2 Οκτωβρίου 2026

Σβήστε τα φώτα, χαμηλώστε τη θέρμανση – Η Ευρώπη αντιμέτωπη με την κρίση

 
Στην ταινία “Brazil“ του Τέρι Γκίλιαμ, το πιο τρομακτικό δεν είναι ότι υπάρχει ένα πανίσχυρο σύστημα ελέγχου. Είναι ότι κανείς σχεδόν δεν χρειάζεται να το επιβάλει. Όλοι ακολουθούν τις διαδικασίες, συμπληρώνουν τα έντυπα, υπακούν στις οδηγίες και συνεχίζουν κανονικά τη ζωή τους, ακόμη κι όταν η πραγματικότητα γύρω τους έχει γίνει παράλογη. 
 
Κάπως έτσι μοιάζει σήμερα και η ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική. Όχι επειδή η Ευρώπη βρίσκεται ξανά μπροστά σε μια καταστροφή, αλλά επειδή αρχίζει να προετοιμάζεται για αυτήν πριν ακόμη εμφανιστεί. Και πάντα η Ευρώπη προετοιμάζεται με μέτρα κατά των πολιτών της, δηλαδή με αποφάσεις “κράτους έκτακτης ανάγκης”. Η Ευρώπη λάτρεψε τελικά τον Καρλ Σμιτ, τον θεωρητικό “του κράτους της έκτακτης ανάγκης”, τον θεωρεί ως τον πιο σοφό των σοφών.
 
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επαναφέρει στις πρόσφατες συστάσεις της γνώριμες από το 2022 συνταγές. Λιγότερη κατανάλωση, χαμηλότερη θέρμανση, περιορισμός της εξωτερικής θέρμανσης και σβήσιμο του περιττού φωτισμού. Ο επίτροπος Ενέργειας και Στέγασης Dan Jørgensen έχει καλέσει τις κυβερνήσεις να εξετάσουν εθελοντικά μέτρα περιορισμού της κατανάλωσης ενόψει του χειμώνα, καθώς τα αποθέματα φυσικού αερίου βρίσκονται σε χαμηλότερα επίπεδα από προηγούμενα χρόνια.
 
Και εδώ βρίσκεται η ενδιαφέρουσα λέξη: “εθελοντικά“. Η σύγχρονη εξουσία δεν χρειάζεται πάντοτε να απαγορεύει. Μερικές φορές αρκεί να εξηγεί ποια συμπεριφορά θεωρείται υπεύθυνη. Δεν σου λέει “μην ανάψεις το φως”. Σε ρωτά: “Χρειάζεται πραγματικά να είναι αναμμένο;”. Δεν σου λέει “κρύψου κάτω από την κουβέρτα”, αλλά σου προτείνει απλώς να χαμηλώσεις λίγο τον θερμοστάτη.
 
Η διαφορά είναι τεράστια και ταυτόχρονα σχεδόν αόρατη. Το 2022, μέσα στην ενεργειακή αναστάτωση που ακολούθησε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η Κομισιόν είχε ήδη προτείνει περιορισμό της ζήτησης φυσικού αερίου, μεταξύ άλλων μέσω χαμηλότερων θερμοκρασιών σε κτίρια και περιορισμού της θέρμανσης δημόσιων και επαγγελματικών χώρων. Τότε υπήρχε η σαφής εικόνα μιας ενεργειακής κρίσης.
 
Σήμερα η κατάσταση είναι διαφορετική, η Ευρώπη έχει διαφοροποιήσει περισσότερο τις πηγές εφοδιασμού της και έχει μειώσει την εξάρτησή της από το ρωσικό φυσικό αέριο. Ωστόσο, η χαμηλότερη στάθμη των αποθεμάτων επαναφέρει την ανάγκη για προληπτική εξοικονόμηση.
 
Ποιος πληρώνει το κόστος;
 
Και εδώ αρχίζει το παράδοξο. Δεν χρειάζεται πλέον να υπάρχει κρίση, αρκεί η πιθανότητα της κρίσης. Έτσι η έκτακτη ανάγκη μετατρέπεται σιγά-σιγά σε μόνιμη ετοιμότητα. Ο πολίτης καλείται να είναι προνοητικός, να καταναλώνει λιγότερο, να περιορίζει τη σπατάλη και να συμμετέχει στην ενεργειακή ασφάλεια. Όλα αυτά ακούγονται απολύτως λογικά. Αλλά υπάρχει μια ενοχλητική ερώτηση: Ποιος πληρώνει το κόστος αυτής της “εθελοντικής” προσαρμογής;
 
Για ένα μεγάλο δημόσιο κτίριο, ένας βαθμός λιγότερος στη θέρμανση μπορεί να είναι ένας αριθμός σε έναν πίνακα. Για ένα νοικοκυριό που ήδη περιορίζει τη θέρμανση επειδή ο λογαριασμός είναι υψηλός, είναι μια εντελώς διαφορετική εμπειρία. Εδώ βρίσκεται η πραγματική αντίφαση. Η Ευρώπη θέλει ταυτόχρονα ενεργειακή ασφάλεια, πράσινη μετάβαση, βιομηχανική ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα. Όμως όλα αυτά χρειάζονται ενέργεια. Και όταν η ενέργεια γίνεται ακριβή ή λιγότερο διαθέσιμη, η μεγάλη γεωπολιτική στρατηγική καταλήγει τελικά σε ένα μικρό κουμπί στον τοίχο.
 
Έτσι λοιπόν σου περνά το νόμο με τη διαδικασία του ασυνείδητου μηχανισμού. Το “σβήσε το φως”, “κατέβασε τη θέρμανση”, “κάνε οικονομία”, έχουν κάνει εγκατάσταση και έχουν γίνει επιταγές ανέκκλητες. Δεν είναι παράλογο να ζητείται εξοικονόμηση. Το παράδοξο βρίσκεται στο γεγονός ότι η “έκτακτη” εξοικονόμηση κινδυνεύει να γίνει μόνιμος τρόπος ζωής και η στέρηση να παρουσιαστεί ως νέα μορφή υπευθυνότητας.
 
Στο “Brazil”, το σύστημα λειτουργεί επειδή όλοι συμπεριφέρονται σαν να είναι φυσιολογικό. Ίσως αυτό να είναι και το ευρωπαϊκό μάθημα της ενέργειας. Δεν χρειάζεται κανείς να μας διατάξει να ζήσουμε με λιγότερο. Αρκεί να μας πείσει ότι το να θέλουμε λιγότερο είναι δική μας επιλογή. Και κάπου εκεί, ανάμεσα στον θερμοστάτη και στον διακόπτη, αρχίζει η πραγματική πολιτική της ενέργειας.
 



Share
Posted by ΘΑΝΟΣ ΚΟΥΚ at 1:00 μ.μ.
Κατηγορία Θέματος , , , ,

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Εγγραφή σε: Σχόλια ανάρτησης (Atom)

Λίγες οδηγίες πριν επισκεφθείτε το ιστολόγιό μας (Για νέους επισκέπτες)

1. Στην στήλη αριστερά βλέπετε τις αναρτήσεις του ιστολογίου μας τις οποίες μπορείτε ελεύθερα να σχολιάσετε επωνύμως, ανωνύμως ή με ψευδώνυμο, πατώντας απλά την λέξη κάτω από την ανάρτηση που γράφει "σχόλια" ή "δημοσίευση σχολίου" (σας προτείνω να διαβάσετε με προσοχή τις οδηγίες που θα βρείτε πάνω από την φόρμα που θα ανοίξει ώστε να γράψετε το σχόλιό σας). Επίσης μπορείτε να στείλετε σε φίλους σας την συγκεκριμένη ανάρτηση που θέλετε, απλά πατώντας τον φάκελλο που βλέπετε στο κάτω μέρος της ανάρτησης. Θα ανοίξει μια φόρμα στην οποία μπορείτε να γράψετε το email του φίλου σας, ενώ αν έχετε προφίλ στο Facebook ή στο Twitter μπορείτε με τα εικονίδια που θα βρείτε στο τέλος της ανάρτησης να την μοιραστείτε με τους φίλους σας.

2. Στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας μπορείτε να βρείτε το πλαίσιο στο οποίο βάζοντας το email σας και πατώντας την λέξη Submit θα ενημερώνεστε αυτόματα για τις τελευταίες αναρτήσεις του ιστολογίου μας.

3. Αν έχετε λογαριασμό στο Twitter σας δινεται η δυνατότητα να μας κάνετε follow και να παρακολουθείτε το ιστολόγιό μας από εκεί. Θα βρείτε το σχετικό εικονίδιο του Twitter κάτω από τα πλαίσια του Google Friend Connect, στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας.

4. Μπορείτε να ενημερωθείτε από την δεξιά στήλη του ιστολογίου μας με τα διάφορα gadgets για τον καιρό, να δείτε ανακοινώσεις, στατιστικά, ειδήσεις και λόγια ή κείμενα που δείχνουν τις αρχές και τα πιστεύω του ιστολογίου μας. Επίσης μπορείτε να κάνετε αναζήτηση βάζοντας μια λέξη στο πλαίσιο της Αναζήτησης (κάτω από τους αναγνώστες μας). Πατώντας την λέξη Αναζήτηση θα εμφανιστούν σχετικές αναρτήσεις μας πάνω από τον χώρο των αναρτήσεων. Παράλληλα μπορείτε να δείτε τις αναρτήσεις του τρέχοντος μήνα αλλά και να επιλέξετε κάποια συγκεκριμένη κατηγορία αναρτήσεων από την σχετική στήλη δεξιά.

5. Μπορείτε ακόμα να αφήσετε το μήνυμά σας στο μικρό τσατάκι του blog μας στην δεξιά στήλη γράφοντας απλά το όνομά σας ή κάποιο ψευδώνυμο στην θέση "όνομα" (name) και το μήνυμά σας στην θέση "Μήνυμα" (Message).

6. Επίσης μπορείτε να μας στείλετε ηλεκτρονικό μήνυμα στην διεύθυνσή μας koukthanos@gmail.com με όποιο περιεχόμενο επιθυμείτε. Αν είναι σε προσωπικό επίπεδο θα λάβετε πολύ σύντομα απάντησή μας.

7. Τέλος μπορείτε να βρείτε στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας τα φιλικά μας ιστολόγια, τα ιστολόγια που παρακολουθούμε αλλά και πολλούς ενδιαφέροντες συνδέσμους.

Να σας υπενθυμίσουμε ότι παρακάτω μπορείτε να βρείτε χρήσιμες οδηγίες για την κατασκευή των αναρτήσεών μας αλλά και στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας ότι έχει σχέση με δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ

Χρήσιμες οδηγίες για τις αναρτήσεις μας.

1. Στις αναρτήσεις μας μπαίνει ΠΑΝΤΑ η πηγή σε οποιαδήποτε ανάρτηση ή μερος αναρτησης που προέρχεται απο άλλο ιστολόγιο. Αν δεν προέρχεται από κάποιο άλλο ιστολόγιο και προέρχεται από φίλο αναγνώστη ή επώνυμο ή άνωνυμο συγγραφέα, υπάρχει ΠΑΝΤΑ σε εμφανες σημείο το ονομά του ή αναφέρεται ότι προέρχεται από ανώνυμο αναγνώστη μας.

2. Για όλες τις υπόλοιπες αναρτήσεις που δεν έχουν υπογραφή ΙΣΧΥΕΙ η αυτόματη υπογραφή της ανάρτησης. Ετσι όταν δεν βλέπετε καμιά πηγή ή αναφορά σε ανωνυμο ή επώνυμο συντάκτη να θεωρείτε ΩΣ ΑΥΣΤΗΡΟ ΚΑΝΟΝΑ ότι ισχύει η αυτόματη υπογραφή του αναρτήσαντα.

3. Οταν βλέπετε ανάρτηση με πηγή ή και επώνυμο ή ανώνυμο συντάκτη αλλά στη συνέχεια υπάρχει και ΣΧΟΛΙΟ, τότε αυτό είναι ΚΑΙ ΠΑΛΙ του αναρτήσαντα δηλαδή είναι σχόλιο που προέρχεται από το ιστολόγιό μας.

Σημείωση: Να σημειώσουμε ότι εκτός των αναρτήσεων που υπογράφει ο διαχειριστής μας, όλες οι άλλες απόψεις που αναφέρονται σε αυτές ανήκουν αποκλειστικά στους συντάκτες των άρθρων. Τέλος άλλες πληροφορίες για δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα μπορείτε να βρείτε στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας.