16 Σεπτεμβρίου 2026

Γέροντας Ευστράτιος Γκολοβάνσκι: Ταπεινοφροσύνη και υπερηφάνεια

Είναι πολύ δύσκολο να δώσει κανείς ορισμό της ταπεινοφροσύνης, καθώς αυτή αποτελεί θησαυρό που η ποιότητά του δεν μπορεί καθόλου να κατανοηθεί με λόγια, όπως λέει ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακος. Γι’ αυτό ο ίδιος ορίζει την ταπεινοφροσύνη ως χάρη της ψυχής δίχως όνομα, χάρη που μπορεί να λάβει όνομα μόνο απ’ όσους τη δοκίμασαν εμπειρικά. Πρόκειται, λέει, για ανέκφραστο πλούτο, ονομασία του Κυρίου και δώρο του Κυρίου, που είπε: «Διδαχθείτε από μένα», δηλαδή από την ενοίκησή μου και την έλλαμψή μου και την ενέργειά μου μέσα σας, ότι είμαι πράος και ταπεινός στην καρδιά» (Ματθ. 11:29). Η γνήσια και αμετάπτωτη ταπείνωση γεννιέται από την ειλικρινή και διαρκή μετάνοια. Τρία είναι τα κύρια γνωρίσματα της αληθινής ταπεινοφροσύνης: πρώτον, το να δέχεται κανείς με χαρά κάθε προσβολή, εξευτελισμό και περιφρόνηση· δεύτερον, το να μη θυμώνει ποτέ· και τρίτον, το να μην πιστεύει πως έχει καμιάν αρετή, κι ας έχει πολλές, ούτε πως κάνει κανένα καλό, κι ας κάνει αναρίθμητα.

Γιατί πρέπει να έχουμε ταπεινοφροσύνη;

Επειδή δεν υπάρχει απολύτως κανένας λόγος να έχουμε υπερηφάνεια. Για ποιο πράγμα να καυχηθούμε; Όλα τα αγαθά που έχουμε, τόσο τα υλικά όσο και τα πνευματικά, τα οφείλουμε στον Κύριο, αφού, όπως γράφει ο αδελφόθεος Ιάκωβος, κάθε καλή προσφορά και κάθε τέλειο δώρο έρχεται από ψηλά» (1:17). «Τι έχεις που να μην το έλαβες;», μας ρωτάει και ο απόστολος Παύλος· «και αφού το έλαβες από τον Θεό, γιατί καυχιέσαι, σαν να μην το έχεις λάβει ως δώρο;» (Α’ Κορ. 4:7). Ο πρώτος λόγος, λοιπόν, για τον οποίο δεν μπορούμε παρά να έχουμε ταπεινοφροσύνη, είναι η επίγνωση πως όλα όσα έχουμε προέρχονται από τον Θεό και πως η ζωή μας όλη εξαρτάται από τον Θεό.

Υπάρχει, όμως, κι ένας δεύτερος λόγος: η συναίσθηση της αμαρτωλότητάς μας. Γιατί, όπως λέει πάλι ο αδελφόθεος, «όλοι μας κάνουμε πολλά σφάλματα (Ιακ. 3:2), με τα οποία λυπούμε τον Κύριο. Κι αν ισχυριστούμε πως είμαστε αναμάρτητοι», υπογραμμίζει ο Ιωάννης, «εξαπατούμε τον εαυτό μας και δεν λέμε την αλήθεια» (Α’ Ιω. 1:8). Βλέποντας, λοιπόν, τις αμαρτίες μας και μετανοώντας ειλικρινά γι’ αυτές, δεν θα οικειωθούμε την ταπεινοφροσύνη;

Ποια είναι τα σημάδια της πραγματικής ταπεινώσεως;

Ο ταπεινός άνθρωπος ποτέ δεν καυχιέται για τα καλά που έχει, αλλά και ποτέ δεν βαρυγγωμάει για τα κακά που τον βρίσκουν. Με όλους και με όλα μένει αναπαυμένος και ευχαριστημένος, δοξάζοντας συνεχώς τον πανάγαθο Θεό, που τα πάντα οικονομεί για το συμφέρον της ψυχής μας.

Τι είναι υπερηφάνεια;

Υπερηφάνεια είναι το αίσθημα της υπεροχής απέναντι στους άλλους ανθρώπους, το να έχει κανείς μεγάλη ιδέα για τον εαυτό του. Η υπερηφάνεια είναι ταυτόσημη ή συγγενική με τον εγωισμό, την κενοδοξία, την υψηλοφροσύνη, την έπαρση, την οίηση, την αλαζονεία.

«Η υπερηφάνεια», λέει ο σοφός Σειράχ, «είναι μισητή και στον Θεό και στους ανθρώπους» (10:7). Αυτή είναι «η πρώτη αιτία της απομακρύνσεως του ανθρώπου από τον Κύριο (10:12) και πηγή κάθε αμαρτίας» (10:13). Ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακος την αποκαλεί «αρχηγό και τελείωση όλων των κακών». Πραγματικά, απ’ αυτήν γεννιέται κάθε αμάρτημα κι απ’ αυτήν προέρχεται κάθε πτώση: η καύχηση, η φιλαρχία, το πείσμα, η ιδιορρυθμία, η περιφρόνηση των άλλων, το μίσος των ελέγχων, η κατάκριση, η συκοφαντία, η ζήλια, η μνησικακία, η υποκρισία, η αγνωμοσύνη, η ανυπακοή, ο θυμός, η ασπλαχνία, η βλασφημία, η αίρεση, η αθεΐα.

Μπορούμε να υπερηφανευόμαστε για κάτι καλό που έχουμε;

Όσο ζεις με το σώμα σου στη γη, μην υπερηφανευτείς για τίποτε. Αλλιώς ο εχθρός θα σε ρίξει οπωσδήποτε σε κάποιο πάθος. Είναι πνευματικός νόμος: «Όπου έγινε πτώση, εκεί κατοίκησε πρώτα η υπερηφάνεια· γιατί το δεύτερο είναι προμήνυμα του πρώτου» (όσιος Ιωάννης της Κλίμακος). Άλλωστε, για ποιο καλό σου μπορείς να υπερηφανεύεσαι; Τίποτα δεν είναι δικό σου. «Τι έχεις που να μην το έλαβες; Αφού, λοιπόν, το έλαβες από τον Θεό, γιατί καυχιέσαι σαν να μην το είχες λάβει ως δώρο;» (Α’ Κορ. 4:7).

Από το βιβλίο: Γέροντος Ευστρατίου (Γκολοβάνσκι), Απαντήσεις σε ερωτήματα χριστιανών. Ιερά Μονή Παρακλήτου, 2012. Ερωτήσεις 145, 147, 18, 116, 47.

Πηγή: https://www.koinoniaorthodoxias.org/
ΕΘΝΕΓΕΡΣΙΣ




Share
Posted by ΘΑΝΟΣ ΚΟΥΚ at 8:00 π.μ.
Κατηγορία Θέματος , ,

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Εγγραφή σε: Σχόλια ανάρτησης (Atom)

Λίγες οδηγίες πριν επισκεφθείτε το ιστολόγιό μας (Για νέους επισκέπτες)

1. Στην στήλη αριστερά βλέπετε τις αναρτήσεις του ιστολογίου μας τις οποίες μπορείτε ελεύθερα να σχολιάσετε επωνύμως, ανωνύμως ή με ψευδώνυμο, πατώντας απλά την λέξη κάτω από την ανάρτηση που γράφει "σχόλια" ή "δημοσίευση σχολίου" (σας προτείνω να διαβάσετε με προσοχή τις οδηγίες που θα βρείτε πάνω από την φόρμα που θα ανοίξει ώστε να γράψετε το σχόλιό σας). Επίσης μπορείτε να στείλετε σε φίλους σας την συγκεκριμένη ανάρτηση που θέλετε, απλά πατώντας τον φάκελλο που βλέπετε στο κάτω μέρος της ανάρτησης. Θα ανοίξει μια φόρμα στην οποία μπορείτε να γράψετε το email του φίλου σας, ενώ αν έχετε προφίλ στο Facebook ή στο Twitter μπορείτε με τα εικονίδια που θα βρείτε στο τέλος της ανάρτησης να την μοιραστείτε με τους φίλους σας.

2. Στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας μπορείτε να βρείτε το πλαίσιο στο οποίο βάζοντας το email σας και πατώντας την λέξη Submit θα ενημερώνεστε αυτόματα για τις τελευταίες αναρτήσεις του ιστολογίου μας.

3. Αν έχετε λογαριασμό στο Twitter σας δινεται η δυνατότητα να μας κάνετε follow και να παρακολουθείτε το ιστολόγιό μας από εκεί. Θα βρείτε το σχετικό εικονίδιο του Twitter κάτω από τα πλαίσια του Google Friend Connect, στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας.

4. Μπορείτε να ενημερωθείτε από την δεξιά στήλη του ιστολογίου μας με τα διάφορα gadgets για τον καιρό, να δείτε ανακοινώσεις, στατιστικά, ειδήσεις και λόγια ή κείμενα που δείχνουν τις αρχές και τα πιστεύω του ιστολογίου μας. Επίσης μπορείτε να κάνετε αναζήτηση βάζοντας μια λέξη στο πλαίσιο της Αναζήτησης (κάτω από τους αναγνώστες μας). Πατώντας την λέξη Αναζήτηση θα εμφανιστούν σχετικές αναρτήσεις μας πάνω από τον χώρο των αναρτήσεων. Παράλληλα μπορείτε να δείτε τις αναρτήσεις του τρέχοντος μήνα αλλά και να επιλέξετε κάποια συγκεκριμένη κατηγορία αναρτήσεων από την σχετική στήλη δεξιά.

5. Μπορείτε ακόμα να αφήσετε το μήνυμά σας στο μικρό τσατάκι του blog μας στην δεξιά στήλη γράφοντας απλά το όνομά σας ή κάποιο ψευδώνυμο στην θέση "όνομα" (name) και το μήνυμά σας στην θέση "Μήνυμα" (Message).

6. Επίσης μπορείτε να μας στείλετε ηλεκτρονικό μήνυμα στην διεύθυνσή μας koukthanos@gmail.com με όποιο περιεχόμενο επιθυμείτε. Αν είναι σε προσωπικό επίπεδο θα λάβετε πολύ σύντομα απάντησή μας.

7. Τέλος μπορείτε να βρείτε στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας τα φιλικά μας ιστολόγια, τα ιστολόγια που παρακολουθούμε αλλά και πολλούς ενδιαφέροντες συνδέσμους.

Να σας υπενθυμίσουμε ότι παρακάτω μπορείτε να βρείτε χρήσιμες οδηγίες για την κατασκευή των αναρτήσεών μας αλλά και στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας ότι έχει σχέση με δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ

Χρήσιμες οδηγίες για τις αναρτήσεις μας.

1. Στις αναρτήσεις μας μπαίνει ΠΑΝΤΑ η πηγή σε οποιαδήποτε ανάρτηση ή μερος αναρτησης που προέρχεται απο άλλο ιστολόγιο. Αν δεν προέρχεται από κάποιο άλλο ιστολόγιο και προέρχεται από φίλο αναγνώστη ή επώνυμο ή άνωνυμο συγγραφέα, υπάρχει ΠΑΝΤΑ σε εμφανες σημείο το ονομά του ή αναφέρεται ότι προέρχεται από ανώνυμο αναγνώστη μας.

2. Για όλες τις υπόλοιπες αναρτήσεις που δεν έχουν υπογραφή ΙΣΧΥΕΙ η αυτόματη υπογραφή της ανάρτησης. Ετσι όταν δεν βλέπετε καμιά πηγή ή αναφορά σε ανωνυμο ή επώνυμο συντάκτη να θεωρείτε ΩΣ ΑΥΣΤΗΡΟ ΚΑΝΟΝΑ ότι ισχύει η αυτόματη υπογραφή του αναρτήσαντα.

3. Οταν βλέπετε ανάρτηση με πηγή ή και επώνυμο ή ανώνυμο συντάκτη αλλά στη συνέχεια υπάρχει και ΣΧΟΛΙΟ, τότε αυτό είναι ΚΑΙ ΠΑΛΙ του αναρτήσαντα δηλαδή είναι σχόλιο που προέρχεται από το ιστολόγιό μας.

Σημείωση: Να σημειώσουμε ότι εκτός των αναρτήσεων που υπογράφει ο διαχειριστής μας, όλες οι άλλες απόψεις που αναφέρονται σε αυτές ανήκουν αποκλειστικά στους συντάκτες των άρθρων. Τέλος άλλες πληροφορίες για δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα μπορείτε να βρείτε στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας.