9 Σεπτεμβρίου 2026

Το τουρκικό πογκρόμ εναντίον των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης: Πρέπει να θυμόμαστε

Γράφει ο Σάββας Ιακωβίδης
 
Πώς η Ιστορία επαναλαμβάνεται, συχνά ως ανείπωτη και ανήκουστη αιμοσταγής τραγωδία… Οι Γάλλοι, με τη «Νύχτα του Αγίου Βαρθολομαίου» στιγματίζονται για τη σφαγή των Προτεσταντών από τους Καθολικούς. Οι Ναζί, με τη «νύχτα των κρυστάλλων» καταγγέλλονται για το πογκρόμ εναντίον των Εβραίων. Οι Τούρκοι επιβεβαιώνουν τη δική τους βαρβαρότητα: Τα «Σεπτεμβριανά» του 1955 εναντίον της ανθούσας και ευημερούσας ελληνικής μειονότητας της Κωνσταντινούπολης. 
 
Εβδομήντα ένα χρόνια μετά, ο Ελληνισμός και οι ηγέτες του και ειδικά οι Έλληνες της Κύπρου οφείλουν να θυμούνται και να μην ξεχνούν ποτέ ποιον βάρβαρο Μογγόλο Τούρκο αντιμετωπίζουν. Ναι, αυτόν που εδώ και 52 χρόνια κατέχει και μαγαρίζει το 37% του ευρωπαϊκού κυπριακού εδάφους. Οι Τούρκοι είναι ειδήμονες στην εφεύρεση αφορμών για να διαπράξουν τα ανόσια εγκλήματά τους εναντίον των Ελλήνων.
 
Στις 28 Αυγούστου 1955, ο τότε Πρωθυπουργός της Τουρκίας, Μεντερές, ισχυρίστηκε δημόσια ότι οι Έλληνες της Κύπρου, που είχαν επαναστατήσει εναντίον της βρετανικής κατοχής και δουλείας, δήθεν σχεδίαζαν σφαγές Τούρκων της νήσου. Εκείνη την περίοδο η Τουρκία αντιμετώπιζε σοβαρά οικονομικά προβλήματα, κοινωνική αναταραχή, καλπάζουσα ανεργία και φτώχια, όλα προσάναμμα στον τουρκικό εθνικισμό.
 
Η εύκολη λύση του Μεντερές και όλων των τουρκικών κυβερνήσεων είναι η στροφή της προσοχής του τουρκικού λαού, κάθε φορά που παρατηρείται οικονομική, πολιτική, κοινωνική κρίση, εναντίον του βολικού εχθρού: Των Ελλήνων. Στις 6 Σεπτεμβρίου 1955 ένας αυτοσχέδιος εκρηκτικός μηχανισμός εξερράγη στο τουρκικό προξενείο Θεσσαλονίκης, όπου στεγάζεται το σπίτι στο οποίο γεννήθηκε ο ελληνοκτόνος και γενοκτόνος Ατατούρκ.
 
Ως δράστης συνελήφθη από τις ελληνικές Αρχές ο Οκτάι Εγκίν, ένας μουσουλμάνος σπουδαστής από την Κομοτηνή, που αργότερα περιβλήθηκε το φωτοστέφανο του… ήρωα. Η Τουρκία τον τίμησε και τον διόρισε κυβερνήτη σε επαρχία.
 
Η έκρηξη προκάλεσε μόνο ασήμαντες ζημιές σε τζαμαρίες, αλλά ο κατευθυνόμενος τουρκικός Τύπος, με πηχυαίους τίτλους, υποκίνησε τον τουρκικό όχλο. Το απόγευμα της ίδιας μέρας προκλήθηκε «αυθόρμητη» διαδήλωση στην πλατεία Ταξίμ. Πάνω από 50.000 μαινόμενοι, καλά οργανωμένοι Τούρκοι επιτέθηκαν εναντίον ελληνικών περιουσιών στο Πέραν.
 
Χιλιάδες μεταφέρθηκαν με λεωφορεία και ταξί από τη Δυτική Τουρκία, ενώ φορτηγά του Δήμου Κωνσταντινουπόλεως μετέφεραν επί τόπου τσεκούρια, φτυάρια, ρόπαλα, αξίνες, σφυριά, σιδερένιους λοστούς και μπιτόνια βενζίνης, απαραίτητα σύνεργα για τον όχλο των επιδρομέων, που επέπεσε επί των ελληνικών καταστημάτων με τα συνθήματα: «Θάνατος στους γκιαούρηδες», «Σπάστε, γκρεμίστε, είναι γκιαούρης», «Σφάξτε τους Έλληνες προδότες» και, «Εμπρός να βαδίσουμε κατά της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης».
 
Από την οργή του τουρκικού όχλου δεν γλύτωσαν και κάποια καταστήματα αρμενικής και εβραϊκής ιδιοκτησίας, ενώ η Αστυνομία και ο στρατός απλώς παρακολουθούσαν. Ο λαμπρός και κορυφαίος Βυζαντινολόγος, καθηγητής Σπύρος Βρυώνης, στο μνημειώδες έργο του, με τίτλο: «Ο μηχανισμός της καταστροφής. Το τουρκικό πογκρόμ της 6ης - 7ης Σεπτεμβρίου 1955 και ο αφανισμός της ελληνικής κοινότητας της Κωνσταντινούπολης», γράφει:
 
«Η καταστροφή που προκάλεσε ο τουρκικός στρατός και οι Τούρκοι έποικοι στην Κύπρο έχει εντυπωσιακές ομοιότητες με το πογκρόμ στην Κωνσταντινούπολη». Το Πογκρόμ κατά του Ελληνισμού προκάλεσε:
 
Τον θάνατο 16 Ελλήνων και τον τραυματισμό 32. Τον θάνατο ενός Αρμένιου. Τον βιασμό 12 Ελληνίδων. Τον βιασμό αδιευκρίνιστου αριθμού ανδρών (εξαναγκάστηκαν να υποστούν περιτομή). Και την καταστροφή: 4.348 εμπορικών καταστημάτων, 110 ξενοδοχείων, 27 φαρμακείων, 23 σχολείων, 21 εργοστασίων, 73 εκκλησιών και περίπου 1000 κατοικιών, όλα ελληνικής ιδιοκτησίας.
 
Όπως γράφει ο Σπ. Βρυώνης (σελ.61), «μέχρι τα γεγονότα του Σεπτεμβρίου του 1955 οι Έλληνες κατείχαν περισσότερα από 4.500 καταστήματα στην ευρύτερη περιοχή της Κωνσταντινούπολης». Αρκετοί ξένοι, ελαφρά τη καρδία και κάποιοι για το χρήμα, επιχείρησαν να αιτιολογήσουν το πογκρόμ εναντίον της ελληνικής μειονότητας, προτάσσοντας, πρώτο, τις εντάσεις μεταξύ Ελλάδος-Τουρκίας εξαιτίας του αγώνα της ΕΟΚΑ εναντίον των Εγγλέζων κατακτητών.
 
Δεύτερον, την ευμάρεια των Ελλήνων, η οποία εθεωρείτο «πρόκληση» για τους «φτωχούς Τούρκους». Τρίτον, το καψύλιο που προκάλεσε έκρηξη στο σπίτι του Ατατούρκ αποτέλεσε δήθεν προσβολή προς την εθνική αξιοπρέπεια των Τούρκων. Προτάθηκε και μία τέταρτη αιτιολογία:
 
Ο Μεντερές ισχυρίστηκε ότι κομμουνιστές διοργάνωσαν το πογκρόμ, γι’ αυτό συνέλαβε 50-60 και τους φυλάκισε. Μαντέψτε ποιος του υπέβαλε την ιδέα να ισχυριστεί ότι κομμουνιστές διέπραξαν τις λεηλασίες και τους βιασμούς εναντίον των Ελλήνων: Ο Άλλεν Ντάλλες, διοικητής της CIA, ο οποίος εκείνες τις ημέρες παρακολουθούσε στην Κωνσταντινούπολη διεθνές συνέδριο εγκληματολογίας.
 
Το οικονομικό κόστος, σύμφωνα με διεθνείς Οργανισμούς, υπολογίστηκε στα 150 εκ. δολάρια. Η Ελληνική Κυβέρνηση το εκτιμούσε στα 500 εκ. δολάρια. Ο Έλληνας πρόξενος στην Κων/πολη, Άγης Καψαμπέλης, περιέγραψε τους στόχους των τουρκικών βιαιοτήτων: «Την καταστροφήν της οικονομικής ισχύος των Ελλήνων, την καταστροφήν της κοινότητας και της θρησκευτικής ζωής, και την ηθική τους καταρράκωση».
 
Μετά από το πογκρόμ, δεκάδες χιλιάδες ομογενείς εγκατέλειψαν την Κωνσταντινούπολη και η κοινότητα συρρικνώθηκε σε 2.000 περίπου. Μαρτυρίες ξένων αυτοπτών μαρτύρων καταγράφουν την τουρκική βαρβαρότητα και αγριότητα. Καναδός γράφει:
 
«Εις την ζωήν μου δεν έχω ξαναδή τέτοιο κακό (…). Χωρίς να το καταλάβω, ευρέθην μεταξύ αγριανθρώπων, οίτινες έσπαζαν τας προθήκας ελληνικών καταστημάτων, έθετον πυρ και ελεηλάτουν. Εκτύπων γυναίκας, γέροντας και μικρά παιδία με λύσσαν προδίδουσαν μαύρην ψυχήν».
 
Γερμανός δημοσιογράφος γράφει: «Σήμερον την πρωίαν ο πρόεδρος (της Τουρκίας, Τζελάλ Μπαγιάρ) με κλειστόν αυτοκίνητον διήρχετο τους σωρούς των υλικών και ηθικών ερειπίων, κάτω από τα οποία έκλαιον τα αλλόπιστα τέκνα της χώρας του, οι Έλληνες, οι Αρμένιοι, οι Εβραίοι (…). Το μίσος αυτό εξέσπασε την νύκταν της 6ης Σεπτεμβρίου εις όλα τα σημεία της πόλεως (…) σχεδόν συγχρόνως εξεχύθησαν εις τους δρόμους βανδαλικά πλήθη».
 
Αμερικανός δημοσιογράφος, ο Φρέντερικ Σόντερν, που ήταν αυτόπτης μάρτυρας, έγραψε στο Reader’s Digest: «Πέντε μεγάλες αρτηρίες συγκλίνουν προς την πλατεία Ταξίμ, και πυκνές φάλαγγες όχλου ξεχύνονταν από αυτές. Παντού ακούγονταν οι ρυθμικές κραυγές: ‘‘Σκοτώστε τους Έλληνες’’. ‘‘Ήρθε η νύκτα της κρίσεως’’, φώναζε ο ένας. ‘‘Να καθαρίσουμε τη μητέρα πατρίδα απ’ τον άπιστο’’. Η Κωνσταντινούπολη ήταν μια πόλη που είχε χάσει τα λογικά της…».
 
Ο πρόεδρος της Τουρκίας, Τζελάλ Μπαγιάρ, ο πρωθυπουργός, Αντνάν Μεντερές, ο υπουργός Εξωτερικών, Φατίν Ρουστού Ζορλού και ο υπουργός Εσωτερικών, Φουάτ Κιοπρουλού, καταδικάστηκαν σε θάνατο για συνωμοσία «για να καταστρέψουν την περιουσία των Ελλήνων συμπολιτών των Τούρκων».
 
Η Τουρκία, κατά τον διακεκριμένο Νεοκλή Σαρρή, δεν έχει Ιστορία αλλά βεβαρημένο ποινικό μητρώο με γενοκτονίες, εθνοκτονίες λαών. Ο ελληνοκτόνος Ατατούρκ στηρίχτηκε στις θεωρίες του ρατσιστή Ζιγιά Γκιοκάλπ για να δημιουργήσει τον «νέο Τούρκο» με μια «νέα Ιστορία» και μια «νέα γλώσσα». Κατά τον Γκιοκάλπ, συγκρινόμενοι προς άλλους λαούς «οι Τούρκοι υπερέχουν στα ήθη. Η τουρκική Ιστορία είναι μια έκθεση ηθικών αρετών».
 
Αυτές τις… «ηθικές αρετές» υπέστησαν με τη γνωστή τουρκική βαναυσότητα και σφαγιαστική βαρβαρότητα, οι Κούρδοι, οι Αρμένιοι, οι Έλληνες, οι Ασσύριοι, οι Αλεβίτες, ακόμα και Εβραίοι. Οι Έλληνες της Κύπρου γνωρίσαμε τις «ηθικές αρετές» του Αττίλα το 1974. Οφείλουμε να θυμόμαστε τα Σεπτεμβριανά, ειδικά τι σημαίνει Τούρκος. Μας το είπε ο Βίκτωρ Ουγκώ, σε ποίημά του για τη σφαγή της Χίου: «Τούρκοι διαβήκαν, χαλασμός, θάνατος πέρα ως πέρα…».
 



Share

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Λίγες οδηγίες πριν επισκεφθείτε το ιστολόγιό μας (Για νέους επισκέπτες)

1. Στην στήλη αριστερά βλέπετε τις αναρτήσεις του ιστολογίου μας τις οποίες μπορείτε ελεύθερα να σχολιάσετε επωνύμως, ανωνύμως ή με ψευδώνυμο, πατώντας απλά την λέξη κάτω από την ανάρτηση που γράφει "σχόλια" ή "δημοσίευση σχολίου" (σας προτείνω να διαβάσετε με προσοχή τις οδηγίες που θα βρείτε πάνω από την φόρμα που θα ανοίξει ώστε να γράψετε το σχόλιό σας). Επίσης μπορείτε να στείλετε σε φίλους σας την συγκεκριμένη ανάρτηση που θέλετε, απλά πατώντας τον φάκελλο που βλέπετε στο κάτω μέρος της ανάρτησης. Θα ανοίξει μια φόρμα στην οποία μπορείτε να γράψετε το email του φίλου σας, ενώ αν έχετε προφίλ στο Facebook ή στο Twitter μπορείτε με τα εικονίδια που θα βρείτε στο τέλος της ανάρτησης να την μοιραστείτε με τους φίλους σας.

2. Στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας μπορείτε να βρείτε το πλαίσιο στο οποίο βάζοντας το email σας και πατώντας την λέξη Submit θα ενημερώνεστε αυτόματα για τις τελευταίες αναρτήσεις του ιστολογίου μας.

3. Αν έχετε λογαριασμό στο Twitter σας δινεται η δυνατότητα να μας κάνετε follow και να παρακολουθείτε το ιστολόγιό μας από εκεί. Θα βρείτε το σχετικό εικονίδιο του Twitter κάτω από τα πλαίσια του Google Friend Connect, στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας.

4. Μπορείτε να ενημερωθείτε από την δεξιά στήλη του ιστολογίου μας με τα διάφορα gadgets για τον καιρό, να δείτε ανακοινώσεις, στατιστικά, ειδήσεις και λόγια ή κείμενα που δείχνουν τις αρχές και τα πιστεύω του ιστολογίου μας. Επίσης μπορείτε να κάνετε αναζήτηση βάζοντας μια λέξη στο πλαίσιο της Αναζήτησης (κάτω από τους αναγνώστες μας). Πατώντας την λέξη Αναζήτηση θα εμφανιστούν σχετικές αναρτήσεις μας πάνω από τον χώρο των αναρτήσεων. Παράλληλα μπορείτε να δείτε τις αναρτήσεις του τρέχοντος μήνα αλλά και να επιλέξετε κάποια συγκεκριμένη κατηγορία αναρτήσεων από την σχετική στήλη δεξιά.

5. Μπορείτε ακόμα να αφήσετε το μήνυμά σας στο μικρό τσατάκι του blog μας στην δεξιά στήλη γράφοντας απλά το όνομά σας ή κάποιο ψευδώνυμο στην θέση "όνομα" (name) και το μήνυμά σας στην θέση "Μήνυμα" (Message).

6. Επίσης μπορείτε να μας στείλετε ηλεκτρονικό μήνυμα στην διεύθυνσή μας koukthanos@gmail.com με όποιο περιεχόμενο επιθυμείτε. Αν είναι σε προσωπικό επίπεδο θα λάβετε πολύ σύντομα απάντησή μας.

7. Τέλος μπορείτε να βρείτε στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας τα φιλικά μας ιστολόγια, τα ιστολόγια που παρακολουθούμε αλλά και πολλούς ενδιαφέροντες συνδέσμους.

Να σας υπενθυμίσουμε ότι παρακάτω μπορείτε να βρείτε χρήσιμες οδηγίες για την κατασκευή των αναρτήσεών μας αλλά και στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας ότι έχει σχέση με δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ

Χρήσιμες οδηγίες για τις αναρτήσεις μας.

1. Στις αναρτήσεις μας μπαίνει ΠΑΝΤΑ η πηγή σε οποιαδήποτε ανάρτηση ή μερος αναρτησης που προέρχεται απο άλλο ιστολόγιο. Αν δεν προέρχεται από κάποιο άλλο ιστολόγιο και προέρχεται από φίλο αναγνώστη ή επώνυμο ή άνωνυμο συγγραφέα, υπάρχει ΠΑΝΤΑ σε εμφανες σημείο το ονομά του ή αναφέρεται ότι προέρχεται από ανώνυμο αναγνώστη μας.

2. Για όλες τις υπόλοιπες αναρτήσεις που δεν έχουν υπογραφή ΙΣΧΥΕΙ η αυτόματη υπογραφή της ανάρτησης. Ετσι όταν δεν βλέπετε καμιά πηγή ή αναφορά σε ανωνυμο ή επώνυμο συντάκτη να θεωρείτε ΩΣ ΑΥΣΤΗΡΟ ΚΑΝΟΝΑ ότι ισχύει η αυτόματη υπογραφή του αναρτήσαντα.

3. Οταν βλέπετε ανάρτηση με πηγή ή και επώνυμο ή ανώνυμο συντάκτη αλλά στη συνέχεια υπάρχει και ΣΧΟΛΙΟ, τότε αυτό είναι ΚΑΙ ΠΑΛΙ του αναρτήσαντα δηλαδή είναι σχόλιο που προέρχεται από το ιστολόγιό μας.

Σημείωση: Να σημειώσουμε ότι εκτός των αναρτήσεων που υπογράφει ο διαχειριστής μας, όλες οι άλλες απόψεις που αναφέρονται σε αυτές ανήκουν αποκλειστικά στους συντάκτες των άρθρων. Τέλος άλλες πληροφορίες για δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα μπορείτε να βρείτε στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας.