17 Απριλίου 2018

Βυζαντινές πολεμικές τακτικές εναντίον Ισλαμικών στρατών (μεσοβυζαντινή περίοδος)

Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία και το Ισλαμικό Χαλιφάτο.
Η χερσαία δράση των Αράβων, Ιρανών και άλλων μουσουλμάνων εναντίον της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, χαρακτηριζόταν κυρίως από ταχείες εισβολές επιδρομικού χαρακτήρα στο μικρασιατικό έδαφος, οι οποίες διενεργούντο σε μερικές περιπτώσεις από πολυάριθμα στρατεύματα. Η ακτίνα δράσης των επιδρομέων ήταν ευρύτατη, φθάνοντας ενίοτε έως την Προποντίδα.

Το εύρος των επιθέσεων τους ανήκε σε όλες τις κλίμακες, κυμαινόμενο από απλές ληστρικές επιδρομές μερικών εκατοντάδων πολεμιστών έως μαζικές εισβολές δεκάδων χιλιάδων. Ωστόσο οι περισσότερες γίνονταν με σκοπό τη λεηλασία. Ο αναφερόμενος μεγάλος αριθμός (σε μερικές περιπτώσεις) των εισβολέων, η παράλληλη αυξημένη ταχύτητα προέλασης τους και η μεγάλη ακτίνα δράσης τους, παρότι φαίνονται ασύμβατα στοιχεία από τη στρατηγική άποψη, συμβάδιζαν στην περίπτωση των μουσουλμάνων.

Αυτό οφείλετο στον ελαφρύ εξοπλισμό μεγάλου μέρους των μαχίμων τους, στην ύπαρξη μεγάλου ποσοστού ιππέων ανάμεσα τους (συνήθως η πλειονότητα) και στη χρήση καμηλών και πολυάριθμων αλόγων. Οι καμήλες μετέφεραν εφόδια και ανθρώπους και ήταν ιδιαίτερα χρήσιμες σε μακρινές εκστρατείες. Οι Άραβες ιππείς επέβαιναν σε αυτές κατά την πορεία προκειμένου να μην κουράζονται τα άλογα, τα οποία ιππεύονταν σχεδόν μόνο στις μάχες. Επίσης έφερναν μαζί τους μεγάλους αριθμούς αλόγων προκειμένου να τα αλλάζουν και έτσι να είναι ξεκούραστα. Οι καμήλες διέθεταν ανεξάντλητη αντοχή στην πείνα, τη δίψα και τις μακρινές πορείες. Μπορούσαν να διασχίζουν μεγάλες αποστάσεις χωρίς να σταματούν συχνά προκειμένου να ξεκουράζονται και να σιτίζονται, δίνοντας έτσι σημαντικό στρατηγικό πλεονέκτημα στα μουσουλμανικά στρατεύματα.

Δεν ήταν δυνατό για τον αυτοκρατορικό στρατό να αντιδράσει εγκαίρως στις αραβικές επιδρομές ή εισβολές και επιπρόσθετα ήταν συχνά απασχολημένος στα ευρωπαϊκά μέτωπα. Γι’ αυτούς τους λόγους, η αντιμετώπιση των εισβολέων αφορούσε κυρίως τα τοπικά Θεματικά στρατεύματα, τα οποία σχεδόν «κατά κανόνα» υστερούσαν αριθμητικά έναντι του εχθρού. Οι μουσουλμάνοι είχαν συγκεντρωμένες τις δυνάμεις τους, διατηρώντας έτσι το αριθμητικό πλεονέκτημα.

Η βυζαντινή στρατηγική έναντι τους, αφορούσε αρχικά την απομάκρυνση των αμάχων από τις περιοχές οι οποίες βρίσκονταν στην πορεία της προώθησης τους. Οι πόλεις ήταν συνήθως ασφαλείς έναντι των επιδρομέων, λόγω των τειχών τους. Βυζαντινοί ιππείς παρακολουθούσαν τις κινήσεις των Αράβων ενώ εκείνοι λαφυραγωγούσαν τη μικρασιατική ύπαιθρο, και συχνά εξόντωναν αποκομμένες ομάδες των δεύτερων. Παράλληλα ολιγάριθμες βυζαντινές μονάδες προσπαθούσαν να παρασύρουν τμήματα του αραβικού στρατού σε ενέδρα για να μειώσουν τη δύναμη του.

Οι μουσουλμάνοι εισέρχονταν στα αυτοκρατορικά εδάφη διερχόμενοι από ημιορεινές ή ορεινές διαβάσεις. Kατά την πορεία της εισβολής τους υποχρεώνονταν να διέλθουν από αρκετές παρόμοιες στενωπούς. Ταυτόχρονα με τις προαναφερόμενες αμυντικές ενέργειες, Βυζαντινοί πεζοί κατελάμβαναν αυτές τις διαβάσεις στα νώτα των Αράβων, προκειμένου να αποκόψουν την οδό διαφυγής τους.

Οι κατάλληλες περιστάσεις για επίθεση εναντίον των εισβολέων, ήταν όταν εκείνοι αποχωρούσαν προς τα εδάφη τους μεταφέροντας μεγάλες ποσότητες λαφύρων και αριθμούς αιχμαλώτων που δυσχέραιναν την πορεία τους, ή όταν ανακάλυπταν ότι τα περάσματα στα μετόπισθεν τους είχαν καταληφθεί από τις αυτοκρατορικές δυνάμεις και σταματούσαν για να διαπραγματευθούν τη διάβαση τους από αυτές.

Οι Βυζαντινοί προτιμούσαν να επιτίθενται στους μουσουλμάνους εισβολείς κατά τη διάρκεια της νύκτας ή σε ημέρες κακοκαιρίας, ιδίως κατά τη διάρκεια καταιγίδας ή έντονου ψύχους. Οι μουσουλμάνοι, οι οποίοι κατάγονταν σε συντριπτικό ποσοστό από χώρες της Μέσης Ανατολής και την Αραβική χερσόνησο, δεν ήταν συνηθισμένοι σε τέτοιες καιρικές συνθήκες και υπέφεραν. Σε άλλες περιπτώσεις οι Άραβες επιδρομείς επιχειρούσαν να διαβούν τις αναφερόμενες στενωπούς όταν αγνοούσαν ότι οι Βυζαντινοί είχαν ακροβολισθεί στα υψώματα τους, ή όταν βρίσκονταν σε απελπιστική θέση.

Σε τέτοιες περιπτώσεις αποδεκατίζονταν από τα βέλη, τα ακόντια και τα βλήματα σφενδόνων που εκτόξευαν εναντίον τους οι Βυζαντινοί ακροβολιστές και στη συνέχεια από τα ξίφη και τις λόγχες των αυτοκρατορικών πεζών, οι οποίοι επιτίθεντο και αποτελείωναν τους επιζώντες (αιχμαλωτίζοντας και πολλούς από αυτούς). Πράγματι, πολλές από τις βυζαντινές νίκες σε βάρος των μουσουλμάνων στη Μικρά Ασία επιτεύχθηκαν με ενέδρα σε περάσματα κατά την υποχώρηση των επιδρομέων.

Πρέπει να παρατηρηθεί ότι οι Άραβες, οι Ιρανοί και γενικά οι μουσουλμάνοι ιππείς είχαν ιδιαίτερη αδυναμία στα άλογα τους, γι’ αυτό οι Βυζαντινοί λογχοφόροι, τοξότες και ακοντιστές έπρεπε να στοχεύουν περισσότερο αυτά παρά τον αναβάτη τους. Είναι γνωστό ότι πολλοί μουσουλμάνοι προτιμούσαν να τραπούν σε φυγή παρά να χάσουν το άλογο τους, κατάσταση η οποία επέφερε την αποδιοργάνωση της παράταξης τους. Αν η παράταξη των Αράβων αποσυγκροτείτο, ήταν πολύ δύσκολο για εκείνους να την ανασυγκροτήσουν, μη διαθέτοντας την υψηλή πειθαρχία και οργάνωση των Βυζαντινών αντιπάλων τους.

Τέλος, μία συχνή βυζαντινή στρατηγική αντίδραση έναντι των αραβικών επιδρομών, ήταν η διενέργεια επιθέσεων αντιποίνων από ξηρά ή/και θάλασσα εναντίον της μουσουλμανικής Κιλικίας, της Συρίας και σπανιότερα της Αιγύπτου.

periklisdeligiannis.wordpress.com/
πηγή



Share

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Λίγες οδηγίες πριν επισκεφθείτε το ιστολόγιό μας (Για νέους επισκέπτες)

1. Στην στήλη αριστερά βλέπετε τις αναρτήσεις του ιστολογίου μας τις οποίες μπορείτε ελεύθερα να σχολιάσετε επωνύμως, ανωνύμως ή με ψευδώνυμο, πατώντας απλά την λέξη κάτω από την ανάρτηση που γραφει "σχόλια" ή "δημοσίευση σχολίου" (σας προτείνω να διαβάσετε με προσοχή τις οδηγίες που θα βρείτε πάνω από την φόρμα που θα ανοίξει ώστε να γραψετε το σχόλιό σας). Επίσης μπορείτε να στείλετε σε φίλους σας την συγκεκριμένη ανάρτηση που θέλετε απλά πατώντας τον φάκελλο που βλέπετε στο κάτω μέρος της ανάρτησης. Θα ανοίξει μια φόρμα στην οποία μπορείτε να γράψετε το email του φίλου σας, ενώ αν έχετε προφίλ στο Facebook ή στο Twitter μπορείτε με τα εικονίδια που θα βρείτε στο τέλος της ανάρτησης να την μοιραστείτε με τους φίλους σας.

2. Στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας μπορείτε να βρείτε το πλαίσιο στο οποίο βάζοντας το email σας και πατώντας την λέξη Submit θα ενημερώνεστε αυτόματα για τις τελευταίες αναρτήσεις του ιστολογίου μας.

3. Αν έχετε λογαριασμό στο Twitter σας δινεται η δυνατότητα να μας κάνετε follow και να παρακολουθείτε το ιστολόγιό μας από εκεί. Θα βρείτε το σχετικό εικονίδιο του Twitter κάτω από τα πλαίσια του Google Friend Connect, στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας.

4. Μπορείτε να ενημερωθείτε από την δεξιά στήλη του ιστολογίου μας με τα διάφορα gadgets για τον καιρό, να δείτε ανακοινώσεις, στατιστικά, ειδήσεις και λόγια ή κείμενα που δείχνουν τις αρχές και τα πιστεύω του ιστολογίου μας. Επίσης μπορείτε να κάνετε αναζήτηση βάζοντας μια λέξη στο πλαίσιο της Αναζήτησης (κάτω από τους αναγνώστες μας). Πατώντας την λέξη Αναζήτηση θα εμφανιστούν σχετικές αναρτήσεις μας πάνω από τον χώρο των αναρτήσεων. Παράλληλα μπορείτε να δείτε τις αναρτήσεις του τρέχοντος μήνα αλλά και να επιλέξετε κάποια συγκεκριμένη κατηγορία αναρτήσεων από την σχετική στήλη δεξιά.

5. Μπορείτε ακόμα να αφήσετε το μήνυμά σας στο μικρό τσατάκι του blog μας στην δεξιά στήλη γράφοντας απλά το όνομά σας ή κάποιο ψευδώνυμο στην θέση "όνομα" (name) και το μήνυμά σας στην θέση "Μήνυμα" (Message).

6. Επίσης μπορείτε να μας στείλετε ηλεκτρονικό μήνυμα στην διεύθυνσή μας koukthanos@gmail.com με όποιο περιεχόμενο επιθυμείτε. Αν είναι σε προσωπικό επίπεδο θα λάβετε πολύ σύντομα απάντησή μας.

7. Τέλος μπορείτε να βρείτε στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας τα φιλικά μας ιστολόγια, τα ιστολόγια που παρακολουθούμε αλλά και πολλούς ενδιαφέροντες συνδέσμους.

Να σας υπενθυμίσουμε ότι παρακάτω μπορείτε να βρείτε χρήσιμες οδηγίες για την κατασκευή των αναρτήσεών μας αλλά και στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας ότι έχει σχέση με δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ

Χρήσιμες οδηγίες για τις αναρτήσεις μας.

1. Στις αναρτήσεις μας μπαίνει ΠΑΝΤΑ η πηγή σε οποιαδήποτε ανάρτηση ή μερος αναρτησης που προέρχεται απο άλλο ιστολόγιο. Αν δεν προέρχεται από κάποιο άλλο ιστολόγιο και προέρχεται από φίλο αναγνώστη ή επώνυμο ή άνωνυμο συγγραφέα, υπάρχει ΠΑΝΤΑ σε εμφανες σημείο το ονομά του ή αναφέρεται ότι προέρχεται από ανώνυμο αναγνώστη μας.

2. Για όλες τις υπόλοιπες αναρτήσεις που δεν έχουν υπογραφή ΙΣΧΥΕΙ η αυτόματη υπογραφή της ανάρτησης. Ετσι όταν δεν βλέπετε καμιά πηγή ή αναφορά σε ανωνυμο ή επώνυμο συντάκτη να θεωρείτε ΩΣ ΑΥΣΤΗΡΟ ΚΑΝΟΝΑ ότι ισχύει η αυτόματη υπογραφή του αναρτήσαντα.

3. Οταν βλέπετε ανάρτηση με πηγή ή και επώνυμο ή ανώνυμο συντάκτη αλλά στη συνέχεια υπάρχει και ΣΧΟΛΙΟ, τότε αυτό είναι ΚΑΙ ΠΑΛΙ του αναρτήσαντα δηλαδή είναι σχόλιο που προέρχεται από το ιστολόγιό μας.

Σημείωση: Να σημειώσουμε ότι εκτός των αναρτήσεων που υπογράφει ο διαχειριστής μας, όλες οι άλλες απόψεις που αναφέρονται σε αυτές ανήκουν αποκλειστικά στους συντάκτες των άρθρων. Τέλος άλλες πληροφορίες για δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα μπορείτε να βρείτε στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας.