ένα απροσδόκητο αποτέλεσμα: οι ελλείψεις που δημιουργήθηκαν από τη σφαγή των αιγοπροβάτων άνοιξαν τον δρόμο για αυξημένες εισαγωγές.
Οι εισαγωγές μοσχαρίσιου κρέατος στην Ελλάδα αυξήθηκαν κατά 80 τοις εκατό το 2025. Οι εισαγωγές αρνίσιου και κατσικίσιου κρέατος επίσης αυξήθηκαν. Οι τιμές στους καταναλωτές ανέβηκαν, αλλά οι εισαγωγείς κέρδισαν εκατομμύρια ευρώ.
Το χρονοδιάγραμμα είναι αποκαλυπτικό:
• Αύγουστος 2024: Η ευλογιά εμφανίζεται στην Ελλάδα
• Δεκέμβριος 2024: Πολιτική συμφωνία Mercosur
• Ιανουάριος 2025 - Ιανουάριος 2026: 470.000 ζώα θανατώνονται στην Ελλάδα
• Ιανουάριος 2026: Επίσημη υπογραφή Mercosur
Είναι σύμπτωση;
Πολλοί κτηνοτρόφοι και αναλυτές λένε όχι. Λένε ότι η σφαγή των αιγοπροβάτων «καθάρισε τον δρόμο» για τις εισαγωγές από τη Λατινική Αμερική, μειώνοντας την εγχώρια παραγωγή και κάνοντας την Ελλάδα πιο εξαρτημένη από το εξωτερικό.
Δεν υπάρχουν αποδείξεις για άμεση συνωμοσία. Αλλά το αποτέλεσμα είναι το ίδιο: η Ελλάδα έχασε το 5 τοις εκατό του εθνικού κοπαδιού της. Η παραγωγή φέτας και γάλακτος μειώθηκε. Οι τιμές ανέβηκαν. Και οι εισαγωγείς κερδίζουν.
Η ΕΥΡΩΠΗ: ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΑΠΑΤΗ
Η Ελλάδα δεν είναι η μόνη χώρα με πρόβλημα απάτης στην Κοινή Αγροτική Πολιτική. Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση της EPPO για το 2024, το συνολικό εκτιμώμενο ποσό ζημιών από ενεργές έρευνες σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση ανέρχεται σε 24,8 δισεκατομμύρια ευρώ. Από αυτά, περίπου 2,8 δισεκατομμύρια ευρώ αφορούν επιδοτήσεις και γεωργική απάτη, και εκτιμάται ότι η συνολική απάτη στην Κοινή Αγροτική Πολιτική είναι 3 έως 5 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως.
Οι χειρότερες χώρες, σύμφωνα με την EPPO, είναι:
1. Ιταλία: 764 υποθέσεις, 7,05 δισεκατομμύρια ευρώ εκτιμώμενη ζημιά
2. Ρουμανία: 380 υποθέσεις, 2,57 δισεκατομμύρια ευρώ
3. Βουλγαρία: 254 υποθέσεις, 1,13 δισεκατομμύρια ευρώ
4. Ελλάδα: 84 υποθέσεις, 1,71 δισεκατομμύρια ευρώ
5. Πολωνία: 179 υποθέσεις, περίπου 500 εκατομμύρια ευρώ
Οι τύποι απάτης είναι παρόμοιοι σε όλες τις χώρες: πλαστοί αγρότες, φανταστικά ζώα, πλαστές μισθώσεις βοσκοτόπων, φουσκωμένες δηλώσεις παραγωγής. Στην Ιταλία, το οργανωμένο έγκλημα (μαφία) έχει διεισδύσει βαθιά στο σύστημα επιδοτήσεων. Στη Ρουμανία, υπάρχουν περιπτώσεις πλαστών αρδευτικών έργων. Στη Βουλγαρία, απάτη με καρουσέλ ΦΠΑ. Στην Πολωνία, πλαστές επιχορηγήσεις γαλακτοκομικών.
Αλλά η Ελλάδα είναι μοναδική σε έναν τομέα: δεν υπάρχει άλλη χώρα που να έχει χρησιμοποιήσει «υγειονομικά πρωτόκολλα» (σφαγές ζώων λόγω ασθενειών) για να καλύψει απάτη επιδοτήσεων. Υπάρχουν παρόμοιες περιπτώσεις πλαστών σφαγών για επιδοτήσεις (π.χ. στην Ιταλία το 2017-2018, όπου κτηνοτρόφοι δήλωναν ότι είχαν σφάξει ζώα για να λάβουν επιδοτήσεις, αλλά τα ζώα δεν υπήρχαν ποτέ). Αλλά η χρήση μιας πραγματικής επιδημίας ως πρόσχημα για τη διαγραφή φανταστικών ζώων από τα μητρώα είναι, όσο γνωρίζουμε, μοναδική.
Η Ελλάδα είναι πρωτοπόρος στη μαφιοποίηση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΟΛΟ ΑΥΤΟ
Η ιστορία της ευλογιάς των αιγοπροβάτων στην Ελλάδα δεν είναι μια ιστορία για μια ασθένεια. Είναι μια ιστορία για το πώς μια κυβέρνηση μπορεί να θυσιάσει 470.000 ζώα, χιλιάδες ανθρώπινες ζωές, και την αυτάρκεια μιας ολόκληρης χώρας για να κρύψει ένα σκάνδαλο.
Είναι μια ιστορία για το πώς η πολιτική μπορεί να παρουσιάσει μια γενοκτονία ζώων ως «υγειονομικό πρωτόκολλο».
Είναι μια ιστορία για το πώς η διαφθορά μπορεί να λειτουργήσει τόσο βαθιά και τόσο συστηματικά, που να γίνει αόρατη.
Τα στοιχεία είναι σαφή:
• Υπήρχαν 300.000 δόσεις εμβολίων διαθέσιμες δωρεάν από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ελλάδα δεν τις ζήτησε ποτέ.
• Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έστειλε επιστολή τον Οκτώβριο του 2025 ζητώντας εμβολιασμό ως «υποχρεωτικό». Η κυβέρνηση την έκρυψε για τέσσερις μήνες.
• Ο εμβολιασμός θα κόστιζε 1 έως 2 ευρώ ανά ζώο. Η σφαγή κόστισε 350 εκατομμύρια ευρώ σε δεκατέσσερις μήνες.
• Στα μητρώα του ΟΠΕΚΕΠΕ ήταν καταχωρημένα 18,5 εκατομμύρια αιγοπρόβατα. Υπάρχουν 5 έως 5,5 εκατομμύρια. Η διαφορά; Δεκατρία εκατομμύρια φανταστικά ζώα.
• Αν η Ελλάδα είχε δεχτεί τον εμβολιασμό, ελεγκτές της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα έρχονταν να μετρήσουν τα πραγματικά ζώα. Και το σκάνδαλο θα αποκαλυπτόταν.
Η σφαγή κατέστρεψε τις αποδείξεις.
Αλλά κατέστρεψε και κάτι άλλο: την τελευταία ελπίδα για διατροφική αυτάρκεια. Χωρίς πρωτογενή τομέα, η Ελλάδα γίνεται πλήρως εξαρτημένη από εισαγωγές. Χωρίς αυτάρκεια, δεν μπορεί να υπάρξει αυτονομία. Χωρίς αυτονομία, δεν μπορεί να υπάρξει ελευθερία.
Οι αρχαίοι Έλληνες το ήξεραν: η γη δεν είναι απλά οικονομία. Είναι υπόσταση. Είναι ταυτότητα. Είναι η βάση κάθε πολιτικής ανεξαρτησίας.
Και όταν η γη εγκαταλείπεται, όταν τα χωριά αδειάζουν, όταν οι κτηνοτρόφοι αυτοκτονούν, τότε δεν χάνεται μόνο η παραγωγή. Χάνεται η χώρα.
Τα 470.000 νεκρά αιγοπρόβατα δεν είναι αριθμός. Είναι σύμβολο. Σύμβολο του τρόπου που μια χώρα καταστρέφει τον εαυτό της για να εξυπηρετήσει συμφέροντα που δεν έχουν καμία σχέση με το κοινό καλό.
Και αν αυτό μπορεί να γίνει με τα αιγοπρόβατα, τι εμποδίζει να γίνει και με τα δίποδα;
Η απάντηση είναι: τίποτα.
Όταν οι άνθρωποι αποδέχονται τη σφαγή ως «υγειονομικό πρωτόκολλο», όταν αποδέχονται την απάτη ως «διοικητική παράλειψη», όταν αποδέχονται τις αυτοκτονίες ως «ατυχή περιστατικά», τότε έχουν ήδη αποδεχτεί την υποταγή.
Η Ελλάδα δεν έχασε μόνο 470.000 ζώα. Έχασε κάτι πολύ πιο σημαντικό: την ικανότητα να λέει όχι.
Και αυτό είναι το πιο τρομακτικό μέρος αυτής της ιστορίας.
ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ
[1] https://www.dimokratia.gr/wp-content/uploads/2025/11/20251022_185336_251022_185340-1.pdf — Olivér Várhelyi letter regarding sheep pox and goat pox (SGP) in Greece, 22 Οκτωβρίου 2025
[2] https://wearesolomon.com/mag/format/investigation/sheeppox-greece-opting-out-for-mass-slaughter — Greece rejected the EU's sheeppox vaccine, opting for mass slaughter. The virus is spreading, 7 Νοεμβρίου 2025
[3] https://www.thenationalherald.com/eu-closely-monitoring-greece-sheep-goat-pox-spread — EU Closely Monitoring Greece, Sheep, Goat Pox Spread, 2026
[4] https://balkaninsight.com/2025/11/26/greece-convicts-14-for-illegally-receiving-eu-agriculture-subsidies — Greece Convicts 14 for Illegally Receiving EU Agriculture Subsidies, 26 Νοεμβρίου 2025
[5] https://www.euractiv.com/news/angry-greek-farmers-urge-eu-to-act-amid-long-standing-state-failures — Angry Greek farmers urge Brussels to act over EU subsidy scandal, 5 Δεκεμβρίου 2025
[6] https://www.theguardian.com/world/2025/jun/30/greece-farming-fraud-subsidy-scandal-investigation — Greek PM vows to investigate €290m 'fake' farmer fraud scandal, 30 Ιουνίου 2025
[7] https://www.politico.eu/article/eu-fraud-investigators-raid-greek-farm-funds-agency — EU fraud investigators raid Greek farm funds agency, 13 Οκτωβρίου 2025
[8] https://www.eppo.europa.eu/en/media/news/greece-eppo-probes-opekepe-officials-over-alleged-organised- agricultural-subsidy-fraud — Greece: EPPO probes OPEKEPE officials over alleged organised agricultural subsidy fraud, Μάρτιος 2025
[9] https://eur-lex.europa.eu/eli/dec_impl/2025/1756/oj/eng — Commission Implementing Decision (EU) 2025/1756 on measures relating to sheep pox and goat pox in Greece, 19 Αυγούστου 2025
[10] https://www.ekathimerini.com/economy/1292505/sheep-pox-outbreak-exposes-need-for-a-national-gene- bank — Sheep pox outbreak exposes need for a national gene bank, 2025-2026
[11] https://www.bbc.com/news/articles/cgex9d0212xo — Greek sheep and goat cull raises fears of feta cheese shortage, 30 Νοεμβρίου 2025
[12] https://www.politico.eu/article/vaccine-skeptics-coming-feta-cheese-sheep-pox — Vaccine skeptics are coming for your feta cheese, 2025
[13] https://www.tovima.com/society/greek-farmer-dies-by-suicide-after-losing-1000-sheep — Greek Farmer Dies by Suicide After Losing 1,000 Sheep, 9 Ιανουαρίου 2026
[14] https://www.reuters.com/business/environment/greek-sheep-farmers-devastated-by-sheeppox-outbreak- flocks-culled-2025-09-19 — Greek sheep farmers devastated by sheeppox outbreak as flocks culled, 22 Σεπτεμβρίου 2025
[15] https://www.supplychainbrain.com/articles/42924-livestock-disease-forces-greek-farmers-to-cull-sheep- and-goat-herds — Livestock Disease Forces Greek Farmers to Cull Sheep and Goat Herds, 3 Δεκεμβρίου 2025
[16] https://www.lemonde.fr/en/economy/article/2026/01/17/mercosur-trade-deal-will-have-uneven-effects-on- eu-countries_6749523_19.html — Mercosur trade deal will have uneven effects on EU countries, 17 Ιανουαρίου 2026
[17] https://www.ekathimerini.com/economy/1292687/greek-products-may-well-benefit-from-the-eu-mercosur- pact — Greek products may well benefit from the EU-Mercosur pact, 19 Ιανουαρίου 2026
[18] https://balkaninsight.com/2025/10/20/greek-farmers-demand-sheeppox-vaccine-amid-devastating- livestock-cull — Greek Farmers Demand Sheeppox Vaccine Amid 'Devastating' Livestock Cull, 20 Οκτωβρίου 2025
[19] https://www.tovima.com/society/feta-prices-set-to-soar-as-sheep-pox-ravages-greek-farms — Feta Prices Set to Soar as Sheep Pox Ravages Greek Farms, 24 Οκτωβρίου 2025
[20] https://www.dairyreporter.com/Article/2025/12/10/greek-sheep-virus-threatens-feta-supply — Is the world facing a feta shortage?, 10 Δεκεμβρίου 2025
[21] https://www.ekathimerini.com/economy/1287638/sheep-and-goats-die-but-milk-production-is-up — Sheep and goats die but milk production is up, 26 Νοεμβρίου 2025
[22] https://www.agriland.ie/farming-news/430k-sheep-and-goats-culled-in-greece-due-to-pox-virus — 430k sheep and goats culled in Greece due to pox virus, 2 Δεκεμβρίου 2025
[23] https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12031300 — Worldwide Trend Observation and Analysis of Sheep Pox and Goat Pox Disease: A Descriptive 18-Year Study, 2024
[24] https://animal-diseases.efsa.europa.eu/SPPV — Disease profiles - Sheep and Goat Pox, 12 Ιανουαρίου 2026
[25] https://www.woah.org/fileadmin/Home/eng/Health_standards/tahc/2024/ en_chapitre_sheep_pox_goat_pox.htm — Chapter 14.9. - Sheep pox and goat pox, 2024
[26] https://www.nature.com/articles/s41598-025-11440-w.pdf — A goatpox but not sheeppox heterologous live attenuated vaccines provide complete protection against lumpy skin disease, 2025
[27] https://www.efsa.europa.eu/sites/default/files/2021-10/9980.pdf — Assessment of the control measures of the category A diseases of Animal Health Law: sheep and goat pox, 22 Σεπτεμβρίου 2021
[28] https://food.ec.europa.eu/document/download/870c0458-cd34-4c7b-bc04-562414a86654_en — Scientific Opinion on sheep pox and goat pox, 2014
[29] https://papers.ssrn.com/sol3/Delivery.cfm/307a1475-05c1-499d-b422-592677e64b25-MECA.pdf? abstractid=6087172&mirid=1 — Sheep and Goat Pox in Greece (2024–2025), 2025
[30] https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11281626 — Description of Sheep Pox Outbreak in Spain in 2022–2023: Challenges Found and Lessons Learnt, 2024
[31] https://en.parapolitika.gr/greece/133347/sheep-and-goat-pox-7-responses-to-inaccurate-vaccination-claims — Sheep and goat pox: 7 responses to inaccurate vaccination claims, 2025
[32] https://food.ec.europa.eu/animals/animal-diseases/diseases-and-control-measures/sheep-pox-and-goat- pox_en — Sheep pox and goat pox, 2023
[33] https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_del/2023/361/oj/eng — Delegated Regulation 2023/361, 20 Φεβρουαρίου 2023
[34] https://www.ekathimerini.com/economy/1281477/losses-from-sheep-pox-exceed-350-million-euros-in-14- months — Losses from sheep pox exceed 350 million euros in 14 months, 20 Σεπτεμβρίου 2025
[35] https://www.eppo.europa.eu/en/media/news/greece-eppo-arrests-37-members-organised-criminal-group- involved-large-scale — Greece: EPPO arrests 37 members of organised criminal group involved in large-scale agricultural subsidy fraud, 22 Οκτωβρίου 2025
[36] https://www.eppo.europa.eu/en/media/news/greece-eppo-probes-opekepe-officials-over-alleged-organised- agricultural-subsidy-fraud — Greece: EPPO probes OPEKEPE officials over alleged organised agricultural subsidy fraud, 20 Μαΐου 2025
[37] https://www.eppo.europa.eu/en/media/news/alleged-misuse-eu-agricultural-funds-eppo-submits- information-to-hellenic-parliament — Alleged misuse of EU agricultural funds: EPPO submits information to Hellenic Parliament, 19 Ιουνίου 2025
[38] https://op.europa.eu/webpub/eca/special-reports/fraud-in-cap-14-2022/en — European Court of Auditors Special Report: Fraud in CAP, 2022
[39] https://www.ekathimerini.com/news/1287950/court-convicts-14-over-fraudulent-eu-farm-subsidies — Court convicts 14 over fraudulent EU farm subsidies, 26 Νοεμβρίου 2025
ΤΕΛΟΣ
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου