16 Απριλίου 2018

«Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία, από το Μάτζικερτ στην άλωση του 1204»

Του Παντελή Καρύκα
Συγγραφέα

Μετά την συντριβή στο Μάτζικερτ (1071) η Βυζαντινή Αυτοκρατορία εισήλθε σε μια περίοδο πολιτικοστρατιωτικής παρακμής και οικονομικής και θεσμικής κρίσης. Ωστόσο η άνοδος στον θρόνο της δυναστείας των Κομνηνών, με πρώτο τον Αλέξιο, σηματοδότησε το σταμάτημα της παρακμιακής αυτής πορείας και έδωσε και πάλι στην Αυτοκρατορία μέρος της παλαιάς ισχύος και αίγλης.

Οι διάδοχοι του Αλεξίου, Ιωάννης και Μανουήλ, συνέχισαν το έργο του – με μόνη άτυχη στιγμή την συντριβή του στρατού του Μανουήλ από τους Σελτζούκους στο Μυριοκέφαλο (1176).

Μετά τον θάνατό του όμως και την πραξικοπηματική άνοδο στον θρόνο του Ανδρόνικου Κομνηνού, η κατάσταση της Αυτοκρατορίας άρχισε και πάλι να επιδεινώνεται. Ο Ανδρόνικος ήταν άνδρας προικισμένος με πολλές αρετές, αλλά και με περισσότερα ελαττώματα. Η πολιτική του και η σκληρότητά του προκάλεσαν την αντίδραση των Βυζαντινών, οι οποίοι τελικά τον σκότωσαν με φρικτό τρόπο.

Το κενό εξουσίας που δημιουργήθηκε έσπευσε να καταλάβει ένας άγνωστος, έως τότε, άρχοντας από την Φιλαδέλφεια της Μικράς Ασίας, ο Ισαάκιος Άγγελος, ιδρυτής της ομώνυμης δυναστείας, η οποία στα 20 περίπου έτη που διαχειριζόταν τις τύχες της Αυτοκρατορίας (1185-1204) κατόρθωσε να την καταστρέψει. Ο Ισαάκιος Άγγελος ήταν πάντως ο ικανότερος εκπρόσωπος της δυναστείας του. Το 1195 όμως, μετά από την ήττα του από τους Βουλγάρους, ο Ισαάκιος εκθρονίστηκε από τον μεγαλύτερο αδερφό του Αλέξιο και τυφλώθηκε.

Ο Αλέξιος ανέβηκε στον θρόνο σε μια δύσκολη για την Αυτοκρατορία στιγμή και χάρις στην ανικανότητά του απλά επιδείνωσε την ήδη άσχημη κατάστασή της. Η Σερβία ισχυροποιήθηκε και ξέφυγε από την επιρροή της Αυτοκρατορίας, προσκολλούμενη στο άρμα του Βατικανού. Η Βουλγαρία κηρύχθηκε επίσης ορκισμένος εχθρός της Αυτοκρατορίας, χωρίς η τελευταία να μπορεί να αντιδράσει, αφού τα τελευταία αποθέματα των δημοσίων ταμείων διατέθηκαν από τον ανίκανο Αλέξιο Γ’ για την ικανοποίηση των πολιτικών του φίλων, με την υποστήριξη των οποίων στεκόταν στον θρόνο.

Η στρατιωτική, οικονομική και πολιτική αδυναμία της Αυτοκρατορίας δεν πέρασε φυσικά απαρατήρητη και από τους δυτικούς εχθρούς της. Ο Αυτοκράτορας της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, Ερρίκος ΣΤ’, είχε κληρονομήσει το Νορμανδικό Βασίλειο της Κάτω Ιταλίας και μαζί είχε κληρονομήσει και τις αξιώσεις των Νορμανδών επί των βυζαντινών εδαφών. Παράλληλα ο γάμος του αδελφού του Φιλίππου με την κόρη του εκπτώτου Βυζαντινού Αυτοκράτορα Ισαακίου, του επέτρεπε να διατυπώνει αξιώσεις και επί του θρόνου της Κωνσταντινούπολης ακόμα, με το πρόσχημα της υπεράσπισης των δικαιωμάτων του τυφλού Ισαακίου.

Ο δειλός και ανίκανος Αλέξιος Γ’ προσπάθησε να εξαγοράσει τη συμπάθεια του Γερμανού Αυτοκράτορα, καταβάλλοντας ουσιαστικά φόρο υποτέλειας, ο οποίος σύμφωνα με τον Νικήτα Χωνιάτη, έφτανε στο ποσό των 16 λίτρων χρυσού. Αν και ο θάνατος του Ερρίκου απάλλαξε το Βυζάντιο από την καταβολή του ποσού, εντούτοις άνοιξε τους ασκούς του Αιόλου, προετοιμάζοντας ουσιαστικά το κλίμα για την επίθεση των Δυτικών κατά της Κωνσταντινούπολης.

Η αδυναμία πάντως της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, στη συγκεκριμένη περίοδο, δεν ήταν τόσο στρατιωτική, όσο ήταν πολιτική. Ακόμα και λίγο πριν την κατάληψη της Κωνσταντινούπολης, οι Βυζαντινοί, αριθμητικά, διέθεταν περισσότερους στρατιώτες από τους αντιπάλους τους. Αυτό που έλειπε από τον Βυζαντινό Στρατό ήταν η ψυχή, που μόνο ένας μεγάλος ηγέτης θα μπορούσε να του προσδώσει. Έλειπε το ηθικό, η πίστη στον αγώνα, την οποία φυσικά δεν θα μπορούσαν να έχουν οι μισθοφόροι στρατιώτες του Βυζαντίου.

Τα επαρχιακά στρατεύματα, από γηγενείς στρατιώτες αποτελούμενα, είχαν πέσει στη δυσμένεια του καθεστώτος, αφού τυχόν ισχυροποίησή τους θα σήμαινε και την ισχυροποίηση του στρατηγού διοικητή τους, με καταστροφικές ίσως συνέπειες για την ανίκανη κυβέρνηση της πρωτεύουσας.

Η μεγαλύτερη όμως και καταστροφικότερη αδυναμία των Βυζαντινών έγκειτο στην έλλειψη στόλου. Το βυζαντινό ναυτικό, το οποίο λίγες δεκαετίες πριν, κυριαρχούσε στη Μεσόγειο, ήταν στις αρχές του 13ου αιώνα ανύπαρκτο. Στην κρίσιμη στιγμή μόλις 25 βυζαντινά πλοία προσπάθησαν, ανεπιτυχώς βέβαια, να αναχαιτίσουν 250 ενετικά και φραγκικά πλοία. 

πηγή



Share
Posted by ΘΑΝΟΣ ΚΟΥΚ at 11:30 π.μ.
Κατηγορία Θέματος , ,

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Εγγραφή σε: Σχόλια ανάρτησης (Atom)

Λίγες οδηγίες πριν επισκεφθείτε το ιστολόγιό μας (Για νέους επισκέπτες)

1. Στην στήλη αριστερά βλέπετε τις αναρτήσεις του ιστολογίου μας τις οποίες μπορείτε ελεύθερα να σχολιάσετε επωνύμως, ανωνύμως ή με ψευδώνυμο, πατώντας απλά την λέξη κάτω από την ανάρτηση που γραφει "σχόλια" ή "δημοσίευση σχολίου" (σας προτείνω να διαβάσετε με προσοχή τις οδηγίες που θα βρείτε πάνω από την φόρμα που θα ανοίξει ώστε να γραψετε το σχόλιό σας). Επίσης μπορείτε να στείλετε σε φίλους σας την συγκεκριμένη ανάρτηση που θέλετε απλά πατώντας τον φάκελλο που βλέπετε στο κάτω μέρος της ανάρτησης. Θα ανοίξει μια φόρμα στην οποία μπορείτε να γράψετε το email του φίλου σας, ενώ αν έχετε προφίλ στο Facebook ή στο Twitter μπορείτε με τα εικονίδια που θα βρείτε στο τέλος της ανάρτησης να την μοιραστείτε με τους φίλους σας.

2. Στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας μπορείτε να βρείτε το πλαίσιο στο οποίο βάζοντας το email σας και πατώντας την λέξη Submit θα ενημερώνεστε αυτόματα για τις τελευταίες αναρτήσεις του ιστολογίου μας.

3. Αν έχετε λογαριασμό στο Twitter σας δινεται η δυνατότητα να μας κάνετε follow και να παρακολουθείτε το ιστολόγιό μας από εκεί. Θα βρείτε το σχετικό εικονίδιο του Twitter κάτω από τα πλαίσια του Google Friend Connect, στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας.

4. Μπορείτε να ενημερωθείτε από την δεξιά στήλη του ιστολογίου μας με τα διάφορα gadgets για τον καιρό, να δείτε ανακοινώσεις, στατιστικά, ειδήσεις και λόγια ή κείμενα που δείχνουν τις αρχές και τα πιστεύω του ιστολογίου μας. Επίσης μπορείτε να κάνετε αναζήτηση βάζοντας μια λέξη στο πλαίσιο της Αναζήτησης (κάτω από τους αναγνώστες μας). Πατώντας την λέξη Αναζήτηση θα εμφανιστούν σχετικές αναρτήσεις μας πάνω από τον χώρο των αναρτήσεων. Παράλληλα μπορείτε να δείτε τις αναρτήσεις του τρέχοντος μήνα αλλά και να επιλέξετε κάποια συγκεκριμένη κατηγορία αναρτήσεων από την σχετική στήλη δεξιά.

5. Μπορείτε ακόμα να αφήσετε το μήνυμά σας στο μικρό τσατάκι του blog μας στην δεξιά στήλη γράφοντας απλά το όνομά σας ή κάποιο ψευδώνυμο στην θέση "όνομα" (name) και το μήνυμά σας στην θέση "Μήνυμα" (Message).

6. Επίσης μπορείτε να μας στείλετε ηλεκτρονικό μήνυμα στην διεύθυνσή μας koukthanos@gmail.com με όποιο περιεχόμενο επιθυμείτε. Αν είναι σε προσωπικό επίπεδο θα λάβετε πολύ σύντομα απάντησή μας.

7. Τέλος μπορείτε να βρείτε στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας τα φιλικά μας ιστολόγια, τα ιστολόγια που παρακολουθούμε αλλά και πολλούς ενδιαφέροντες συνδέσμους.

Να σας υπενθυμίσουμε ότι παρακάτω μπορείτε να βρείτε χρήσιμες οδηγίες για την κατασκευή των αναρτήσεών μας αλλά και στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας ότι έχει σχέση με δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ

Χρήσιμες οδηγίες για τις αναρτήσεις μας.

1. Στις αναρτήσεις μας μπαίνει ΠΑΝΤΑ η πηγή σε οποιαδήποτε ανάρτηση ή μερος αναρτησης που προέρχεται απο άλλο ιστολόγιο. Αν δεν προέρχεται από κάποιο άλλο ιστολόγιο και προέρχεται από φίλο αναγνώστη ή επώνυμο ή άνωνυμο συγγραφέα, υπάρχει ΠΑΝΤΑ σε εμφανες σημείο το ονομά του ή αναφέρεται ότι προέρχεται από ανώνυμο αναγνώστη μας.

2. Για όλες τις υπόλοιπες αναρτήσεις που δεν έχουν υπογραφή ΙΣΧΥΕΙ η αυτόματη υπογραφή της ανάρτησης. Ετσι όταν δεν βλέπετε καμιά πηγή ή αναφορά σε ανωνυμο ή επώνυμο συντάκτη να θεωρείτε ΩΣ ΑΥΣΤΗΡΟ ΚΑΝΟΝΑ ότι ισχύει η αυτόματη υπογραφή του αναρτήσαντα.

3. Οταν βλέπετε ανάρτηση με πηγή ή και επώνυμο ή ανώνυμο συντάκτη αλλά στη συνέχεια υπάρχει και ΣΧΟΛΙΟ, τότε αυτό είναι ΚΑΙ ΠΑΛΙ του αναρτήσαντα δηλαδή είναι σχόλιο που προέρχεται από το ιστολόγιό μας.

Σημείωση: Να σημειώσουμε ότι εκτός των αναρτήσεων που υπογράφει ο διαχειριστής μας, όλες οι άλλες απόψεις που αναφέρονται σε αυτές ανήκουν αποκλειστικά στους συντάκτες των άρθρων. Τέλος άλλες πληροφορίες για δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα μπορείτε να βρείτε στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας.