26 Ιουνίου 2026

ΠΕΡΙ ΑΡΕΤΩΝ ΚΑΙ ΑΜΑΡΤΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ

Γράφει ο Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης - Αμφικτύων
 
Επικρατεί η άποψη ότι ο καλός πολιτικός πρέπει να είναι απαλλαγμένος από αρετές, ώστε να μπορεί να λαμβάνει σωστές αποφάσεις. Ως παράδειγμα αναφέρεται συχνά ο Μακιαβέλι, ο οποίος υποστήριξε ότι ο κυβερνήτης οφείλει πρωτίστως να διατηρεί το κράτος και την εξουσία του, ακόμη και αν χρειαστεί να ενεργήσει με τρόπους που θεωρούνται ανήθικοι ή και εγκληματικοί. 
 
Ωστόσο, άλλες είναι οι αρετές που απαιτούνται από έναν πολιτικό, άλλες από έναν θεωρητικό, άλλες από έναν φιλόσοφο και άλλες από κάποιον που έχει υποστεί κάθαρση της ψυχής του, όπως λ.χ. ένας ασκητής.
 
Πρώτο προσόν του πολιτικού είναι η εκτέλεση του καθήκοντος σύμφωνα με τον όρκο που έχει δώσει προς τους πολίτες, με γνώμονα το δημόσιο συμφέρον και τον σεβασμό προς την πλειοψηφία.
 
Δεύτερο προσόν είναι η μετριοπάθεια, ώστε να μπορεί να γεφυρώνει, ει δυνατόν, τις επιθυμίες και τις προσδοκίες του συνόλου των πολιτών και όχι μόνο των κομματικών του ψηφοφόρων.
 
Τρίτο προσόν είναι η λογική. Το να ξοδεύει κανείς δημόσια χρήματα που δεν διαθέτει αλλά τα δανείζεται αποτελεί εσχάτη πλάνη. Και όμως, πληρώσαμε ακριβά τον παραλογισμό του υπερδανεισμού. Τα δανεικά χρήματα σπαταλήθηκαν, ενώ μέρος αυτών διανεμήθηκε σε παροχές προς άγραν ψήφων. Και σήμερα επανεμφανίζεται το φάσμα των ίδιων κομμάτων να διεκδικήσουν εκ νέου την εξουσία.
 
Έχουμε επίσης πρόσφατα παραδείγματα πολιτικών που ξεκίνησαν πολέμους χωρίς σαφώς καθορισμένο σκοπό και χωρίς τη δυνατότητα επίτευξής του, με αποτέλεσμα να οδηγήσουν τις χώρες τους και την ανθρωπότητα σε μεγάλες κρίσεις.
 
Τέταρτο προσόν είναι η ανδρεία, ώστε ο πολιτικός να είναι ικανός να ενεργεί και να φέρνει εις πέρας σοβαρές αποφάσεις, αλλά και να αναλαμβάνει την ευθύνη των λαθών του. Η αρετή αυτή συνδέεται τόσο με τη συναισθηματική του συγκρότηση όσο και με το θάρρος που επιδεικνύει στις πολιτικές του πράξεις.
 
Πέμπτο προσόν είναι η σωφροσύνη, ώστε να μπορεί να λαμβάνει ορθές αποφάσεις. Η σωφροσύνη αυτή δεν μπορεί να είναι αποκλειστικά ατομική, αλλά πρέπει να εκφράζεται και μέσω συλλογικών οργάνων, τα οποία αποτυπώνουν τη βούληση του λαού.
 
Έκτο προσόν είναι η δικαιοσύνη. Πρόκειται για θεμελιώδη αρετή, ιδίως για τον ηγέτη. Το πρώτο σκέλος της αφορά τις πράξεις του απέναντι στους πολίτες, οι οποίες πρέπει να είναι νόμιμες και δίκαιες, ώστε να μην τους ωθούν στην παραβίαση των νόμων και στη διάπραξη αδικιών. Μέσω της δικαιοσύνης οι αποφάσεις του καθίστανται περισσότερο αποδεκτές από την κοινωνία, στο πλαίσιο της διαχρονικής αντίληψης περί «άρχειν και άρχεσθαι».
 
Ο ηθικός χαρακτήρας
 
Ένα ακόμη ιδιαίτερα σημαντικό προσόν του πολιτικού είναι ο ηθικός του χαρακτήρας. Ο πολιτικός πρέπει να είναι έντιμος, αδέκαστος, να έχει «καθαρά χέρια» και να μην είναι φιλοχρήματος. Οφείλει να δημιουργεί πλούτο για τον λαό και όχι για τον εαυτό του. Τόσο ο ίδιος όσο και το οικογενειακό και πολιτικό του περιβάλλον πρέπει να είναι υπεράνω κάθε υποψίας για κλοπή, κατάχρηση δημοσίου χρήματος ή χαριστικές πράξεις εις βάρος του Δημοσίου.
 
Αντίθετα προς τα φαινόμενα αθέμιτου πλουτισμού, η ιστορία προσφέρει παραδείγματα ηγετών που διακρίθηκαν για την εντιμότητα και την αφιλοχρηματία τους: 
  • Ο Αριστείδης ο Δίκαιος, σύμφωνα με την αρχαία παράδοση, πέθανε φτωχός, παρότι υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους πολιτικούς της Αθήνας. 
  • Ο Θεμιστοκλής, αν και όχι φτωχός, έζησε τα τελευταία χρόνια της ζωής του εξόριστος και μακριά από την πατρίδα του.
  • Ο Μαχάτμα Γκάντι δεν κατείχε προσωπική περιουσία και ζούσε εξαιρετικά λιτά.
  • Ο Χο Τσι Μινχ έζησε σε πολύ απλές συνθήκες και δεν άφησε μεγάλη προσωπική περιουσία.
  • Ο Χοσέ Μουχίκα έγινε γνωστός ως «ο φτωχότερος πρόεδρος του κόσμου», καθώς δώριζε το μεγαλύτερο μέρος του μισθού του και ζούσε σε αγρόκτημα.
  • Ο Τόμας Σανκάρα ήταν γνωστός για τον ασκητικό τρόπο ζωής του και άφησε ελάχιστα προσωπικά υπάρχοντα.
  • Ο Ιωάννης Καποδίστριας διέθεσε μεγάλο μέρος της προσωπικής του περιουσίας για δημόσιους σκοπούς και δεν επιδίωξε προσωπικό πλουτισμό.
  • Ο Χαρίλαος Τρικούπης πέθανε στο εξωτερικό αντιμετωπίζοντας σοβαρές οικονομικές δυσκολίες, έχοντας διαθέσει μεγάλο μέρος της περιουσίας του στην πολιτική του δράση.
  • Ο Νικόλαος Πλαστήρας κοιμόταν ακόμη στο στρατιωτικό του ράντζο και άφησε ως προσωπική κληρονομιά μόλις 216 δραχμές και ένα χαρτονόμισμα των 10 δολαρίων, χωρίς ακίνητη περιουσία ή τραπεζικές καταθέσεις.
Έβδομο προσόν του πολιτικού, αλλά και κάθε ανθρώπου, ίσως το σημαντικότερο, είναι η καλή κατάσταση της υγείας του. Λόγω των ευθυνών που φέρει, ο πολιτικός υφίσταται μεγάλη σωματική και ψυχική καταπόνηση και οφείλει να είναι ακμαίος για να εκπληρώνει επαρκώς τα καθήκοντά του.
 
Παρά το γεγονός ότι υπήρξαν ηγέτες με κλονισμένη υγεία οι οποίοι αναδείχθηκαν σε μεγάλες προσωπικότητες, όπως ο Φραγκλίνος Ρούσβελτ, υπήρξαν και περιπτώσεις κατά τις οποίες η ασθένεια του ηγέτη επέτρεψε σε εξωθεσμικά κέντρα να επηρεάζουν τη διακυβέρνηση, όπως υποστηρίζεται για την τελευταία περίοδο της διακυβέρνησης του Ανδρέα Παπανδρέου.
 
Ένας θεωρητικός ή κάποιος που έχει υποστεί βαθιά πνευματική κάθαρση δύσκολα θα ήταν ο καταλληλότερος να κυβερνήσει. Επομένως, η ρήση του Πλάτωνα ότι «ή οι βασιλείς να γίνουν σοφοί ή οι σοφοί να βασιλέψουν» μοιάζει περισσότερο με ιδεώδες παρά με πολιτική πραγματικότητα, γεγονός που εξηγεί γιατί ελάχιστοι ηγέτες στην ιστορία πλησίασαν αυτό το πρότυπο.
 
Για τη σημερινή πολιτική κατάσταση
 
Ερχόμενοι στα τρέχοντα πολιτικά ζητήματα, πολλοί θεωρούν ότι η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει εμπλακεί σε σειρά σοβαρών σκανδάλων. Κατά την άποψη αυτή, το πολιτικό σύστημα βρίσκεται σε βαθιά κρίση για δύο κυρίως λόγους: Η Δικαιοσύνη θεωρείται ότι εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από την εκτελεστική εξουσία και αδυνατεί να επιτελέσει πλήρως το έργο της, όπως προβλέπει το Σύνταγμα.
 
Απουσιάζουν αποτελεσματικοί ελεγκτικοί μηχανισμοί που θα μπορούσαν να αποκαλύπτουν εγκαίρως φαινόμενα κακοδιοίκησης και διαφθοράς στον δημόσιο τομέα, στην τοπική αυτοδιοίκηση και στους δημόσιους οργανισμούς.
 
Υπάρχει, ασφαλώς, ανθρώπινο δυναμικό που θα μπορούσε με σχετικά μικρό κόστος να αναλάβει τέτοιο ελεγκτικό έργο, όπως δικαστικοί λειτουργοί, αξιωματικοί, νομικοί και άλλοι ειδικοί. Ωστόσο, κατά την κριτική αυτή προσέγγιση, το πολιτικό σύστημα δεν επιθυμεί τη διαφάνεια, διότι από τη διαφθορά αντλεί ισχύ και αναπαράγεται. Επιπλέον, τα πολιτικά κόμματα συχνά κατηγορούνται ότι λειτουργούν με πελατειακές λογικές, ενώ πολλά από αυτά είναι υπερχρεωμένα και αδυνατούν να εξυπηρετήσουν τις οικονομικές τους υποχρεώσεις.
 
Την ίδια στιγμή, καθώς συζητείται η αναθεώρηση συνταγματικών διατάξεων, σπανίως τίθεται στο επίκεντρο το ζήτημα της λειτουργίας των κομμάτων, της λογοδοσίας και της διαφάνειας στον δημόσιο βίο. Για τους επικριτές του πολιτικού συστήματος, αυτό αποτελεί ένδειξη ότι οι βαθύτερες παθογένειες παραμένουν ανέγγιχτες και ότι ουσιαστικές αλλαγές δύσκολα προωθούνται. 
(23/6/26)
 
Αμφικτύων – Υποστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης
Συγγραφέας – Μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών
Amphiktyon Official Site: http://www.amphiktyon.org



Share
Posted by ΘΑΝΟΣ ΚΟΥΚ at 4:00 μ.μ.
Κατηγορία Θέματος , ,

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Εγγραφή σε: Σχόλια ανάρτησης (Atom)

Λίγες οδηγίες πριν επισκεφθείτε το ιστολόγιό μας (Για νέους επισκέπτες)

1. Στην στήλη αριστερά βλέπετε τις αναρτήσεις του ιστολογίου μας τις οποίες μπορείτε ελεύθερα να σχολιάσετε επωνύμως, ανωνύμως ή με ψευδώνυμο, πατώντας απλά την λέξη κάτω από την ανάρτηση που γραφει "σχόλια" ή "δημοσίευση σχολίου" (σας προτείνω να διαβάσετε με προσοχή τις οδηγίες που θα βρείτε πάνω από την φόρμα που θα ανοίξει ώστε να γραψετε το σχόλιό σας). Επίσης μπορείτε να στείλετε σε φίλους σας την συγκεκριμένη ανάρτηση που θέλετε απλά πατώντας τον φάκελλο που βλέπετε στο κάτω μέρος της ανάρτησης. Θα ανοίξει μια φόρμα στην οποία μπορείτε να γράψετε το email του φίλου σας, ενώ αν έχετε προφίλ στο Facebook ή στο Twitter μπορείτε με τα εικονίδια που θα βρείτε στο τέλος της ανάρτησης να την μοιραστείτε με τους φίλους σας.

2. Στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας μπορείτε να βρείτε το πλαίσιο στο οποίο βάζοντας το email σας και πατώντας την λέξη Submit θα ενημερώνεστε αυτόματα για τις τελευταίες αναρτήσεις του ιστολογίου μας.

3. Αν έχετε λογαριασμό στο Twitter σας δινεται η δυνατότητα να μας κάνετε follow και να παρακολουθείτε το ιστολόγιό μας από εκεί. Θα βρείτε το σχετικό εικονίδιο του Twitter κάτω από τα πλαίσια του Google Friend Connect, στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας.

4. Μπορείτε να ενημερωθείτε από την δεξιά στήλη του ιστολογίου μας με τα διάφορα gadgets για τον καιρό, να δείτε ανακοινώσεις, στατιστικά, ειδήσεις και λόγια ή κείμενα που δείχνουν τις αρχές και τα πιστεύω του ιστολογίου μας. Επίσης μπορείτε να κάνετε αναζήτηση βάζοντας μια λέξη στο πλαίσιο της Αναζήτησης (κάτω από τους αναγνώστες μας). Πατώντας την λέξη Αναζήτηση θα εμφανιστούν σχετικές αναρτήσεις μας πάνω από τον χώρο των αναρτήσεων. Παράλληλα μπορείτε να δείτε τις αναρτήσεις του τρέχοντος μήνα αλλά και να επιλέξετε κάποια συγκεκριμένη κατηγορία αναρτήσεων από την σχετική στήλη δεξιά.

5. Μπορείτε ακόμα να αφήσετε το μήνυμά σας στο μικρό τσατάκι του blog μας στην δεξιά στήλη γράφοντας απλά το όνομά σας ή κάποιο ψευδώνυμο στην θέση "όνομα" (name) και το μήνυμά σας στην θέση "Μήνυμα" (Message).

6. Επίσης μπορείτε να μας στείλετε ηλεκτρονικό μήνυμα στην διεύθυνσή μας koukthanos@gmail.com με όποιο περιεχόμενο επιθυμείτε. Αν είναι σε προσωπικό επίπεδο θα λάβετε πολύ σύντομα απάντησή μας.

7. Τέλος μπορείτε να βρείτε στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας τα φιλικά μας ιστολόγια, τα ιστολόγια που παρακολουθούμε αλλά και πολλούς ενδιαφέροντες συνδέσμους.

Να σας υπενθυμίσουμε ότι παρακάτω μπορείτε να βρείτε χρήσιμες οδηγίες για την κατασκευή των αναρτήσεών μας αλλά και στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας ότι έχει σχέση με δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ

Χρήσιμες οδηγίες για τις αναρτήσεις μας.

1. Στις αναρτήσεις μας μπαίνει ΠΑΝΤΑ η πηγή σε οποιαδήποτε ανάρτηση ή μερος αναρτησης που προέρχεται απο άλλο ιστολόγιο. Αν δεν προέρχεται από κάποιο άλλο ιστολόγιο και προέρχεται από φίλο αναγνώστη ή επώνυμο ή άνωνυμο συγγραφέα, υπάρχει ΠΑΝΤΑ σε εμφανες σημείο το ονομά του ή αναφέρεται ότι προέρχεται από ανώνυμο αναγνώστη μας.

2. Για όλες τις υπόλοιπες αναρτήσεις που δεν έχουν υπογραφή ΙΣΧΥΕΙ η αυτόματη υπογραφή της ανάρτησης. Ετσι όταν δεν βλέπετε καμιά πηγή ή αναφορά σε ανωνυμο ή επώνυμο συντάκτη να θεωρείτε ΩΣ ΑΥΣΤΗΡΟ ΚΑΝΟΝΑ ότι ισχύει η αυτόματη υπογραφή του αναρτήσαντα.

3. Οταν βλέπετε ανάρτηση με πηγή ή και επώνυμο ή ανώνυμο συντάκτη αλλά στη συνέχεια υπάρχει και ΣΧΟΛΙΟ, τότε αυτό είναι ΚΑΙ ΠΑΛΙ του αναρτήσαντα δηλαδή είναι σχόλιο που προέρχεται από το ιστολόγιό μας.

Σημείωση: Να σημειώσουμε ότι εκτός των αναρτήσεων που υπογράφει ο διαχειριστής μας, όλες οι άλλες απόψεις που αναφέρονται σε αυτές ανήκουν αποκλειστικά στους συντάκτες των άρθρων. Τέλος άλλες πληροφορίες για δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα μπορείτε να βρείτε στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας.